[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: Chương VII: Vị trí của các công trình công cộng

Sau khi đã quy hoạch các ngõ hẻm và định đoạt các tuyến phố, bước tiếp theo chúng ta cần bàn đến việc lựa chọn vị trí xây dựng các đền thờ, diễn đàn, và tất cả các khu vực công cộng khác, nhằm hướng tới sự tiện lợi và ích lợi chung. Nếu thành phố nằm ven biển, ta nên chọn khoảng đất sát bến cảng làm nơi dựng diễn đàn; nhưng nếu là thành phố sâu trong nội địa, ta nên đặt ở ngay trung tâm thị trấn. Riêng về các đền thờ, vị trí cho những vị thần được cho là bảo hộ đặc biệt cho quốc gia, cũng như cho thần Jupiter, Juno và Minerva, nên tọa lạc ngay trên đỉnh cao nhất có thể bao quát phần lớn thành phố. Đền thờ thần Mercury nên đặt ở diễn đàn, hoặc giống như Isis và Serapis, ở khu thương cảng; đền thờ thần Apollo và thần Bacchus ở gần nhà hát; đền thờ thần Hercules ở khu vực trường đua trong các cộng đồng không có phòng tập thể dục hay nhà hát vòng tròn; thần Mars ở ngoài thành phố nhưng gần bãi tập, và thần Venus cũng ở ngoài thành phố nhưng tọa lạc tại bến cảng. Hơn thế nữa, các thầy bói người Etruria đã chỉ ra trong các chuyên luận về khoa học của họ rằng các ngôi điện thờ của thần Venus, Vulcan và Mars nên được đặt ngoài tường thành, nhằm ngăn không cho thanh niên và phụ nữ đã có gia đình bị tiêm nhiễm những cám dỗ gắn liền với việc thờ cúng thần Venus ngay trong đô thị, đồng thời giúp các công trình tránh được mối họa hỏa hoạn nhờ các nghi lễ tôn giáo và tế tự đưa uy lực của thần Vulcan ra ngoài tường thành. Đối với thần Mars, khi vị thần ấy được thờ phụng trong ngôi đền bên ngoài tường thành, công dân sẽ không bao giờ cầm vũ khí chống lại nhau, và ngài sẽ bảo vệ thành phố trước kẻ thù cũng như cứu giúp thành phố khỏi hiểm họa chiến tranh.

Thần Ceres cũng nên được đặt bên ngoài thành phố tại một nơi mà mọi người không bao giờ phải đến ngoại trừ mục đích tế tự. Nơi đó phải nằm dưới sự che chở của tôn giáo, sự thanh tịnh và thuần phong mỹ tục. Những khu đất thích hợp nên được dành riêng cho khuôn viên của các vị thần khác tùy theo tính chất của các lễ vật được dâng cúng cho họ.

Nguyên tắc chi phối việc xây dựng thực tế các đền thờ và tính đối xứng của chúng sẽ được tôi giải thích trong quyển thứ ba và thứ tư của mình. Trong quyển thứ hai, tôi thiết nghĩ tốt nhất nên trình bày về các vật liệu được sử dụng trong xây dựng cùng với phẩm chất và ưu điểm của chúng, rồi sau đó trong các quyển tiếp theo sẽ mô tả và giải thích tỷ lệ của các công trình, cách bố trí cùng các hình thức đối xứng khác nhau.