Mã Kiều Từ Điển

Lượt đọc: 695 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Miệng Sát (Cùng Với Lật Bàn Chân)

❊ ❊ ❊

Đội sản xuất mời thợ mộc đến vá rổ rá, thúng mủng, nhưng không có tiền mua thịt. Phục Tra với tư cách là kế toán của tập thể, gánh vác trách nhiệm mua thịt để tiếp đãi thợ mộc. Hắn đoán trong tay La Bá có chút tiền rảnh rỗi, có lẽ có tiền gửi từ Nam Kinh của con nuôi gửi về, nên muốn sang mượn trước hai đồng để giải quyết việc cấp bách.

La Bá nói ông không có tiền. Lại còn bảo con nuôi cái nỗi gì, tiền lương đã nộp đảng phí hết rồi, trong lòng sớm không coi hắn là bố nuôi Phùng Sinh nữa.

Phục Tra không tin lắm, nói có vay có trả, chứ có phải đòi không đâu. Ông giấu tiền trong kẽ tường để mốc lên làm gì?

La Bá phát cáu: "Cậu ngậm máu phun người, ngậm máu phun người! Phục Tra à, tôi lớn hơn bố cậu tám tuổi, tôi nhìn cậu lớn lên, cậu nói năng chẳng có lương tâm gì cả!"

Hôm đó Phục Tra đi khắp nơi hỏi mượn tiền cũng không mượn được, bị nắng chiếu cho sinh ra phiền muộn, lúc sau đi trên đường không kìm được mà lẩm bẩm một câu: "Đồ lật bàn chân này!"

Những lúc trời nắng gắt quá thì không tránh khỏi việc nói ra những lời hồ đồ.

Hắn không ngờ rằng, "lật bàn chân" lại là câu mắng độc địa nhất của người Mã Kiều, là miệng sát có cấp độ ác độc cao nhất — gần như tương đương với việc đào mả tổ nhà người ta. Lời vừa ra khỏi miệng, hai người thợ mộc bên cạnh liền giật mình, nhìn Phục Tra hết lần này đến lần khác. Phục Tra có lẽ cũng giống như tôi, vốn không biết nguồn gốc của từ này, cũng không tin cái gì gọi là miệng sát, có chút chủ quan lơ đễnh, nhất thời không giữ được miệng.

Hôm sau, La Bá đã bị chó dại cắn, bước lên con đường về bên kia thế giới.

Cái chết của La Bá đã trở thành một tâm bệnh của Phục Tra. Ở Mã Kiều cũng có vài người lén lút bàn tán, cho rằng Phục Tra phải chịu trách nhiệm về chuyện này. Theo cách giải quyết của người bản địa, sau khi phạm sát thì vẫn có thể giải sát, chỉ cần Phục Tra cắm vén một nén hương ở cửa đúng lúc, cắt một cái đầu gà, dùng máu gà rửa ngưỡng cửa, là có thể giữ lại được một mạng cho La Bá. Nhưng hôm đó Phục Tra bận quá, đã quên mất thủ tục này. Sau này hắn giải thích với rất nhiều người rằng hắn chỉ lỡ lời nhất thời, tuyệt đối không có ý trù ẻo cho La Bá chết. Hắn cũng đâu biết miệng sát lại lợi hại như thế, sao mà con chó dại lại đến đúng lúc thế cơ chứ? Những lời này, hắn thích nói với thanh niên trí thức nhất, bởi vì thanh niên trí thức đến từ vùng Di Biên, không để tâm lắm đến quy củ của người Mã Kiều, bèn bảo hắn cứ thả lỏng tinh thần, hoàn toàn không cần tin mấy thứ tào lao ấy. Có thanh niên trí thức thậm chí còn rất nghĩa khí vỗ ngực, bảo anh mắng tôi đi, chọn câu nào độc nhất mà mắng, xem có mắng ra được con ma nào không! Phục Tra thấy hơi cảm động, mang theo vẻ hoang mang nghi ngờ đi về.

Chẳng bao lâu sau, hễ gặp người khác, khi nhắc đến chuyện hạn hán hay hoa màu, không cẩn thận hắn lại lái câu chuyện vòng vèo quay lại chuyện của La Bá, rằng hắn thực ra là vô tình, chẳng qua là bị nắng làm cho mụ đầu đi nên nhất thời lỡ miệng, vân vân. Thế này thì hơi phiền phức, hơi có vấn đề rồi.

“Miệng sát” là một thứ kiêng kỵ ngôn từ. Thực ra, lời nói chỉ là lời nói, như cơn gió thoảng bên tai, sẽ không thể tổn hại đến bất kỳ sợi lông nào trên người ai cả. Nhưng Phục Tra nhanh chóng gầy rộc đi một vòng lớn, trên đầu xuất hiện rõ rệt tóc bạc, cho dù có cười đi chăng nữa, thì đó cũng là nụ cười hời hợt, là một sự gượng gạo trên cơ mặt không hề bắt nguồn từ máu huyết và nội tâm. Trước kia hắn quen ăn mặc gọn gàng, trước khi ra cửa còn soi gương chải đầu, cổ áo lúc nào cũng dùng vài chiếc kẹp giấy kẹp lại để giữ cho phẳng phiu. Nhưng hiện tại hắn đầu tóc quần áo xộc xệch, bùn đất bám đầy vai, cứ lơ đễnh một cái là cài nhầm cúc áo, hoặc làm mất bút, mất chìa khóa. Trước kia hắn làm quyết toán cuối năm chỉ mất đúng một ngày. Giờ đây làm ba bốn ngày rồi mà mồ hôi đầm đìa, sổ sách rối tung rối mù. Bản thân hắn cũng không biết rốt cuộc là bị làm sao, cứ lục lọi đống sổ sách nửa ngày rồi lại quên mất bản thân đang tìm thứ gì. Cuối cùng, sau khi làm mất toi năm trăm đồng tiền bán bông ở cửa hàng cung tiêu một cách khó hiểu, ban quản lý đội sản xuất cảm thấy hắn quả thực không thể tiếp tục làm kế toán được nữa.

Chính hắn cũng thấy mình không thể làm kế toán được nữa, bèn giao nộp sổ sách ra, để người khác làm thay. Sau đó hắn đi chăn vịt một thời gian, thì đàn vịt bị dịch tả. Học thợ mộc một trận, nhưng cũng không học thành tài. Nói chung là làm việc gì cũng không thuận lợi cho lắm, cuối cùng cưới hú họa một người vợ, là một người đàn bà lúc nào đầu tóc cũng bù xù.

Tôi vô cùng kinh ngạc, một câu miệng sát vậy mà gần như có thể ảnh hưởng đến cuộc đời một con người trong mấy chục năm. Chẳng lẽ hắn không thể đưa ra một vài biện pháp bù đắp nào sao? Không thể làm lại từ đầu được sao?

Trong mắt rất nhiều người Mã Kiều, là không thể. Mọi chuyện đã qua rồi, giống như nước hắt đi không thể thu lại được, miệng sát của Phục Tra sẽ mãi mãi ở đó, hơn nữa có lẽ sẽ càng ngày càng lớn, càng ngày càng cứng, không bao giờ có thể phẳng phiu biến mất được nữa.

Sức mạnh của ngôn ngữ đã cắm sâu vào sinh mệnh của chúng ta. Ngôn ngữ là ưu thế của con người, con người có thể thương hại động vật vì không có ngôn ngữ, cho nên không có tri thức, không thể hợp thành xã hội, không thể đạt được uy lực to lớn của tích lũy văn hóa và tiến bộ khoa học. Nhưng vấn đề vẫn còn một mặt khác, động vật muôn đời sẽ không bao giờ vì gọi nhầm một tiếng kêu mà kéo dài tình trạng mất hồn mất vía như Phục Tra, cho đến cuối cùng gần như mất đi cả năng lực sinh tồn. Ở điểm này, ngôn ngữ cũng khiến cho con người trở nên yếu đuối hơn cả loài chó.

“Sát” là một thứ quy ước nào đó do con người thỏa thuận với nhau, là hình thức gửi gắm lòng kính sợ. Những con người nhờ vào ngôn ngữ mà tách khỏi giới tự nhiên, tình cảm cần phải tìm kiếm một hình thức nào đó để biểu đạt, vun đắp và cô đọng lại, trở thành điểm tựa cho tâm lý chung. Người Mã Kiều thiết lập nên những điều cấm kỵ của ngôn ngữ, cũng giống như con người ở thế giới rộng lớn hơn, kết hôn thì cần nhẫn cưới, quốc gia cần quốc kỳ, tôn giáo cần thần tượng, chủ nghĩa nhân đạo cần những bài hát tao nhã và những bài diễn thuyết nhiệt huyết. Sau khi những thứ này được con người quen dùng và tập quán hóa, bản thân chúng liền trở thành những thứ thần thánh không thể mạo phạm. Bất kỳ sự mạo phạm nào trong mắt những kẻ theo thói quen và tập quán, không còn bị coi đơn thuần là đối xử tệ bạc với một miếng kim loại (nhẫn), một mảnh vải (quốc kỳ), một hòn đá (thần tượng), cũng như một vài sóng âm (bài hát và bài diễn thuyết), mà là sự xâm lấn tình cảm của họ, chính xác mà nói, là một hình thức tình cảm nào đó đã được xác định của họ.

Một người theo chủ nghĩa duy khoa học triệt để, chỉ truy cứu logic và tính thiết thực, không những nên cho rằng thuyết miệng sát của người Mã Kiều là nực cười, mà cũng nên coi sự thần thánh hóa một số kim loại, vải vác, đá đõi cùng sóng âm là nực cười — những kiến trúc tâm lý kỳ lạ này, dưới logic thực dụng vật chất thì hoàn toàn không có bất kỳ lý do nào phải như vậy. Nhưng sự việc chỉ có thể là như vậy mà thôi. Một con người đã không còn là một con chó, không thể đem vật chất chỉ coi đơn thuần là vật chất. Cho dù là một tín đồ của chủ nghĩa duy khoa học, anh ta cũng thường xuyên gán cho một số vật chất nào đó thứ ánh sáng tinh thần ảo tưởng, ví dụ như tách một miếng kim loại ra từ một đống đồ vật bằng kim loại (nhẫn của người tình, của mẹ hoặc của bà) để nhìn bằng con mắt khác, gửi gắm tình cảm đặc biệt vào đó. Vào lúc này, anh ta có chút hoang đường rồi, không còn khoa học cho lắm nữa — nhưng bắt đầu thực sự giống như một con người bình thường. Khi một chiếc nhẫn không chỉ bị coi là một khối kim loại, thì chủ nghĩa duy khoa học đã chừa lại địa bàn cho chủ nghĩa tín ngưỡng, chừa lại địa bàn cho tất cả những đạo lý không có đạo lý. Tính hoang đường và tính thần thánh của cuộc sống, cứ thế kỳ lạ dung hòa vào làm một.

Câu nói “Quân tử xa nhà bếp” của Khổng Tử đương nhiên là một hình thức tình cảm. Ông không nỡ nhìn cảnh tượng giết chóc đẫm máu trong bếp, nhưng điều này không hề cản trở việc ông ăn thịt lớn, đặc biệt yêu thích thịt khô xé sợi; việc tín đồ Phật giáo giới sát sinh thậm chí kiêng cả ăn mặn, cũng là một hình thức tình cảm. Họ không biết thực vật cũng là sinh mạng, dưới sự tiết lộ của sinh học hiện đại, một cái cây ngoài việc không thể phát ra tiếng kêu cứu, thì cũng có cảm giác đau đớn, có phản ứng thần kinh, thậm chí có thể có cả những động tác cơ thể linh hoạt. Nhưng chúng ta có thể chế nhạo hình thức tình cảm của họ không? Hay nói cách khác, chúng ta có thể ở ý nghĩa nào, ở mức độ nào để chế nhạo sự hoang đường và đạo đức giả nào đó của họ, nếu như mọi thứ không phải như thế này, nếu như chúng ta cổ vũ mỗi một con người cho đến từng đứa trẻ tàn sát một cách quy mô gà con, chó con, mèo con, thiên nga con và tất cả những sinh vật sống có thể ăn được, nếu như chúng ta nhìn thấy một đứa trẻ đang tiến hành cuộc cuồng hoan đẫm máu ấy, mà trong lòng không hề có chút gợn sóng hay bất an nào, sự hoang đường và đạo đức giả quả thực đã không còn nữa, nhưng liệu cuộc sống có vì thế mà thiếu đi thứ gì đó hay không?

Chúng ta có thể làm gì đây? Là bắt trẻ con không ăn thịt thậm chí không ăn bất kỳ thứ gì, hay là chế nhạo và tiêu diệt sự đồng cảm của chúng đối với bất kỳ sinh vật xinh đẹp nào? — thứ đồng cảm xuất phát từ Khổng Tử, từ các tín đồ Phật giáo và từ các bậc tiền bối văn hóa khác?

Chính vì nghĩ đến điểm này, tôi mới hiểu được Phục Tra. Hắn đã không kịp giải sát, không kịp vì cứu mạng La Bá mà cắt một cái đầu gà rồi dùng máu gà rửa ngưỡng cửa, để rồi rơi vào nỗi mặc cảm tội lỗi vĩnh viễn không thể giải thoát.

Hắn hoàn toàn không có lý.

Nhưng cũng hoàn toàn có lý.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.