“Kim tiểu sứ sao lại nói lời này?” Lão chủ tiệm nhăn mặt, nói: “Ngày trước ở Trường An, dù có đắt hơn ba, năm phần cũng có người tranh nhau mua.”
“Ông này…” Kim Sùng Văn tức đến bật cười: “Lại đem Linh Châu so với Trường An sao?”
“Tiền không nhiều bằng Trường An, nhưng cuộc sống cũng chẳng đến nỗi quá tệ.” Lão chủ tiệm thở dài: “Ở Trường An, ngoài bọn công khanh tướng soái, võ phu trung quan, quyến thuộc nhà buôn giàu có, thì cuộc sống của dân đen trăm họ có khá khẩm hơn được bao nhiêu đâu? Ngay cả đám sĩ tử du học, tiểu thương tiểu phạn từ trấn khác đến ngụ cư cũng sống chật vật. Trường An gió bắc nổi, ngõ nghèo khép cửa đôi, chẳng qua cũng chỉ thế mà thôi, chẳng qua cũng chỉ thế mà thôi.”
Lão chủ tiệm nói xong thì không nói nữa, dường như đang hồi tưởng chuyện cũ.
Kim Sùng Văn nhìn hai xe đầy ắp hung cụ: quan quách, liệm y, minh khí cùng các đồ vật khác, cũng lười trả giá, trực tiếp bảo một tiểu sứ khác là Vương Ngũ lên thanh toán, còn mình thì đi theo sau xe ngựa đến nơi khác.
Đều là tiền của nông trường quân thuộc chi trả, hắn cũng lười tranh cãi.
Đưa hung cụ đến nhà chủ xong, phát hiện nơi này có không ít quân sĩ, có người còn đến mộ địa tế bái.
Kim Sùng Văn xem thấy thời gian còn sớm, bèn định đến mộ địa xem thử. Lần này phải mở mộ hợp táng, mọi khoản chi tiêu đều do Chi độ ty trích từ lợi nhuận của nông trường quân thuộc, hắn phải có một bản dự tính đại khái để về báo cáo.
Mộ địa nằm dưới chân ngọn núi phía Tây, đi mất trọn gần nửa canh giờ.
Một vài quân sĩ Ngân Thương Đô đang dùng tiếng Hồi Hột nói gì đó, thấy người của Mạc phủ đến thì đồng loạt hành lễ.
Kim Sùng Văn thụ sủng nhược kinh, vội vàng đáp lễ.
Hắn biết, thứ quân sĩ tôn trọng không phải là hắn, mà là Mạc phủ mà hắn đại diện.
Trước mộ có hai con thú trấn mộ bằng đá, còn có một tấm bia mộ vừa được lau chùi sạch sẽ.
Kim Sùng Văn dạo gần đây có học thêm được vài chữ, nhưng nhìn vẫn còn khá chật vật, chỉ biết phía trên viết các chữ như “Tuyên Tiết hiệu úy”, “Bì công”.
“Bì công” chính là Tỳ Già, người Hồi Hột Cam Châu, phó tướng Ngân Thương Đô, năm ngoái tử trận ở Vân Châu, được đưa về an táng tại Linh Châu.
Năm nay Mạc phủ phái người đi tuần thị, phát hiện bia mộ này quá giản lược, không phù hợp với thân phận phó tướng của Bì tướng quân, cho nên lại mời giáo dụ huyện Hoài Viễn, một kẻ sĩ từ Trường An tới giúp soạn mộ chí minh.
Người đó nhận được nhuận bút do nông trường quân thuộc chi trả, cũng rất có tâm, viết hẳn một bài văn theo thể tao: “Nhân chi xử thế hề thùy bất tham vinh, hốt quy tuyền nhưỡng hề thiên địa hà bình… nhi nữ khấp huyết hề hào thiên khấu địa, trần mai kim ngọc hề vĩnh trấn biên cương.”
Lúc này gió bắc thổi lên, dường như có tiếng nức nở, thần sắc Kim Sùng Văn trở nên nghiêm nghị.
Đại soái đối với đám võ phu thật sự rất tốt!
Người nhà của quân sĩ tử trận, bệnh mất, thương tật đều có thể nhận mười năm tiền tuất từ nông trường quân thuộc. Cấp phó tướng trở lên, chi phí tang lễ cũng do nông trường đài thọ. Mộ phần xây rất đẹp, có người soạn mộ chí minh, có thú trấn mộ, hung cụ bồi táng, tượng gốm v.v… không thiếu thứ gì.
Phó tướng chỉ huy một doanh binh năm trăm người, toàn quân có bao nhiêu phó tướng? Ít nhất là ba trăm người! Nếu mỗi người trung bình tốn ba trăm mân tiền chi phí tang lễ, tổng cộng là chín vạn mân — tất nhiên, nếu trong vòng một năm mà chôn cất tập thể ba trăm phó tướng thì Sóc Phương trấn cũng xong đời rồi.
Các quân sĩ Ngân Thương Đô cũng không nói gì nữa.
Người trở về đều nói, Bì tướng quân chết trong tay Lý Tự Nguyên. Kim Sùng Văn thầm nghĩ, nếu lại đối đầu với Hà Đông quân, những người này chẳng lẽ không muốn vây giết Lý Tự Nguyên sao?
Trên trận chiến đao thương không mắt, chỉ cần dám liều mạng, vây chặt lấy hắn, thì ngay cả Lý Tồn Hiếu đang nổi danh lừng lẫy hiện nay cũng phải ôm hận.
Đại soái ban cho tướng sĩ vinh dự lúc hậu sự, cũng là để khích lệ họ dũng cảm giết địch đó thôi.
Năm nay, sẽ không đối đầu với Hà Đông quân chứ?
Kim Sùng Văn đi một vòng quanh mộ địa. Đợi đến ngày lành, ngôi mộ này còn phải đào lên. Vợ Bì tướng quân vừa mới bệnh chết, vợ chồng hai người phải hợp táng, tiền này cũng vẫn do Mạc phủ chi trả.
Giờ Ngọ, Kim Sùng Văn rời khỏi mộ địa. Trên đường đi qua một thôn trang, bất ngờ thấy cũng có nhà đang làm đám tang.
Nhân khẩu trong thôn khá tạp, có bách tính đến từ Hà Nam, có người nhà quân sĩ mới di cư từ Hưng Nguyên phủ tới, còn có người Hồi Hột, người Thổ Phồn, người Đát Đát, người Long gia, người Túc Đặc, họ cũng đều là người nhà của quân sĩ.
Người chết là một lão già người Túc Đặc.
Nhà họ di cư từ Túc Châu tới, có con cháu làm binh lính trong Phi Hùng quân, nhìn tang nghi thì dường như áp dụng lễ chế của quốc triều.
Thế này chẳng phải rất tốt sao!
Có người Túc Đặc còn dùng quan tài đá, tang nghi vẫn là bộ cũ của họ, việc này khiến người ta rất khó chịu.
Nhưng cũng không sao, đợi qua hai mươi năm nữa, ngay cả trong số người Túc Đặc, kẻ biết bộ nghi lễ đó của họ chắc cũng sẽ ngày càng ít đi, phong tục của họ âm thầm biến dị, pha trộn, cuối cùng trở nên không khác gì người xung quanh.
Trước là đổi kiểu tóc, sau đổi phục sức, đổi tên họ, đổi canh tác chăn nuôi, đổi thói quen sinh hoạt, đổi lễ nghi tang ma…
Sinh lão bệnh tử, tiềm di mặc hóa, dần dần trở nên giống nhau, vốn dĩ nên là như vậy.
“Sau khi chết có thể có quan quách, cũng tốt rồi, lão nhân gia này vẫn còn coi là thể diện.” Kim Sùng Văn thở dài một tiếng, rời đi.
Vùng Quan Đông loạn lạc, chưa chắc đã có được phúc phận này. Hắn nghe bách tính từ phía Đông tới kể lại, sau khi chết có cái chiếu cỏ là tốt lắm rồi. Rất nhiều nhà, sau khi người thân hạ táng, thậm chí đến cái chiếu cỏ cũng phải thu hồi lại.
Bách tính, lại nghèo khổ đến mức độ này! Vậy mà đám võ phu vẫn ngày đêm chém giết, đây còn là người sao?
Dẫn theo đồng liêu Vương Ngũ trở về Hoài Viễn tân thành, Kim Sùng Văn lại cảm nhận được hơi thở nhân gian đã lâu không thấy.
Đại soái đã ban sư trở về, quân sĩ được chia làm từng đợt nghỉ phép.
Mấy ngày nay, đâu đâu cũng là đám lính tráng nóng lòng muốn về nhà. Ít hôm nữa, đám thợ may chắc lại có thu nhập lớn, quần áo, giày mũ cho trẻ con chắc phải thức đêm mà làm.
Sau khi đến Mạc phủ bàn giao xong việc, trời đã gần tối, Kim Sùng Văn liền tan sở trở về nhà.
Đã mưu sinh trong Mạc phủ thì tự nhiên cũng phải đi theo Đại soái. Đại soái chuyển từ Hạ Châu đến Linh Châu, ngươi còn có thể làm gì được?
Mấy đứa con trai trong nhà, đọc sách đều rất bình thường, Kim Sùng Văn đã mất hết lòng tin vào chúng.
Nhất là đứa con trai út, nhận mặt chữ còn chẳng nhanh bằng mình, ai!
“Phu quân, hôm nay gạo mì lại tăng giá rồi.” Vợ là Chu thị bưng cơm nước lên, lo lắng nói.
“Không phải có lương thực từ Diêm Châu chuyển tới sao? Thành thứ sử ở Diêm Châu làm việc rất tốt, lại còn vận chuyển lương thực về Linh Châu, Đại soái lúc rảnh rỗi việc quân cũng đích thân biểu dương, sao còn tăng giá?” Kim Sùng Văn kinh ngạc nói: “Để ngày mai ta đi tìm người hỏi xem sao.”
“Chàng còn làm việc trong Mạc phủ đấy, tin tức còn chẳng nhạy bằng đám thương nhân.” Chu thị giận dỗi: “Người trong tiệm gạo nói, Mạc phủ đang tích trữ gạo mì, định dùng thuyền vận chuyển đến Thắng Châu, rồi trung chuyển tới vùng Vân Sóc.”
“Năm ngoái đã cấp cho Hách Liên Đạc hai mươi vạn hộc gạo mì, năm nay còn cấp nữa sao?” Kim Sùng Văn trong lòng khẽ động, cảm thấy việc sắp nhiều lên rồi.
Đại Đồng quân liên tục bị Hà Đông xâm chiếm, việc đồng áng hoang phế, lương thực phần lớn không đủ.
Năm ngoái dùng trâu cừu ngựa làm để đổi lấy lương cốc, được hai mươi vạn hộc, tích trữ ở Vân Châu. Mùa thu đông, ba vạn liên quân Đại Đồng, U Châu lại bại trận trước Hà Đông quân, phần lớn không rảnh tay chuẩn bị cỏ khô qua đông cho gia súc. Đầu xuân năm nay, chính là lúc khó khăn, hắn còn lấy cái gì ra để đổi lấy lương thực nữa?
Việc binh gia, rất nhiều khi đánh trận thực ra chính là đánh vào tiền lương.
Kim Sùng Văn không phải không có kiến thức, thực tế là khi mọi người rảnh rỗi, cũng hay tán gẫu về cục diện thiên hạ.
Phong khí quốc triều là như thế.
Mặc dù luôn có người châm chọc họ cầm tiền lương tiểu sứ, lại lo chuyện của Tiết độ sứ, nhưng người thích bàn chuyện binh sự, chiến cuộc vẫn rất nhiều, nhất là sau khi uống vài chén rượu nhỏ.
Chu Toàn Trung đánh Thời Phổ, đánh tới tận bây giờ cũng đã vài năm, bách tính Từ Châu không thể canh tác, lại năm nào cũng bị lụt lội, người chết mất mười phần sáu bảy. Vào lúc này, cho dù binh Từ Châu có hung hãn đến đâu, thì cũng chắc chắn bại trận mà thôi.
Lương dùng không đủ, binh giáp không toàn, sĩ khí sa sút, nội bộ sinh biến, đây là điều có thể suy luận theo mạch logic.
Binh Từ Châu cũng là người, thấy tình hình trong trấn như vậy, tự nhiên sẽ nảy sinh nhiều suy tính. Suy tính càng nhiều, thì càng không muốn đánh, điều này đã cho Chu Toàn Trung cơ hội chiêu hàng.
Trừ phi Thời Phổ cũng giống như Linh Vũ Quận Vương, Lý Khắc Dụng, Chu Toàn Trung bọn họ có thể lung lạc tướng sĩ, nhưng bản thân hắn vốn là binh biến mà lên, có được uy vọng này không?
Binh của Hách Liên Đạc ở Vân Châu, thật sự không thể đánh sao? Hiện tại xem ra đúng là vậy, nhưng trước đây thì không phải đâu. Năm đó vây tiễu cha con Lý Quốc Xương, người ta vẫn rất biết đánh, vây Vân Châu, đánh bại quân cứu viện của Lý Khắc Dụng, bức hàng Cao Văn Đạt.
Nhưng bây giờ bị Lý Khắc Dụng càn quét lặp đi lặp lại như thế, tướng sĩ cũng có mắt, nhìn thấy tình hình ngày càng bại hoại trong trấn, sĩ khí này tự nhiên sa sút.
Sĩ khí vừa sa sút, mười phần chiến lực không phát huy nổi năm phần!
“Hách Liên Đạc hại người!” Kim Sùng Văn cạn sạch chén rượu, chửi đổng: “Mấy năm nay xuất chinh, phần lớn là tự tìm cái ăn ở bên ngoài, thưởng phạt cũng lấy từ bên ngoài, quân sĩ sau khi ban sư còn có thể mang theo tiền của trâu cừu về, trong trấn không biết là sung sướng thế nào. Nếu đi Đại Đồng, một lũ nghèo rớt mùng tơi, muốn cướp cũng chẳng cướp được thứ gì.”
Mấy hôm trước đại quân ban sư, tiền lụa mang về trực tiếp khiến giá một số hàng hóa trong trấn tăng vọt. Quân sĩ tiêu tiền sướng tay, thương nhân bán đồ thì hớn hở, những người nông dân, mục dân, thợ thủ công đứng sau họ cũng được hưởng lợi, thật là người người đều có lợi.
Phải đánh loại trận như thế này mới được chứ!
“Ngày mai đi làm, ta sẽ đi tìm người nghe ngóng xem sao. Giá kê lúa mì tăng đừng bận tâm, tháng sau, bên ải Hội Ninh sẽ có tàu vận lương ngược lên phía Bắc, đến lúc đó giá lại giảm xuống thôi.” Kim Sùng Văn nói: “Đại soái còn chưa về, việc này hiện tại chưa thể nói trước được.”
“Quân sĩ chẳng phải đều về rồi sao? Sao Đại soái vẫn chưa về?” Chu thị ngạc nhiên hỏi.
“Đại soái đang ở dịch trạm Lệ Tử Viên, mấy ngày nay rồi.”
Dịch trạm Lệ Tử Viên nằm ở phía Nam Hoài Viễn, phía Bắc Bảo Tĩnh, cũng chỉ mất một ngày đường. Gần đó ruộng tốt vô số, đường sá ngang dọc, lại có những vườn quả, bãi cỏ rộng lớn, là vùng bụng dạ của Linh Châu.
“Vậy sao còn chưa về? Chẳng lẽ là ở bên ngoài tìm đàn bà hoang sao?” Chu thị đùa cợt.
“Sao có thể chứ? Đại soái nhất định là đang lo lắng quốc sự.” Kim Sùng Văn quát: “Đàn bà các người thì hiểu cái gì? Cảnh tượng trong trấn thế này, đều là một tay Đại soái trị lý mà có, mỗi ngày chắc chắn đều bận đến tận khuya.”
Nói xong, thở dài một tiếng, dáng vẻ như rất cảm thông.
