"Người Phiên xưa nay không cày bừa, nay học nhau trồng lúa kê." Sau tiết Trùng Dương, các châu vùng Hà, Vị lại khôi phục cuộc sống thanh bần yên ả. Thiệu Thụ Đức được đám đông thân binh vây quanh, đi tới một hương ngoại thành huyện Địch Đạo, châu Lâm.

Bên phía châu Hà thì không còn gì nhiều để nói nữa.

Tiêu Cấu là lão làng trong việc chính trị, đương nhiên biết phải làm thế nào. Hơn nữa công việc của người ta hoàn thành rất khá, không cần phải bàn tán thêm nhiều, chỉ cần tạo cho ông ta một môi trường bên ngoài thuận lợi là được. Ba mươi ba huyện vùng Lũng Hữu phát triển tốt, sau này cũng có thể cung cấp lương thảo cho việc đông chinh.

Châu Lâm vốn là nơi đóng quân của Kinh Lược quân. Khi đại chiến ở Lương Châu xảy ra, quân này phụng mệnh tiến về phía bắc, đánh kẹp từ phía sau Lục Cốc Thổ Phồn, nay lại đóng quân xa ở thành Thanh Đường.

Sau khi Kinh Lược quân rời đi, cục diện địa phương ở châu Lâm vẫn coi là ổn định. Mối đe dọa bên ngoài duy nhất của hai huyện thuộc châu này, có lẽ chính là các bộ lạc Thổ Phồn, Khương nhân ở châu Thao phía nam. Lúc trước sau khi tàn quân của Lĩnh Khuất thị và Phục Phất Lăng thị chạy về phía nam, liền bị các bộ lạc ở châu Thao chia nhau thôn tính.

Trước khi châu Thao rơi vào tay Thổ Phồn, quản lý hai huyện Mỹ Tương và Lâm Đàm, đều nằm ở vùng thung lũng sông Thao. Nói thật lòng, diện tích đất bằng phẳng không lớn, không gánh nổi lượng dân cư canh tác quy mô lớn, trừ phi bỏ công sức cải tạo ruộng bậc thang, nhưng thực sự không cần thiết đến mức đó.

Các bộ lạc Thổ Phồn, Khương nhân ở đây cũng làm cả nghề nông lẫn chăn nuôi, nhưng rõ ràng thành phần "chăn nuôi" mạnh hơn rất nhiều so với thành phần "canh tác".

Dân số của họ không nhiều không ít, khoảng chừng vài vạn người. Thực lực này khá lúng túng, tấn công hai châu Hà, Lâm thì không đủ sức, hơn nữa còn phải đối mặt với sự đánh kẹp của các bộ tộc Phiên ở hai châu Vị, Mân. Lúc trước chăn thả ở châu Mân chính là Thác Bạt bộ, người ta ngược dòng thung lũng sông Thao mà lên, là có thể đánh úp sào huyệt của ngươi, còn dám manh động sao?

Hơn nữa châu Hà còn có bốn ngàn nha binh Thiên Đức quân, trong châu còn có hai ngàn châu binh được cải biên từ Thần Sách quân. Trước đó chiêu mộ người Thái từ Hà Nam, sau khi chỉnh biên còn lại năm sáu ngàn người, cũng được chia đến năm châu Hà, Vị làm châu binh. Thực sự đánh qua đó, chưa chắc đã chiếm được lợi lộc gì, cho nên cục diện bên này vẫn luôn coi là yên tĩnh, ngay cả khi Kinh Lược quân đã điều đi phía bắc.

Thiệu Thụ Đức thực ra rất muốn chiếm lấy châu Thao. Bởi vì làm như vậy, xét về địa hình mà nói, sau khi chiếm được châu Thao, con đường xâm lấn của Thổ Phồn và Khương nhân sẽ ít đi rất nhiều, cục diện an ninh châu Hà sẽ được cải thiện đáng kể, châu Vị và châu Lâm cũng sẽ trở thành khu vực an toàn trong vùng nội địa. Hơn một vạn năm ngàn nha quân đóng ở ba châu Hà, Lâm, Lan, ít nhất có thể rút đi một nửa, binh lực dã chiến cơ động có thể sử dụng sẽ tăng lên rất nhiều, có lợi cho việc chinh chiến sau này.

Nhưng châu Thao - tốt nhất vẫn nên lấy chiêu phủ chính trị làm chính, tấn công quân sự làm phụ, có thể phái người đi thăm dò một chút, từ từ làm. Trước hết bắt đầu từ giao thương qua lại, rồi từng bước một tằm ăn dâu.

Còn về hai châu "Điệp, Đãng" ở phía nam, chủ yếu là bộ lạc Khương nhân, thì càng chán hơn. Lần trước tây chinh đến Lan Châu đã chiêu phủ rồi, kết quả người ta bề ngoài rất cung kính, nhưng cống nạp thì căn bản không có, càng không thể xuất đinh ra trận.

Cho đến tận hôm nay, Thiệu Thụ Đức cũng lười đếm xỉa đến họ. Làm phản thì bất tài, quy thuận thì không nguyện, cứ để đó đi, sau này rồi thu dọn.

Bản địa châu Lâm cũng có không ít bộ lạc Phiên nhân nội phụ. Trong phạm vi hai huyện quản lý là Địch Đạo và Đại Hạ có tổng cộng hơn bốn vạn Thổ Phồn, Đảng Hạng, Khương nhân, sở dĩ nhiều như vậy, là vì họ——đầu hàng quá nhanh...

Lần tây chinh Lan Châu đầu tiên, Thổ Phồn vùng Hà, Vị kiên quyết kháng cự, kết quả thương vong nặng nề, rất nhiều bộ lạc tan thành mây khói. Nhưng các bộ lạc châu Lâm lại đầu hàng trước khi Định Nạn quân xuống phía nam đánh châu Hà, khiến cho dân số bộ lạc được bảo toàn rất lớn.

"Đám Phiên nhân này, nếu học được thuật gieo trồng, liền thành lương dân." Ngoài cánh đồng hoang, Thiệu Thụ Đức cẩn thận nhìn các thôn làng dưới quê, nói.

Hắn có dự cảm, qua hai năm nữa, có lẽ rất khó có cơ hội đến vùng Lũng Hữu này lần nữa.

Đây là mảnh đất hắn từng chinh phục, là thành quả mà hàng vạn tướng sĩ tắm máu chiến đấu mới giành được, hắn muốn nhìn thêm vài lần nữa.

Trong thôn lạc có hơn bảy mươi hộ gia đình, là một thôn lớn rồi.

Theo lời Lý chính đi cùng, thôn này vốn đều là giống người Khương, năm Văn Đức thứ nhất có mười chín hộ di dân từ huyện Hảo Trì, phủ Kinh Triệu đến, đầu năm nay lại có hai mươi lăm hộ di dân huyện Vân Dương đến, Phiên Hán ở lẫn, cùng nhau chung sống.

Hắn thong thả đi về phía một sân nhà nông dân. Cánh cửa khép hờ, phía trên quấn đầy dây hoa, đậu ván đung đưa theo gió giữa những dây leo.

Trong sân có vài gốc đào, hoa đã tàn, quả đã rụng, trơ trọi đứng ở đó.

Trên luống rau bên phải, trồng đầy củ cải, mùa đông vẫn có thể sinh trưởng. Nếu thu hoạch kê, lúa mì không tốt, đôi khi củ cải phải dùng làm lương thực chính.

Xung quanh luống rau trồng một vòng các loại gia vị như hành, hẹ. Đến chợ dưới quê, có thể bán để đổi tiền.

Bên phải luống rau là một gò đất, mặt hướng về phía mặt trời trồng dưa.

"Chủ nhân căn nhà này đâu?" Thiệu Thụ Đức hỏi.

"Nam đinh lên sông đào mương rồi, phụ nữ khỏe mạnh thì đi cắt cỏ nhặt củi, trẻ con chắc là đang đi chăn cừu."

Thiệu Thụ Đức sửng sốt, lúc này mới nhớ ra, chỉ có trấn Sóc Phương là bãi bỏ tiền củi, còn ba vùng Lũng Hữu, Bân Ninh, Hà Tây vẫn phải tiếp tục nộp. Đây là điển hình của việc "thu thuế ngoài thuế", thu như một loại thuế phụ cho thuế hộ, mỗi năm cần nộp tổng cộng mười bó củi, chia ra thu nhiều đợt.

"Căn nhà này không phải mới xây, có phải là nơi ở của di dân thời Thiên Bảo trước kia không?"

"Bẩm Đại soái, chủ hộ căn nhà này là La Tam, vốn là giống người Thổ Phồn. Tự bảo tổ tiên là Đại luận của Thổ Phồn, gia cảnh sa sút, cái tên đó thì tôi cũng không nhớ nổi, cuối thời Quang Khải đổi sang họ La, năm anh em, đều là dân trong bản hương." Lý chính đáp.

"Sau này không được gọi người ta là di chủng Thổ Phồn, đây đều là Hán dân cả." Thiệu Thụ Đức quay đầu lại, nghiêm túc nói.

Vất vả khổ cực biên hộ tề dân, ngươi còn không ngừng nhắc nhở người ta, tổ tiên nhà ngươi không phải người Hán, ngươi là người Thổ Phồn, rốt cuộc là có tâm tư gì? Dân quê vô tri, cái miệng không giữ kẽ, có thể hiểu được, nhưng nếu Lý chính, hương lão cũng nói như vậy, Thiệu Thụ Đức không muốn tha thứ.

Giống người Khương, về cơ bản là nhóm tộc người thích hợp để đồng hóa nhất. Bởi vì họ ít nhiều gì cũng biết chút kỹ năng canh tác, dễ biên hộ, ngoại hình, huyết thống cũng gần gũi với người Hán hơn.

Hồ nhân thì phải phân ra từng trường hợp. Như người Hồi Hột có ngoại hình gần giống người Hán thì còn dễ nói, còn Sa Đà, Chiêu Vũ cửu tính, Long gia, Túc Đặc những chủng tộc da trắng điển hình như thế này thì rắc rối hơn nhiều, trước tiên là ngoại hình đã không giống rồi.

Ngoại hình khác biệt, đồng nghĩa với việc không ngừng nhắc nhở bản thân và người xung quanh rằng, ngươi không phải người một nhà, hiệu quả đồng hóa tự nhiên sẽ kém hơn.

Không còn cách nào khác, vẫn phải học cách của Chu Nguyên Chương, "Sắc mục nhân không được tự kết hôn với nhau", cố gắng tránh việc hôn nhân nội bộ của họ. Những người kết hôn với người Hán, có thể dành cho một số phần thưởng thích hợp, lợi dụng dân số đông đảo của đất Hán để pha loãng huyết thống của họ, dần dần đồng hóa đi.

Thiệu Thụ Đức hồi tưởng lại ngũ quan của nghĩa huynh Lý Khắc Dụng, dường như đặc điểm da trắng rất ít, gần như không nhìn ra được nữa. Đây hẳn là kết quả của việc gia tộc ông ta đời đời kết hôn với người Hán, sau này những bộ lạc vùng tây bắc kia, đều có thể thử làm như vậy. Nhưng thủ đoạn phải nhu hòa một chút, kiên nhẫn một chút, nếu cưỡng chế thì có thể sẽ xảy ra loạn, tốt nhất là nên lấy thưởng, khích lệ làm chính.

Thiệu Thụ Đức không hề lo lắng.

Theo cách phân loại của phương Tây hậu thế, trên mảnh đất Đông Á này, chủng tộc Mông Cổ vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối, chủng tộc Caucasian chỉ là số ít, hơn nữa từ khi nhà Hán chinh phục Tây Vực đã bắt đầu giảm dần, người Thổ Hỏa La hiện nay còn lại bao nhiêu?

"Năm nay một mẫu đất thu hoạch được bao nhiêu?" Thân binh bê ghế dựa, án kỷ tới, bắt đầu đun trà, sau khi Thiệu Thụ Đức ngồi xuống, lại hỏi.

"Ruộng lúa mì ven mương, mỗi mẫu thu hơn một hộc một chút. Nơi xa hơn một chút thì trồng kê, được tám chín đấu."

"Cũng coi là được." Thiệu Thụ Đức gật đầu nói: "Có thiên tai dịch bệnh gì không?"

"Nói ra cũng lạ, từ khi Đại soái thu phục Hà, Vị đến nay, năm nào cũng mưa thuận gió hòa, lúa kê được mùa lớn, bò dê đầy đồng."

"Nói thật!" Thiệu Thụ Đức đập tay vịn ghế, nhấn mạnh giọng.

Lý chính liếc nhìn thanh hoành đao bên hông thân binh, nuốt nước bọt, nói: "Từ cuối thời Quang Khải đến nay, ba năm này quả thực không tệ, chưa từng có thiên tai lớn, đặc biệt là mưa, còn coi là đầy đủ."

Thiệu Thụ Đức chăm chú nhìn mặt Lý chính, hai chân Lý chính hơi run rẩy, suýt chút nữa là quỳ xuống.

Người này chắc không nói dối, Thiệu Thụ Đức hiểu rõ.

Mưa, là việc lớn liên quan đến sinh tồn.

Thông thường mà nói, khi mưa ít, một lượng lớn đất đai sẽ bị bỏ trống, hoang hóa, đất canh tác chuyển thành đồng cỏ, nông nghiệp phát triển theo hướng từ trồng trọt sang chăn nuôi. Dân số thôn làng giảm xuống, có thôn thậm chí sẽ biến mất, công trình thủy lợi bị bỏ hoang, lũ lụt bắt đầu xuất hiện, đất đai bị xói mòn, bụi bay mù mịt.

Mà khi mưa nhiều lên, đất hoang sẽ lại được tận dụng, bách tính quay về thôn làng, trồng ngũ cốc, sửa chữa mương rãnh. Hai năm đầu, sản lượng lương thực thô không cần nhiều nước tăng lên đáng kể, dần dần trồng lúa mì trở thành chủ lưu, chăn nuôi chuyển hướng sang trồng trọt, đồng cỏ cải tạo thành ruộng trồng hoa màu.

Nếu liên tục nhiều năm không xuất hiện hạn hán, thì kinh tế nông chăn nghiệp thậm chí sẽ rất sôi động.

Thiệu Thụ Đức ở đầu thôn nhìn thấy một xưởng nấu rượu, chủ yếu kinh doanh rượu nho, cũng có loại nấu từ cao lương, đây là dấu hiệu của sự phục hồi kinh tế nông thôn.

Bài văn, báo cáo có thể làm giả, nhưng xưởng rượu, cối xay các loại gắn liền mật thiết với sản xuất nông nghiệp của ngành nghề nông thôn thì không làm giả được. Tiêu Cấu chắc không đến mức trên con đường mình bắt buộc phải đi qua mà xây dựng cấp tốc một xưởng rượu chứ, không cần thiết đến mức đó.

"Liên tục ba năm được mùa lớn, có thể có được một năm tích lũy." Thiệu Thụ Đức nói: "Số tích lũy này, Tiêu tướng ở châu Hà sẽ không lấy của các ngươi đâu, cứ nộp thuế bình thường là được. Nhưng số tiền lương này, có thể đem ra xây dựng ao đầm tích nước. Nếu không một khi hạn hán, các ngươi lại phải đi làm dân du mục sao?"

"Đại soái nói rất đúng." Lý chính đáp: "Lý phó sứ của Mạc phủ kiêm nhiệm chức Đô thủy quan, hai năm nay vẫn luôn đại tu ao đầm. La Tam này hiện nay liền đi làm công trình trên sông rồi, sửa xong ao nước, lại đào mương rãnh, nếu chỉ hạn hán một hai năm, vẫn có thể cầm cự được."

Công trình thủy lợi có tác dụng lớn, nhưng cũng không phải là vạn năng. Tác dụng của nó chủ yếu nằm ở việc đối phó với hạn hán trong thời gian ngắn, ví dụ như lúc cây trồng đang cần nước, ngươi không có nước, thì thu hoạch năm đó coi như bỏ đi. Bách tính thấy vậy, đoán chừng sẽ cuốn gói đi làm dân du mục —— vùng Hà Lũng, ngay cả người Hán cũng biết chăn thả, phong tục khác xa với trong nội địa.

Lý phó sứ, chính là Lý Khê, nguyên là Thủy bộ viên ngoại lang, hiện giữ chức Lũng Hữu tiết độ phó sứ kiêm Đô thủy quan. Thiệu Thụ Đức đi dọc đường, dường như nhìn thấy không ít hồ chứa nước đã xây xong hoặc đang xây dựng, đều là loại rất nhỏ, chỉ có thể cung cấp cho một hương hoặc thậm chí vài thôn sử dụng.

Liên tục ba năm giành được thu hoạch tốt, đây là vận may của Tiêu Cấu, cũng là vận may của chính mình. Tiền lương dư dả của bách tính, liền có thể đầu tư vào việc xây dựng công trình thủy lợi nông thôn. Đây là tạo phúc cho bản thân, chắc hẳn bách tính cũng nghĩ thông suốt được.

Bì lộ lam lũ, kinh doanh thảm đạm, cục diện Lũng Hữu này, Tiêu thị làm không tệ.

Hợp tác với thế gia môn phiệt, thu nhập trong thời gian ngắn đúng là cao, chỉ là cái giá phải trả sau này hơi lớn. Tuy nhiên, Thiệu Thụ Đức cũng không muốn trả nữa, không trả nổi, hiện tại vẫn là thời kỳ trăng mật của mọi người, sau này thế nào, nói sau đi.