[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: Chương 5: Guồng nước và cối xay nước
Những chiếc guồng ứng dụng các nguyên lý đã mô tả ở trên cũng được dựng lên trên các dòng sông. Vòng quanh vành guồng, người ta gắn các tấm phên; khi bị dòng nước chảy xiết va đập vào, các tấm phên này chuyển động và làm quay guồng. Cứ thế, nhờ đưa nước lên các thùng chứa rồi chuyển lên trên, guồng thực hiện được công việc cần thiết hoàn toàn bằng sức đẩy của dòng sông mà không cần đến bất kỳ sức lao động nào của công nhân.
Cối xay nước cũng vận hành theo nguyên lý tương tự. Mọi bộ phận bên trong đều giống nhau, chỉ khác là có một bánh răng có răng cưa được lắp vào một đầu trục. Bánh răng này được đặt thẳng đứng theo cạnh và quay cùng mặt phẳng với guồng nước. Ngay cạnh bánh răng lớn này là một bánh răng nhỏ hơn, cũng có răng cưa nhưng được đặt nằm ngang và được gắn liền với cối xay. Nhờ đó, các răng của bánh răng lắp trên trục làm cho các răng của bánh răng nằm ngang chuyển động, từ đó khiến cối xay quay. Một chiếc phễu treo phía trên cơ cấu này có nhiệm vụ cung cấp lúa mì cho cối, và bột được làm ra từ chính vòng quay đó.
