Tôn Sách mỉm cười. Ý kiến tương tự đã từng có người nhắc đến, hoặc là can gián thẳng thắn, hoặc là uyển chuyển tế nhị, khó tránh khỏi tư tâm, nhưng dụng ý phần lớn đều là tốt. Binh quyền là gốc rễ lập quốc, nhất là trong thời thế tranh hùng hiện nay, binh quyền mất kiểm soát thì chính quyền tất nhiên cũng khó bảo toàn.

Nhưng ông có ý nghĩ của riêng mình. Tầm quan trọng của binh quyền là không cần bàn cãi, ông cũng tuyệt đối sẽ không buông tay, nhưng ông càng hiểu rõ hơn, trong mấy năm này, duy trì sự ổn định nội bộ, bảo đảm tân chính đi vào quỹ đạo, hình thành một vòng tuần hoàn tích cực lành mạnh còn quan trọng hơn là đánh thắng vài trận. Một bên là kế sách trăm năm, một bên là được mất trước mắt, ông hiểu rõ cái nào mới thực sự quan trọng.

Lục Tốn dù sao vẫn còn trẻ, cũng chưa có kinh nghiệm từ mấy ngàn năm lịch sử, lịch sử mà y biết đầy rẫy những giáo điều đạo đức, nhưng lại ít khi đề cập đến sự thật, y cũng không hiểu rõ rằng rủi ro của cải cách còn lớn hơn rủi ro của chiến tranh. Bản thân ông đang trấn thủ Kiến Nghiệp mà các phe phái còn tranh đấu ngầm, nếu ông rời khỏi Kiến Nghiệp, Kiến Nghiệp chẳng phải sẽ loạn thành một nồi cháo sao? Hậu phương không ổn, tiền tuyến sao có thể giành thắng lợi.

"Việc này cần bàn bạc lâu dài, không vội nhất thời." Tôn Sách đổi chủ đề, kể lại chuyện Lục Tích có ý với kinh sử khi nãy, hỏi cách nhìn của Lục Tốn. Lục Tốn về quê thăm người thân cũng là tai mắt cho ông, hiểu rõ tình hình Ngô Huyện thậm chí là cả Ngô Quận, nhà họ Lục cũng nằm trong số đó.

Lục Tốn cũng không giấu giếm. Là thế gia đệ nhất Ngô Huyện ngày trước, nhà họ Lục hiện nay áp lực cũng không nhỏ, đang đứng trước lựa chọn trọng đại, thậm chí trong nội bộ cũng có những tiếng nói khác biệt, nhất là chuyện liên quan đến việc đính hôn giữa y và Tôn Thượng Hương.

Những đại tộc có danh có diện đều hiểu, Tôn Sách có một quy định bất thành văn, nữ tử dù đã thành thân, tốt nhất trước mười tám tuổi không nên sinh con, điểm này đã nhận được sự khẳng định và ủng hộ của nhiều danh y. Tôn Thượng Hương mới mười bốn, đồng nghĩa với việc trong vòng bốn năm tới, Lục Tốn sẽ không có đích tử, đối với nhà họ Lục mà nói, nhất là với người sớm mồ côi cha như y, điều này không hợp lý lắm.

Cha của Lục Tốn là Lục Tuấn mất sớm, để lại hai anh em Lục Tốn, Lục Mạo và một người em gái Lục Minh Chu, Lục Tốn là trưởng tử, nay lại đã có công nghiệp, nhanh chóng sinh con nối dõi là ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên điểm này không thành vấn đề, Tôn Sách đã đích thân hứa, Lục Tốn có thể nạp thiếp sinh con trước, đảm bảo dòng dõi của y không bị tuyệt tự.

Đối với nhà họ Lục mà nói, sự bất đồng lớn nhất hiện nay chính là lựa chọn con đường phát triển như thế nào để duy trì danh tiếng và thực lực của nhà họ Lục.

Sở dĩ nói nhà họ Lục là thế gia đệ nhất Ngô Huyện ngày trước, là vì mấy năm nay nhà họ Lục phát triển không mấy thuận lợi, nguyên nhân căn bản nằm ở chỗ nhà họ Lục vẫn tiếp tục chiến lược phát triển cũ, không kịp thời điều chỉnh, mấy năm nay giậm chân tại chỗ, bị mấy nhà khác đuổi kịp thậm chí là vượt lên trên.

Nhà họ Lục sở dĩ chiếm giữ vị trí thế gia đệ nhất Ngô Huyện, thậm chí là Ngô Quận trong thời gian dài, là vì nhà họ Lục thuận lợi trên con đường làm quan, bắt đầu từ Lục Hoành, nhà họ Lục không ngừng xuất hiện các vị quan cao chức trọng với bổng lộc Nhị thiên thạch. Nhị thiên thạch có một đặc quyền, có thể tiến cử con em làm lang quan, hơn nữa mỗi năm đều có hạn ngạch, có Nhị thiên thạch, nhà họ Lục tương đương với việc đã đả thông một con đường tắt để tiến thân, con em có thể không ngừng nghỉ đi con đường tắt đó để bước vào quan trường.

Có con đường tắt để làm quan, còn phải có sự đảm bảo để thành tài, sự đảm bảo thành tài của nhà họ Lục chính là kinh học. Kinh học của nhà họ Lục không tính là xuất chúng, nhưng truyền thừa có quy củ, việc giáo dục con em luôn được chú trọng chặt chẽ, hơn nữa còn thực tế, con em bước vào quan trường đa số đều có tài năng tương xứng, là những quan lại đủ năng lực.

Liên tiếp mấy thế hệ làm quan, nhà họ Lục tích lũy được nhân mạch và tài lực đáng kể, vững vàng đứng đầu các thế gia ở Ngô Huyện.

Thế nhưng tình hình hiện tại đã khác, một là nhà họ Lục người thì già, kẻ thì trẻ, trên quan trường không có ưu thế rõ rệt; hai là nay Giang Đông hưng thịnh công thương, tốc độ tích lũy tài phú kinh người, buôn bán phát đạt, mấy năm tích lũy tài phú đã vượt qua cả mấy trăm năm của nhà họ Lục. Đối mặt với hiện thực nghiêm trọng, có người hy vọng Lục Khang có thể thay đổi tư duy, đừng cố chấp giữ lấy kinh học, mà hãy dấn thân vào công thương.

Nhưng Lục Khang không đồng ý. Ông kiên trì cho rằng, học vấn mới là gốc rễ lập gia.

Có người chỉ trích Lục Khang rằng, đây là vì trưởng tử của Lục Khang là Lục Tuấn tầm thường, quan lộ không thuận, khó mà phục chúng, trong khi ấu tử Lục Tích lại là mầm non đọc sách, Lục Khang kiên trì lấy học vấn truyền gia là để thuận tiện cho việc tương lai Lục Tích kế nhiệm gia chủ.

Lục Khang vì vậy rất tức giận, muốn từ bỏ thân phận gia chủ nhà họ Lục. Vốn dĩ ông không phải là trưởng tử, theo lý mà nói không có cơ hội đảm nhiệm gia chủ, chỉ là vì ba người huynh trưởng của ông người thì mất sớm, người thì thành tựu quan trường không cao bằng ông, nên ông mới được làm gia chủ. Nay lớp con cháu đã trưởng thành, muốn lấy lại vị trí gia chủ, ông có thể hai tay dâng trả, vừa hay toàn tâm toàn ý đầu nhập vào sự vụ của quận học.

Nhưng nhà họ Lục không ai dám tiếp nhận vị trí gia chủ. Một là Lục Khang bối phận cao, không hề mắc sai lầm, cho dù trưởng phòng muốn thu hồi vị trí gia chủ, cũng nên đợi sau khi ông qua đời, nếu không sẽ bị người đời chê cười. Hai là những người cháu họ còn sống của Lục Khang đều có quan lộ bình bình, đến nay vẫn chưa ai đạt tới Nhị thiên thạch, cha của Lục Tốn là Lục Tuấn từng làm tới Cửu Giang đô úy, vốn là người có hy vọng nhất, đáng tiếc lại mất sớm.

Lục Tốn trước kia vẫn luôn ở tiền tuyến, chỉ biết trong gia tộc có mâu thuẫn, nhưng không hiểu rõ mâu thuẫn sâu sắc đến nhường nào, lần này về quê thăm người thân, tận mắt chứng kiến sự phẫn nộ và lo âu của mấy vị thúc phụ, mới nhận ra Lục Khang hiện tại khó xử đến mức nào. Y một lòng muốn chủ trì việc nghiên cứu ngọc khí ở vùng Phú Xuân, Dư Hàng, vừa có phần dỗi hờn, cũng vừa có phần muốn chứng minh bản thân.

Còn về Lục Tích, bản thân y đúng là thích đọc sách, hiện giờ càng là cưỡi hổ khó xuống, chỉ có thể đi đến cùng một con đường. Y muốn nghiên cứu Dịch Kinh, là vì Dịch là đứng đầu Lục Kinh, hơn nữa còn coi trọng cả Nho lẫn Đạo, không chỉ đơn thuần là Nho kinh. Trong tình cảnh học vấn Nho gia bị chấn động nghiêm trọng, Dịch học vẫn có thể giữ vững trận địa.

Nghe xong lời giải thích của Lục Tốn, Tôn Sách không lập tức bày tỏ ý kiến. Ông đã lường trước được ngày này, và ông tin rằng đối mặt với tình huống này không chỉ có nhà họ Lục, không chỉ có Ngô Huyện, mà hầu như tất cả các thế gia đều sẽ đối mặt với vấn đề ở những mức độ khác nhau. Thời đại vẫn luôn thay đổi, Hán mạt vốn dĩ đã là một thời đại biến động kịch liệt, vì ông đến mà bước tiến này càng lớn hơn, rất nhiều gia tộc không kịp thích ứng với sự thay đổi này, nảy sinh bất đồng thậm chí rạn nứt đều là chuyện nằm trong dự liệu. Ông không chịu dễ dàng rời khỏi Kiến Nghiệp, chính là để ngăn chặn việc nội loạn lớn nảy sinh do nỗi đau của cải cách, hủy hoại hoài bão sự nghiệp to lớn của ông.

"Nhà họ Lục chưa từng kinh doanh?"

"Chưa từng." Lục Tốn lắc đầu. "Cụ tổ nói, cụ sống hơn bảy mươi năm, chỉ làm hai việc: đọc sách, làm quan, chưa từng làm thương nhân, không thể đến lúc già rồi còn đi mưu cầu lợi ích nhỏ nhặt. Cụ cũng không cho phép con em nhà họ Lục kinh doanh, nói rằng kinh doanh trục lợi sẽ khiến lòng người trở nên hiểm ác, được không bù nổi mất."

Tôn Sách vuốt ve ngón tay, cười nói: "Xem ra Lão Tế Tửu đối với tân chính của ta có ý kiến bảo lưu nhỉ."

"Cụ tổ chỉ là có việc nên làm, có việc không nên làm, không phải phản đối tân chính của Đại vương."

"Không sao, có ý kiến phản đối mới là bình thường. Chỉ là trước năm khi hội họp, sao ông ấy không nhắc lấy một câu. Có ý kiến thì cứ nói chứ, lẽ nào ta là người không nghe được những âm thanh khác biệt sao?"

"Đại vương nói quá lời rồi. Cụ tổ luôn nói Đại vương nghe lời can gián như dòng chảy, là vị minh quân hiếm có. Trước năm khi hội họp sở dĩ không nói, là không muốn Đại vương quá phiền lòng, hơn nữa lời nói như gió, lâu rồi sẽ quên. Lần này thần về quê thăm người thân, cụ đã viết riêng một bản tấu sớ, đem tất cả những suy nghĩ của mình viết vào trong đó, nhờ thần mang đến, lúc thuận tiện sẽ dâng lên Đại vương, để Đại vương tham khảo."

Tôn Sách liếc Lục Tốn một cái, hừ một tiếng. "Đã có tấu sớ, tại sao không mang theo? Có phải là muốn thăm dò khẩu khí của ta trước, nếu không ổn thì bản tấu sớ này sẽ không dâng lên nữa?"

Tâm tư nhỏ mọn của Lục Tốn bị vạch trần, chỉ đành chắp tay cáo lỗi. "Đại vương thần mục như điện, thần hổ thẹn."

Tôn Sách phất phất tay. Ông sẽ không so đo với Lục Tốn, chỉ là nhắc nhở y đừng giở trò vặt. Người nhà họ Lục nhìn chung vẫn là biết đại cục. Lục Khang đến tham dự hội nghị cuối năm không đề cập đến ý kiến phản đối, chắc là có liên quan đến tình thế lúc đó. Do tiêu hao khổng lồ của chiến tranh, kế hoạch năm năm không thể hoàn mỹ thu quan, triều dã khó tránh khỏi có chút lời ra tiếng vào. Lục Khang không theo đám đông, bày ra bộ dạng can gián thẳng thắn, cũng là để thấu hiểu sự khó khăn của ông, không muốn gây thêm phiền toái. Đây cũng là kinh nghiệm tích lũy được sau nhiều năm trên quan trường.

Tôn Sách nhìn sắc trời bên ngoài, thấy giờ giấc không còn sớm, đứng dậy nói: "Ngươi đi đường xa như vậy, chắc hẳn cũng mệt rồi, sớm về nghỉ ngơi đi, ngày mai mang tấu sớ đến, chúng ta lại đàm đạo."

Lục Tốn khom người nói: "Đại vương, thần về quê hơn một tháng, đối với tình hình gần đây không quá quen thuộc, sắp tới phải tiếp nhận sự vụ của Duyện Châu, Ký Châu, vẫn nên tranh thủ thời gian làm quen với tình hình một chút. Thần đã hẹn với Quách Tế Tửu, hôm nay cùng nhau trực đêm, cố gắng xem qua những tình báo nhận được trong hai tháng gần đây."

Tôn Sách gật đầu. "Vậy được, các ngươi bận đi, ta tan tầm đây."

Lục Tốn ngẩn người, nhất thời không phản ứng kịp. Cho đến khi Tôn Sách đứng lại ở đầu cầu thang, quay đầu nhìn y, y lúc này mới như tỉnh mộng, vội vàng đứng dậy đi theo, vọt lên hai bước, đi tới phía trước bên phải Tôn Sách, nghiêng người xuống lầu, sẵn sàng ứng phó bất cứ lúc nào. Tôn Sách vừa đi vừa đánh giá y, cảm thấy thú vị. Xem ra lần này về Ngô Huyện, y đã bị Lục Khang dạy dỗ không nhẹ, cái thói quen biết lễ thủ tiết, không dám vượt qua nửa bước ấy lại lộ ra rồi. Thế cũng tốt, với thân phận hiện tại của y, nếu không biết chừng mực, dễ dẫn đến lời ra tiếng vào.

Hai người xuống lầu, Tôn Thượng Hương từ một bên nhảy ra, chắp tay sau lưng, ánh mắt nhanh nhẹn liếc Lục Tốn một cái, tiến lên một bước, ôm lấy cánh tay Tôn Sách, đắc ý nói: "Đại huynh, Bá Ngôn khẩu chiến quần nho Nhữ Dĩnh, đại thắng khải hoàn, có thưởng không?"

"Ngươi nói xem?" Tôn Sách hỏi Lục Tốn.

Lục Tốn thần tình lúng túng. "Chỉ là đồng nghiệp đàm luận, lại không phải địch ta giao chiến, sao bàn đến chuyện ban thưởng."

"Nghe thấy chưa?" Tôn Sách cong ngón tay búng nhẹ lên trán Tôn Thượng Hương. "Sau này nói năng phải suy nghĩ, đừng để người ta cười chê. Hôm nay tỷ tỷ Quyền chuẩn bị đồ ăn ngon, ngươi có đến không?"

"Bá Ngôn có thể đi không?" Tôn Thượng Hương xoa trán, cười hì hì hỏi. Tôn Sách lườm nàng một cái, hất Tôn Thượng Hương ra, không quay đầu lại bỏ đi. Tôn Thượng Hương khó hiểu, phồng má, trợn mắt. "Muội lại nói sai rồi?"

Lục Tốn cười khổ, khom người hành lễ. "Hậu triều sao có thể tùy tiện ra vào. Tam tướng quân, Đại vương sủng ái người, lại giao an toàn hậu triều cho người, người không thể lơ là, càng không thể vì tư tình mà làm hỏng việc công. Lời thiên hạ cũng rất đáng sợ đó."

Tôn Thượng Hương nửa hiểu nửa không, chớp chớp mắt. "Vậy muội đi xem có món gì ngon, mang một ít tới cho huynh." Không đợi Lục Tốn nói, nàng xoay người, vội vã đuổi theo Tôn Sách. Lục Tốn cạn lời.