Giờ đây, tôi xin chuyển sang những chất liệu vốn được xử lý nhân tạo để biến đổi thành phần và mang các tính chất của màu sắc; và trước hết, tôi sẽ bàn về sắc đen — một thứ màu có công dụng không thể thiếu trong nhiều công trình, để qua đó, các phương pháp kỹ thuật cố định dùng cho việc điều chế hỗn hợp ấy có thể được tường tận.
Người ta xây một gian phòng giống như kiểu phòng xông hơi khô Laconicum, được ốp đá cẩm thạch nhẵn nhụi, đánh bóng kỹ càng. Ngay phía trước phòng, một cái lò nhỏ được thiết kế có các lỗ thông hơi dẫn vào gian Laconicum, kèm theo một cửa lò có thể đậy thật kín nhằm ngăn ngọn lửa bùng thoát ra ngoài và bị tiêu phí vô ích. Nhựa thông được đặt vào bên trong lò. Sức mạnh của ngọn lửa khi đốt cháy nhựa thông ép khói muội phải bay qua các lỗ thông hơi để tràn vào gian Laconicum, và muội khói ấy bám chặt lấy những bức tường cùng phần vòm cong. Người ta cạo lấy lớp muội đó; một phần được đem trộn và nhào với gôm để làm mực viết, phần còn lại được trộn với keo da để các họa sĩ bích họa sử dụng trên tường.
Song nếu những điều kiện thuận lợi ấy không có sẵn, chúng ta phải ứng phó với tình thế cấp bách theo cách sau đây, sao cho công việc không bị cản trở bởi sự trì hoãn phiền toái. Hãy đốt các dăm bào và mảnh gỗ thông thông dầu, và khi chúng hóa than, hãy dập tắt rồi đem giã nhỏ trong cối với keo. Cách này sẽ tạo ra một sắc đen khá đẹp dùng cho tranh bích họa.
Hơn nữa, nếu cặn rượu vang được làm khô và nướng trong lò, rồi sau đó đem nghiền nát với keo và quét lên tường, kết quả thu được sẽ là một thứ màu thậm chí còn tuyệt diệu hơn cả sắc đen thông thường; và rượu vang dùng để làm ra thứ cặn ấy càng hảo hạng bao nhiêu, thì nó càng tạo ra thứ màu mô phỏng xuất sắc bấy nhiêu, không chỉ giống với sắc đen thông thường mà thậm chí còn sánh được với cả mực tàu.
