"Xem ra lần này là làm thật rồi đây!" Tuyên Hạo đứng bên bờ cảng Thần Mộc, nhìn khu phố đột nhiên vắng vẻ hơn hẳn, bất giác có chút không thích nghi nổi, thậm chí còn cảm thấy khó chịu, vì tương lai của huyện Kiến Ninh, đồng thời cũng vì tiền đồ của bản thân và con trẻ.
Huyện Kiến Ninh là huyện mới được thành lập vào giữa năm ngoái, là đơn vị hành chính cấp huyện thứ 124 của cả nước, quản lý năm khu định cư gồm trấn Kiến Ninh, hương Thần Mộc, hương Phú Thành, hương Phú Xương và hương Phú Đức, với dân số khoảng một vạn năm sáu ngàn người. Kinh tế chủ yếu dựa vào ngành đánh bắt cá, lâm nghiệp và các đồn điền nhiệt đới, trực thuộc khu vực Thuận Hóa.
Cùng được thành lập với nó còn có đơn vị hành chính cấp huyện thứ 125 của cả nước là huyện Yến Lạc. Huyện này quản lý bốn khu định cư gồm trấn Yến Lạc, hương Uy Tắc, hương Ngư Dương, hương Hành Đường, với dân số khoảng chừng một vạn người, kinh tế cũng chủ yếu dựa vào đánh bắt cá, lâm nghiệp và đồn điền nhiệt đới. Tuy nhiên, so với huyện Kiến Ninh thì vẫn có phần thua kém, có lẽ là do diện tích đồng bằng ven biển nơi đây nhỏ hẹp, rừng rậm rạp, không gian thích hợp để phát triển khá hạn chế.
Tóm lại, mô hình kinh tế của ba huyện Thuận Hóa, Kiến Ninh, Yến Lạc thuộc khu vực Thuận Hóa đại đồng tiểu dị, đều lấy đánh bắt cá, lâm nghiệp và đồn điền nhiệt đới làm chủ đạo, tất nhiên dựa vào tình hình thực tế của mỗi huyện mà trọng tâm cũng có sự khác biệt. Trong đó, huyện Kiến Ninh vì có một ngư trường nhỏ ở gần đó nên ngành đánh bắt cá khá phát triển, bên cạnh đó vì ven biển có một số đồng bằng nên cũng phát triển thêm một chút ngành trồng trọt lương thực và đồn điền; huyện Yến Lạc do địa thế núi non hiểm trở, diện tích đồng bằng ven biển nhỏ hẹp, rừng rậm bao phủ nên chú trọng phát triển công nghiệp lâm nghiệp, tức là lấy khai thác gỗ, gia công gỗ, làm đồ gia dụng, thùng gỗ, đồ gỗ và cả sản xuất nhạc cụ làm chính. Những khu đất trống sau khi chặt cây bắt đầu được trồng các loại cây thuốc nhuộm thực vật, thuốc lá, mía đường, cà phê, ca cao... để phát triển đồn điền nhiệt đới, tuy nhiên quy mô hiện tại xem ra vẫn chưa đủ lớn.
So với đồn điền nhiệt đới của hai "người em nhỏ" là huyện Kiến Ninh và huyện Yến Lạc vẫn còn đang trong giai đoạn phát triển, thì ngành này của huyện Thuận Hóa mạnh hơn rất nhiều. Điều này không thể nghi ngờ gì là nhờ vào di sản phong phú mà người Bồ Đào Nha để lại, họ đã phát triển ở đây hơn trăm năm, xây dựng nên vô số trang trại chuyên trồng thuốc lá, mía đường. Đồng thời, số dân cư thành thị không nhiều ở đây cũng lấy việc gia công sâu, tinh luyện và tiêu thụ hai loại sản phẩm kể trên làm hướng hành nghề chính, nhìn chung vẫn tương đối phồn vinh.
Sau khi người Đông Ngạn tiếp quản thành phố này, họ đã nắm quyền kiểm soát tất cả các trang trại, đồn điền, thậm chí bao gồm cả công cụ lao động và những nô lệ da đen mà người Bồ Đào Nha để lại. Đáng thương thay cho những nô lệ da đen đó, họ vốn tràn đầy hy vọng người Đông Ngạn mới đến sẽ giải phóng cho mình, kết quả cuối cùng lại phát hiện ra họ với người Bồ Đào Nha chẳng khác nào cá mè một lứa, cũng đều là muốn nô dịch họ. Sự khác biệt duy nhất có lẽ là người Đông Ngạn sẽ đặt ra một thời hạn cho việc nô dịch này, quá thời hạn đó thì hứa hẹn sẽ trả tự do cho họ, sau đó tìm cách đưa đến các bang tự do ở Bắc Mỹ để sinh sống, đồng thời mỗi tháng cũng trả cho họ khoảng hai đồng tiền lương, cũng coi như là không tệ.
Nói cách khác, người Bồ Đào Nha đã đặt nền móng tốt ở Rio de Janeiro, người Đông Ngạn trên nền tảng đó đã phát huy rực rỡ, hơn nữa còn liên tục đầu tư số tiền lớn trong nhiều năm để cải tạo thành phố, xây dựng các cơ sở hạ tầng công cộng như nhà tắm công cộng, nhà vệ sinh, đường ống dẫn nước và thoát nước, bệnh viện..., chỉnh trang thành phố mới tinh, cung cấp nền tảng cần thiết cho sự phồn vinh to lớn về sau.
Sau đó, ngay cả các thương nhân đến từ Ý và các Tỉnh Liên Hiệp cũng bị điều kiện khá tốt của Rio de Janeiro thu hút, bắt đầu đầu tư số vốn lớn vào đây để xây dựng, đồng thời từ Cựu Lục địa đưa đến rất nhiều nô lệ khế ước từ Ireland, Đức và Ý làm lao động cho các đồn điền mới mở. Việc đầu tư của họ rõ ràng là được chính phủ Đông Ngạn lúc bấy giờ khuyến khích, bởi vì họ có thể khai phá những vùng đất hoang rộng lớn cho người Đông Ngạn, tiết kiệm không biết bao nhiêu công sức và tiền bạc, vì vậy giá thuê đất trong hợp đồng thuê đất năm mươi năm được cấp cho họ hồi đó đều rất rẻ. Thậm chí vào giai đoạn giữa thời kỳ cầm quyền của Chủ tịch Thích Uông Bình, vì những người này thu gom lao động từ Cựu Lục địa đến miễn phí nên chính phủ Đông Ngạn còn hỗ trợ các hợp tác xã tài chính nông thôn Brazil cho họ vay vốn với lãi suất thấp, đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn của các nhà đầu tư ngoại lai này, sự hỗ trợ đó quả thực không hề nhỏ.
Chính trong hoàn cảnh như vậy, ngành đồn điền nhiệt đới ở khu vực Thuận Hóa bắt đầu dần dần hưng thịnh. Hơn nữa, nhờ ở gần lãnh thổ chính nên việc tiếp cận nguồn vốn, kỹ thuật và nhân tài khá thuận tiện, đồng thời nếu mục tiêu là nhắm vào thị trường nội địa thì chi phí logistics và tiêu thụ cũng tương đối thấp, cho nên tỷ suất lợi nhuận đầu tư vẫn khá ổn, đến mức rất nhiều người đang hô hào rằng lại một khu vực đồn điền nhiệt đới nữa của Cộng hòa Đông Ngạn Hoa Hạ bắt đầu trỗi dậy. Điều này có thể thấy rõ từ những tin tức liên miên trên tờ "Báo Thương Nhân" lúc bấy giờ về việc ngành đường mía ở đảo Tân Hoa Hạ gặp phải đả kích nặng nề.
Chỉ tiếc là cuộc bầu cử thay đổi nhân sự của Ủy ban chấp hành đã hủy hoại tất cả! Các ủy viên Ủy ban chấp hành mới lên nắm quyền đều là những "lão cổ hủ", "đầu óc cứng nhắc", "kẻ đàn áp", thế mà lại lấy cớ chiến tranh ở châu Âu kéo dài, các mặt hàng nhiệt đới như đường, cà phê, ca cao tiêu thụ chậm, hàng tồn kho quá nhiều để làm cái cớ, áp dụng một loạt các chính sách "rút củi dưới đáy nồi" nhắm vào khu vực đồn điền nhiệt đới ở Thuận Hóa và Giao Hà, ví dụ như giảm các khoản vay, giảm hạn ngạch lao động không phải công dân, giảm đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, v.v.
Không còn nghi ngờ gì nữa, những chính sách này đã gây ra ảnh hưởng rất trực tiếp. Lấy huyện Kiến Ninh nơi Tuyên Hạo đang làm việc làm ví dụ, một số lượng không nhỏ các đồn điền quốc doanh đã phải "tắt lửa" đầu tiên. Chính phủ quy định cho chúng thời gian rút lui từ ba đến năm năm, cắt giảm số lượng phân bổ lao động không phải công dân, đồng thời dự định lấy đồn điền làm cơ sở để an cư cho người nhập cư, dần dần chuyển đổi đồn điền thành làng xã, khôi phục trật tự nông nghiệp bình thường.
Cân nhắc đến quy mô khổng lồ của các đồn điền quốc doanh, và từ trước đến nay chúng vốn là tiêu chuẩn, là phong vũ biểu cho các nhà đầu tư khác, cho nên dù là nhà đầu tư trong nước hay nước ngoài đều nảy sinh nghi ngờ, vốn đầu tư lập tức ít đi hẳn. Đến giữa năm nay, thậm chí đã có những chủ đồn điền nhỏ hỏi thăm xem có ai muốn tiếp nhận lại không. Những người này nhìn qua là biết ngay những kẻ gan dạ nhỏ, đầu óc mơ hồ, khả năng chống chọi với biến động kém, số phận định sẵn là không kiếm được món hời lớn, Tuyên Hạo từ trước đến nay đều khá khinh thường họ.
Tuyên Hạo, người đã trở thành quản gia tâm phúc của chủ nhân, luôn cho rằng dù chính phủ hiện tại có hạ nhiệt ngành đồn điền nhiệt đới, dẫn dắt nhiều người hơn đến định cư ở bình nguyên Pampa, nhưng nhu cầu của trong nước đối với các sản phẩm như đường mía vẫn luôn tồn tại. Đặc biệt là khi mức sống luôn được duy trì ở mức tương đối tốt như thế này, niềm yêu thích đồ ngọt của cư dân là điều hiển nhiên, không có lý do gì lượng tiêu thụ đường mía lại giảm. Hiện tại trông có vẻ như vì nhu cầu thị trường nước ngoài sụt giảm nghiêm trọng dẫn đến sản xuất dư thừa, các chủ doanh nghiệp có chút thua lỗ, nhưng sau một thời gian cắt giảm năng lực sản xuất, chưa chắc đây đã không phải là thời cơ tốt để "bắt đáy" giá thấp. Phải biết rằng, chủ nhân của Tuyên Hạo đã nhắm tới thị trường đường mía lợi nhuận cao này từ lâu rồi, trước kia ngành này đang ở trong đợt thị trường bò tót (thị trường giá lên), ông ấy không muốn mua đồn điền cũ với giá cao nên vẫn luôn quan sát. Lần này nhìn đúng thời cơ, ông ấy lập tức thâu tóm luôn hai đồn điền mía nhỏ liền kề, đặt nền móng khá tốt cho việc tiến quân vào ngành này.
Những đồn điền mà chủ nhân của Tuyên Hạo mua lại với giá rẻ lần này nằm ở phía hương Thần Mộc, nhà cửa, ruộng mía, công cụ lao động, gia súc cày kéo đều đầy đủ, chỉ là nhân công có chút thiếu hụt. Nghe nói vì ông chủ trước không có tâm huyết kinh doanh, rất nhiều công nhân sắp hết hạn hợp đồng đều không tái ký, lúc này toàn bộ đều chạy xuống phương Nam tìm đường làm giàu, cho nên hiện tại đang thiếu hụt phổ biến trên ba mươi phần trăm, khiến người ta khá đau đầu.
Tuy nhiên chuyện này cũng không phải là không có cách giải quyết, Tuyên Hạo gần đây đã được giao xử lý việc này. Anh ta trước hết tìm đến ba công ty môi giới lao động là Mendes, Batino, Goshkin, dự định bỏ tiền ra để họ thu gom nhân khẩu từ Cựu Lục địa về; đồng thời, anh ta cũng thông qua các mối quan hệ cũ, tìm cách đặt mua một số thiết bị máy móc tại cảng Thuận Hóa, dự định mở nhà máy tinh luyện đường mía.
Đáng nói là, những thiết bị tinh luyện đường mía này khác với các loại máy móc đời cũ mà nhiều xưởng tinh luyện nhỏ đã sử dụng lâu nay vốn được cải tiến từ thiết bị của người Bồ Đào Nha. Chúng hiệu suất cao hơn, độ ổn định tốt hơn, tuổi thọ dài hơn, chi phí bảo trì thấp hơn, thao tác cũng không phức tạp hơn bao nhiêu, giá cả cũng không cao hơn là bao. Nhìn tổng thể, hiệu quả chi phí vượt xa những thiết bị đời cũ bán cơ giới hóa trước đây.
Còn khi nhắc đến chuyện này, thì không thể không nhắc tới các nhà sản xuất máy móc các loại bắt đầu đầu tư xây dựng tại huyện Thuận Hóa trong hơn một năm gần đây. Các nhà sản xuất này nhắm vào ngành đồn điền nhiệt đới đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi chính sách quốc gia, bắt đầu cung cấp cho họ một loạt các thiết bị máy móc nhằm mục đích nâng cao hiệu suất lao động và giảm chi phí sản xuất, hiện tại đang dần dần bắt đầu giành được một thị trường nhất định.
