Tôn Sách lặng lẽ nhìn Lưu Hiệp, trong ánh mắt có vài phần thương cảm, lại có vài phần tiếc nuối.

Là một người thông minh, đáng tiếc lại "tham đa nhai bất lạn" (tham nhiều mà không tiêu hóa nổi), cuối cùng vẫn là một kẻ hồ đồ. Không phải chỉ một mình hắn như vậy, tinh anh thời đại này đều như thế, chỉ là đại đa số mọi người không thông minh bằng hắn, còn chưa chạm tới ngưỡng trần. Kẻ chạm tới ngưỡng trần đều chết sớm. Loại huyền tư này khiến người ta mê đắm, cũng cực kỳ hao tổn tâm thần, một khi chìm đắm trong đó, phần lớn đều anh niên tảo thế (chết trẻ).

"Bất xuất hộ, tri thiên hạ; bất khuy dũ, kiến thiên đạo." Lời này của Lão Tử không biết đã hại bao nhiêu người, hai ngàn năm sau vẫn có người miệt mài không ngừng nghỉ, mưu cầu tìm kiếm từ trong đó cái đạo có thể phá giải mọi mê tín, đáng tiếc mãi mãi chỉ là "vụ lý khán hoa". Không có sự hỗ trợ của khoa học, triết học không thể tránh khỏi sẽ trở thành huyền học.

"Ta… nói không đúng sao?" Lưu Hiệp bị Tôn Sách nhìn đến mức bất an, khí thế yếu đi, lẩm bẩm nói.

"Ngươi định đứng ở đây nói sao?" Tôn Sách hừ một tiếng. "Ta thì sao cũng được, có thể bồi ngươi đứng một ngày. Ngươi có thể kiên trì bao lâu?"

"Ta…" Trán Lưu Hiệp rịn ra những giọt mồ hôi li ti, không biết là do mệt hay do khẩn trương, thân thể cũng theo đó mà lảo đảo một cái.

Tuân Úc thấy vậy, vội vàng tiến lên đỡ lấy. "Ngô Vương nói đúng, tọa nhi luận đạo, vẫn là ngồi nói tốt hơn. Người đâu, chuẩn bị trà, mời Bệ hạ cùng Ngô Vương luận đạo…"

"Hửm?" Tôn Sách hơi cau mày, thần tình không vui nhìn Tuân Úc. Tuân Úc sững sờ, có chút lúng túng. Lưu Hòa mắt đảo một vòng, tiến lên đỡ lấy cánh tay Tôn Sách. "Tuân quân, nơi này chỉ có tỷ phu và nội đệ, làm gì có Thiên tử với Ngô Vương." Lại nói với Tôn Sách: "Phu quân, đệ đệ ta có thương tích trong người, không thể đứng lâu, vẫn là đến trên đường ngồi đi. Nó có chỗ nào không đúng, chàng giáo huấn nó là được."

"Ngày thường thì trầm lặng, hễ nhắc tới đệ đệ là trở nên thông minh ngay, nàng cũng đủ tâm cơ đấy." Tôn Sách xoa xoa vầng trán sưng đỏ của Lưu Hòa. "Tìm y sĩ đến, dùng chút thuốc, đừng để phá tướng. Chuẩn bị thêm chút canh sâm, trà mật, tránh cho nó tinh lực không đủ, lại nói năng không thông suốt."

Lưu Hòa thè lưỡi, ngoan ngoãn đáp một tiếng, xoay người đi sắp xếp. Tôn Sách chắp tay sau lưng, tự mình lên đường, ngồi xuống ghế chủ tọa. Tuân Úc nhìn thấy cảnh này, nhưng cũng đành bất lực, đỡ Thiên tử lên đường, ngồi vào ghế khách. Lưu Hiệp ngược lại rất an chi nhược tố, chậm rãi ngồi xuống, lại ra hiệu cho Tuân Úc ngồi xuống, lúc này mới lại hành lễ với Tôn Sách.

"Xin tỷ phu chỉ giáo."

Nghe thấy hai chữ tỷ phu, Tôn Sách gật đầu, sắc mặt hơi dịu lại. "Vừa rồi ta nói với Tuân quân và tỷ tỷ của ngươi, ta có thể gặp ngươi một lần, nhưng ta không thể bảo đảm khiến ngươi hài lòng. Đây không phải lời thoái thác, mà là vì ta không biết giữa trời đất này có cái đạo "nhất dĩ quán chi" (xuyên suốt một đường) hay không. Ngươi nếu muốn hỏi loại đạo này, thì không cần mở miệng nữa, bản thân ta còn không biết, tự nhiên là không có gì để nói."

Thiên tử hơi nhíu mày, trầm ngâm một lát, gật đầu. "Nếu đã như vậy, vậy thì nói chút chuyện cụ thể, ví dụ như đạo trị quốc này. Tỷ phu Sơ Bình năm thứ hai khởi binh tại Tương Dương, chưa đầy mười năm mà đã chiếm được nửa thiên hạ, về đạo trị quốc tất nhiên có tâm đắc. Hiệp bất tài, mạo muội xin thỉnh giáo một hai."

Việt Vũ dâng trà lên, Tôn Sách nâng chén trà, nhấp một ngụm, không nhanh không chậm nói: "Trị quốc đương nhiên có đạo, nhưng mà, đạo trị quốc ta hiểu có lẽ lại có chút khác biệt với đạo trị quốc ngươi tưởng tượng."

Lưu Hiệp cười khổ. "Phải, tỷ phu hành vương đạo, ta hành bá đạo, có khác biệt như mây với bùn, tự nhiên là khác nhau."

"Cái ta nói khác biệt, không phải ý chỉ sự khác biệt giữa vương đạo và bá đạo." Tôn Sách đặt chén trà xuống, cầm ấm trà, rót nước vào chén Lưu Hiệp. Chén trà của Lưu Hiệp vốn đã có không ít trà, Tôn Sách rót thêm một chút liền đầy, nhưng Tôn Sách vẫn tiếp tục rót, cho đến khi nước trà tràn ra ngoài, uốn lượn chảy trên án sơn mài, rồi men theo cạnh án nhỏ xuống, làm ướt gấu áo Lưu Hiệp.

"Đại Vương, ngài đây là…" Tuân Úc giật mình, vội vàng tiến lại ngăn cản. Lưu Hiệp nhìn chằm chằm chén trà đã đầy, đột nhiên như có ngộ ra điều gì, cúi người hành lễ với Tôn Sách. "Tàm quý, xin Đại Vương chỉ giáo. Hiệp nguyện dốc lòng vứt bỏ cựu học, để nạp tân tri."

Tôn Sách ánh mắt lóe lên, trong lòng kinh ngạc khôn tả. Thằng nhãi này thật đúng là có vài phần huệ căn, không làm hòa thượng thật là đáng tiếc.

Tuân Úc cũng phản ứng lại, kinh ngạc nhìn Lưu Hiệp, rồi lại nhìn Tôn Sách, tự giễu lắc đầu. Ông tự phụ mình thông minh, nhưng trước mặt hai người trẻ tuổi này, phản ứng của ông có chút không theo kịp. Ông vẫy vẫy tay, ra lệnh cho người tới lau sạch vết nước.

"Tuân quân, ta có thể thỉnh giáo ông một vấn đề không?"

"Không dám." Tuân Úc khom người hành lễ.

"Ông cảm thấy đạo trị quốc nằm trong Lục Kinh, Chư Tử, hay là ở bên ngoài?"

Tuân Úc trầm ngâm một lát. "Không nội không ngoại. Lời Thánh hiền nói, chính là đạo trị quốc, không có nghĩa nào khác. Chỉ là chỉ ước ý thâm, chúng ta lĩnh ngộ không đủ, nên có sai lệch, khó tránh khỏi "đắc nhất lậu thập" (được một mất mười)."

Tôn Sách quay đầu nhìn Lưu Hiệp. "Ngươi cảm thấy thế nào?"

Lưu Hiệp rất nghiêm túc suy nghĩ một chút. "Thánh hiền cũng là người, sinh ra giữa trời đất, những gì nhìn thấy và suy nghĩ tuy vượt xa người thường, nhưng chung quy vẫn không thể nhìn thấu vạn vật. Hơn nữa đạo trị quốc nên "nhân thời nhi biến" (tùy thời mà biến đổi), Tam Đại khác với Thượng Cổ, Xuân Thu khác với Tam Đại, đến nay là nhà Hán, lại khác với Xuân Thu. Thánh nhân "nhân thời nhi tác" (tùy thời mà hành động), tất nhiên cũng sẽ bị hạn chế bởi thời đại, có chỗ thiếu sót chăng."

"Bệ hạ…" Tuân Úc biến sắc, ngữ khí trở nên nghiêm khắc.

Lưu Hiệp cười cười, có chút mệt mỏi, nhưng lại vô cùng kiên quyết. "Tuân quân, nơi này không có Bệ hạ, chỉ có một người đang "thượng hạ nhi cầu tác" (tìm tòi nghiên cứu) hỏi đạo mà thôi."

Tuân Úc không đành lòng, khẽ thở dài một tiếng, muốn nói lại thôi. Lưu Hòa đi tới, phía sau theo hai tỳ nữ, bưng một ít canh sâm, trà mật, thấy thần tình Lưu Hiệp mệt mỏi, vội vàng đút cho Lưu Hiệp chút canh sâm. Tuân Úc cũng uống một ít trà mật, nhưng vẫn không thể đè nén được vị đắng chát trong miệng, đành cúi đầu, giấu sự bất an và thở dài vào trong lòng.

Tôn Sách lặng lẽ nhìn, đợi Lưu Hiệp uống xong canh sâm, tinh thần hồi phục đôi chút, lúc này mới tiếp tục nói: "Thánh hiền có phải là người hay không, tạm thời không hỏi đến, dù sao chuyện Khổng Tử chế định pháp luật cho nhà Hán, ta là không tin. "Tận tín thư bất như vô thư" (tin hết vào sách thì thà đừng có sách), thay vì cứ tìm chương trích cú, một lòng muốn tìm đạo trị quốc từ trong kinh điển của thánh nhân, chẳng bằng thành thật làm chút việc thực tế, bắt đầu giải quyết từ những vấn đề cơ bản nhất. Đối với ta mà nói, vấn đề cơ bản nhất có hai: một là ăn cơm, hai là an toàn. Muốn ăn cơm, thì phải để bách tính an cư lạc nghiệp, sản xuất ra đủ lương thực. Dân dĩ thực vi thiên, không có lương thực, nói gì cũng là phí công vô ích. Cầu an toàn, thì phải khiến mình có đủ vũ lực, không sợ bất cứ ai, bất cứ hình thức cường thủ hào đoạt nào."

Lưu Hiệp suy tư hồi lâu, gật đầu. "Thổ địa kiêm tịnh và binh chế hoang phế quả thực là cố tật của bản triều. Từ thời Quang Vũ Hoàng đế đã muốn giải quyết vấn đề này, nhưng mãi vẫn không thể giải quyết, trái lại càng diễn càng liệt, cuối cùng không thể thu dọn. Đến tận hôm nay, không thể không dùng lôi đình thủ đoạn."

Tuân Úc không nhịn được nói: "Lôi đình thủ đoạn của Đại Vương quả thực là lập can kiến ảnh, nhưng lại không phải là sách lược trường trị cửu an. Thế gia cũng không phải trời sinh đã xảo thủ hào đoạt mà có, cũng là do tích đức qua các đời. Thế gia cũ tuy đi, thế gia mới lại sinh, Đại Vương ngăn cản được sao?"

"Thiên hạ có đạo trị quốc nào "nhất thành bất biến", mà có thể trường trị cửu an không?" Tôn Sách lắc đầu. "Ta không cho rằng có, cũng không xa cầu, ta chỉ có thể giải quyết vấn đề trước mắt trước, sau đó mới cân nhắc vấn đề về sau. Nếu vấn đề trước mắt đều không giải quyết được, mà lại si tâm vọng tưởng cái gì trường trị cửu an, há chẳng phải nực cười sao?"

Tuân Úc nghẹn lời, há miệng mấy lần, nhưng vô ngôn đối đáp. Hiện tại chẳng phải chính là tình huống này sao, đạo trị quốc của Tôn Sách có lẽ không thể trường trị cửu an, nhưng ít nhất trước mắt hắn không có đối thủ. Ngươi có thể nói hắn không có tầm nhìn xa, chỉ lo việc trước mắt, nhưng ít nhất hắn đã lo được việc trước mắt.

"Ta đọc sách ít, không tin cái gì mà trời không đổi, đạo cũng không đổi. Vấn đề mới luôn luôn sẽ có, hơn nữa chắc chắn sẽ có. Có thể lấy sử làm gương, nhưng không thể rập khuôn, con người dù sao vẫn phải tiến về phía trước. Thay vì tin người xưa có đạo trị quốc "vạn thế bất biến", chẳng bằng tin người đời sau có năng lực giải quyết vấn đề họ cần đối mặt. Ta không phải thánh nhân, không có năng lực tạo ra cái gì thái bình vạn thế, ta chỉ muốn làm tốt việc trước mắt, giải quyết vấn đề ta đang đối mặt bây giờ, để nhiều người hơn có cơ hội thông qua nỗ lực của chính mình, sống một cách có tôn nghiêm."

Tôn Sách ngừng một chút, lại nói: "Đạo rất xa, người rất gần. Ngươi không để người khác sống có tôn nghiêm, hắn sẽ khiến ngươi chết không tôn nghiêm, cho dù là kiến cỏ cũng có thể hủy diệt điện đường. Bách tính là gốc của nước, ngươi coi bách tính như kiến cỏ, tùy ý giẫm đạp tôn nghiêm của họ, mà còn trông mong họ dùng máu mồ hôi để cung phụng ngươi?"

Tôn Sách quay sang Tuân Úc. "Tuân quân, ông ở Quan Trung học theo tân chính, vì sao thu hiệu thậm vi? Vì sao thợ thủ công ông đào đi từ công phường Nam Dương lại lần lượt quay về Nam Dương?"

"Mạo muội xin thỉnh giáo."

"Ông lấy tư cách quân tử tự xưng, lấy việc chăn dân tự hứa. Trong mắt ông, dân là gì, là người giống như ông, hay là súc vật giống như trâu dê? Những thợ thủ công từ Nam Dương quay lại Quan Trung kia, ông có từng thực sự coi họ là hy vọng cứu vãn triều đình, kính trọng họ, tin tưởng họ?"

Tuân Úc sắc mặt thay đổi, khẽ thở dài một tiếng. "Hóa ra bí mật chiến thắng của Đại Vương vẫn luôn ở ngay trước mắt, ta lại có mắt không tròng, nhìn mà không thấy."

Lưu Hiệp ảm đạm. "Đạo không xa người, người tự xa đạo. Đổi thần thành dân, đổi dân thành sĩ, trông như khác biệt hào ly, thắng bại lại cách xa ngàn dặm. Đại Vương tuy không đọc sách, nhưng lại ngầm hợp với đạo của thánh nhân, xưng hùng thiên hạ là điều tất nhiên. Ta bại không oan." Hắn đứng thẳng người dậy, cung cung kính kính hành lễ với Tôn Sách. "Đa tạ Đại Vương điểm hóa, cảm kích không cùng."

Tôn Sách đứng thẳng dậy, cúi người đáp lễ.

(Quyển năm hoàn)