Mã Kiều Từ Điển

Lượt đọc: 695 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Mã Sẹo (Và Năm 1948)

❊ ❊ ❊

Quang Phục làm giáo viên thể dục trong huyện, là một trong những trí thức hiếm hoi của Mã Kiều, cũng là người duy nhất ở Mã Kiều định cư trong thành phố và được hưởng lương nhà nước.

Cha của anh là nhân vật lớn duy nhất trong lịch sử Mã Kiều. Nhưng suốt một thời gian dài, người Mã Kiều không muốn nhắc đến nhân vật lớn này, mỗi khi nói về chuyện cũ của ông đều ấp úng, ngập ngừng. Sau này tôi mới biết, nhân vật lớn đó tên là Mã Văn Kiệt, mãi đến năm 1982 mới được chính phủ xem xét minh oan, gỡ bỏ mũ "đại thổ phỉ", "quan liêu phản động", và công nhận là công thần khởi nghĩa. Việc Quang Phục làm ủy viên thường vụ chính hiệp huyện, sau này là phó chủ tịch chính hiệp, đương nhiên không phải là không liên quan đến việc cha anh được minh oan. Cũng chính vào lúc này, tôi mới phỏng vấn Quang Phục, hiểu đôi chút về nội tình Mã Văn Kiệt nhậm chức huyện trưởng Quốc Dân Đảng năm 1948.

Tôi đã nói rồi, đó là vào năm 1982. Đó là một buổi chiều tối u ám, mưa dầm, trong một tiệm đậu phụ nhỏ trên phố ven sông — ngay cả khi cái bát cơm giáo viên thể dục cũng chẳng còn vững chắc, Quang Phục đã mở tiệm nhỏ này. Tôi ghi lại lời ông ấy vào cuốn sổ nhỏ, khắp tiệm nồng nặc mùi bã đậu chua chua. Tôi đột nhiên có một cảm giác: đối với tôi, đối với Mã Văn Kiệt mà tôi biết, năm 1948 không phải là năm 1948. Nó bị lùi lại phía sau, thậm chí lên men thành mùi chua. Nghĩa là, thực tế phải đợi đến buổi chiều tối mưa dầm năm 1982 ấy nó mới xuất hiện. Giống như quả bom nổ chết Hùng Sư Mã Kiều, quả bom từ thời Chiến tranh Trung-Nhật đó, nằm im lìm trong đất cô đọng thời gian suốt ba mươi mấy năm, trì hoãn mãi cho đến một mùa xuân tươi đẹp mới phát ra tiếng nổ cổ xưa trên ngực một đứa trẻ.

Những gì chúng ta không biết, chúng ta không thể nói là nó tồn tại, ít nhất chúng ta không có đủ lý do để khẳng định nó tồn tại. Vì vậy, trước năm 1982, năm 1948 của Mã Văn Kiệt đối với tôi là hư vô.

Tương tự như vậy, năm 1948 của Mã Văn Kiệt, năm 1948 của người Mã Kiều, cũng chẳng phải là năm 1948 trong nhiều sách giáo khoa lịch sử. Những sự kiện cấu thành nên năm này, những vận chuyển và biến động nhân thế khiến năm này được mọi người cảm nhận, xác nhận, hồi tưởng, bao gồm đàm phán hòa bình Bắc Kinh Quốc-Cộng, chiến dịch Liêu-Thẩm và chiến dịch Hoài-Hải, việc Mao Trạch Đông tức giận từ chối đề nghị của Đảng Cộng sản Liên Xô về việc chia sông cai trị, cuộc tranh giành quyết liệt trong nội bộ Quốc Dân Đảng giữa tập đoàn Tưởng Giới Thạch và tập đoàn Quế hệ của Lý Tông Nhân, v.v., thì Mã Văn Kiệt và thuộc hạ lúc đó hoàn toàn không hề hay biết. Do sự ngăn cách trùng trùng của dãy núi Cửu Liên, cộng thêm chiến loạn, hạn hán và những lý do khác, liên lạc giữa Mã Kiều và thế giới bên ngoài ngày càng ít đi. Sự hiểu biết của người Mã Kiều về thế giới bên ngoài lúc đó hoàn toàn dừng lại ở những câu chuyện truyền miệng rải rác của các cựu binh hồi hương.

Những cựu binh này, đa số trước kia đi theo đoàn trưởng Mã Văn Kiệt ăn lương trong Quân đoàn 42, từng đến Sơn Đông và An Huy, sau đó tham gia chiến dịch Tân Hồ, tiếp quản phòng tuyến của Quân đoàn 44. Họ xem thường Quân đoàn 44, đó là quân Tứ Xuyên, kỷ luật kém nhất, gần như ai cũng hút thuốc phiện, lính Nhật cải trang thường phục đánh vào, chỉ một cái đã dứt điểm sở chỉ huy của họ. Mã đoàn trưởng tất nhiên cũng từng nếm mùi đau khổ, có một lần đánh phục kích ở huyện Nguyên Giang, hơn một trăm quả mìn chôn xuống đều không có tác dụng. Những quả mìn đất vận chuyển từ Thiệu Dương tới, luyện xong lại thành hai cái gáo, nổ rất to nhưng không chết ai, trong làn khói đạn, lính Nhật không mất một tên, vẫn cứ oang oang lao lên, nhanh chóng chia cắt Quân đoàn 42 thành mấy mảnh. Mã thấy tình hình không ổn, đành ra lệnh cho thuộc hạ mau chóng vứt hết pháo núi xuống sông, phân tán đánh du kích. Người Nhật đến để vận chuyển lương thực, chỉ cần kéo dài đến mùa đông, nước hồ Động Đình cạn, tàu của người Nhật không đi được, thì nhiệm vụ kiềm chế của họ cũng hoàn thành.

Họ hồi tưởng lại cảnh Mã Văn Kiệt dẫn họ bắt tù binh. Bắt được một lính Nhật thưởng một vạn đồng. Mỗi đại đội mỗi tháng phải bắt bốn tù binh, không hoàn thành nhiệm vụ đại đội trưởng phải ghi đại quá, hơn nữa nhiệm vụ tháng sau phải tăng gấp đôi. Nếu vẫn không xong, đại đội trưởng bị cách chức, đánh đòn, xử theo quân pháp. Đánh ba đòn, cái mông chắc chắn phải chảy máu. Có một đại đội trưởng xui xẻo, trên mông lúc nào cũng lở loét một lỗ, chẳng có mấy ngày được yên ổn.

Họ tìm hội duy trì ở địa phương xin thường phục, xin giấy dân lành, rồi cải trang thâm nhập vào vùng địch chiếm đóng để tập kích. Người nào gan dạ hơn thì bám theo đội ngũ quân Nhật để bắt "cái đuôi". Có một đại đội toàn người Miêu ở Tương Tây, đều biết bơi lội, cũng dũng cảm nhất, bắt tù binh nhiều nhất, nhưng không may trong một trận đụng độ ở huyện Hoa Dung, cả đại đội hy sinh. Mấy người đồng hương dưới quyền Mã đoàn trưởng xem ra vận may vẫn tốt hơn, đầu óc vẫn còn giữ được, chỉ là mỗi lần bắt tù binh, bắt về không phải là người Mông Cổ thì cũng là người Triều Tiên, không phải hàng Nhật xịn, tuy có thể miễn cưỡng giao nộp để xong việc, nhưng không có tiền thưởng. Mấy người Mã Kiều này sau khi về nhà thường vẫn hay bất bình về chuyện này. Họ nói, Mã Sẹo không giảng đạo lý, đám "Mông Cổ bốc tử" vóc dáng to nhất, nhét vào bao tải ba bốn người dốc hết sức bú sữa mẹ ra cũng không nhấc nổi. Chịu thiệt thòi lớn như vậy, dựa vào cái gì người ta được nhận thưởng còn chúng ta thì uống nước lã?

Mã Sẹo là biệt danh của Mã Văn Kiệt.

Những người nghe chuyện ngoài kinh ngạc ra còn bày tỏ sự đồng cảm, đúng rồi, đúng rồi, Mã Sẹo chính là kẻ keo kiệt, làm quan lớn như vậy mà chẳng thấy cho vợ cái vòng vàng nào. Có lần về quê cũ mời dân làng ăn một bữa cơm, tổng cộng chỉ cắt có năm cân thịt, trong nồi toàn là củ cải!

Năm 1948 của họ đầy rẫy những chủ đề như vậy. Nghĩa là, thế giới bên ngoài trong tâm trí họ lúc này, chỉ có quân Tứ Xuyên hút thuốc phiện, mìn đất Thiệu Dương không nổ chết người, còn có đám người Mông Cổ trong quân đội Nhật, v.v. — cùng lắm, họ còn loáng thoáng nghe được tin đồn về trận đánh Trường Sa lần thứ ba, họ thậm chí còn không biết "1948" gọi là gì, chưa bao giờ dùng kỷ nguyên Công lịch. Cho đến khi tôi tiếp xúc với họ, "1948" vẫn là một từ ngữ xa lạ. Họ diễn tả năm đó bằng những cách sau:

(1) Năm diễn ra trận đại chiến Trường Sa.

Đây rõ ràng là một cách gọi tên sai lầm. Trận đánh Trường Sa của họ là một tin tức chậm trễ gần sáu năm, bị họ hiểu lầm là chuyện của năm 1948. Nếu một người ngoài không biết trận đánh Trường Sa lần thứ ba, chỉ dựa vào miệng người Mã Kiều để nắm bắt thời gian, chắc chắn sẽ làm cho trật tự lịch sử rối loạn tung tóe.

(2) Năm Mậu công làm Hội trưởng Hội Duy trì.

Cái này có thể nói là đúng, cũng có thể là sai. Mậu công là người thôn Thượng, Mã Kiều, năm đó quả thật đã tiếp nhận công việc của một người nào đó ở Trương Gia Phường, đến lượt ông làm Hội trưởng Hội Duy trì, quản lý mười tám cung gần xa. Lấy việc này để đánh dấu năm 1948, cũng chẳng có gì không được. Vấn đề nằm ở chỗ, người Mã Kiều không biết người Nhật đã đầu hàng từ lâu, Hội Duy trì do người Nhật cưỡng ép thành lập đã không còn tồn tại ở đại đa số các nơi, giấy dân lành cũng không cần dùng nữa. Chỉ vì tin tức bế tắc, họ vẫn làm việc theo quy cũ cũ, vẫn dùng tên gọi "Hội Duy trì", có thể khiến người đời sau nghe xong vẫn thấy mờ mịt.

(3) Năm tre ở Trương Gia Phường nở hoa.

Trương Gia Phường có một rừng tre tốt, năm 1948 gặp đại hạn, ruộng đồng mất trắng, ngược lại tre lại đồng loạt nở một loại hoa màu trắng, kết thành hạt. Mọi người hái hạt về, giã bỏ vỏ, phát hiện cơm tre hạt thô, hơi đỏ, nấu thành cơm thì hương thơm nức mũi, mùi vị gần giống với gạo tẻ đỏ. Tre nở hoa xong liền chết hết, người dân xung quanh nhờ rừng tre này mà vượt qua nạn đói, cảm cái ơn đức đó, liền gọi rừng tre này là "Nghĩa Trúc". Sự việc này để lại ấn tượng rất sâu sắc cho người Mã Kiều, dùng để ghi nhớ năm tháng. Nhìn chung, phương pháp này cũng không sai, chỉ là người ngoài thường không biết đoạn này, lúc tra hộ tịch, lúc tòng quân, lúc đăng ký thi cử, những người sinh vào "năm tre ở Trương Gia Phường nở hoa" cũng như cha mẹ họ, phải tốn rất nhiều công sức, khua tay múa chân mới giải thích rõ ràng cho người ngoài biết tuổi thật của đương sự.

(4) Năm Quang Phục bắt đầu đi học ở Long Gia Than.

"Phát mông" chính là bắt đầu học chữ. Quang Phục nhà Mã Văn Kiệt thiên tư không cao lắm, hồi nhỏ lại ham chơi, chỉ riêng bậc tiểu học sơ cấp mà học đến bảy năm, hết lưu ban lần này đến lần khác, lưu đến mức anh thấy rất ngại, lớn lên cũng không muốn thừa nhận đoạn xấu hổ này, bèn đẩy thời gian bắt đầu đi học trong lý lịch lùi lại ba năm, sửa thành năm 1951. Nếu một người không biết rõ nội tình, chỉ dựa vào lý lịch của Quang Phục hoặc lời kể của Quang Phục để suy tính thời gian, sẽ khiến lịch sử cả Mã Kiều bị lệch lạc ba mùa xuân về phía sau. Vì vậy, đây cũng là một khái niệm thời gian cực kỳ nguy hiểm.

(5) Năm Mã Văn Kiệt được chiêu an.

Việc Mã Văn Kiệt được chiêu an là một sự kiện nổi tiếng gần xa, ai cũng biết, ai cũng thấy, lấy việc này để định vị thời gian, đối với người Mã Kiều đương nhiên rất tiện, dễ dàng nhất để người ngoài hiểu.

Tất nhiên, nói đến chiêu an, ở đây có thể nói thêm vài câu.

Năm đó vốn dĩ không khí vô cùng căng thẳng. Trong tháng Chạp, rất nhiều người nhà quê đều đang đan chiếu cói chuyển vào huyện thành, chuẩn bị để gói xác chết. Nghe nói bọn "cán tử" từ phía Bình Giang đến, quy thuận quân tỉnh, lấy "Bành Lừa Gọi" làm đại soái, tự xưng có một vạn quân, có ba khẩu đại bác muốn quyết một trận sống mái với Mã Văn Kiệt và tất cả bọn "cán tử" hai bên bờ sông La Giang. Mã Văn Kiệt không định sống nữa, đem gia sản chia cho mọi người, chuẩn bị sẵn quan tài cho mình. Ông chỉ đưa ra một yêu cầu với Bành Lừa Gọi: Đánh nhau thì đừng đánh trong thành, kẻo dân thường chịu thiệt, tốt nhất là đến phía Bạch Nê Đường ở hạ lưu sông La Thủy mà đánh. Bành Lừa Gọi căn bản không nghe, chặt đầu sứ giả do Mã Văn Kiệt phái đến, treo trên đầu cầu phía đông trấn Bạch Sa. Người nhà quê ở đó lên phố không dám qua cầu, đành phải lội nước dưới chân cầu mà qua.

Tin tức truyền đến, dân chúng trong huyện thành hô hoán chạy sạch. Qua một thời gian, không nghe thấy tiếng pháo, cũng không thấy quân tỉnh của Bành Lừa Gọi áp sát biên giới, ngược lại là Mã Văn Kiệt phát bố cáo, nói là không đánh nữa. Hơn nữa ông còn có chức danh mới: Huyện trưởng kiêm Sư trưởng Sư đoàn 14 tạm biên. Khi ông dẫn người ăn thịt chó ở phố Trường Lạc, người ta còn thấy thuộc hạ của ông đều mặc quân phục Quốc Dân Đảng, còn có vài khẩu súng liên thanh kiểu Tây sáng bóng.

Trong mắt người đời sau, việc Mã Văn Kiệt vào năm Quốc Dân Đảng đại bại mà lại dựa vào Quốc Dân Đảng, là làm một việc vô cùng ngu xuẩn. Về điểm này, Quang Phục giải thích với tôi nhiều lần, ông vốn dĩ là muốn đầu quân cho Cộng sản, vì sai một ly mà đi nhầm cửa. Cha anh đi lính ăn lương bôn ba bên ngoài mấy năm, lờ mờ biết một chút về Đảng Cộng sản, nghe nói Đảng Cộng sản giết giàu giúp nghèo, thiện chiến, nên không có ác cảm gì. Khi ông bị quân tỉnh ép đến đường cùng, đã phái kết nghĩa huynh đệ là Vương Lão Ma đi tìm Đảng Cộng sản. Vương có một người anh rể làm thợ mộc ở Lưu Dương, đi lại rất thân thiết với Đảng Cộng sản. Nhưng sự việc ngẫu nhiên không may, Vương Lão Ma vừa lên đường thì gặp quỷ, sau lưng mọc một cái nhọt to, dán thảo dược vào, đau đến mức phải nằm ngủ ở quán trọ hai ngày. Đến khi anh ta đến được Lưu Dương, anh rể vừa mới đi Giang Tây.

"Hai ngày, chỉ hai ngày thôi! Nếu lúc đó Vương Lão Ma không bị mọc nhọt, nhận lệnh rồi đi ngay, cha tôi chẳng phải đã thành người của Đảng Cộng sản rồi sao?"

Quang Phục uống một ngụm rượu, trừng mắt nói với tôi như vậy.

Quang Phục tất nhiên có lý do để tiếc nuối. Chính hai ngày ngắn ngủi đó, đã thay đổi vận mệnh của Mã Văn Kiệt cùng hơn một trăm thuộc hạ, cũng thay đổi vận mệnh của Quang Phục. Vương Lão Ma không tìm thấy Đảng Cộng sản, sau này qua sự giới thiệu của một ông chủ đoàn hát ở Nhạc Dương, đã gặp một phó quan của một quân phiệt hệ B của Quốc Dân Đảng. Quân phiệt hệ B chiêu an Mã Văn Kiệt, mọi sự sắp đặt đều bắt đầu từ lần gặp gỡ đó.

Lúc này đã là cuối năm 1948, chính là lúc chính quyền Quốc Dân Đảng bắt đầu tan rã toàn diện trên đại lục — chỉ là những người nhà quê trong mùa đông lạnh lẽo, không biết điều này. Tôi đoán, có lẽ quân phiệt hệ B lúc đó tự biết đại thế đã mất, chiêu an khắp nơi, phát súng khắp nơi, chỉ là muốn gây thêm một chút quấy nhiễu và phá hoại cho quân Cộng sản sắp tiến xuống phía Nam. Hoặc là, giống như một số tư liệu lịch sử tiết lộ sau này, quân thuộc chính phủ tỉnh Hồ Nam thời bấy giờ thuộc hệ H của Quốc Dân Đảng, có hiềm khích với hệ B, hai bên công khai tranh giành ngầm, ma sát không ngừng. Hệ B mưu đồ chiêu mộ các đám phỉ tán dã trong địa bàn của hệ H, để mở rộng thế lực của mình, kiềm chế hệ H. Dù thế nào đi nữa, sự chiêu an và hỗ trợ hào phóng của hệ B đã khiến Mã Sẹo, người nhà quê này, vui mừng khôn xiết, vui vẻ nhận lấy tờ ủy nhiệm thư của đối phương, còn có tám mươi khẩu súng, cùng sự bình an nhất thời hai bên bờ sông La Thủy. Ông hoàn toàn không biết cuộc tranh giành phe phái trong nội bộ Quốc Dân Đảng, cũng không biết tâm tư thực sự của các sĩ quan hệ B (chúng ta bây giờ cũng chưa chắc biết hoàn toàn), còn tưởng rằng chỉ cần mặc quân phục là quân chính quy, đều bị ông đánh sợ, nên phải cầu hòa với ông.

Khi ông và thuộc hạ uống rượu ăn mừng, ông không biết bước đi này của mình đang dẫn chính mình vào địa ngục.

Năm 1948 trôi qua trên bãi cát khô cằn và lộ liễu của sông La Giang, âm thầm đẩy một biến chuyển to lớn trong lịch sử về phía Nam. Nhưng đối với Mã Sẹo và thuộc hạ của ông, năm 1948 trong tổ kén của họ không phải là năm 1948 trong cặp tài liệu của các quân phiệt hệ B hay hệ H Quốc Dân Đảng. Điều này giống như vài năm sau, khi đội vũ trang huyện màu đỏ dùng súng máy tấn công bất ngờ vào hàng chục "phạm nhân mưu đồ bạo động" dưới quyền Mã Sẹo, thì năm 1948 thắng lợi cách mạng cuồn cuộn trong ký ức của họ, cũng không phải là năm 1948 trong tổ kén của Mã Sẹo.

Đây là một sự sai lệch thời gian.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.