Mười Cuốn Sách Về Kiến Trúc

Lượt đọc: 478 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 5
Phép San Bằng Và Các Dụng Cụ San Bằng

❊ ❊ ❊

Giờ đây, tôi sẽ bàn về những phương pháp dẫn nước đến các dinh cơ và thành phố. Đầu tiên là phương pháp lấy độ cao thấp, hay còn gọi là san bằng. Công việc này có thể được thực hiện bằng ống kính quang học, bằng ống thủy chuẩn nước, hoặc bằng bàn đạc chorobates; tuy nhiên, bàn đạc chorobates đem lại độ chính xác cao hơn cả, bởi các loại ống kính và ống thủy chuẩn thường hay đánh lừa người quan sát. Bàn đạc chorobates là một thanh thước dài khoảng hai mươi Fuß. Ở hai đầu thanh có gắn các chân chống có kích thước hoàn toàn giống nhau, được lắp vuông góc với hai đầu thước, cùng với các thanh giằng được nối chắc chắn bằng mộng vào cả thước lẫn chân. Trên các thanh giằng này có kẻ những đường thẳng đứng, và có các quả dọi thả từ thanh thước xuống ngang qua từng vạch đó. Khi đặt thước vào vị trí, nếu các quả dọi cùng lúc chạm đúng vào các vạch với khoảng cách giống hệt nhau, điều đó cho thấy dụng cụ đang ở trạng thái thăng bằng.

Nhưng nếu có gió lớn thổi qua, khiến chuyển động liên tục làm cho các quả dọi không thể chỉ định một cách dứt khoát, ta có thể dùng đến một rãnh khoét ở mặt trên, dài năm Fuß, rộng một đốt ngón tay và sâu một đốt rưỡi, rồi đổ nước vào đó. Nếu mặt nước dâng lên đều đặn chạm tới các mép rãnh, ta sẽ biết rằng dụng cụ đã được đặt cân bằng. Khi đã xác định được độ phẳng bằng bàn đạc chorobates theo cách này, ta cũng sẽ biết được độ dốc của dòng chảy.

Có lẽ một vài độc giả từng nghiên cứu các tác phẩm của Archimedes sẽ cho rằng không thể có phép san bằng thực sự bằng nước, bởi ông cho rằng mặt nước không phẳng mà có hình cầu, với tâm trùng với tâm của trái đất. Dù vậy, bất luận mặt nước là phẳng hay hình cầu, khi thanh thước đã đạt độ cân bằng, nó tất yếu sẽ đỡ lượng nước ở hai đầu trái phải một cách ngang bằng nhau; ngược lại, nếu một đầu bị nghiêng xuống, mực nước ở đầu cao hơn sẽ không thể chạm tới mép rãnh trên thanh thước. Bởi lẽ, cho dù nước được đổ ở bất cứ đâu thì ở phần giữa vẫn có độ phồng và độ cong nhất định, nhưng các điểm tận cùng ở bên phải và bên trái buộc phải ngang mức với nhau. Hình vẽ minh họa về bàn đạc chorobates sẽ được đặt ở phần cuối cuốn sách. Nếu độ dốc đủ lớn, việc dẫn nước sẽ tương đối dễ dàng. Nhưng nếu tuyến đường dẫn bị ngắt quãng bởi những chỗ trũng sâu, chúng ta bắt buộc phải dựng các cấu trúc nâng đỡ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 11 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.