Lời hứa của Louis XIV, nói thật lòng thì rất có sức hấp dẫn.
Liên minh với một đại quốc trên đất liền có hơn hai mươi triệu dân, xem ra mang lại rất nhiều lợi ích. Trước hết chính là thị trường tiêu thụ lớn có thể dự đoán được, điều này đủ để nuôi sống rất nhiều doanh nghiệp và xưởng sản xuất trong nước của Đông Án, ý nghĩa vô cùng to lớn. Ngoài ra, còn có một số thuận lợi về ngoại giao, quân sự và chính trị, tất cả đều đủ để người Đông Án thu được rất nhiều lợi ích từ đó. Bởi vì khi có một cường quyền trên đất liền hùng mạnh làm đồng minh, lại thêm vị đồng minh này sẵn lòng giúp đỡ bạn, thì rất nhiều việc luôn trở nên dễ dàng hơn nhiều.
Tất nhiên, bất kỳ chuyện gì trên thế giới cũng đều có lợi có hại. Nói xong lợi ích, chúng ta cũng không thể không đối diện với rất nhiều tác hại thực tế. Thứ nhất cũng là tổn thất về mặt thương mại, nghĩa là một khi quốc gia lục quyền và quốc gia hải quyền trở mặt, thì Đông Án, vốn liên minh với quốc gia lục quyền, sẽ phải đối mặt với nguy cơ mất đi thị trường thương mại khổng lồ. Nên biết rằng các quốc gia hải quyền như Liên Hợp Tỉnh thường nắm giữ mạng lưới phân phối thương mại cực lớn, đây là điều mà Pháp khó lòng sánh kịp. Bạn đừng thấy nếu Liên Hợp Tỉnh và Đông Án quan hệ không tốt, kim ngạch thương mại giữa hai bên giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, nhưng một khi họ ký kết hòa ước với Pháp, ngoại địch đã hết, việc dần dần khôi phục liên hệ thương mại với Đông Án cũng là xác suất rất lớn. Thị trường Pháp và Liên Hợp Tỉnh, bên nào nặng bên nào nhẹ, Lý Tình vẫn phân biệt rõ ràng được!
Yếu tố thứ hai không thể bỏ qua chính là một khi quốc gia lục quyền trở nên hùng mạnh, nó sẽ là một mối đe dọa to lớn đối với tất cả các quốc gia hải quyền, dù là về kinh tế, chính trị hay quân sự, mối đe dọa ấy đều không hề nhỏ. Có lẽ ở giai đoạn hiện nay, Vương quốc Pháp vì áp lực từ tình hình trong và ngoài nước nghiêm trọng, còn chịu hạ mình đàm phán chuyện hợp tác với người Đông Án, nhưng vạn nhất người ta liên tiếp giành được đại thắng mang tính quyết định trên đất liền, chinh phục được Ý, chinh phục được Tây Ban Nha, thậm chí chinh phục phần lớn khu vực Đức thì sao? Đến lúc đó, Vương quốc Pháp (hay là Đế quốc?) phiên bản tăng cường với gần sáu mươi triệu dân kia liệu còn thèm để ý đến đám người Đông Án các ngươi nữa không? Được rồi, giả sử họ vẫn bằng lòng tiếp tục đàm phán với người Đông Án các ngươi, nhưng Đế quốc Pháp với "năng lực mặc cả" đã được tăng cường cực độ, những điều kiện đưa ra chắc chắn cũng sẽ khắc nghiệt đến mức người Đông Án cũng cảm thấy khó lòng chấp nhận nổi chứ? Lý Tình là người xuyên không, đối với kế hoạch cái gọi là "Phong tỏa lục địa" mà Napoléon từng thực hiện nhắm vào Anh trong lịch sử cũng biết đôi chút, anh đương nhiên không thể dung thứ cho việc Vương quốc Pháp trỗi dậy sớm hơn cả trăm năm, thậm chí chinh phục toàn bộ châu Âu, điều đó sẽ là một rắc rối to lớn đối với Cộng hòa Hoa Hạ Đông Án.
Vì vậy, tổng hợp mấy điểm trên, cơ bản đồng nghĩa với việc người Đông Án không thể kết thành quan hệ đồng minh về chính trị hoặc quân sự với người Pháp, ít nhất là ở giai đoạn hiện tại thì chắc chắn là không được. Về vấn đề này, đặc sứ toàn quyền tại châu Âu Lý Tình thậm chí không cần báo cáo về bản quốc cũng có thể trực tiếp từ chối Louis XIV, vì điều này rõ ràng không phù hợp với quốc sách nhất quán của Đông Án.
Tất nhiên, lời từ chối của Lý Tình nói ra khá uyển chuyển, ngôn từ cũng rất nghệ thuật, nhưng với trí thông minh và trải nghiệm của hai người Louis XIV và Louvois, chắc chắn là đã nghe hiểu một cách rõ ràng. Họ tất nhiên có chút thất vọng về điều này, nhưng nhìn ra được là không quá mạnh mẽ, dường như là vì đã sớm lường trước điểm này. Người Đông Án nên hiểu rằng, Pháp dù lần này có ký kết hòa ước với Liên Hợp Tỉnh và Áo, thì thực ra đây cũng chỉ là tạm thời, có lẽ mọi người đình chiến vài năm, đợi thực lực khôi phục lại rồi, lại sẽ dấy lên một vòng chém giết và tranh đấu mới. Vào lúc này, mạo muội cuốn vào chiến tranh là không sáng suốt, đứng nhìn từ bên ngoài đợi thời cơ nhập cuộc tốt nhất mới là lựa chọn đúng đắn, giống như cách người Anh hiện đang chọn, không phải sao?
Sau khi cả hai bên đều ngầm hiểu mà kết thúc chủ đề vốn định trước là không thể đạt được đồng thuận nào này, mọi người lại chuyển chủ đề sang kẻ thù chung là Liên Hợp Tỉnh – nói một cách nghiêm túc, Liên Hợp Tỉnh chưa từng tuyên chiến với Đông Án, ngay cả Công ty Đông Ấn bị bắt nạt cũng không – Quốc vụ khanh của Louis là Louvois nhắc đến chuyện hôn nhân Anh-Hà Lan đang làm chấn động một thời lúc bấy giờ, tức là chuyện chấp chính của Liên Hợp Tỉnh, Thân vương xứ Orange William III kết hôn với người thừa kế vị trí thứ hai của Anh, em họ của mình là Công chúa Mary.
Chuyện này sở dĩ chấn động, có lẽ là vì nó là dấu hiệu cho thấy quan hệ giữa Anh và Liên Hợp Tỉnh tiến thêm một bước. Sự liên minh của hai cường quốc trên biển, dù chỉ là bề nổi, cũng đủ để khiến đám quốc gia lục quyền bao gồm cả Pháp phải lo lắng không yên, có lẽ sẽ dẫn đến việc Vương quốc Pháp gặp phải rắc rối lớn hơn khi mở rộng lãnh thổ sau này.
Tuy nhiên, chuyện này nói thật cũng là tất yếu, không thể ngăn cản. Đối tượng kết hôn thích hợp nhất của William III chính là người em họ này, mà tín đồ Tin Lành trong nước Anh lại lo lắng không yên về khuynh hướng Thiên Chúa giáo của Charles II và em trai ông ta là Công tước York, vì vậy họ giữ thái độ hoan nghênh đối với việc kết hợp giữa người thừa kế vị trí thứ hai của vương vị quốc gia họ, Công chúa Mary, với William III.
Cộng thêm việc trước đó trong Chiến tranh Pháp-Hà Lan, nhiều thương nhân lớn, nghệ sĩ và tầng lớp tinh anh xã hội Hà Lan đã di cư sang Anh, họ cũng giữ thái độ hoan nghênh việc William III cưới em họ. Như vậy, tầng lớp tinh anh của hai quốc gia (những thương nhân lớn này dù đã di cư sang Anh, nhưng ở Liên Hợp Tỉnh vẫn có tầm ảnh hưởng to lớn) đều vui vẻ tác thành cho cuộc hôn nhân chính trị này, thì chuyện này đã định sẵn cũng chẳng có gì lạ.
Nghe nói Louis XIV sau khi nghe tin William III và Công chúa Mary kết hôn, từng riêng tư bày tỏ với Louvois, Colbert rằng mình có lẽ đã phạm phải một sai lầm. "Người đánh xe trên biển" là một trong những quốc gia hiếm hoi trên thế giới này có thể kiềm chế thế lực trên biển của Anh, lần chiến tranh này lại bị đánh suy yếu một trận tơi bời, rồi còn ép rất nhiều nhân tài, vốn liếng chảy vào nước Anh an toàn hơn, tăng cường thêm thực lực cho quốc gia này, điều này nhìn thế nào đối với Vương quốc Pháp cũng không phải là chuyện tốt lành gì. Tất nhiên, sai lầm này trong mắt Louis cũng chỉ là một sai lầm nhỏ, vì đoạt lấy vùng đất thấp là quốc sách quan trọng của Pháp, trực diện trở mặt với Hà Lan là chuyện hoàn toàn không thể tránh khỏi, mà điều này tự nhiên sẽ thúc đẩy sự liên minh của hai nước Anh-Hà Lan, nói ra thì đều là lẽ đương nhiên.
Thế nhưng, sai lầm này trong mắt Louis XIV có lẽ chỉ là một "sai lầm nhỏ khiến ông ta thoáng chút bất an", nhưng dưới con mắt của người Đông Án vốn có khả năng xuyên thấu sương mù lịch sử, thì đây không phải là sai lầm nhỏ gì nữa, mà là sai lầm trọng đại liên quan đến vận mệnh quốc gia ba trăm năm của Vương quốc Pháp!
Trong lịch sử, Hà Lan từ thập niên 70 của thế kỷ 17 đã không ngừng rơi vào các cuộc chiến tranh liên miên trên đất liền, nhân tài, vốn liếng liên tục chảy ra ngoài tới London, dẫn đến các ngành nghề vốn chiếm ưu thế cực lớn thậm chí là độc quyền của Liên Hợp Tỉnh dần dần suy bại, toàn bộ quốc gia không thể tránh khỏi việc rơi vào đường xoáy đi xuống kéo dài. Trong tình huống như thế, lực lượng hải quân của chính Liên Hợp Tỉnh cũng dần tàn tạ, nhưng lực lượng hải quân của người Anh, những kẻ từng đánh với họ ba cuộc chiến tranh Anh-Hà Lan, lại tăng trưởng nhanh chóng. Thời kỳ Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha, quốc lực của Anh chưa có sự nâng cao về chất, nhưng đã gây ra rắc rối to lớn cho người Pháp; Thời Chiến tranh Bảy năm, nếu không có người Anh tham chiến thì Pháp đã giành thắng lợi; Chiến tranh Napoléon quy mô hoành tráng, nếu không có người Anh vốn đã kiểm soát kho báu khổng lồ là Ấn Độ can thiệp vào, người Phápvô nghi cũng là kẻ thắng cuộc; cho đến sự trỗi dậy của Phổ và Đức sau này, hoàn toàn cũng là nhờ ơn người Anh ban tặng, từ đó khiến người Pháp hoàn toàn rơi xuống vực thẳm.
Có thể nói, chính là sai lầm trọng đại của Louis XIV trong việc xử lý vùng đất thấp mới dẫn đến hàng loạt sự việc xảy ra sau đó. Nên biết rằng, người Anh đời sau luôn phụng hành chính sách cân bằng lục địa, vì họ biết lục quân của mình không sánh bằng Pháp, không tranh lại họ, nên dứt khoát đóng vai kẻ phá bĩnh, thực thi chính sách cân bằng lục địa, dùng Đức, Sa Nga để kiềm chế lục quyền của Pháp. Cho nên nói, nếu Pháp vương Louis XIV lúc này có tiên kiến chi minh, thì nên biết rằng tuyệt đối không được làm suy yếu quá mức Liên Hợp Tỉnh, mà nên thực thi chính sách cân bằng hải quyền tương tự, tức là tìm cho người Anh một vài đối thủ có thể tranh giành hải quyền với họ.
Đối thủ này ở châu Âu lúc bấy giờ, không nghi ngờ gì chỉ có Liên Hợp Tỉnh là đủ tư cách nhất, cũng là thích hợp nhất. Hãy nghĩ xem, đời sau mỗi khi người Pháp muốn phát lực trên đất liền, cường quốc hải quyền Anh luôn luôn là kẻ nhảy ra đầu tiên, dùng của cải khổng lồ có được từ thương mại trên biển và thuộc địa hải ngoại để khiến người Pháp thất bại trong gang tấc, đáng thương cho người Pháp lại chẳng có cách nào đối phó với họ, vì lục quân làm sao mà bơi được. Mà lúc này nếu có một quốc gia hải quyền có thể tranh hùng trên biển với người Anh tồn tại thì sao? Vậy chẳng phải người Pháp sẽ có cơ hội rồi sao!
Người Đông Án có kiến thức này, không có nghĩa là người Pháp cũng có kiến thức này. Dù là Louis XIV, Louvois, Colbert, hay Thân vương Condé, Công tước Luxembourg (tức Boutteville), Nguyên soái Vauban và cố Tử tước Turenne, họ đều có hạn chế lịch sử, có thể dự đoán được xu hướng hai ba mươi năm tới đã là những bậc nhân kiệt siêu việt rồi, không thể trông mong họ có khả năng tiên đoán hai ba trăm năm.
Tất nhiên trong thời không này, theo sau hàng loạt hành động quân sự của Pháp tại vùng đất thấp khiến quốc lực của Liên Hợp Tỉnh bị tổn hại cực lớn, nhưng điều này không có nghĩa là hải quyền của người Anh không còn ai kiềm chế nữa. Bởi vì ở Tân Đại Lục phương Nam xa xôi, Hải quân Cộng hòa Hoa Hạ Đông Án, một lực lượng từng đánh bại hải quân Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, khiến hạm đội chủ lực của Pháp phải co cụm ở Dunkirk không dám ra cảng, cũng có chút danh tiếng đấy! Đặc biệt là việc họ hàng năm đầu tư vốn lớn để duy trì một đội quân thường trực trên biển quy mô không nhỏ, mở trường hải quân đào tạo sĩ quan chuyên nghiệp, không ngừng áp dụng các kỹ thuật quân sự, cơ khí và hàng hải mới nhất vào hạm đội, khiến hải quân của quốc gia này tinh nhuệ vô cùng, dù quy mô có thể không lớn lắm nhưng thực lực thực sự không thể coi thường, vào thời khắc then chốt là có thể đe dọa đến giấc mộng hải quyền của người Anh.
Cho nên, đến khi người Anh thực sự lợi dụng ưu thế trên biển của mình để không ngừng siết cổ lợi ích hải ngoại của Pháp, rồi lại lợi dụng nước Đức để đe dọa lãnh thổ của họ, lợi dụng Sa Nga để kiềm chế nước Đức, thì sự nhập cuộc của người Đông Án có thể trong nháy mắt khiến trò chơi của người Anh không thể tiếp diễn được nữa, vì bản thân người Đông Án chính là hải quyền lớn nhất, bọn Anh các ngươi còn nhảy nhót thế nào được nữa? Biết đâu đến lúc đó, các quốc gia châu Âu lại chẳng chừng trở thành hậu thuẫn cho người Anh, giúp Anh thách thức bá quyền trên biển của Đông Án thì sao?
