Không biết có phải vì thực lòng tin theo Pháp gia hay không, nhà họ Mãn tuy có gia sản, cũng có một số nông dân đi theo, nhưng lại không có bộ khúc võ trang đông đảo, chẳng thể nói tới vũ lực gì. Không chỉ nhà họ Mãn như vậy, rất nhiều thế gia, hào cường ở Sơn Dương cũng đều như thế, họ vẫn quen thói hô mưa gọi gió trong thể chế, nhận được sự ủng hộ của Thứ sử, Quận thủ là có thể làm mưa làm gió, nếu không có sự ủng hộ thì họ chỉ đành đứng bên lề.
Nếu có vũ lực cường đại, Trương Kiểm cũng chẳng đến nỗi như con chó mất nhà mà trốn xa ra ngoài biên ải, cứ trốn vào núi, vào đầm lầy bên cạnh là xong, dù triều đình có phái đại quân tới chinh tiễu thì một năm nửa năm cũng chẳng tìm ra ông ta. Lưu Biểu làm Kinh Châu Thứ sử, một ngựa vào Nghi Thành, cũng chẳng có bộ khúc đi theo. Ngược lại, những địa phương hào cường như họ Lý ở Cự Dã lại chẳng có kiêng dè gì, chiêu mộ du hiệp, nuôi môn khách tới mấy ngàn nhà, hoành hành nơi hương lý.
Đây có lẽ là sự tiếp nối của những tư duy khác biệt. Khi hoàng quyền còn khá ổn định, hào cường dù mạnh tới đâu cũng không dám đối đầu trực diện với quan phủ. Thái thú không có bộ khúc, nhưng Thái thú có thể triệu tập quân quận; Thái thú không xong thì còn có Thứ sử; Thứ sử không xong thì còn có thể xin triều đình điều động thêm binh mã, bất cứ hào cường nào cũng không chống đỡ nổi, sớm muộn gì cũng xong đời. Ưu thế của việc làm quan là rất rõ ràng, cho nên thế gia Sơn Dương quen với việc xuất sĩ làm quan, coi thường những thổ hào chuyên chiêu mộ bộ khúc.
Tôn Sách có thể dùng ba ngàn bộ kỵ quét sạch một đường, gần như không gặp phải sự phản kháng đáng kể nào, cũng là vì nguyên nhân này. Nếu gặp phải họ Lý ở Cự Dã, ông sẽ không thể dễ dàng như vậy, sở dĩ vẫn chưa chạm trán, chỉ là vì trùng hợp mà thôi. Cự Dã nằm ở phía tây bắc Sơn Dương, bên cạnh đầm Cự Dã nổi tiếng, cách Xương Ấp còn gần trăm dặm.
Mãn Sủng đã tuân thủ lời hứa với Viên Đàm, không hề tiết lộ một câu nào về sự sắp đặt của Viên Đàm. Nhưng Tôn Sách lại kiểm chứng được suy đoán của mình từ góc độ khác: Viên Đàm đang tăng cường viện binh, huy động sức mạnh của toàn bộ Duyên Châu để tác chiến với ông, tổng binh lực sẽ đạt tới năm vạn trở lên, thậm chí còn nhiều hơn.
Ông sở hữu một đại châu như Dự Châu nhưng lại không thể phát huy tiềm lực của nó, chủ lực có thể huy động lại chưa đầy ba vạn người, trong đó còn hơn phân nửa là binh lính Giang Đông tử đệ mới được ông thành lập. Quân quận quốc chưa đầy ba vạn, hơn nữa lại phân tán ở khắp nơi, không thể tập trung tác chiến. Tôn Sách có thể chỉ định Thái thú, Quốc tướng, nhưng lại không thể sắp xếp Quân hầu, Đô úy trong quân quận quốc, những sĩ quan trung hạ cấp kiểm soát quân quận quốc vẫn là hào cường bản địa. Khả năng kiểm soát của Tôn Sách đối với quân quận quốc có hạn, dùng để bảo vệ địa phương thì được, một khi rời khỏi bản địa đi viễn chinh sẽ nảy sinh rất nhiều vấn đề.
Suy cho cùng, vẫn là vì hào cường Dự Châu coi thường Tôn Sách, không nguyện ý ủng hộ ông. Nếu Dự Châu rơi vào tay Viên Đàm, với cơ số hơn sáu triệu dân, Viên Đàm có thể tổ chức được bao nhiêu người? Nhiều thì không dám nói, mười vạn chắc chắn không phải là vấn đề.
Tình huống này không phải bây giờ mới có, Tôn Sách sớm đã có chuẩn bị tâm lý, hơn nữa đã đưa vào trong toàn bộ kế hoạch.
Rất nhanh, Tế Âm Thái thú Viên Tự dẫn theo hơn một vạn năm ngàn người chạy tới, cách Xương Ấp chưa đầy ba mươi dặm.
Tôn Sách lập tức ra lệnh cho Lữ Phạm nghênh chiến, còn bản thân dẫn bộ kỵ giám sát Viên Đàm trong thành Xương Ấp.
Lương Đình. Lữ Phạm chắp tay sau lưng, đứng trên đài tướng vừa mới dựng xong, đi đi lại lại, thỉnh thoảng ngẩng đầu nhìn đường chân trời phía xa. Từ Định Đào đến Xương Ấp, đây là con đường tất yếu phải qua. Sau khi nhận được lệnh của Tôn Sách, ông liền vội vàng tới đây dàn trận.
Đội quân ông chỉ huy xưng là hơn một vạn người, thực ra chỉ có hơn năm ngàn, không bằng một nửa của Viên Tự. Tuy nhiên ông chẳng hề e sợ, trấn thủ Tuy Dương hơn hai năm, những trận chiến lớn nhỏ cũng trải qua vài lần, không lâu trước còn bị năm vạn đại quân của Viên Đàm vây công, ông đã quen với cục diện này rồi.
Lương Quốc là nước nhỏ, vốn dĩ hộ khẩu không nhiều, lúc cao nhất cũng chỉ có hơn tám vạn hộ, trải qua mấy năm Hoàng Cân, châu quận hỗn chiến, thực tế triệu tập hộ khẩu chưa tới sáu vạn, quân quận quốc có khoảng một vạn người, nhưng Tuy Dương là nơi yếu hại, không thể xảy ra sai sót, cho nên ông để lại một nửa quân cho phó tướng Kiều Bao, bảo hắn thủ tốt Tuy Dương. Kiều Bao là em ruột của Kiều Nhuế, năng lực tầm thường, nhưng trung thành không cần bàn cãi.
Trên đường chân trời phía xa thấp thoáng xuất hiện khói bụi, khá là thấp và bằng phẳng, đó là dấu hiệu cho thấy bộ tốt xuất hiện. Có thám báo thúc ngựa phi tới báo tin tức mới nhất, kiểm chứng suy đoán của Lữ Phạm.
Lữ Phạm thở ra một hơi, ngồi xuống, bóp bóp tay áo. Trong tay áo giấu mệnh lệnh của Tôn Sách, bên trên chỉ có vỏn vẹn mấy chữ: Thắng trước bại sau, bảo toàn thực lực. Ông hiểu ý của Tôn Sách, chỉ là cảm thấy hơi tiếc. Chạy một quãng đường xa xôi như vậy, lại không thể đánh một trận cho sảng khoái, còn phải bại dưới tay gã khách thanh đàm Viên Tự này, thật sự quá ấm ức.
Viên Tự dựa vào vách xe, lắc lư thân mình theo sự tiến lên của cỗ xe ngựa, mơ màng muốn ngủ, cho tới khi bị quận lại Vương Tư gọi tỉnh. "Phủ quân, phía trước là Lương Đình rồi, tiền phong báo rằng Lữ Phạm đang dàn trận ở đây."
Viên Tự ngẩn người hồi lâu mới hoàn hồn. "Lữ Phạm có bao nhiêu người?" "Tương đương với quân ta, có hơn vạn người." Vương Tư dừng lại một lát rồi nói tiếp: "Tuy nhiên, thuộc hạ nghi ngờ là nghi binh."
Viên Tự quan sát Vương Tư, nhịn không được muốn cười. Vương Tư còn rất trẻ, chưa tới hai mươi tuổi, mới vào chức không lâu. "Ngươi từng chỉ huy quân đội à?"
Vương Tư cau mày, rất không vui, nhưng vẫn nhẫn nại. "Phủ quân, dân số Tuy Dương chỉ có bấy nhiêu, số lượng hào cường cũng có hạn, binh lực đại khái là biết rõ. Trước đây thuộc hạ nghe người ta nói, Tuy Dương tổng cộng chỉ có hơn vạn người, hiện tại Lữ Phạm xuất chinh, sao có thể mang đi hết, không để lại người thủ thành?"
Viên Tự suy nghĩ một chút, cảm thấy có chút đạo lý. Hắn đánh giá Vương Tư hai lần nữa. "Truyền lệnh các bộ cẩn thận cảnh giác, chuẩn bị tiếp chiến. Trước hết thăm dò hư thực của Lữ Phạm, nếu hắn thực sự thiếu binh lực, chúng ta có lẽ có thể đánh bại hắn."
Vương Tư vâng một tiếng rồi xoay người rời đi. Viên Tự xuống sạp, nhặt cuốn sách rơi trên mặt đất, chui ra khỏi toa xe, vươn vai một cái. Nhìn binh sĩ dàn trận tiến lên ở hai bên, hắn đấm bóp cái lưng đau nhức, thở dài một hơi. Hắn càng ngày càng chán ghét cuộc sống thế này, nếu không phải Viên Đàm bị vây ở thành Xương Ấp, nếu không phải Xương Ấp cách Định Đào chỉ có hai ba ngày đường, hắn thực sự không muốn tới.
Hắn không muốn tác chiến, càng không muốn tác chiến với Tôn Sách. Lần trước tới Tiêu Huyện phối hợp với Lưu Bị tác chiến, kết quả bị Tôn Sách đánh cho tan tác. Nếu không phải vận khí tốt, trời đổ mưa lớn, bọn họ rất có thể đã bị Tôn Sách vây chết ở Tiêu Huyện rồi. Cuộc đào tẩu đêm đó khiến hắn vẫn còn kinh hồn bạt vía, tiếng gào thét tuyệt vọng của những binh sĩ bị đầm lầy nuốt chửng trước khi chết vẫn luôn văng vẳng bên tai, khiến hắn không muốn trải qua lần thứ hai nữa.
"Có lẽ ta nên từ quan, về quê nhà Nhữ Dương đọc sách, ngồi xem thành bại." Viên Tự thầm nghĩ. Hắn và Viên Thuật là anh em cùng cha khác mẹ, Tôn Sách là người thừa kế do Viên Thuật chỉ định, lại còn là con rể của Viên Thuật. Hắn cũng không muốn lập công dựng nghiệp, chỉ muốn an an tĩnh tĩnh đọc sách, Tôn Sách chắc sẽ không làm khó hắn. Nếu thực sự không được, tìm Viên Quyền cầu tình, chút mặt mũi này của Viên Quyền chắc chắn phải cho.
Ý niệm này đã lưu lại trong đầu Viên Tự từ rất lâu, chỉ là hắn vẫn không dám nhắc tới, sợ Viên Thiệu ghi hận mình. Viên Thiệu là người thế nào, hắn vẫn rất rõ. Nếu để Viên Thiệu cảm thấy bị mạo phạm, tương lai Viên Thiệu đoạt được thiên hạ, hắn sẽ không có kết cục tốt đẹp.
"Đùng đùng đùng... đùng đùng đùng..." Tiếng trống trận phía trước vang lên, cắt ngang dòng suy nghĩ của Viên Tự. Viên Tự cười khổ, xốc lại tinh thần, xuống xe, nhảy lên chiến mã vệ sĩ dắt tới, chuẩn bị nghênh chiến Lữ Phạm.