Quyển một: Tương khán bạch nhận huyết phân phân, tử tiết tòng lai khởi cố huân. Chương năm mươi mốt: Sức mạnh chân chính. Thung lũng trung tâm gần đây có chút không yên ổn. Sự bất ổn này không đến từ người bản địa, mà đến từ những người Tây Ban Nha hoặc người Mestizo tại địa phương. Nguyên nhân chủ yếu là do chính sách của Cộng hòa Đông Ngạn có sự thay đổi, điều này đã gây không ít phiền toái cho đoàn thám hiểm hơn hai mươi người do Lâm Thanh Ba dẫn đầu đang tiến hành khảo sát ở đoạn phía nam thung lũng trung tâm.

Lâm Thanh Ba năm nay ngoài hai mươi tuổi, tổ quán ở Lạc Giang, Tuyền Châu, Phúc Kiến. Từ nhỏ đã bị kẻ xấu bắt cóc bán cho tổ chức thu nạp di dân của Đông Ngạn, sau đó vượt đại dương đến bản thổ, nhờ cơ duyên xảo hợp mà vào học tại Binh Đoàn Bảo. Sau mười năm học tập, anh được nhà thực vật học, nhà bác vật học nổi tiếng của Đông Ngạn là Vương Chí Kiệt để mắt tới và thu nhận làm đệ tử. Từ đó, anh trở thành một ngôi sao đang lên trong giới thực vật học và bác vật học của Đông Ngạn, thường xuyên đến các trường học thuyết giảng, tiếng tăm lẫy lừng.

Dĩ nhiên, để đổi lại, anh cũng không thể không đi vào vết xe đổ của thầy mình, từ đó gia nhập lĩnh vực thám hiểm, khảo sát thực địa. Anh thường xuyên cùng các quan chức của Bộ Tư lệnh Hiến binh, Tổng cục Tình báo Quốc gia, Cục Điều tra Thống kê Bệnh nhân Giang mai, Bộ Địa chất... đi khắp các hang cùng ngõ hẻm trên toàn quốc, thậm chí là ở các thuộc địa hải ngoại để điều tra tài nguyên, vẽ bản đồ, khảo sát tình hình dân cư, khảo sát tuyến đường. Sự vất vả là điều chắc chắn, mức độ nguy hiểm cũng không thấp, thực sự không phải là một công việc tốt lành gì. Nhưng không còn cách nào khác, lĩnh vực thám hiểm trong nước chỉ có bấy nhiêu nhân tài, không làm thì không được.

Lần này Lâm Thanh Ba dẫn đoàn đến thung lũng trung tâm Chile, nhiệm vụ chủ yếu là khảo sát tỉ mỉ vùng bình nguyên, rừng rậm và núi non rộng hơn mười ngàn km2 ở phía nam sông biên giới. Song song với việc vẽ bản đồ, họ còn phải thống kê đại khái các loại tài nguyên như: trong rừng có những loài cây, loài động vật nào; diện tích sông hồ lớn nhỏ ra sao và sản vật nhiều ít thế nào; diện tích đất bình nguyên có thể khai khẩn làm ruộng canh tác là bao nhiêu; trong núi có bao nhiêu khoáng sản có giá trị khai thác bao gồm lưu huỳnh, đá vôi, v.v.

Có thể nói, công việc của họ quyết định mức độ đầu tư của các cơ quan hữu quan cấp trên vào một khu vực nào đó, cũng quyết định tốc độ phát triển kinh tế của địa phương đó, tầm quan trọng là điều không cần bàn cãi. Thực ra, đối với các quan chức đứng đầu ở những vùng hẻo lánh như khu vực Nam Chile, dù trên đất có khoáng sản hay tài sản gì hay không, việc có thể mời được các đội thám hiểm, đội khảo sát này đến khu vực quản lý của mình đã là điều không dễ dàng. Ngay cả khi không có đầu tư từ cấp trên, họ cũng có thể dựa vào bản đồ và tình báo do đội thám hiểm biên soạn để tiến hành xây dựng một cách có mục tiêu, hiệu quả chắc chắn hơn hẳn so với lúc trước khi chưa biết gì.

Lâm Thanh Ba và những người khác chính là theo lời mời của cơ quan hành chính khu vực Nam Chile mà đến thung lũng trung tâm phía nam sông biên giới để thám hiểm, đây là trạm dừng chân đầu tiên trong hành trình của họ. Tuy nhiên, chính tại trạm dừng chân đầu tiên này, họ đã gặp phải một số rắc rối, dĩ nhiên nhìn qua thì đó cũng chỉ là những phiền toái nhỏ mà thôi.

"Sau khi quyền đặc khu của Công ty Nam Thiết hết hạn vào cuối năm ngoái, Chính vụ viện đã mất trọn hơn nửa năm để chải chuốt lại dân chính, quân vụ của khu vực Nam Chile và các vùng phụ thuộc Nam Thiết trước đây, đồng thời bắt đầu quyết liệt đẩy mạnh các loại luật pháp hoặc quy chương chế độ của bản thổ tại các huyện xã. Điều này ngay lập tức đã gây ra phản ứng dữ dội từ một bộ phận tàn dư Tây Ban Nha trong khu vực, tất nhiên chủ yếu là ở khu vực thung lũng trung tâm phía nam sông biên giới, ừm, chính là mảnh đất dưới chân chúng ta lúc này." Một vị quan chức đến từ cơ quan hành chính khu vực Nam Chile đang tháp tùng Lâm Thanh Ba khảo sát thám hiểm giải thích: "Tôi đã phái Tiểu Tiền phi ngựa về xã để cầu cứu viện, ở đó rất dễ tập hợp được năm sáu mươi kỵ binh dự bị, mang đầy đủ đạn dược và lương thực nước uống, đối phó với vài tên Tây Ban Nha, người Mestizo hay người bản địa đang gây rối thì không thành vấn đề. Tuy nhiên dù thế nào đi nữa, chúng ta vẫn nên chú ý nhiều hơn đến an toàn của bản thân, đặc biệt là những nhân tài chuyên nghiệp như đội trưởng Lâm đây, chúng ta không thể tổn thất nổi đâu."

Nói về sáu huyện với hơn trăm ngàn dân của khu vực Nam Chile, Công ty Nam Thiết - nơi có quyền đặc khu thương mại độc quyền hết hạn vào ngày 31 tháng 12 năm 1678 - quả thực là một sự tồn tại không thể bỏ qua. Trước cuối năm 1678, công ty này gần như nắm giữ huyết mạch kinh tế của sáu huyện khu vực Nam Chile, bao gồm Khánh Phong, Thanh Hà, Quan Hải, Liễu Thành, Mao Lâm, Bác Lăng. Các loại hàng hóa do các huyện này sản xuất ra đều được các doanh nghiệp dưới trướng tập đoàn lớn này như Nhà máy Bột mì Nam Thiết, Nhà máy Da thuộc Nam Thiết, Nhà máy Chế biến Hải sản Nam Thiết, Nhà máy Đóng tàu Nam Thiết... thu mua hết, sau đó đổi thành các loại thành phẩm, hoặc bán tại địa phương kiếm lời, hoặc xuất khẩu về bản thổ hoặc Peru kiếm lời. Tóm lại là họ thao túng đủ đường, kiếm được không ít tiền, phần lớn lợi nhuận cơ bản đều bị Nam Thiết lấy đi.

Dĩ nhiên lý do họ làm như vậy cũng rất đầy đủ. Bởi vì những nơi kể trên vốn dĩ là do bản thổ cấp phép, Nam Thiết khai phá. Nếu lúc đầu không có Công ty Nam Thiết đầu tư số vốn khổng lồ, nếu không có họ bỏ tiền duy trì tuyến đường Nam Thái Bình Dương để tiếp nhận di dân, nếu không có Công ty Nam Thiết liên tục giao thiệp với người Tây Ban Nha để đổi lấy môi trường an toàn, nếu không có họ phái binh phái tàu cùng với Đệ tam Hạm đội uy hiếp Tổng đốc Tây Ban Nha ở Lima, thì khu vực Nam Chile căn bản không thể phát triển, hay nói cách khác là căn bản không tồn tại.

Điều này có thể thấy được qua việc hơn 60% cán bộ tại nhiều điểm định cư thuộc sáu huyện khu vực Nam Chile đều xuất thân từ Công ty Nam Thiết, công ty này rốt cuộc đã tốn biết bao tâm sức từ không đến có mới xây dựng được những địa bàn này. Dù sau đó Chính vụ viện bản thổ và Công ty Nam Thiết có thương lượng, chuyển giao toàn bộ quyền cai trị của mười một huyện, bao gồm cả khu vực Nam Chile cho nhà nước để đổi lấy lợi ích ở các phương diện khác. Nhưng nói cho cùng, ngay cả sau thời điểm đó, sức ảnh hưởng của Công ty Nam Thiết đối với những khu vực này tuy giảm dần theo từng năm, nhưng vẫn duy trì ở mức rất cao, gọi là song trùng quản chế cùng với chính phủ cũng chẳng ngoa. Và có lẽ cũng chính vì lý do này mà cho đến nay Chính vụ viện vẫn chưa thể thành công trong việc áp dụng các loại chế độ bao gồm chính sách thuế tại địa phương, rất nhiều khoản thuế của mười một huyện thậm chí vẫn thông qua Công ty Nam Thiết chuyển giao, và tình trạng này kéo dài đến tận khoảng năm 1675, cũng thật là bó tay.

Tuy nhiên hiện tại đã là năm 1679, mọi đặc quyền của Công ty Nam Thiết đã hết hạn. Trong tình hình này, Chính vụ viện cuối cùng cũng bắt đầu chỉnh đốn và cải cách một cách mạnh mẽ. Điều đầu tiên là áp dụng toàn diện luật pháp Đông Ngạn, trong đó tự nhiên bao gồm cả "Luật Đất đai" (Homestead Act) nổi tiếng. Theo quy định của bộ luật này, công dân Cộng hòa Đông Ngạn Hoa Hạ chỉ có thể sở hữu ba mươi mẫu đất. Trong khi đó, tại ba huyện Mao Lâm, Liễu Thành, Bác Lăng của khu vực Nam Chile, trong số năm sáu ngàn người Tây Ban Nha, người Mestizo và người bản địa, rất nhiều người rõ ràng là không đáp ứng điều kiện, bắt buộc phải đến cơ quan chính phủ cấp xã của Đông Ngạn để khai báo trong thời gian quy định, sau đó chờ chính phủ phái người đến đo đạc đất đai, xây dựng kế hoạch chuộc mua.

Không nghi ngờ gì nữa, những người vốn là công dân Tây Ban Nha này - vì phía nam sông biên giới là khu vực thuê mướn, nên rất nhiều người trong số họ vẫn giữ thân phận công dân Vương quốc Tây Ban Nha - dù thế nào cũng không muốn đất đai của mình bị những kẻ ngoại đạo Đông Ngạn chuộc mua với một cái "giá thấp nực cười". Vì vậy, sau khi phản đối không thành, họ đã áp dụng các biện pháp đối kháng tương đối kịch liệt, ví dụ như đối kháng bằng vũ lực.

Tất nhiên người Tây Ban Nha đã chọn một cách bày tỏ sự phản đối tương đối sai lầm. Người Đông Ngạn từ khi lập quốc đến nay, trải qua bao sóng gió, thật sự chưa từng sợ đối kháng bằng vũ lực! Vì vậy, các quan chức của ba huyện kể trên nghiêm khắc từ chối yêu cầu của người Tây Ban Nha trong khu vực quản lý của mình, sau đó bắt đầu trấn áp bằng vũ lực. Huyện Mao Lâm - nơi là cảng thông thương quan trọng - ra tay trước tiên. Cơ quan hành chính khu vực Nam Chile đã dời trụ sở đến cảng Mao Lâm, điều động một lượng lớn dân binh và binh sĩ cảnh bị, dễ dàng đánh tan thế lực phản kháng của người Tây Ban Nha, ổn định tình hình. Sau đó phối hợp với các tổ công tác được phái đến địa phương, bắt đầu hoạt động đo đạc đất đai và chuộc mua vô cùng sôi nổi, người Tây Ban Nha không thể ngăn cản.

Còn huyện Liễu Thành - nơi là quân cảng của Đệ tam Hạm đội Hải quân - động tác và hiệu suất tuy kém hơn huyện Mao Lâm một chút, nhưng cũng tạm được. Binh lực của họ không quá sung túc, nhưng đã mượn một số binh sĩ hoặc thủy thủ trông coi căn cứ từ phía Hải quân, xuất quân đi càn quét dưới các xã, chỉ thương vong vẻn vẹn hơn mười người là đã ổn định được tình hình toàn huyện, sau đó cũng dưới sự giúp đỡ của chính phủ cấp trên mà bắt đầu công việc đo đạc và chuộc mua đất đai.

So với hai huyện này, huyện Bác Lăng - nơi tương đối hẻo lánh, sát vách khu vực do Tây Ban Nha kiểm soát, đồng thời cũng tương đối nghèo khó - lại ra tay không được nhanh nhẹn cho lắm. Họ chỉ có một số ít dân binh dự bị, một binh sĩ cảnh bị cũng không có. Về điểm này, thậm chí còn không bằng cả cái cơ quan quản lý tù nhân lưu đày khai hoang vượt biên kia - nhà tù "Bản Điều Ốc" (nhà tù ván gỗ) - đúng là không ai bằng.

Mà trớ trêu thay, thế lực Tây Ban Nha trong phạm vi quản lý của họ lại là mạnh nhất, cứng đầu nhất, sự cản trở phải đối mặt là lớn nhất. Thế nên nồi cơm này bỗng chốc nấu thành cơm sống, hiện tại họ chỉ có thể kiểm soát tình hình ở trấn Bác Lăng - nơi đặt trụ sở huyện - và xã Vọng Đô - con đường giao thông huyết mạch - rồi bắt đầu công việc đo đạc, kiểm tra đất đai. Còn đối với xã Lục Thành, xã Tân Xử và các vùng thôn quê rộng lớn, công việc này hoàn toàn chưa được triển khai, hơn nữa tình hình cũng khá vi tế, sự thù địch của người Tây Ban Nha rất mạnh. Điểm này Lâm Thanh Ba và những người khác mấy ngày nay coi như đã được lĩnh giáo, đồng thời trong lòng cũng đã thăm hỏi cả nhà cán bộ huyện Bác Lăng bao nhiêu lần - cái tay nghề này quả thực quá tệ rồi, binh lực không đủ thì phải chuẩn bị trước, bây giờ làm cho nhân mã ít ỏi phải chạy đôn chạy đáo khắp nơi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và sinh hoạt của nhân dân, huyện trưởng như các người sợ là không còn xa ngày bị bãi chức đâu!

"Tôi hiểu, tôi hiểu mà." Lâm Thanh Ba nghe xong liền xua tay nói: "Chính sách của quốc gia là không sai. Ba huyện phía nam sông biên giới này, tuy nói là thuê lại từ người Tây Ban Nha, nhưng nói cho cùng thì chúng ta cũng có thể thực thi đầy đủ luật pháp nước mình, điểm này không có nghi vấn. Vì vậy, áp dụng "Luật Đất đai" ở đây để thu mua đất đai của người Tây Ban Nha, về nguyên tắc vốn không có vấn đề gì. Rắc rối hiện tại, chẳng qua chỉ là xuất hiện một vài sai sót nhỏ trong quá trình thực thi mà thôi, hiểu, có thể hiểu được."