Đối với các bức tường xây bằng đá hoặc gạch, vấn đề đầu tiên cần xem xét là chất lượng của cát, sao cho cát thích hợp để trộn vữa và không lẫn tạp chất. Cát mỏ gồm có các loại sau: cát đen, cát xám, cát đỏ và cát mỏ đỏ thẫm (carbuncular). Trong số này, loại cát tốt nhất là loại tạo ra tiếng sột soạt khi chà xát trong lòng bàn tay, còn loại lẫn nhiều bùn đất sẽ thiếu độ sắc nét. Một cách thử khác: hãy rắc một ít cát lên một tấm áo trắng rồi rũ sạch; nếu tấm áo không bị ố bẩn và không có bụi bẩn bám lại thì đó là cát đạt yêu cầu.
Tuy nhiên, nếu không có các mỏ cát để khai thác, ta buộc phải sàng lọc cát từ lòng sông, từ sỏi hoặc thậm chí từ bãi biển. Dẫu vậy, loại cát này lại có những nhược điểm sau khi dùng trong xây dựng: nó rất lâu khô; tường không thể xây liên tục mà phải thỉnh thoảng tạm dừng công việc; và bức tường như vậy không thể đỡ được vòm mái. Hơn nữa, khi dùng cát biển để xây tường rồi trát vữa bên ngoài, tường sẽ tiết ra lớp muối mặn làm hỏng bề mặt trát.
Ngược lại, cát mỏ dùng trong xây dựng lại khô rất nhanh, lớp vữa trát bền vững và tường có khả năng chịu lực cho các vòm mái. Ở đây tôi đang nói đến loại cát mới được đào từ mỏ lên. Bởi lẽ nếu cát được múc lên mà để lâu không sử dụng, nó sẽ bị phân hủy do tiếp xúc với ánh nắng, mặt trăng hoặc sương giá, rồi biến thành đất rác. Vì thế, khi trộn vào vữa xây, nó không còn lực liên kết với đá hộc, khiến công trình bị lún và toàn bộ tải trọng sẽ sụp đổ do tường không còn khả năng chống đỡ. Tuy nhiên, cát mỏ tươi dù rất tuyệt vời cho các kết cấu bê tông nhưng lại không thích hợp để trát tường, bởi sự đậm đặc của nó khi trộn với vôi và rơm sẽ làm lớp vữa bị nứt lúc khô do hỗn hợp quá mạnh. Trong khi đó, cát sông tuy không dùng được cho vữa chống thấm "signinum" vì quá mịn, lại trở nên cực kỳ săn chắc khi trát tường nếu được miết và miết kỹ bằng các dụng cụ đánh bóng.
