[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: Chương VIII: Chu sa và thủy ngân

Bây giờ tôi xin trình bày về bản chất của chu sa. Người ta kể rằng nó lần đầu tiên được tìm thấy tại vùng Cilbia thuộc Ephesus, và bản thân nó cùng các đặc tính của nó quả thực rất kỳ lạ. Trước hết, để thu được sắc đỏ chu sa qua các phương pháp xử lý, người ta đào lên thứ gọi là các cục quặng – một loại quặng giống như sắt nhưng có sắc đỏ hơn và được bao phủ bởi một lớp bụi đỏ. Trong quá trình đào bới, dưới những nhát cuốc nhát xẻng, quặng rỉ ra từng giọt thủy ngân, và những người thợ mỏ lập tức thu gom lại.

Khi những cục quặng này đã được thu gom lại, chúng chứa nhiều độ ẩm đến mức phải được đưa vào lò trong phòng thí nghiệm để làm khô; và những làn hơi bốc lên từ chúng do sức nóng của lửa sẽ lắng xuống sàn lò, chính là thủy ngân. Khi đưa các cục quặng ra ngoài, những giọt còn sót lại nhỏ đến mức không thể nhặt lên bằng tay được, nhưng chúng được quét vào một chiếc chậu đựng nước, tại đó chúng tự động chảy lại và hòa quyện vào nhau. Bốn pinto thủy ngân, khi đem đo và cân, sẽ nặng đúng một trăm pa-ao.

Nếu rót thủy ngân vào một cái chậu rồi đặt lên trên đó một hòn đá nặng một trăm pa-ao, hòn đá sẽ nổi trên bề mặt, không thể làm chìm chất lỏng, cũng không thể xuyên qua hay làm tách rời nó. Nếu ta nhấc quả tạ một trăm pa-ao ấy ra và đặt vào đó một đồng scrup vàng, nó sẽ không nổi mà tự động chìm xuống đáy. Do đó, không thể chối cãi rằng trọng lực của một vật chất không phụ thuộc vào trọng lượng của nó, mà phụ thuộc vào bản chất của nó.

Thủy ngân là một thứ hữu dụng cho nhiều mục đích. Chẳng hạn, không thể mạ vàng đúng cách cho bạc hoặc đồng nếu thiếu nó. Và khi vàng đã được dệt thành trang phục, rồi bộ trang phục ấy trở nên rách rưới theo thời gian khiến người ta không thể mặc được nữa, những mảnh vải đó sẽ được cho vào các vạc đất nung và đốt cháy trên lửa. Tro tàn sau đó được đổ vào nước và cho thêm thủy ngân vào. Thủy ngân sẽ hút tất cả các mảnh vàng lại và khiến chúng hòa quyện vào chính nó. Sau đó, người ta gạn nước đi, đổ phần còn lại vào một tấm vải và bóp bằng tay; lúc này thủy ngân, vốn là chất lỏng, sẽ thoát ra qua các thớ vải thưa, trong khi vàng – đã được gom lại qua động tác bóp – sẽ nằm lại bên trong ở trạng thái tinh khiết.