Quyển một: Nhìn xem lưỡi đao trắng máu tuôn rơi, chết vì tiết nghĩa nào có ngại công danh.

Chương 55: Rời kinh thành

“Điện lực muốn thay thế máy hơi nước, đâu có dễ dàng như vậy. Chưa nói đến việc khác, chỉ riêng quốc gia chúng ta đã đổ vào biết bao nhân lực vật lực cho máy hơi nước cùng các ngành liên quan, đó chính là trở ngại cực lớn rồi. Đừng nói đến việc các anh hiện nay ngành điện còn chưa hoàn thiện, không có ý nghĩa thực tiễn, mà dù cho kỹ thuật đã hoàn toàn chín muồi đi nữa, thì việc phổ biến nó cũng gặp sức cản rất lớn. Anh phải biết rằng, thể chế nước ta là như thế nào, trung ương triển khai toàn diện, chỉ huy thống nhất, nếu không vắt kiệt giá trị thặng dư của máy hơi nước, thậm chí thừa cơ lừa người châu Âu một vố, thì sao có thể để điện lực xuất hiện thay thế động lực hơi nước chứ? Không thể nào!”

Bị người đàn ông trung niên ngồi đối diện mắng cho một trận, gã được gọi là “lão Phan” này cũng có chút nổi cáu, chỉ thấy hắn đỏ bừng mặt, cao giọng nói với người đối diện: “Triệu đặc phái viên, sự chênh lệch ưu nhược giữa động cơ điện và máy hơi nước, tôi nghĩ tôi không cần giải thích nhiều nữa chứ? Người ở tầng lớp như ngài, chắc hẳn ít nhiều cũng hiểu biết, đó là ưu việt hơn rất nhiều! Nói cách khác, điện học chỉ thẳng tới tương lai, đại diện cho tương lai, bây giờ không phát triển, tương lai sẽ phải hối hận.”

Triệu Khoa nghe vậy liền thấy hơi đau đầu, chỉ thấy ông ta đặt mạnh chén trà xuống bàn gỗ, dùng giọng điệu hơi bất lực nói: “Phan phó viện trưởng, chẳng lẽ nãy giờ tôi nói đều là vô ích sao? Vậy tôi nói lại lần nữa, quốc gia chúng ta đã đổ vào bao nhiêu nhân lực vật lực cho kỹ thuật máy hơi nước, nếu trải qua bao nhiêu năm phát triển, kéo theo hàng loạt doanh nghiệp thượng nguồn hạ nguồn, vô số người dựa vào đây để sống, dựa vào đây để ăn cơm, anh nói lật đổ là lật đổ sao? Thực tế không? Có thể không?”

“Hiện nay Công ty Điện lực Đông Ngạn cũng đã thành lập rồi, Viện Điện học chúng tôi về mặt kỹ thuật cũng đã đạt được một số tiến bộ, nay cũng là lúc triển khai một số hành động chuyên sâu hơn…” Phó viện trưởng Viện Điện học Phan Ngạn vẫn đang biện giải. Công ty Điện lực Đông Ngạn mà ông ta vừa nhắc đến là doanh nghiệp được thành lập bí mật vào nửa cuối năm ngoái bên bờ hồ Tuyết Phong, là doanh nghiệp quốc doanh độc vốn trực thuộc Bộ Khoa học Kỹ thuật, độ bảo mật rất cao, Mã Tiểu Bằng – con trai của ủy viên Ủy ban Chấp hành Trung ương Mã Vạn Bằng – giữ chức tổng giám đốc đầu tiên của công ty, chuẩn bị khởi động sự nghiệp điện lực Đông Ngạn.

“Điều lệ thành lập Công ty Điện lực Đông Ngạn tôi đã xem qua rồi, lão Phan. Trên đó viết rất rõ ràng, là để kiểm chứng một số giả thuyết nghiên cứu điện học, tích hợp sản xuất các thiết bị đo đạc điện học đơn giản, máy phát điện quay tay và các thiết bị điện lực cơ bản khác, không hề đề cập đến việc bắt đầu vận hành thương mại. Suy cho cùng, đây vẫn là một doanh nghiệp khép kín phục vụ nghiên cứu khoa học, chứ không phải để các anh tới làm quảng bá thương mại.” Triệu Khoa không chút nể nang lật tẩy Phan Ngạn, chỉ nghe ông ta nói tiếp: “Hơn nữa, Công ty Điện lực Đông Ngạn không những thành lập một cách lặng lẽ, e rằng số vốn nhận được cũng rất hạn chế đúng không? Điều này còn không giải thích được vấn đề sao? Đó chính là Khâu lão đại nhân của Bộ Khoa học Kỹ thuật cũng không đánh giá cao Viện Điện học và Công ty Điện lực Đông Ngạn các anh, nếu không sao chỉ cấp cho các anh chút tiền lẻ này? Cho nên, tôi khuyên lão Phan anh đừng nghĩ đông nghĩ tây nữa, mau chóng quay về, yên phận kinh doanh tốt phần việc của mình, đào tạo thêm nhân tài cho đất nước, cải tiến thêm kỹ thuật, đó mới là con đường đúng đắn. Nếu tôi nghe không nhầm, Viện Điện học các anh đến nay vẫn chưa giải quyết được vấn đề chu kỳ hóa dòng điện xung, tình trạng phát nhiệt quá nghiêm trọng cũng chưa được giảm bớt, nên vẫn là tiếp tục nỗ lực đi. Hay là học theo huynh đệ của anh là Phan Nhân ấy, mở công ty điện phân nước muối bão hòa để điều chế khí clo, chẳng phải cũng là một nghề kiếm ăn tốt sao? Sau khi miễn phí độc quyền ba năm, quốc gia lại tiếp tục cấp phép cho công ty nhà các anh sử dụng với giá ưu đãi, đã là rất có hậu rồi. Không nắm bắt cơ hội này để phát triển doanh nghiệp, lại lặn lội tới đây gây chuyện làm gì, khu vực Nam Chile chúng tôi thực sự rất nghèo, thật sự không có tiền đâu!”

Thực ra, ở một mức độ nào đó, Triệu Khoa nói cũng không sai. Sau khi Công ty Điện lực Đông Ngạn thành lập, thiết bị đáng giá nhất, hàm lượng kỹ thuật cao nhất, có lẽ chính là một loại thiết bị phát điện nhỏ được gọi là “máy phát điện từ trường tự kích”, chế tạo hoàn toàn bằng thủ công, chi phí cực kỳ đắt đỏ.

Loại máy phát điện mới này khác với máy phát điện cơ học truyền thống ở chỗ, thiết bị này là tác phẩm dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ, tức là dòng điện qua cuộn dây điện từ đã khiến lõi sắt của nam châm thu được một lượng nhỏ từ tính vĩnh cửu, giúp máy phát điện khởi động. Và khi máy phát điện vận hành, một dòng nhánh từ dòng điện của máy phát điện nam châm vĩnh cửu sẽ đi qua nam châm điện của chính nó, từ đó cung cấp lực từ cần thiết.

Loại máy phát điện này so với trước đây quả thực là một bước tiến lớn, tuy nhiên vẫn chưa đủ để khiến người ta phải nhìn bằng con mắt khác. Bởi vì Viện Điện học và Công ty Điện lực Đông Ngạn tự biết rõ, kỹ thuật của loại máy phát điện từ trường tự kích này vẫn còn lâu mới chín muồi, các loại linh kiện sản xuất ra cũng cực kỳ phiền phức, chi phí cao đến mức kinh ngạc. Hơn nữa, nhiều thứ trong điều kiện phòng thí nghiệm thì tạm chấp nhận được, nhưng một khi anh nhân bội nó lên, muốn thông qua đó để xây dựng trạm phát điện thì lại trở nên vô cùng nực cười.

Cho nên, có lẽ cha con nhà họ Phan ở Viện Điện học cũng hiểu rằng, kế hoạch xin Bộ Khoa học Kỹ thuật thậm chí là Ủy ban Chấp hành để xây dựng trạm phát điện khả năng cao là không được thông qua, nên mới vắt óc chạy đôn chạy đáo khắp nơi tìm tài trợ, chỉ là hiện tại xem ra kẻ hưởng ứng chẳng được là bao. Dù sao thì thứ như điện lực, hiện tại quốc gia vẫn chưa cho phép vốn tư nhân gia nhập, hoàn toàn là dựa vào sự đầu tư của quốc gia trong trạng thái bảo mật để nuôi dưỡng, họ muốn tìm tài trợ, cũng chỉ có thể tìm đến doanh nghiệp nhà nước hoặc chính quyền địa phương, nhưng việc này khó khăn biết bao nhiêu. Không vì lý do gì khác, kỹ thuật không chín muồi, không ai muốn lấy tiền ném xuống sông xuống biển, Triệu Khoa mới được điều nhiệm làm đặc phái viên khu hành chính Nam Chile rõ ràng chính là ví dụ điển hình trong số đó!

Phan Dần lại lỳ lợm ở chỗ Triệu Khoa một lúc nữa, thấy thực sự không có khả năng gì rồi mới ủ rũ cáo từ. Mà sau khi hắn đi, Triệu Khoa cũng thở dài nặng nề, trong lòng vô cùng cạn lời: Khu vực Nam Chile hiện đang nằm ở nút thắt phát triển, chính mình còn đang chê thiếu vốn, suýt chút nữa là đi quyên góp khắp nơi, sao có thể tùy tiện tiêu tiền đi làm mấy thứ điện học hỗn loạn cùng ông được chứ? Đó là một cái hố không đáy, đổ vào mấy chục vạn tiền mặt cũng có thể chẳng thu lại được bất kỳ kết quả nào, ai đâm đầu vào đó thì chỉ có chết.

“Được rồi, cái Viện Điện học kia hoàn toàn là một cái hố lớn. Nhà đầu tư lớn nhất hiện nay ở khu vực Nam Chile chúng ta thực ra vẫn là Hải quân, huyện Liễu Thành hiện nay hầu như đã trở thành huyện Hải quân rồi. Tuy nhiên như vậy cũng tốt, đỡ tốn bao nhiêu tâm sức và việc cho địa phương, nếu Công ty Nam Thiết cũng có thể chậm lại bước chân rút vốn thì tốt biết mấy, hiện tại kinh tế của mấy huyện bên này đều là dựa vào họ chống đỡ, thực sự không chịu nổi biến động đâu.” Triệu Khoa lấy từ trong ngăn kéo ra một gói thịt cá voi ngũ vị hương hiệu “Nam Thiết”, vừa nhai vừa lẩm bẩm một mình.

Nói đến sáu huyện thuộc khu vực Nam Chile hiện nay, ba huyện được thành lập sớm nhất là Khánh Phong, Quan Hải, Thanh Hà và Mao Lâm huyện – nơi đặt trụ sở hành chính khu vực – về cơ bản đều dựa vào Công ty Nam Thiết chống đỡ. Ví dụ như huyện Khánh Phong, ngành kinh tế trụ cột chính là đánh bắt cá voi, đánh bắt cá và nuôi trồng cá hồi nhân tạo, đây đều là kết quả của hai mươi năm cày xâu cuốc bẫm của Công ty Ngư nghiệp Nam Thiết, khiến Khánh Phong từ một huyện hoang vắng với các hòn đảo vụn vỡ, trở thành nơi có giá trị sản lượng bình quân đầu người, thu nhập bình quân đầu người đều dẫn đầu khu vực Nam Chile, thậm chí còn mạnh hơn cả huyện Mao Lâm thương nghiệp phát triển. Nguyên nhân sâu xa là vì hàng năm nơi đây đánh bắt được số lượng lớn cá nục ngựa xuất khẩu sang bờ Tây Đại Tây Dương, đồng thời ngành công nghiệp chế biến sâu phát triển dựa vào đội tàu săn cá voi cũng tạo ra lợi nhuận khổng lồ, cộng thêm dân số thưa thớt, thu nhập bình quân đầu người tự nhiên rất cao, mặc dù nơi đây quả thực rất hoang vắng, khí hậu cũng khá lạnh.

Hai huyện Quan Hải và Thanh Hà chia nhau chiếm cứ phía nam và phía bắc đảo Phong Cốc, là vựa lúa của người Đông Ngạn thời kỳ đầu khai phá miền Nam Chile, đồng thời cũng là một trong những nơi khởi nguồn của khoai tây trên trái đất, sản xuất lượng lớn khoai tây, lúa mì, ngô và các nông sản khác, đồng thời ngành đánh bắt cá, công nghiệp lâm nghiệp cũng khá phát triển. Đặc biệt là vế sau, Công ty Nam Thiết lúc trước đã khoanh vùng rất nhiều khu rừng, xây dựng không ít nhà máy chế biến gỗ và bến cảng chuyên dụng, thúc đẩy kinh tế địa phương rất mạnh mẽ. Chỉ là hiện nay nghe nói Công ty Nam Thiết đang chuyển đổi cơ cấu, những ngành công nghiệp cũ này đã liên tiếp bán tháo không ít, ngay cả những cái chưa bán cũng bắt đầu chầm chậm đóng cửa, ý định rút vốn bỏ đi vô cùng rõ ràng, điều này hiển nhiên khiến chính quyền địa phương hai huyện rất bực bội: Tôi còn chưa tìm được người tiếp quản, anh đã đóng cửa xưởng gỗ rồi rút vốn bỏ đi? Không thể làm cái kiểu hố người như thế được chứ?

Huyện Mao Lâm vốn cũng là khu vực đầu tư trọng điểm của Công ty Nam Thiết, ví dụ như Công ty Thương mại Nam Thiết từng giao thương ở đây với người Tây Ban Nha, thu lợi rất lớn. Tuy nhiên, sau khi đặc quyền thương mại kỳ hạn ba mươi năm của Nam Thiết kết thúc cách đây một năm, công ty này đã mất đi chỗ dựa lớn nhất, mặc dù vẫn dựa vào những mối quan hệ cũ, kênh phân phối cũ để chiếm giữ thị phần lớn nhất, nhưng xu thế thịnh cực tất suy đã không thể đảo ngược. Do đó, tầng lớp lãnh đạo Công ty Nam Thiết trong năm nay đã thông qua một loạt các hành động hoa mắt chóng mặt, bán đi một phần nghiệp vụ của Công ty Thương mại Nam Thiết, thu hồi được lượng vốn không nhỏ. Hiện tại công ty này chỉ giữ lại một phần nghiệp vụ thương mại vẫn còn khả năng cạnh tranh, nhưng tương lai cũng không loại trừ khả năng tiếp tục bán tháo những tài sản này, vì nghe nói họ hiện nay cũng rất thiếu tiền.

Huyện Mao Lâm trong cơn biến động của Công ty Thương mại Nam Thiết cũng phải chịu những cú sốc nhất định.