Mã Kiều Từ Điển

Lượt đọc: 695 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lão Biểu

❊ ❊ ❊

"So với loạn "Liên phỉ", một cuộc bạo loạn có quy mô lớn hơn và phạm vi rộng hơn đã xảy ra vào thời nhà Minh cuối: Trương Hiến Trung dựng cờ khởi nghĩa ở Thiểm Tây, nhiều lần đụng độ với "Bả Đầu Quân" – đội sát thủ Hồ Nam trong quân triều đình, chịu thương vong khá nặng nề, nên đâm ra oán hận tất cả người Hồ Nam. Sau đó, hắn nhiều lần dẫn quân vào Hồ Nam, tàn sát vô số người, bị người ta gọi là "Trương Bất Vấn" – có nghĩa là giết người không hỏi nguyên nhân và họ tên. Thời đó, dưới yên ngựa của chúng luôn treo đầu người, bên eo binh lính luôn đeo từng chuỗi tai người làm bằng chứng để tính công xin thưởng."

"Mười vạn người Câm lấp đất Hồ", chính là cảnh tượng sau vụ án đẫm máu này. Người ta đồn rằng chính vì đoạn lịch sử này mà về sau người Hồ Nam gọi chung người Giang Tây là "lão biểu", nghe rất gần gũi.

"Giữa Hồ Nam và Giang Tây không có sự ngăn cách địa lý quá lớn, việc qua lại giữa người dân không mấy khó khăn. Làn sóng người Hồ Nam lấp đất Giang Tây ít nhất cũng có một lần, đó là vào đầu những năm sáu mươi của thế kỷ này. Khi tôi mới đến Mã Kiều, làm việc đồng áng, ngoài chuyện phụ nữ, điều mà những người man dã thích bàn tán nhất chính là ăn uống. Khi nhắc đến chữ "ăn", họ luôn phát âm với cường độ mạnh nhất, dùng âm qia (kháp) thời thượng cổ, chứ không dùng âm zhong (khế) thời trung cổ, càng không dùng âm chi thời cận đại. Âm qia này mang thanh khứ, với âm tiết mở phóng khoáng, hùng hồn, kết hợp với điệu thanh khứ dứt khoát, gọn gàng, thể hiện rõ nhất sự phấn khích của người nói. Ăn thịt gà, thịt vịt, thịt bò, thịt cừu, thịt chó, thịt cá, và còn có thịt – đây là từ viết tắt của thịt heo. Ăn bánh bao, bánh màn thầu, bánh quẩy, bánh rán, mì sợi, bún gạo, bánh nếp, và tất nhiên còn có cơm, chính là cơm tẻ. Chúng tôi bàn tán say sưa, không biết chán, không mỉm chi tiết cũng không chán những chuyện cũ, bàn mãi vẫn thấy mới, bàn mãi vẫn thấy vui, bàn đến mức khua tay múa chân, mặt mày đỏ rực, lý lẽ hùng hồn, từng chữ từng câu đều được ngâm trong nước bọt ngập tràn đến mức ấm áp, rồi mới bị lưỡi hung hăng búng ra ngoài, nổ tung dưới ánh nắng với âm vang vương vấn mãi."

"Kiểu trò chuyện này phần lớn là hồi ức, ví dụ như nhớ lại một bữa tiệc mừng thọ hay tiệc tang khắc cốt ghi tâm nào đó. Nói hồi lâu sẽ biến thành giả định và khoác lác. Vừa có người tuyên bố mình có thể ăn một lúc ba cân cơm, lập tức có người khác tuyên bố mình có thể ăn một lúc hai mươi chiếc bánh bao. Thế này vẫn chưa là gì, lại có cao thủ hừ một tiếng, cả quyết rằng bản thân một lúc có thể ăn hết mười cân mỡ lợn cộng thêm hai cân mì sợi, v.v.. Vì chuyện này tất nhiên sẽ xảy ra tranh cãi, diễn ra bàn luận và nghiên cứu. Có người không tin, có người muốn cá cược, có người tình nguyện làm trọng tài, có người đề xuất quy tắc thi đấu, có người cảnh giác ngăn cản thí sinh gian lận, ví dụ như ngăn không cho người ta rán mỡ lợn thành tóp mỡ rồi mới ăn, cứ thế v.v.. Kiểu náo nhiệt gần như rập khuôn này, luôn xuất hiện từ rất lâu trước khi bữa cơm bắt đầu."

"Những lúc như thế, người địa phương cũng thường nhắc đến năm "lập nhà ăn", đây là tên gọi thông tục và ám chỉ của họ về phong trào "Đại nhảy vọt" – họ luôn dùng dạ dày để hồi tưởng quá khứ, khiến chuyện cũ mang cảm giác chân thực nơi vòm họng và vị giác. Giống như việc họ dùng "ăn lương" để chỉ việc đi lính, dùng "ăn lương nhà nước" để chỉ việc vào thành phố làm cán bộ hoặc làm công nhân, dùng "lần trước ăn thịt chó" để chỉ một buổi họp cán bộ nào đó trong làng, dùng "ăn gạo mới" để chỉ thời điểm đầu mùa thu, dùng "giã bánh dày" hoặc "giết lợn ăn năm" để chỉ dịp cuối năm, dùng "đến ba bốn bàn người" để chỉ số liệu thống kê nhân khẩu trong một hoạt động tập thể nào đó."

"Họ nhắc đến chuyện "lập nhà ăn", hồi đó không được ăn no, từng người đói đến mức tròng mắt chuyển xanh, vậy mà vẫn phải dạo bước trong băng tuyết đi đắp hồ chứa nước, thậm chí phụ nữ cũng bị ép cởi trần, ngực thõng thòng gánh đất, kết hợp với cờ đỏ, chiêng trống, khẩu hiệu để thể hiện tinh thần cách mạng không sợ trời rét đậm. Tiếp nối việc Tam Da (người mà tôi chưa từng gặp) thở không kịp hơi, ngã nhục xuống công trường rồi chết. Nhiều thanh tráng niên hơn thì không chịu nổi khổ cực, bỏ trốn sang Giang Tây, đi một mạch là mấy năm trời."

"Tôi sau đó từng gặp một người về Mã Kiều thăm thân từ Giang Tây về, tên là Bổn Nhân, độ chừng hơn bốn mươi tuổi. Anh ta mời tôi thuốc lá sợi, gọi tôi là "lão biểu". Dưới sự dò hỏi đầy tò mò của tôi, anh ta nói năm xưa mình chạy sang Giang Tây chỉ vì một hũ cháo ngô (xem mục từ "cháo") – anh ta nhận về từ nhà ăn tập thể một hũ cháo ngô, là bữa tối của cả nhà, đang đợi vợ từ đồng ruộng trở về, đợi hai đứa con từ trường học trở về. Anh ta quá đói, không nhịn được nên đã ăn phần của mình trước. Nghe thấy tiếng con cái ở đầu làng, anh ta bèn hừng hực khí thế múc cháo chia vào bát, vừa mở nắp ra mới phát hiện, trong hũ đã trống không. Anh ta hoảng hốt đến tối tăm mặt mày. Hũ cháo ngô ban nãy rốt cuộc đã đi đâu mất? Chẳng lẽ là bản thân mình trong lúc vô thức đã ăn sạch từng miếng rồi sao?"

"Anh ta không tin, hốt hoảng tìm kiếm một lượt trong nhà, khắp nơi đều không có cháo, tất cả các bát, chậu, nồi đều trống không. Vào thời buổi này, cũng chẳng có chó hay mèo đến ăn trộm, thậm chí giun đất và châu chấu trên đồng cũng sớm bị con người ăn sạch."

"Tiếng bước chân của lũ trẻ ngày càng đến gần, đó là âm thanh đáng sợ chưa từng có."

"Anh ta cảm thấy không còn mặt mũi nào gặp người, càng không thể ăn nói với vợ, hoảng hốt chạy lên sườn đồi sau nhà, trốn vào trong đám cỏ."

"Anh ta lờ mờ nghe thấy tiếng khóc trong nhà, nghe thấy vợ gọi tên mình khắp nơi. Anh ta không dám đáp lời, không dám phát ra tiếng khóc của chính mình. Anh ta không bao giờ bước chân về nhà mình nữa. Anh ta nói, anh ta hiện đang chặt cây, đốt than trong một thung lũng ở miền nam Giang Tây, tất nhiên... bây giờ mười mấy năm đã trôi qua rồi, anh ta đã có một bầy con cái mới ở đó."

"Người vợ cũ của anh ta cũng đã tái giá, hơn nữa không hề trách cứ anh ta, lần này còn đón anh ta về nhà ăn một bữa cơm thịt. Chỉ có điều hai đứa con thì xa lạ, gọi ở trên sảnh mãi, trời tối rồi vẫn chưa về."

"Tôi hỏi anh ta còn có ý định chuyển về quê cũ nữa không."

"Tôi vừa nói xong liền biết mình hỏi rất ngu ngốc."

"Anh ta mỉm cười nhạt, lắc đầu."

"Anh ta nói đều như nhau cả, sống ở bên đó cũng thế thôi. Anh ta nói ở bên đó có hy vọng được chuyển thành công nhân chính thức của lâsa trường. Anh ta còn nói anh ta và mấy người khác đi từ Mã Kiều sang, tụ tập sinh sống ở bên đó, tên làng cũng gọi là "Mã Kiều". Người bên đó cũng gọi người Hồ Nam là "lão biểu"."

"Hai ngày sau, anh ta quay về Giang Tây. Ngày anh ta đi trời lất phất mưa phùn, anh ta đi ở phía trước, người vợ cũ đi ở phía sau, cách nhau chừng mười mấy bước, đại khái là tiễn anh ta một đoạn. Họ chỉ có một chiếc ô, nằm trong tay người phụ nữ, nhưng lại không mở ra. Lúc băng qua một con mương, anh ta kéo người phụ nữ một cái, rất nhanh lại cách nhau mười mấy bước, trước sau bất chấp mưa gió đi về phía trước."

"Tôi không bao giờ gặp lại anh ta nữa."

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.