Sơ đồ của chính nhà hát được xây dựng như sau. Sau khi đã xác định tâm chính, hãy vẽ một đường chu vi tương ứng với đường viền ở đáy, rồi nội tiếp trong đó bốn hình tam giác đều, cách đều nhau và tiếp xúc với đường biên của vòng tròn, giống như các nhà chiêm tinh làm trong hình vẽ mười hai cung hoàng đạo khi họ tính toán từ sự hòa âm của các vì sao. Lấy một trong những hình tam giác có cạnh nằm gần sân khấu nhất, hãy xác định phần mặt tiền của sân khấu bằng đường cắt đứt một phân đoạn của đường tròn (A-B), và qua tâm, hãy vẽ một đường thẳng song song (C-D) được thiết lập từ vị trí đó để tách bệ sân khấu khỏi không gian của dàn nhạc.

Bệ sân khấu phải được làm sâu hơn so với bệ của người Hy Lạp, bởi vì tất cả các nghệ sĩ của chúng ta đều biểu diễn trên sân khấu, trong khi dàn nhạc chứa các khu vực dành riêng cho ghế ngồi của các nguyên lão. Chiều cao của bệ này không được vượt quá năm feet, để những người ngồi trong dàn nhạc có thể quan sát màn trình diễn của tất cả các diễn viên. Các khu vực (cunei) dành cho khán giả trong nhà hát nên được chia sao cho các góc của các hình tam giác chạy quanh chu vi đường tròn có thể định hướng cho các bậc thang giữa các khu vực, kéo dài cho đến lối đi ngang có vòm cuốn đầu tiên. Phía trên lối đi này, các khu vực phía trên được bố trí ở khoảng giữa (các khu vực phía dưới), với các lối đi xen kẽ.

Các góc ở đáy tạo ra hướng đi cho các bậc thang sẽ có số lượng là bảy (C, E, F, G, H, I, D); năm góc còn lại sẽ quyết định sự bố trí của cảnh trí: chẳng hạn, góc ở giữa phải đối diện với "cửa hoàng gia" (K); các góc bên phải và bên trái (L, M) sẽ chỉ định vị trí các cánh cửa dành cho phòng khách; và hai góc ngoài cùng (A, B) sẽ hướng tới các lối đi ở hai bên cánh gà. Các bậc thang cho chỗ ngồi của khán giả, nơi bố trí các hàng ghế, không được thấp hơn một foot rưỡi, cũng không được cao hơn một foot sáu inch; chiều sâu của chúng nên được ấn định không quá hai feet rưỡi và không ít hơn hai feet.

plan

section

the roman theatre according to vitruvius

Mái của hàng cột được xây ở đỉnh của các hàng ghế phải nằm ngang bằng với đỉnh của "sân khấu", với lý do là khi đó âm thanh sẽ bay lên với sức mạnh đồng đều cho đến khi chạm tới các hàng ghế cao nhất và phần mái. Nếu mái nhà không cao như vậy, nó thấp hơn bao nhiêu thì sẽ cản trở âm thanh bấy nhiêu tại điểm mà âm thanh chạm tới đầu tiên.

Hãy lấy một phần sáu đường kính của dàn nhạc nằm giữa các bậc thang thấp nhất, và để các hàng ghế thấp ở hai đầu của cả hai bên được cắt giảm xuống một chiều cao bằng đúng kích thước đó nhằm chừa lại các lối vào (O, P). Tại điểm diễn ra việc cắt giảm này, hãy cố định các phần trần của các lối đi. Nhờ đó, vòm cuốn của chúng sẽ đủ cao.

Chiều dài của "sân khấu" phải gấp đôi đường kính của dàn nhạc. Chiều cao của bệ đài, tính từ mặt sàn sân khấu, bao gồm cả gờ phào và máng thủy, bằng một phần mười hai đường kính của dàn nhạc. Phía trên bệ đài, các cột, bao gồm cả bệ và đầu cột, phải có chiều cao bằng một phần tư đường kính đó, và các thanh xà ngang cùng các vật trang trí của cột phải bằng một phần năm chiều cao của chúng. Lan can phía trên, bao gồm cả gờ phào cong và gờ phào đỉnh, có chiều cao bằng một nửa lan can phía dưới. Các cột ở phía trên lan can này phải có chiều cao kém hơn các cột phía dưới một phần tư, và các thanh xà ngang cùng vật trang trí của những cột này phải bằng một phần năm chiều cao của chúng như trước. Nếu "sân khấu" có ba tầng, lan can ở tầng trên cùng phải có chiều cao bằng một nửa lan can ở giữa, các cột ở tầng trên cùng phải thấp hơn cột ở tầng giữa một phần tư, và các thanh xà ngang cùng gờ phào của những cột này cũng cao bằng một phần năm chiều cao của chúng như trước.

From Durm

the theatre at aspendus

Tuy nhiên, không phải trong mọi nhà hát, các quy tắc đối xứng này đều có thể đáp ứng mọi điều kiện và mục đích, mà kiến trúc sư phải cân nhắc xem mình cần tuân theo nguyên tắc đối xứng đến mức độ nào, và mức độ nào có thể được điều chỉnh cho phù hợp với bản chất của địa điểm hoặc quy mô của công trình. Dĩ nhiên, có những thứ vì lý do tiện ích mà phải được làm với cùng một kích thước ở cả nhà hát nhỏ lẫn nhà hát lớn: chẳng hạn như các bậc thang, các lối đi ngang có vòm cuốn, lan can của chúng, các lối đi, cầu thang, sân khấu, các bục xét xử, và bất kỳ yếu tố nào khác xuất hiện khiến việc từ bỏ tính đối xứng trở nên cần thiết để không làm ảnh hưởng đến sự tiện ích. Hơn nữa, nếu trong quá trình thi công mà một số vật liệu bị thiếu hụt, chẳng hạn như cẩm thạch, gỗ, hoặc bất kỳ thứ gì khác đã được chuẩn bị, thì việc giảm bớt hoặc thêm thớt một chút cũng không có gì là không ổn, miễn là việc đó được thực hiện một cách thông minh và không đi quá giới hạn. Điều này sẽ khả thi nếu kiến trúc sư là người có kinh nghiệm thực tế đồng thời không thiếu sự khéo léo và tài năng.

Bản thân "sân khấu" bày trí theo sơ đồ sau đây. Ở chính giữa là cánh cửa đôi được trang trí giống như cửa của một cung điện hoàng gia. Ở bên phải và bên trái là các cửa dẫn vào phòng khách. Xa hơn nữa là những không gian được chuẩn bị cho việc trang trí—những nơi mà người Hy Lạp gọi là περιἁκτοι, bởi vì tại những nơi này có các cỗ máy hình tam giác (Δ, Δ) có thể xoay tròn, mỗi cỗ máy có ba mặt được trang trí. Khi vở kịch cần thay đổi cảnh, hoặc khi các vị thần xuất hiện cùng với những tiếng sấm sét đột ngột, những khối này có thể được xoay đi để hiện ra một mặt được trang trí khác. Vượt ra ngoài các khu vực này là các phần cánh gà nhô ra mang lại lối đi bước lên sân khấu, một lối từ diễn đàn, lối kia từ xứ sở khác.

Có ba loại cảnh trí, loại thứ nhất gọi là bi kịch, loại thứ hai hài kịch, loại thứ ba sát-tyr. Trang trí của chúng khác nhau và không giống nhau về sơ đồ. Cảnh bi kịch được phác họa bằng các cột, trán mái, tượng, và các vật thể khác phù hợp với các vị vua; cảnh hài kịch trưng bày các dinh thự tư gia, với ban công và khung cảnh tái hiện các dãy cửa sổ, theo cung cách của những ngôi nhà thông thường; cảnh sát-tyr được trang trí bằng cây cối, hang động, núi non và các vật thể thôn dã khác được phác họa theo phong cách phong cảnh.