Sau khi mọi người tan họp, Vương Viêm tâm trạng có vẻ khá tốt liền mời chư vị lên một tòa lầu ba tầng nằm ở góc đông bắc khu an dưỡng - Vọng Hồ Lâu, định cùng nhau uống rượu tại đây.
Vọng Hồ Lâu khởi công từ năm 1660, tiêu tốn lượng lớn gỗ cổ trăm năm, đá xanh, gạch thanh cùng các loại vật liệu xây dựng khác, từng khiến Tập đoàn Đông Phương Tân Quán phải "đau răng" một phen. Dẫu sao khi đó họ cũng đang tu sửa lại hàng loạt cơ sở bao gồm khu an dưỡng huyện Sơn Hậu, khu an dưỡng huyện Iguazu, khách sạn Thuận Hóa, áp lực vốn không hề nhỏ. Tuy nhiên, Vọng Hồ Lâu cuối cùng vẫn được xây xong và chính thức kinh doanh vào năm 1663, trở thành một trong những lựa chọn hàng đầu trong mắt các đại thương nhân kinh doanh thành đạt trong nước khi cần tổ chức yến tiệc.
Bữa tiệc hôm nay, người tham gia thực ra không nhiều, chỉ vẻn vẹn bảy tám người như Vương Viêm, Hoàng Hán Hoa mà thôi, vừa đủ một bàn. Món ăn trên bàn không quá tệ cũng chẳng quá đặc sắc, nổi bật nhất hiển nhiên là các món chế biến từ thịt chuột túi nhập khẩu từ Úc, điều này khiến chư vị có chút biến sắc, thứ như thịt chuột túi, làm sao ăn được chứ?
Thế nhưng Vương Viêm lại chẳng đổi sắc mặt, hạ đũa như mưa, chỉ trong thời gian uống một chén rượu mà đã gắp hơn mười đũa. Vừa ăn vừa chép miệng, lắc lư đầu, vẻ mặt đầy hồi tưởng, khiến người ta không khỏi nghi ngờ, việc Đông Phương Tân Quán đột nhiên đặt mua nhiều thịt chuột túi muối, thịt chuột túi khô như vậy, chẳng lẽ là bút tích của vị gia này?
"Hội nghị công tác cải cách thuế hôm nay cuối cùng cũng kết thúc, kết quả khá viên mãn, mọi người đều không có ý kiến gì." Ăn vài miếng thịt chuột túi xong, Vương Viêm đặt đũa xuống, lấy khăn ăn lau miệng, nói với mọi người: "Những điều này đều là nỗ lực chung của chư vị, lão Vương ta mắt chưa mù, đều hiểu cả. Sau này mọi người chỉ cần đồng tâm hiệp lực, cùng nhau phấn đấu, lão Vương ta nhất định đảm bảo cho các người một tiền đồ tốt đẹp, không để các người chịu thiệt là được."
Thực ra, cái gọi là phương án cải cách thuế lần thứ ba sau khi được xây dựng, đã được lưu truyền giữa mấy vị đại lão cấp cao cùng cán bộ phụ trách liên quan rồi. Người cần góp ý đã góp ý, người chưa góp ý tự nhiên là không có ý kiến gì, vì vậy dự thảo này cơ bản đã chốt hạ, giai đoạn tới sẽ bắt đầu thử nghiệm thi hành — trong hội nghị hôm nay cũng có người bên dưới đột ngột đề xuất, liệu có nên đưa than đá, gạch đỏ, xi măng, vôi, gạo cùng các loại vật tư khác vào diện thu thuế thống nhất hay không, kết quả là người dự hội cãi nhau ỏm tỏi, cuối cùng cũng không giải quyết được gì. Tất nhiên, đó chỉ là khúc nhạc đệm nhỏ, không ảnh hưởng tới đại cục.
Nhưng nói đi cũng phải nói lại, than đá, vật liệu xây dựng, gạo những thứ này ứng dụng trong Cộng hòa Hoa Hạ Đông Ngạn thực ra vô cùng rộng rãi. Đặc biệt là ở những nơi như Đại thảo nguyên Đông Ngạn, dân cư đông đúc, kinh tế phát triển, nhưng lại rất thiếu củi lửa. Dù là sản xuất công nghiệp hay nhu cầu đời sống hàng ngày của bách tính, đều cần mua các sản phẩm từ than đá, nếu áp đặt thuế đặc biệt thống nhất thì thu nhập sẽ rất cao. Vật liệu xây dựng cũng vậy, hiện nay rất nhiều dân cư, nhà cửa ở các khu cũ đã vài chục năm rồi, làn sóng cải tạo, mở rộng đang rầm rộ, nhu cầu vật liệu xây dựng cực kỳ lớn, cộng thêm sự thúc đẩy từ các công trình cơ sở hạ tầng lớn của quốc gia, ngành vật liệu xây dựng trong vài chục năm tới chắc chắn sẽ duy trì sự hưng thịnh lâu dài. Do đó, mọi người mới đề xuất ngoài gỗ ra, cũng nên thu thuế thống nhất đối với gạch đỏ, xi măng, vôi v.v., để giúp ích cho quốc dụng.
Vương Viêm, Lý Tình cùng những người khác cân nhắc rằng việc tung ra một lúc ba sắc thuế mới, có thể thu thêm hơn hai triệu khoản thuế phụ thu, chính phủ trong thời gian ngắn hẳn là đã có thể mãn nguyện, vì thế họ kiên quyết bác bỏ. Đó là chuyện của lần cải cách thuế tiếp theo, nếu thi hành ngay lúc này, gánh nặng của bách tính sẽ tăng lên, ý kiến hẳn là sẽ không nhỏ, mặc dù thuế khóa của Đông Ngạn nếu so sánh theo chiều ngang với các quốc gia khác thì đã coi là ít rồi.
"Hơn hai triệu đồng tiền thuế mới tăng thêm này, về cơ bản trung ương đều đã có tính toán rồi. Ngoài việc trích ra một nửa để làm chi phí y tế, giáo dục và trả nợ cũ ra, về cơ bản đều sẽ dùng để đầu tư vào xây dựng quốc phòng, đường sắt, đường bộ, hồ chứa nước, bến cảng, pháo đài, kho bãi, hội trường. Đặc biệt là Bộ Quân sự những năm gần đây sống khá chật vật, ước chừng sắp có khoản thu lớn, nhất là sau khi tin tức từ Tây Ban Nha truyền về." Vương Viêm lại tự rót cho mình chén rượu, vừa thản nhiên nhấm nháp, vừa nói những lời "trò chuyện phiếm", tất nhiên cấp độ của những "lời trò chuyện" này xem ra quá cao, gọi là cơ mật cũng không quá lời.
Vừa rồi Vương Viêm nhắc đến việc một phần đáng kể trong số thuế mới sẽ được dùng cho chi phí quốc phòng, điều này có lẽ không chính xác lắm, vì theo kế hoạch gần tám trăm nghìn đồng sẽ được dùng cho hải quân, còn lục quân chỉ được chia vỏn vẹn hơn hai trăm nghìn đồng mà thôi, sự khác biệt trong đãi ngộ quả là vô cùng rõ rệt.
Nhắc đến Cộng hòa Đông Ngạn, kể từ sau khi ký kết hiệp định hòa bình với Vương quốc Bồ Đào Nha nhiều năm trước, đã định ra tông chỉ cắt giảm quân bị để tiết kiệm chi phí, và đã dần được thực hiện trong những năm sau đó. Ngày nay, kinh phí chi tiêu của lục hải quân Đông Ngạn có thể coi là đã bị nén đến một mức độ nhất định. Lục quân có lẽ còn có thể nhờ vào làn gió Pháp - Hà để "mượn xác hoàn hồn" nhảy nhót đôi chút, bổ sung biên chế cho một số tiểu đoàn chưa đủ quân số, nhưng hải quân những năm này lại luôn phải sống những ngày tháng khổ sở. Quân phí hàng năm nhận được cũng chỉ đủ duy trì, tàu chiến niêm cất không thể khôi phục, nhân viên giải tán không thể tái trưng, tàu bè cũ kỹ không thể thay mới, mà nhiệm vụ lại thực sự không thể tính là ít. Nhiều năm qua, ba hạm đội lớn lòng dân phẫn uất, liên tiếp đề xuất ý kiến, nhưng kết quả vẫn luôn không mấy khả quan.
May thay lần này, hải quân cuối cùng đã tìm được đường đi, nhận được sự đồng thuận tương đối thống nhất từ Chấp ủy hội, có thể dùng tổng cộng tám trăm nghìn đồng từ một phần thuế thống nhất, thuế thừa kế và thuế thuốc lá rượu bia năm 1681 và 1682 để bổ sung tàu chiến mới, đại tu kéo dài tuổi thọ tàu cũ, kiểm tra bảo dưỡng tàu chiến niêm cất, chi phí trưng tuyển nhân sự, với hy vọng sớm khôi phục chiến lực hải quân lên một tầm cao nhất định. Dẫu sao thì hiện nay, hải quân các nước châu Âu phát triển khá nhanh, không chỉ quy mô quân thường trực hải quân của Anh, Các tỉnh liên hiệp ngày càng lớn, mà ngay cả Vương quốc Pháp vốn phát triển tương đối chậm chạp trước kia, cũng đang dưới ý chí của quân chủ mà chế tạo mới tàu chiến, thực lực tăng lên rất nhanh. Lần trước đánh bại một phân hạm đội Hà Lan do De Ruyter chỉ huy ở ngoài khơi Catalonia chính là bằng chứng rõ ràng.
Do đó, dựa trên nhận thức này, người Đông Ngạn hiện nay cũng buộc phải tăng cường đầu tư cho hải quân, nếu không thì ai sẽ bảo vệ lợi ích hải ngoại vốn không hề nhỏ của các người? Dựa vào tình nghĩa với người khác sao? Xin lỗi, đó là cách làm của những tiểu quốc như Bồ Đào Nha, người Đông Ngạn chưa đến mức suy tàn như vậy!
Theo kế hoạch của hải quân, loại chiến hạm tốn kém như lớp "Chấp ủy hội" tạm thời đừng làm nữa. Ba chiếc "Chấp ủy hội", "Đông Ngạn nhân", "Giải phóng giả" hiện có đã khiến người ta đau đầu lắm rồi, việc gì phải tự tìm rắc rối làm chi? Hơn nữa, chiến hạm loại này tuy hỏa lực mạnh mẽ, nhưng trọng tâm quá cao, khi vượt đại dương khá nguy hiểm, khi tác chiến ở vùng biển sóng dữ – như Biển Bắc của châu Âu – cũng gặp nhiều khó khăn, kết cấu thân tàu hư hại cũng lớn, chi phí sửa chữa quả thực không thấp, cho nên nói nó có hiệu năng chi phí thấp cũng không quá chút nào.
Điều họ thực sự chú trọng là thiết kế lại một mẫu chiến hạm hai boong sử dụng động cơ hỗn hợp buồm và hơi nước, giống như lớp "Mười tháng Tám" trước kia, để làm nòng cốt cho các hạm đội. Phối hợp với loại chiến hạm này còn có số lượng lớn pháo hạm lớp "Tiết khí" có trọng tải không nhỏ - tàu cải tiến cũng cần đại tu, hải quân yêu cầu bổ sung động cơ hơi nước, điều này đòi hỏi phải thiết kế lại thân tàu và trọng tâm, chi phí không hề nhỏ - và tuần dương hạm hạng nhẹ lớp "Tinh", để làm lực lượng phụ trợ khi quyết chiến đại hạm đội với kẻ địch.
Kế hoạch quy mô như thế này, kinh phí tất nhiên là không nhỏ, tung hơn một triệu vào thực ra chưa chắc đã đủ dùng, vì điều này gần như tương đương với việc tái trang bị nửa hạm đội, kinh phí tất nhiên không phải là con số nhỏ. Cần biết rằng trong thời kỳ Chiến tranh Anh - Hà lần thứ hai năm xưa, người Hà Lan đã dành cả một mùa đông, trên cơ sở vốn đã rất tốt của họ để chỉnh đốn hạm đội, vung tay một cái đã tiêu tốn hơn mười triệu guilder. Sau đó trong suốt thời gian chiến tranh tiếp tục đầu tư, cuối cùng đã tiêu tốn hơn mười triệu đồng bạc Đông Ngạn, mới miễn cưỡng khiến hạm đội trở nên tương đối mạnh mẽ, và cuối cùng đánh bại người Anh, giành được quyền thống trị Biển Bắc và Địa Trung Hải.
Hải quân Đông Ngạn những năm này ngựa thả Nam Sơn, chiến hạm thì cũ kỹ, thoái biên, cộng thêm một số tàu mất tích do tai nạn hàng hải, thực lực đã giảm sút không ít. Chính sách sửa chữa nhỏ giọt như trước kia đã không còn duy trì được nữa, đã đến lúc phải đầu tư lớn, nếu không địch tiến ta lùi, lợi ích hải ngoại sẽ không được bảo đảm.
"Trước kia khi thu nhập của chúng ta chỉ có hai ba triệu đồng, đã cảm thấy tiền không đủ dùng. Sau đó thu nhập tài chính chính phủ vượt mốc mười triệu đồng, so với trước kia là tăng lên rất nhiều, kết quả lại vẫn không đủ dùng, hơn nữa còn đến mức phải vay nợ để xây dựng, thật đúng là khó mà tin nổi. Hiện giờ thì hay rồi, thu nhập tài chính trông thấy đã hơn hai mươi triệu rồi, thế mà tại sao vẫn nợ nần chồng chất, không tiền để dùng? Cái cục diện của nước ta này, càng trải càng lớn, càng lớn thì nơi cần dùng tiền lại càng nhiều, không tiền thì chỉ có thể vay nợ, mà khi nợ nần đến mức độ nhất định, dần dần không gánh nổi tiền gốc lãi vay nữa, thì cũng chỉ có thể tăng thuế thôi, nghĩ lại cũng thật bất lực." Nghe Vương Viêm nói về chi tiêu ngày càng phình to của quốc gia, Hoàng Hán Hoa cũng cảm thấy đồng cảm, thở dài nói.
"Gần hai mươi năm trở lại đây, sự gia tăng chi tiêu của chính phủ các nước đã trở thành một thực tế hiển nhiên phổ biến, không thể nghi ngờ. Truy cứu nguyên nhân, đại khái là do thời đại phát triển, chính phủ các nước dù là trung ương hay địa phương, không chỉ có thêm chức vụ hoặc chức năng mới, mà việc thực thi các chức vụ cũ và mới, cũng so với trước kia gọi là gia tăng hiệu suất và hoàn thiện. Do đó, chi tiêu công ngày càng bành trướng, không phải chỉ nước ta mới có." Tâm phúc của Hoàng Hán Hoa, vị trưởng phòng Tổng cục Thuế, người đàn ông đeo kính lúc này cũng lên tiếng, chỉ thấy ông ta tiếp tục dùng cái giọng điệu nửa văn nửa bạch đặc trưng đó nói: "Đông Ngạn là quốc gia mới lập, đến nay chưa đầy năm mươi năm, việc gia tăng quốc dụng vốn dĩ cần nhanh hơn các nước Cựu lục địa. Huống hồ chính sách của nước ta, lấy mở rộng bá quyền làm trọng, khá khác biệt so với các tiểu quốc lấy chính sách hòa bình làm việc, các khoản phí quân vụ, ngoại giao, thuộc địa, tình báo, tư pháp, hành chính, y tế, giáo dục, xây dựng, nông công thương và công trái v.v., bao gồm tất cả, ngày càng nhiều, sự gia tăng chi phí quân vụ, dân chính đã thấy rõ ràng rồi."
"Hơn nữa, mấy năm gần đây, chi phí của chính phủ ngày càng tăng, tính chất của các hoạt động xã hội và kinh tế cũng ngày càng phức tạp, do đó vấn đề phân chia chi tiêu giữa trung ương và địa phương, liền trở nên quan trọng." Vị quan chức trung niên được người ta gọi là "Khổng trưởng phòng" này tiếp tục nói, có vẻ như rất hứng thú đàm luận: "Nước ta có sự phân biệt giữa quốc thuế và địa thuế, nhưng theo cái nhìn của tôi, những điểm cần cải tiến còn rất nhiều, và đây cũng là phương hướng nỗ lực của chúng ta trong giai đoạn tới. Tháng trước Tổng cục Thuế đã thành lập Ủy ban phân chia tài chính thuế, chuyên trách nghiên cứu đại kế phân chia nguồn tài chính giữa trung ương và địa phương."
