Tôn Sách cười ha hả, để lộ chút ý trêu chọc khó phân thật giả.

"Thúc Đồng rốt cuộc đã ngộ ra điều gì, quả nhân thật sự không biết. Vốn tưởng rằng Tuân quân cùng hắn vừa là thầy vừa là bề tôi, ít nhiều có thể hiểu được chút ít, giờ mới biết ngay cả ngươi cũng không biết. Đã như thế, không bằng tạm gác hắn sang một bên, chúng ta cùng nói ra suy nghĩ trong lòng, đối chứng lẫn nhau một phen, xem có thể tìm thấy chút điểm chung nào hay không. Nếu cách biệt quá xa, lời không hợp ý, vậy cũng không cần tốn thêm hơi sức. Tuân quân, ngươi thấy sao?"

Tuân Úc lẳng lặng gật đầu. Điều gì đến cuối cùng cũng sẽ đến, Tôn Sách tuy muốn giải quyết nhanh chóng chuyện Vạn Kim Phường, nhưng dù sao hắn cũng nắm quyền chủ động, không cần phải vội. Còn hắn thì không, nếu câu trả lời không thể làm Tôn Sách hài lòng, hôm nay sợ là phải uổng phí một chuyến.

Tuân Úc nghĩ tới cảnh gặp gỡ Trương Hoành tại Lạc Dương nhiều năm về trước, thầm cười khổ. Chẳng lẽ đây chính là số mệnh của ta?

"Tuân quân nhìn nhận tân chính thế nào?"

Tuân Úc bưng tách trà đã nguội trên án lên, nhấp một ngụm nhỏ, nhuận giọng. Hắn ở Bình Dữ vài tháng, tận mắt chứng kiến tình hình thực thi tại Dự Châu, so với lúc ở Quan Trung chỉ dựa vào văn thư thì đã có hiểu biết sâu sắc hơn, muốn trả lời câu hỏi của Tôn Sách cũng không khó. Nhưng hắn có chút do dự, hắn không hoàn toàn tán thành tân chính, có vài quan điểm của riêng mình, vốn định khi Tôn Sách triệu kiến sẽ cùng hắn thảo luận một phen, nếu Tôn Sách không thích, hắn cũng có thể lấy lý do đạo khác biệt không mưu tính chung để khéo léo từ chối lời mời của Tôn Sách.

Nhưng nay tình thế đã thay đổi, hắn mang trên vai sự ủy thác của người Nhữ Dĩnh, không thể tùy hứng như vậy được, những dị kiến về tân chính ấy còn nên nói không, còn có thể nói không? Xét tình hình hiện tại, hiển nhiên không phải là thời cơ tốt.

Thấy Tuân Úc do dự, Tôn Sách cũng không vội, gọi Lăng Thống ở bên cạnh lại, dặn dò vài câu, Lăng Thống đáp một tiếng, xoay người xuống lầu. Tôn Sách tựa vào bằng kỷ, nửa cười nửa không đánh giá Tuân Úc, đợi hắn mở lời.

Qua một hồi lâu, Tuân Úc đưa ra quyết định, khẽ thở dài một tiếng. "Đại vương, thứ cho Úc nói thẳng, hôm nay đến bái kiến Đại vương, vốn chẳng phải ý của Úc, thực là do người ủy thác, vì cứu người mà đến. Lo được lo mất, tâm tư không định, cũng không thích hợp để ngồi luận đạo. Nếu có lời nào thất lễ, mong Đại vương bao dung."

Tôn Sách gật đầu không tỏ thái độ gì, cũng không đưa ra lời hứa mang tính lễ nghi để Tuân Úc yên tâm nói thẳng. Tuân Úc trong lòng bất an, nhưng cũng không nói gì, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, hắn thấy vẫn là nói thẳng ý kiến của mình thì tốt hơn. Một là hắn không muốn bỏ lỡ cơ hội như vậy, hai là hắn cũng không cảm thấy mình có thể qua mặt Tôn Sách, nếu bị vạch trần thì ngược lại không hay.

"Tân chính của Đại vương đạt được là ở chỗ vụ thực (thực tế). Tân chính của Đại vương thất bại cũng là ở chỗ vụ thực." Tuân Úc chậm rãi mở lời, vốn dĩ còn có chút thấp thỏm, nhưng khi câu nói này vừa thốt ra, tâm cảnh của hắn nhanh chóng bình tĩnh lại, tựa như mặt hồ ngoài cửa sổ, gió nhẹ thổi tới, sóng nước không nổi, bầu trời trong xanh trăng sáng, tất cả đều thu vào tầm mắt. "Bản triều từ sau thời Quang Vũ trung hưng đến nay, sùng thượng Nho thuật, lại trọng học thuyết sấm vĩ, ban hành đồ thư khắp thiên hạ, khen thưởng khí tiết, cho nên mới có xử sĩ thanh nghị, đảng nhân liên hoành, sĩ nhân đều đề cao danh tiếng, lại không lo thực học, uổng phí ba vạn sĩ tử Thái học, không thể vì nước hiệu lực, ngược lại còn trái ý triều đình, cuối cùng dẫn đến hai lần đảng cố chi họa. Đại vương trọng thực học, xây dựng các đường, khiến người học vừa có thể lập thân bằng học vấn, lại vừa có thể có lợi cho quốc dân, cho nên mới có thể đồn điền tích cốc, tinh luyện khí dụng, bách chiến bách thắng mà bá chiếm Quan Đông. Trọng căn bản, bỏ nhánh ngọn, không chuộng hư danh, bỏ đi tệ nạn của Nho môn, đây là điểm đạt được của tân chính, cũng là điểm thắng lợi của Đại vương."

Tôn Sách sắc mặt không đổi, tĩnh lặng nhìn Tuân Úc, không nhìn ra nửa phần vui mừng. Tuân Úc thấy trong mắt, ngoài việc thầm khen ngợi ra, lại có thêm một tia may mắn. Tôn Sách vốn không phải kẻ hiếu danh, tâm cảnh kiên nhẫn, không phải loại người có thể bị vài câu khen ngợi làm cho lung lay. Nếu dùng lời lẽ hư ngôn để qua mặt, chỉ tự rước lấy nhục nhã.

"Tân chính của Đại vương thất bại, cũng ở tại chỗ vụ thực. Trị quốc không thể so với làm ruộng, làm công, đối mặt không phải là đất đai và công cụ, mà là những con người sống sờ sờ. Đã là người, thì không thể chỉ hỏi về cơm ăn áo mặc mạnh yếu, mà còn phải quan tâm đến những điều họ nghĩ. Nho, Mặc, Đạo, Pháp, thuật nắm giữ tuy khác nhau, nhưng xét về việc trị quốc, không ai là không chú trọng vào con người. Nho gia trọng đức, Mặc gia thượng hiền, Đạo gia sùng Hoàng Lão, Pháp gia trọng pháp thuật, đều là vì để điều lý nhân tâm, khiến quân thần hòa hợp, bách tính an ổn, sau đó vua sáng tôi hiền, an nội nhương ngoại. Đại vương trọng thực học, không tin thiên mệnh, không tin lời bách gia, tuy sùng học thuyết Mạnh Tử, lại vứt bỏ thể chế quân thần của Mạnh Tử, chỉ lấy lợi để xua dân, trên dưới cùng đuổi theo lợi, mà không có tâm kính sợ. Vạn Kim Phường chẳng qua chỉ là một chiếc lá, mà mùa thu vàng sắp đến, đến lúc đó tây phong nổi lên, hoa rực rỡ lá sum suê của ngày hôm nay, hóa thành cành khô lá héo, rơi rụng lả tả, Đại vương dù có vạn thanh bảo đao, thì giết được mấy người? Hơn nữa cành lá héo rụng, rễ lộ đất cạn, dù có một thân cây, thì có thể sống độc lập được chăng?"

Tôn Sách giơ hai tay lên, nhẹ nhàng vỗ vài cái. "Tuân Úc cao minh, không hổ là danh sĩ họ Tuân tinh thông Dịch học, không bị hoa rực rỡ lá sum suê làm mê hoặc, có thể vượt xuân hạ mà biết thu đông. Dám hỏi Tuân Úc, làm thế nào mới có thể tránh được vòng tuần hoàn xuân đi thu đến, cảnh đẹp không dài lâu này?"

Tuân Úc lại lần nữa bưng tách trà, uống một ngụm lớn trà lạnh, trầm mặc hồi lâu.

"Sáng tạo học vấn mới, loại bỏ tri thức cũ, kế vãng khai lai, không phải bậc thánh nhân thì không thể gánh vác trọng trách ấy. Úc tuy có chút hư danh, nhưng không dám so sánh vai vế với thánh nhân, vốn không nên vọng ngôn. Tuy nhiên, được tân chính của Đại vương gợi mở, ngược lại có vài suy nghĩ, mong Đại vương chỉ giáo."

"Tuân quân cứ nói thẳng."

"Học thuyết Nho môn, điểm mấu chốt nằm ở Nhân. Nhân, chính là đạo đối nhân xử thế giữa hai người. Hai người, ở nhà là cha con, ở nước là vua tôi, nếu có thể giữ đúng đạo đối nhân xử thế, tự nhiên có thể cha từ con hiếu, vua sáng tôi sáng, sau đó nhà có thể hòa, nước có thể hưng."

"Ý của Tuân quân là tôn Nho?"

"Là, cũng không phải."

"Ồ?"

Tuân Úc không biết từ lúc nào đã thẳng lưng, ánh mắt rực rỡ, giọng nói trong trẻo, tựa như ngọc khánh. "Tôn Nho, nhưng không phải tôn Nho của ngày nay."

Ánh mắt Tôn Sách lóe lên, khóe miệng nhếch lên, lần đầu tiên để lộ nụ cười hiểu ý. Tuân Úc lúc này mới là Tuân Úc mà hắn muốn thấy, vừa phải đứng cao, nhìn xa, vừa phải có thể đạp đất thực tế, tùy thời mà biến đổi. Hắn ngồi thẳng người, hơi gật đầu bày tỏ sự tán thưởng.

"Xin Tuân quân nói rõ hơn."

Tuân Úc chớp chớp mắt. "Đại vương, học thuyết Nho môn khởi từ Dịch, dương từ Lễ, thành từ Lục Kinh, Phục Hy chế Dịch, Chu Công chế Lễ, Khổng Tử sáng lập Nho môn, giữa các thời kỳ đều cách nhau vài trăm năm. Đến đầu thời Hán, mới có Đổng Trọng Thư sáng tạo thuyết Thiên Nhân, đến nay lại đã hơn ba trăm năm, nên có sự thay đổi. Đại vương tuy không học, nhưng trời sinh thông minh, thấu hiểu căn nguyên của trị đạo, tại sao không tái tạo Nho học, lập ra cương kỷ cho người học ba trăm năm tới?"

Lời chưa dứt, Tôn Sách liền truy vấn: "Theo kiến giải của Tuân quân, làm thế nào mới có thể tái tạo Nho học?"

"Lấy cái tinh hoa, bỏ cái cặn bã. Nói một cách cụ thể, chính là bỏ đi sấm vĩ hư vô, dẫn số vào Dịch, y cứ Nhân để chế Lễ, dùng thực học để làm dày căn cơ, dùng nhân nghĩa để tưới tắm thân cây, dùng lễ nghi để làm vinh cành lá, khiến ai nấy đều biết bổn phận, an với bản nghiệp, tận với chức trách, đối xử với nhau bằng lễ, tôn trọng và yêu thương lẫn nhau."

Tôn Sách liên tục gật đầu, lại truy vấn: "Làm thế nào dẫn số vào Dịch? Lại làm thế nào y cứ Nhân để chế Lễ?"

"Dẫn số vào Dịch, nói một cách đơn giản, là lấy học vấn của Từ Công Hà để thay thế cho Dịch tượng chi học, tinh nghiên cái gốc của thiên địa, chân lý của đại đạo. Y cứ Nhân để chế Lễ, là lấy bình đẳng yêu thương để chế định lễ nghi, khiến ai nấy đều tự trọng tự ái, sau đó mới tương trọng tương ái." Nói đến đây, Tuân Úc dừng lại một chút, nhìn Tôn Sách một cái. "Ví như Đại vương tuy tôn quý, không lấy sự tôn quý mà lăng mạn người khác. Úc tuy là bố y, cũng không cần vì là bố y mà tự hạ thấp mình. Gặp nhau ở nơi đồng nội, thì cùng nhau tâm tình thoải mái. Gặp nhau ở nơi triều đình, thì hành lễ quân thần. Đại vương thấy thế nào?"

Tôn Sách nhìn chằm chằm Tuân Úc một hồi lâu, nụ cười nơi khóe miệng ngày càng đậm. Hồi lâu sau, hắn gật đầu.

"Phải!"

Lục Tốn ngồi trên tiểu lâu chỗ Quân sư, lật xem công văn, có chút không tập trung, thỉnh thoảng ngẩng đầu nhìn thoáng qua thủy tạ cách đó trăm bước.

Màn đêm buông xuống, trên thủy tạ thắp lên ánh đèn. Xem chừng, Tôn Sách và Tuân Úc đàm luận rất tận hứng, trong chốc lát sẽ không kết thúc ngay được.

Họ đàm luận những gì? Lục Tốn không nghe thấy. Tuy nhiên hắn không lo lắng, thiếu niên thị tòng bên cạnh Tôn Sách sẽ viết lại ghi chép, đến lúc đó sẽ đưa cho hắn một bản. Hôm nay người trực ban là Lăng Thống, Hạ Đạt, chứ không phải Lục Tích, ít nhiều có chút đáng tiếc. Lăng Thống, Hạ Đạt xuất thân tướng môn, chuộng võ khinh văn, bàn về năng lực ghi chép hội nghị thì kém xa những thiếu niên xuất thân từ nhà đọc sách như Lục Tích, Dương Nghi.

Suy cho cùng, nhân tài ở Giang Đông vẫn chưa đủ nhiều, sự nghiệp của Đại vương phát triển như vũ bão, nhân tài không đủ dùng, đành phải mượn nhờ nhân tài vùng Giang Hoài, Nhữ Dĩnh. Nếu đợi thêm vài năm nữa, nhân tài từ Quận học đường, Giảng vũ đường theo kịp, tình hình sẽ tốt hơn nhiều.

Đại vương sẽ sắp xếp cho Tuân Úc làm gì đây? Lục Tốn rất tò mò. Hắn không sợ sự trả thù của Tuân Úc, ngược lại hắn còn hy vọng Tuân Úc đến trả thù mình, như vậy hắn mới có cơ hội giáng đòn nặng nề vào hệ Nhữ Dĩnh. Tuân Úc được xưng là vương tá chi tài, là lãnh tụ xứng đáng của hệ Nhữ Dĩnh, đánh bại hắn có ý nghĩa hơn nhiều so với việc giết chết Tuân Diễn trên chiến trường.

"Cộc cộc cộc..." tiếng bước chân vội vã trên cầu thang vang lên, Tham quân Bặc Tĩnh bước nhanh đi lên, đưa một phần công văn đến trước mặt Lục Tốn.

"Hữu Quân sư, cấp báo từ Giao Châu."

Nghe thấy hai chữ Giao Châu, Lục Tốn lập tức thu hồi suy nghĩ, tiếp lấy công văn, đưa tay mở ra, ánh mắt sắc bén nhanh chóng quét qua, lập tức ánh mắt hơi co lại. Hắn chớp chớp mắt, suy tư một lát, đọc ra vài con số, Bặc Tĩnh nghe xong, xoay người xuống lầu, không bao lâu sau, lại ôm một chồng công văn đi lên. Lục Tốn đã dọn dẹp đồ đạc trên án, để ra không gian đủ rộng. Hắn tiếp lấy công văn, đặt lên án, từng cái mở ra.

Bặc Tĩnh căng thẳng nhìn Lục Tốn, trán đầy mồ hôi. Hắn không biết tại sao Lục Tốn nhận được cấp báo của Giao Châu, lại phải tra cứu tình báo cũ đã lưu trữ của Ích Châu và Kinh Châu, chuyện này dường như chẳng liên quan gì đến nhau.

Ánh mắt Lục Tốn quét qua quét lại vài phần quân báo, ngón tay nhẹ gõ hai cái lên án, ngẩng đầu nhìn lậu hồ ở góc tường, khóe miệng khẽ nhếch, lóe lên một tia cười, ngay sau đó lại khôi phục vẻ bình tĩnh.

"Huyền Phong, ngươi đi một chuyến, mời Quách Tế Tửu đến đây."

"Hữu Quân sư, Quách Tế Tửu... đang nghỉ bệnh."

"Nghỉ bệnh?" Lục Tốn cười một tiếng: "Phái một cỗ xe ngựa đi, chỉ cần Quách Tế Tửu còn sống, khiêng cũng phải khiêng ông ấy đến đây."

"Tuân lệnh." Bặc Tĩnh đáp một tiếng, xoay người định đi, lại bị Lục Tốn gọi lại. Lục Tốn chỉ chỉ vào thủy tạ. "Nếu Tế Tửu hỏi tới, ngươi biết phải trả lời thế nào chứ?"

Bặc Tĩnh cười đầy ẩn ý. "Hữu Quân sư yên tâm, tôi biết phải nói thế nào."