Loạn An Sử đối với quốc triều mà nói là một dấu mốc quan trọng.

Trong tình cảnh tài chính ngày càng khó khăn, triều đình thực thi Lưỡng thuế pháp, chuyển từ phương thức "xả địa thuế nhân" thời cổ đại sang hướng "xả nhân thuế địa". Nhân đinh không còn là tiêu chuẩn đo lường để thu thuế, tài sản mới là, vì vậy đã đắc tội rất lớn với tầng lớp quyền quý.

Thế nhưng vì ngân khố triều đình khó khăn, tư tưởng muốn kiếm tiền từ người giàu và quyền quý vô cùng cấp bách, nên cuối cùng vẫn thực thi được.

Sự phổ biến của Lưỡng thuế pháp đã tạo nên sự phồn vinh ngày càng lớn cho thương nghiệp, các loại thuế về thương mại dần dần tăng lên, không còn là trạng thái "có hay không cũng được" như trước thời Loạn An Sử nữa.

Sự phồn vinh của thương nghiệp mang lại sự nâng cao về địa vị chính trị cho thương nhân.

Ví như những phú thương đại cổ đến phủ đệ ở Hưng Đạo phường hôm nay, đều ngồi xe ngựa trang trí cầu kỳ mà đến, hơn nữa khắp người gấm vóc lụa là, tôi tớ đông như mây.

Thương nhân cũng có thể làm quan, không ít quan viên quốc triều vốn dĩ xuất thân từ thương nhân.

Người đương thời bày tỏ sự ngưỡng mộ với việc kinh doanh ra mặt, những bài thơ về việc buôn bán nhiều không đếm xuể. Văn nhân cũng nhận tiền tài của thương nhân, đưa các yếu tố thương mại vào thơ đề vách, thực chất chính là quảng cáo.

Thác Bạt Tư Kính đã đến Trường An được vài ngày.

Y hiện giờ là một thương nhân tiêu chuẩn, chuyên buôn bán gia súc từ Tuy Châu đến Quan Trung.

Một con cừu yết ở Linh Hạ giá hơn hai trăm tiền, ở Quan Trung có nơi hơn bốn trăm tiền, có nơi năm sáu trăm tiền, ở Trường An thậm chí còn cao hơn, điều này tồn tại không gian lợi nhuận khổng lồ. Tuy không giống một số hàng hóa hở ra là lãi gấp mấy lần, mười mấy lần, nhưng nhu cầu về cừu rất lớn, mặt hàng chạy số lượng, dù lãi chưa tới một lần cũng đáng để làm.

Quan Trung trăm năm nay, xem như là thái bình. Thỉnh thoảng có vài cuộc chiến sự cũng chỉ mang tính cục bộ, và rất nhanh được bình định. Cuộc loạn Sào nghiêm trọng nhất cũng không lan tới phía bắc, phía tây Kinh Triệu phủ, sau bảy tám năm nghỉ ngơi dưỡng sức, bách tính đã hồi phục lại được hơi sức, cuộc sống đi vào quỹ đạo.

Thác Bạt Tư Kính làm không phải là loại buôn bán nhỏ này, kiểu đó quá vụn vặt, y làm là việc buôn bán lớn trong thành Trường An.

Triều đình có chế độ: Từ thân vương trở xuống đến quan nhị phẩm, trong bổng lộc phát hàng tháng, chưa tính các loại gạo mì dầu giấm rượu trái cây, chỉ tính riêng thịt đã có "hai mươi con cừu, sáu mươi cân thịt lợn, hai mươi con cá"; quan tam phẩm là mười hai con cừu, quan tứ phẩm, ngũ phẩm mỗi tháng cung cấp chín con cừu.

Nam Nha Bắc Ty có hơn vạn quan viên, quan ngũ phẩm trở lên tuy không tính là nhiều, nhưng ngươi còn phải tính cả các loại tản chức, cộng lại cũng chẳng phải con số nhỏ.

Còn có tiêu thụ rượu thịt hàng ngày của các cơ quan như cung đình, nha môn, quán xá, dịch trạm, quân doanh, đây cũng là một mảng lớn.

Tất nhiên triều đình hiện giờ đã ra cái nông nỗi này rồi, tài chính khó khăn, bổng lộc hoặc là nợ, hoặc là chiết khấu. Nhưng mà nói sao nhỉ, tiền lụa có thể nợ, rượu cũng có thể không phát, nhưng gạo mì, bột, dầu, muối, giấm, mật, trái cây, bơ, than cùng các loại gia vị như hành hẹ tiêu, nếu còn không phát nữa thì quá đáng rồi.

Mọi người đều không lĩnh bổng lộc, toàn bộ làm không công cho ngươi sao?

Từ một góc độ nào đó mà nói, gia súc mà Thiệu đại soái dâng lên chính là nguồn quan trọng để triều đình phát bổng lộc, quân lương.

Quốc triều chính là như vậy, tiền lụa chỉ là một phần của bổng lộc, đậu xị, hành hẹ, gừng tươi, tỏi các loại đều tính là bổng lộc. Cung tiền không đủ chính là cái nông nỗi này, vấn đề này đoán chừng phải đến hậu kỳ nhà Minh, thời nhà Thanh mới có thể giải quyết một phần, nhưng đa phần vẫn không cách nào giải quyết triệt để.

Trên đây là bổng lộc và tiêu dùng công, còn có tiêu dùng tư nhân với số lượng khổng lồ hơn nữa.

Loạn Sào đã qua gần tám năm, dân số Trường An dần dần hồi phục, nhân khẩu cung đình, gia quyến quan viên, người nhà quân sĩ, tăng ni chùa quán, khách ngụ cư từ trấn ngoài, thương nhân lưu động, thị dân bình thường vân vân, cũng có đến vài chục vạn người. Mức sống của họ không đồng đều, nhưng số lượng người có mức sống cao rất lớn, lượng tiêu thụ này cũng không thể xem thường.

Đây chính là thủ đô.

Bất kỳ thương nhân nào bám vào được việc làm ăn trong này đều có thể phát đại tài.

Thác Bạt Tư Kính vốn không làm được việc làm ăn này, đó là địa bàn của thương nhân Trường An. Nhưng những năm gần đây Sóc Phương quân ngày càng mạnh, ảnh hưởng chính trị của Thiệu đại soái quét ngang các trấn Kinh Tây Bắc và khu vực Kinh Kỳ, kéo theo thương nhân Sóc Phương cũng ngày càng lên thế, giống như lũ võ phu vậy, bắt đầu "xâm nhập" các nơi khác.

Thác Bạt Tư Kính chính là ở trong bối cảnh như vậy, nắm bắt cơ hội, đưa việc làm ăn vào Trường An.

Y có một đối tác tên là Thôi Thích, thương nhân bản địa Trường An, thực lực hùng hậu, hôm nay được mời tham dự yến tiệc do Thiệu đại soái tổ chức trong phủ đệ.

Đại soái có tâm tư gì, Thác Bạt Tư Kính cũng có thể đoán được một hai, khuyến khích sự qua lại thương mại giữa Quan Trung và Linh Hạ để làm đầy phủ khố.

Dã tâm của ngài ấy quá lớn.

Năm xưa khi huynh trưởng còn sống, giấc mộng lớn nhất chẳng qua chỉ là có thể làm Tiết độ sứ Hạ Tuy mà thôi, so với Thiệu Thụ Đức, chênh lệch không thể tính bằng dặm đường.

Đúng rồi, Thác Bạt Tư Cung đã chết rồi, chôn cất ở thảo nguyên. Những người bỏ trốn của tộc Thác Bạt hiện giờ chỉ còn lại chú cháu Tư Gián, Nhân Phúc hai người, gian nan tồn tại ở sa tích Hà Tây, nghe nói có quan hệ mật thiết với Khả hãn Hồi Hột Cam Châu Lý Nhân Mỹ, giữ gìn giúp đỡ lẫn nhau.

Thác Bạt Tư Kính năm nay cả gan tiến ngôn, phái người đi sa tích liên lạc với hai người Thác Bạt Tư Gián, Nhân Phúc, chiêu dụ họ đến hàng, khiến cho vĩnh viễn không làm họa biên thùy.

Thiệu Thụ Đức hứa thuận.

Cục diện Linh Hạ hiện nay, tộc Thác Bạt dù có trở về cũng không còn bất kỳ khả năng nào để Đông sơn tái khởi.

Thiệu Thụ Đức không hề hiếu sát, hàng tướng Linh Châu Hàn Tốn vẫn còn đang làm phó sứ dưới trướng Tiền Thủ Tố của Phong An quân đấy thôi. Ngài ấy rất tự tin với khả năng khống chế bộ đội, quan quân muốn phản cũng không lôi kéo được binh sĩ, điều này rất xấu hổ.

Giải quyết xong tâm sự này, Thác Bạt Tư Kính còn một việc luôn treo trong lòng, đó chính là con gái Thác Bạt Bồ.

Tuổi tác không còn nhỏ, nhưng không cách nào gả đi, cứ ở mãi trong nhà, người ngoài lời ra tiếng vào không ít.

Có lần Thác Bạt Tư Kính về nhà, thấy trong ngoài phủ giáp sĩ đông như mây, đại kinh. Lại nhìn con gái tóc ướt sũng, mặt đỏ bừng bước ra từ trong phòng, lập tức cái gì cũng hiểu rõ, quay đầu liền đi tửu quán uống rượu.

Chiết Quật thị, bắt nạt người quá đáng!

Bên ngoài có tiếng động, người hầu tới báo, Thôi Thích tới bái phỏng.

Thác Bạt Tư Kính đặt chén rượu xuống, chỉnh lại bào phục, ra cửa nghênh đón.

"Thôi Tam sao ngươi tới muộn thế này?"

"Tứ lang đừng hỏi nữa, Linh Vũ Quận Vương muốn mở hội chợ ở Đồng Châu, mời khắp thương đồ Trường An tới tham dự."

Hai người vừa nói vừa đi, rất nhanh đã vào chính sảnh.

"Tại sao lại là Đồng Châu?" Thác Bạt Tư Kính lấy làm lạ hỏi.

Theo suy nghĩ của y, mỗi hạt châu đều nên tổ chức một cái, một năm hai lần. Có lẽ nhân thủ không đủ?

Cũng phải, nhân tài Linh Hạ quá ít. Người biết viết chữ, biết tính toán ít đến đáng thương, nếu mỗi châu đều tổ chức thì rút nhân lực từ đâu ra nhiều như vậy?

"Đa phần là muốn dụ thương đồ Hà Trung đến." Thôi Thích từ trong túi móc ra một đồng ngân nguyên, nói: "Thác Bạt Tứ lang từng thấy vật này chưa?"

"Từng nghe qua." Thác Bạt Tư Kính không tham gia hội chợ, chỉ lùa gia súc tới Quan Trung buôn bán.

"Linh Vũ Quận Vương có lời, lấy ngân nguyên do Cao Lan tiền giám đúc làm tiền ghi sổ, đều đến phường thị ngoài Sa Uyển giám ở Đồng Châu làm buôn bán. Quả thực là muốn dụ cả thương đồ phủ Hà Trung, Hoa Châu thậm chí Thiểm Quắc tới, ha ha." Thôi Thích cười nói.

Binh đánh đến đâu, sạp hàng buôn bán trải đến đó, Linh Vũ Quận Vương rốt cuộc là võ phu hay thương đồ đây?

"Thôi Tam ngươi thấy sẽ có người tới Đồng Châu sao?"

"Không ít. Hạ binh vẫn còn trong thành đấy thôi, yến tiệc tối nay, thương đồ các phường mua không ít ngân nguyên phiếu, từ mấy chục nguyên đến ngàn nguyên không chừng." Thôi Thích từ trong túi áo móc ra một tờ, nói: "Hai trăm nguyên, chỉ có thể dùng ở phường thị Đồng Châu."

Thác Bạt Tư Kính giật mình, hỏi: "Chỉ có thể dùng ở Đồng Châu? Vậy tại sao còn có người mua?"

"Đều coi là sự "tiểu phái phái" của Linh Vũ Quận Vương thôi." Thôi Thích có chút lúng túng.

Thác Bạt Tư Kính ngưng thần suy nghĩ. Y vẫn luôn cảm thấy Linh Vũ Quận Vương làm ra ngân nguyên phiếu, khẳng định là muốn lưu thông ở các châu. Nay xem ra, lại không làm được sao?

Là vì sổ sách quá khổng lồ, tính không xuể? Không nên chứ, một năm chỉ tổ chức hai lần hội chợ, không có bao nhiêu sổ sách cần tính.

Ngân nguyên phiếu của Linh Châu, Hạ Châu, Tuy Châu vốn có thể lưu thông chung!

Hay là khoảng cách tới Đồng Châu quá xa xôi? Không cách nào quản lý? Hay là nhân thủ không đủ?

Thác Bạt Tư Kính nghĩ không thông, quyết định không nghĩ nữa. Dù sao đối với Sóc Phương trấn mà nói, đám đại đầu binh giết vào Quan Trung, thương đồ cũng theo đó nam hạ Quan Trung, mọi người đều có lãi là được rồi.

"Thương đồ đi phường thị Đồng Châu làm buôn bán, tiền triều đình kiếm được lại ít đi rồi..."

"Triều đình bòn rút vô độ, nào là xác tửu tiền, xác khúc tiền, quan tân thuế, tiến hiến, cung thị thậm chí phụng dưỡng hoàng lăng. Các vị tể tướng mà còn thu nữa, e là thương đồ chạy sạch cả rồi." Thôi Thích có chút mỉa mai nói, xem ra ngày thường bị bòn rút không nhẹ.

Y tất nhiên có thể nhìn ra, đây là hành vi xâm chiếm tiền tài triều đình của Linh Vũ Quận Vương, nhưng đối với đám thương đồ họ lại có lợi, thuế phải đóng cũng không nhiều, sao lại không làm chứ?

Triều đình khó khăn? Nuôi nhiều người quá rồi! Sóc Phương mạc phủ sao không nuôi nhiều kẻ nhàn rỗi như vậy?

Tiền không đủ, thì đừng nuôi Thần Sách quân nữa! Hoặc nuôi tầm hai ba vạn người, kiểm soát được kinh kỳ là được rồi. Hai mươi mấy huyện, cần nhiều binh như vậy làm gì?

Nam Nha Bắc Ty, quan lại cũng quá nhiều rồi! Hà Vận viện, Vị Kiều thương, trống rỗng không có gì, còn nuôi nhiều quan lại như vậy, quả thực buồn cười.

Nếu được thì cứ để Linh Vũ Quận Vương kiêm nhiệm Kinh Kỳ Chế trí sứ cho xong, quản Kinh Triệu phủ, Đồng, Hoa, Kim, Thương một phủ bốn châu, gánh nặng của mọi người cũng có thể nhẹ đi một chút.

Dù sao vùng đất Quan Trung này, người ta muốn đến là đến, muốn đi là đi, triều đình còn có thể làm gì được ngài ấy? Chẳng bằng sảng khoái một chút.

Thương đồ, thích Linh Vũ Quận Vương, không thích triều đình!

Linh Vũ Quận Vương được các thương đồ yêu thích đang ở trong phủ nghị sự cùng các mạc liêu.

"Hội chợ Đồng Châu, một năm tổ chức hai lần, có thể thu được bao nhiêu tiền?" Thiệu Thụ Đức rất quan tâm vấn đề này.

"Đại soái, phường thị Linh Châu tổ chức hai lần hội chợ, tổng thu được hơn hai vạn sáu ngàn nguyên thương thuế, Đồng Châu, nên sẽ nhiều hơn một chút." Chi độ ty phán quan Phong Vị đã được phái ra ngoài làm Thứ sử Tuy Châu, hiện tại công việc trong ty do Vi Trang quản lý.

Một nguyên, đại khái trị giá chưa tới 1.5 mẫn tiền. Phường thị Linh Châu tổ chức hai lần hội chợ, số thuế thu được đổi sang tiền đồng, gần bốn vạn rồi.

Đây còn chỉ là ở một nơi Linh Châu.

Hạ Châu cũng tổ chức hai lần, thu thuế hơn một vạn nguyên, thu nhập của Tuy Châu hơn hai vạn nguyên chút đỉnh.

"Thu thuế chỉ là một lợi ích." Thiệu Thụ Đức đứng dậy, nói: "Phải để ngày càng nhiều thương đồ nhận thức được cái thứ ngân nguyên phiếu này. Dù chỉ là lưu chuyển trong tay thương đồ, cũng có lợi ích cực lớn. Việc thường ngày của bách tính, củi gạo dầu muối giấm trà, không dùng đến ngân nguyên phiếu đâu, thương đồ cứ đem tiền đồng trả lại cho bách tính là được."

Mọi người nghe vậy đều cười.

Ngân nguyên phiếu, chỉ giới hạn sử dụng ở địa điểm cố định, lưu chuyển giữa các thương nhân mở tài khoản, bách tính bình thường rất khó tiếp xúc được thứ này. Họ cũng không cần tiếp xúc, bởi vì trong cuộc sống hàng ngày căn bản không dùng đến số tiền lớn như vậy.

"Thương đồ thấy nhiều rồi, dùng nhiều rồi, cũng sẽ yên tâm thôi. Sau này khi cần gấp, nói không chừng còn phải hỏi vay ngân hàng thanh toán ngân nguyên phiếu nữa. Không chỉ thương đồ, nói không chừng vị triều quan nào đó còn phải cầu đến tận cửa." Thiệu Thụ Đức lại nói.

"Đây chẳng phải là tích về nợ soái sao?" Vi Trang kinh ngạc nói.

Mọi người lại cười.

Những năm khí tượng triều đình còn khá khẩm, ví như thời Hiến Tông Nguyên Hòa trung hưng, tướng lĩnh Thần Sách quân được phái ra ngoài làm Tiết độ sứ các nơi rất nhiều. Họ không thể không đi vay nặng lãi khắp nơi, hối lộ trung quan, cầu lấy thực khuyết. Sau khi nhậm chức lại vơ vét tiền tài, bù đắp lỗ hổng.

Người đương thời có một cách gọi hình tượng cho những Tiết độ sứ xuất thân từ Thần Sách quân này: nợ soái.

"Ta đã gieo hạt mùa xuân, liền chờ mùa thu gặt hái thôi." Thiệu Thụ Đức ngồi lại xuống ghế, cười nói.