Chiến tranh rốt cuộc là gì? Đây là câu hỏi đầu tiên Lam Lễ hỏi Tim trong trại huấn luyện tân binh, đồng thời cũng là câu hỏi cuối cùng.

Khi hai người thực sự bắt đầu trò chuyện lần đầu tiên, Lam Lễ đã đặt câu hỏi này. Lúc đó Tim chỉ cười, không trả lời mà chuyển sang chủ đề khác. Lam Lễ có thể cảm nhận được Tim không muốn nói nhiều; trước khi rời San Diego, Lam Lễ lại một lần nữa đặt cùng câu hỏi đó. Biểu cảm của Tim rất phức tạp, anh không trả lời ngay, nhưng cũng không lảng tránh, mà dừng lại rất lâu, khoảng thời gian đủ cho một nửa điếu thuốc, anh mới trả lời: "Tôi không biết."

"Tôi không biết."

Đó là câu trả lời Tim đưa cho anh, câu trả lời từ một cựu binh đã hai lần ra chiến trường. Trong quá trình quay "The Pacific", Lam Lễ không ngừng suy ngẫm về câu hỏi này, không chỉ vì đây là đáp án mà Eugene đang tìm kiếm, mà còn là nỗi nghi hoặc chính Lam Lễ đang khám phá.

Đối với một số người, chiến tranh là vinh quang. Giống như Lam Lễ và Rami, bị thương chính là huân chương, đại diện cho việc họ đã trải qua sự gột rửa của máu và lửa, đại diện cho việc họ đã cười đến cuối cùng trong cuộc đối đầu gian khổ khốc liệt, càng đại diện cho việc họ đã trút bỏ lớp vỏ bọc để hoàn thành sự trưởng thành và lột xác.

Đối với một số người, chiến tranh là anh hùng. Giống như câu nói trong "Band of Brothers": "Tôi không phải anh hùng, nhưng tôi sát cánh chiến đấu cùng những người anh hùng." Tình nghĩa huynh đệ hỗ trợ và che chở lẫn nhau, giãy giụa sống sót trên lằn ranh tử thần, giành được thắng lợi, khiến người ta nhiệt huyết sôi trào, xông pha không ngại hiểm nguy.

Đối với một số người, chiến tranh là cái chết. Giống như vô số thi thể trên bãi đất trống, có quân địch, có quân mình và cả những dân thường vô tội, từng sinh mạng tươi sống cứ thế mất đi, cuối cùng biến thành một chuỗi những con số, mà chẳng ai nhớ được ý nghĩa chân thực đằng sau những con số đó là gì. Dường như sự sống ở đây không còn ý nghĩa nữa, ngay cả việc sống cũng vậy.

Đối với một số người, chiến tranh là lợi ích. Giống như anh hùng chiến tranh có thật trong lịch sử - John Basilone, đồng đội của anh ta ở lại chiến trường chém giết không ngừng, mỗi ngày mỗi giờ đều có người chết, còn anh ta lại ở trên đất Mỹ ca múa hưởng lạc, bán trái phiếu chiến tranh, hưởng thụ ân huệ mỹ nhân. Tất cả, tất cả cũng chỉ là những con số tiền bạc trong tay phố Wall mà thôi.

Thế nhưng, tại sao Tim lại nói "Tôi không biết"? Tại sao chứ?

Anh ấy đã thấy những người lính vì giết quá nhiều người Nhật mà mất đi lý trí, ngẩn ngơ ngồi tại chỗ đếm số, cứ như thể tất cả quân ta trước mắt đều là kẻ thù; anh ấy đã thấy những người lính cùng đại đội vì ác mộng mà thét lên trong đêm khuya, dần dần mất kiểm soát, để tránh làm lộ vị trí của mình, họ buộc phải tự tay xử tử người lính này, để anh ta chìm vào giấc ngủ vĩnh hằng cùng với ác mộng.

Anh ấy suýt chút nữa bị bom của quân Nhật nổ chết, sau khi sống sót lại buộc phải cận chiến bằng dao với kẻ thù, khi lưỡi dao đâm vào bụng đối phương, máu nóng dính đầy hai bàn tay; anh ấy băng qua mưa bom bão đạn, dùng cáng cứu sống đồng đội, nhưng mới đi được một nửa, mảnh đạn từ cuộc không kích đã trực tiếp kết thúc sinh mạng người bị thương đó.

Anh ấy tự tay bắt được một quân nhân Nhật, nhưng đó lại là một đứa trẻ mới mười mấy tuổi đầu, cậu ta hoảng sợ giơ hai tay lên đầu hàng, điều này khiến anh ấy hạ nòng súng xuống, nhưng những người đồng đội lại dùng đứa trẻ này làm bia tập bắn để cá cược xem ai bắn chuẩn hơn; anh ấy nhìn những người dân thường vô tội bị biến thành bom người, gào khóc cầu cứu rồi trà trộn vào hàng ngũ, sau đó quân Nhật kích nổ quả bom, gây ra tổn thương dây chuyền.

Cho nên, chiến tranh rốt cuộc là gì? Lam Lễ từng nghĩ mình hiểu, ít nhất là sau khi thực sự trải qua tất cả những gì Eugene phải đối mặt, anh sẽ hiểu, nhưng vài tháng trôi qua, anh ngược lại càng không hiểu nổi.

Sau lần cuối cùng Lam Lễ đặt câu hỏi đó, Tim đã kể một câu chuyện nhỏ.

Có một nhiếp ảnh gia chiến trường đi tới những con phố ở Baghdad để tìm kiếm tư liệu. Anh ta đi bộ trong khu dân cư, cuộc sống thường nhật ở đây vẫn đang diễn ra, như thể khói lửa chiến tranh không mang lại ảnh hưởng gì quá lớn, vậy mà lại nảy sinh ra một khoảnh khắc yên tĩnh. Ngay lúc này, một cô bé ba bốn tuổi chạy nhanh băng qua đầu phố, lao về phía tàn tích phía sau. Nhiếp ảnh gia theo bản năng giơ chiếc máy ảnh trong tay lên, chĩa về phía cô bé.

Chỉ một động tác này thôi đã khiến cô bé hoảng sợ dừng bước, giơ cao hai tay lên, rụt rè nhìn nhiếp ảnh gia, khuôn mặt đầy bụi bặm ấy tràn ngập sự kinh hoàng, đôi mắt đen láy nhanh chóng bị nước mắt che mờ, sợ hãi run rẩy khẩn thiết cầu xin.

Nhiếp ảnh gia đó sững sờ, anh không biết hành động của mình đã sai ở đâu, vội vàng tiến lên an ủi cô bé, nhưng lại nghe cô bé lẩm bẩm bằng giọng nói run rẩy: "Đừng giết cháu." Cô bé tưởng chiếc máy ảnh trong tay nhiếp ảnh gia là súng.

"Tôi từng tin tưởng chắc chắn rằng, mình chiến đấu vì chính nghĩa, vì vinh quang, vì tín ngưỡng, ít nhất tôi muốn tin là như vậy. Nhưng sau khi nhìn thấy bức ảnh đó... Tôi không biết, tôi thực sự không biết." Đây là câu nói cuối cùng Tim trao đổi với Lam Lễ, sau đó anh quay người rời đi, bờ vai vẫn thẳng tắp kia lại thêm một nét tang thương nặng nề.

Lam Lễ có chút bối rối, có chút giãy giụa, nhiều hơn cả là sự tê dại và hoang mang. Anh thậm chí không còn sức lực để truy cứu hay suy nghĩ, chỉ riêng việc tiếp tục kiên trì trên mảnh đất này thôi đã tiêu tốn hết toàn bộ sức lực của anh rồi. Đôi khi, anh thậm chí không nghĩ tới, nếu cứ như vậy mà chết đi, một lần là hết, liệu có nhẹ nhàng hơn không? Sống sót ngược lại trở thành một sự tra tấn, không nhìn thấy điểm cuối, không nhìn thấy ý nghĩa, không nhìn thấy hy vọng, ngay cả tín ngưỡng cũng bắt đầu tan rã.

Sống, họ chỉ chiến đấu để được sống. Có lẽ là đúng, có lẽ là sai, bởi vì có lẽ bản thân "sống" cũng chẳng có ý nghĩa gì cả.

Rami có thể cảm nhận được sự thay đổi nhỏ trong cảm xúc của Lam Lễ, nhưng không nói ra được lý do. Kể từ khi anh ấy hồi phục vết thương trở lại đội, Lam Lễ bắt đầu trở nên ngày càng kỳ lạ.

Không phải là anh ấy ảnh hưởng đến việc quay phim, trái lại, quá trình quay của Lam Lễ rất thuận lợi, màn trình diễn xuất sắc đó thường xuyên giành được sự tán thưởng của cả đoàn phim, không chỉ David, những đạo diễn khác tham gia quay phim sau đó đều khen ngợi Lam Lễ hết lời; thế nhưng bên ngoài ống kính, những lúc không đùa giỡn, khi ngồi yên một bên, khí trường trầm mặc và áp lực trên người Lam Lễ khiến ánh nắng cũng trở nên ảm đạm. Thế nhưng mỗi khi hỏi anh, anh lại khôi phục trạng thái bình thường, tiếp tục đùa giỡn vô tư cùng họ.

Không ít lần, Rami muốn nói chuyện với Lam Lễ, nhưng Lam Lễ đều khéo léo né tránh, không cho anh cơ hội để tiếp tục đi sâu hơn, chỉ nhẹ nhàng bỏ qua. Điều này khiến Rami ngày càng lo lắng.

"Lính mới, lính mới." Rami gọi liên tiếp hai tiếng, nhưng không nhận được phản hồi, anh đành phải vỗ vỗ vào vai Lam Lễ, sau đó nhìn thấy Lam Lễ hoàn hồn lại, lông mày nhẹ nhàng nhướng lên, biểu thị anh đã nghe thấy. Rami chỉ về hướng đạo diễn: "Họ hỏi, chuẩn bị xong chưa?"

Lam Lễ gật đầu, ra hiệu "ok" về phía đạo diễn, rồi nở một nụ cười nhạt với Rami: "Còn cậu? Chuẩn bị xong chưa? Cảnh này không dễ đâu."

Rami dẹp bỏ sự lo lắng trong lòng, nhếch mép: "Cậu mới là nhân vật chính của cảnh này, cậu đã sẵn sàng rồi thì tôi không thành vấn đề."

Bây giờ họ đang quay một cảnh quan trọng, việc quay phim "The Pacific" đã gần đến hồi kết, trọng tâm của tất cả các cảnh quay đều dồn lên người Lam Lễ.

Sau khi trải qua hàng loạt trận chiến và sự kiện, linh hồn của Eugene đã hoàn thành sự lột xác, không chỉ lạnh lùng vô tình mà còn sắt đá. Trong những cảnh quay năm ngày trước, Eugene trước tiên đã điên cuồng cố gắng giết một tù binh Nhật xảy ra xung đột với họ, đã phải nhận cảnh cáo từ quân đội; sau đó lại đứng từ trên cao dùng cách hành quyết để giết chết người kẻ địch cuối cùng còn kháng cự ngoan cường - trong khi sĩ quan chỉ huy đã ra lệnh ngừng bắn.

Cảnh quay hôm nay, chính là đỉnh cao bùng nổ của mọi cảm xúc. Sau khi trải qua chiến dịch dài đằng đẵng và gian khổ trên đảo Okinawa, quân Mỹ cuối cùng đã giành thắng lợi, nhưng vẫn còn một vài thế lực nhỏ lẻ còn sót lại đang kháng cự ngoan cường, vì thế họ cần chậm rãi tìm kiếm, tiêu diệt toàn bộ những thế lực phản kháng cuối cùng. Trong quá trình tìm kiếm, Eugene và Merrill nghe thấy tiếng trẻ con khóc vang lên từ một căn nhà đổ nát bên đường, họ cẩn thận bước vào trong, ở đó phát hiện ra một đứa trẻ sơ sinh sống sót của một gia đình bản địa, còn người thân của đứa trẻ đều đã chết thảm trong nhà.

Ở đây, một Eugene đã đi đến cực đoan, tâm như nước lặng, lại một lần nữa bị chạm đến. Phần thăng hoa cuối cùng của toàn bộ series "The Pacific" đều phụ thuộc vào đoạn này.

Lam Lễ thu hồi tầm mắt, lặng lẽ nhìn đống thi thể tựa như ngọn núi nhỏ trước mắt, anh biết, những người này đều là diễn viên quần chúng; anh biết, những thứ máu me và nội tạng đó đều là đạo cụ. Nhưng lúc này, họ đều bất động, nhập tâm vào trạng thái diễn xuất, giống như những thi thể thật sự. Điều này khiến tâm tư Lam Lễ cũng lắng đọng và yên tĩnh lại, chỉ lặng lẽ đứng tại chỗ, thời gian dường như ngưng đọng lại trong khoảnh khắc này.

Cái chết, anh đã thấy quá nhiều cái chết rồi, quen đến mức khi nhận được thư nhà nói rằng Deakin đã chết, anh lại dửng dưng, chỉ ngây người ngồi tại chỗ, suy ngẫm xem "Deakin đã chết" rốt cuộc mang ý nghĩa gì, nhưng lại không tìm thấy bất kỳ câu trả lời nào, dường như cái chết đã không còn bất kỳ ý nghĩa gì nữa, chỉ là một trạng thái mà thôi. Nực cười hơn nữa là, trên người và mặt anh đều dính đầy vết máu, ngay cả bản thân anh cũng không thể đếm nổi, rốt cuộc có bao nhiêu sinh mạng đã kết thúc trong tay mình, bản thân anh chính là một oan hồn bò ra từ đống thi thể.

Thế nhưng, nhìn đứa trẻ đang gào khóc thảm thiết trước mắt, anh lại có chút ngẩn người.

Sự kết nối giữa sinh và tử, tạo thành một vòng luân hồi, trong tiếng khóc nỉ non trong trẻo vang dội kia mang theo một tia nôn nóng, nhưng không có sợ hãi, chỉ là đang gấp gáp phàn nàn và gào thét, gọi ai đó thay tã cho mình, hoặc là gọi ai đó lấp đầy cái bụng đang đói meo của mình, thật thuần khiết, thật tự nhiên, thật đơn giản, bị bao vây bởi một vùng chết chóc, nhưng lại ươm mầm hy vọng. Vòng tuần hoàn của sự sống, đang diễn ra ngay trước mắt.

"Bắt đầu!" Tiếng của đạo diễn truyền đến từ chân trời xa xôi, tựa như mệnh lệnh của Thượng đế.