Lúc tan việc, tôi nhìn thấy bên đường có một con bê nhỏ, chưa mọc sừng, chóp mũi tròn trịa đầy đặn, lông xù xù nằm phục dưới gốc cây dâu ăn cỏ. Tôi định kéo đuôi nó một cái, vừa chìa tay ra, nó như mọc thêm mắt sau đầu, nghiêng đầu một cái là chuồn mất. Tôi đang định đuổi theo, từ đằng xa vang lên một tiếng bò rống như gió nổi đất bằng, một con bò lớn trợn tròn hai mắt, chĩa sừng vào tôi, lao tới mãnh liệt đến mức làm rung chuyển cả đất trời, khiến tôi sợ mất mật vứt cả cuốc mà chạy.
Nhân lúc nhặt cuốc, tôi lấy lòng đút ít cỏ cho con bê nhỏ, vừa đưa bó cỏ lắc lắc đến miệng nó, con bò lớn ở đằng xa lại hú lên lao về phía tôi, quả là tốt xấu gì cũng không ăn, ngu ngốc đến mức khiến người ta tức điên.
Con bò lớn chắc chắn là mẹ nó, nên mới liều mạng với tôi. Mãi sau này tôi mới biết, con bò cái này tên là "Hồnglão bản", lúc sinh ra trên tai có một vết khuyết, mọi người liền đinh ninh nó là chuyển thế của một người nào đó bên La Giang. Người tên Hồng lão bản đó là một đại phú hộ, chỉ tính riêng vợ thôi đã có bảy, tám bà. Trên tai trái cũng có một vết khuyết. Mọi người nói hắn làm nhiều chuyện ác, ông trời liền phán kiếp này hắn phải làm trâu, kéo cày kéo bừa cho người ta lại còn phải ăn roi vọt, để trả món nợ nghiệp kiếp trước.
Mọi người lại nói, Hồng lão bản đầu thai đến Mã Kiều, đúng là ông trời có mắt. Hồi ấy Hồng quân đến phát động nông dân đánh tư sản, người Mã Kiều ban đầu không dám, thấy tư sản ở Long Gia Tương Than cũng bị đánh, bị chặt đầu, mà chẳng xảy ra chuyện gì cả, lúc này mới rục rịch thử sức. Tiếc là, đợi đến khi họ dựng lên hội nông dân, uống rượu huyết gà, làm cờ đỏ, thì mới phát hiện ra đã lỡ mất thời cơ: những tên tư sản ra ra dáng một chút ở vùng lân cận đều đã bị đánh sạch, trong kho lương thực trống hoác chỉ còn lại vài con chuột. Họ không mấy cam tâm, dò la hết chỗ này đến chỗ khác, cuối cùng cầm theo thương giáo súng kíp vượt sông La Giang, đến ngôi làng mà Hồng lão bản đang ở để làm cách mạng. Họ không ngờ nông dân ở đó cũng đã làm cách mạng rồi, nói Hồng lão bản là tư sản của họ, chỉ có họ mới được phép cách mạng hắn, người nơi khác không được phép; lương thực nhà họ Hồng chỉ có họ mới được phân chia, không đến lượt người ngoài chia chóc. Nước béo không chảy ruộng ngoài mà. Hội nông dân hai làng đàm phán, không đi đến thống nhất, cuối cùng động tay động chân. Người Mã Kiều (không chỉ riêng Mã Kiều) cho rằng người bên đó bảo vệ tư sản, là hội nông dân giả, cách mạng giả, bèn dựng súng ống thông pháo thẳng vào làng. Bên kia cũng chẳng vừa, tiếng chiêng đánh vang động cả đất trời, tháo cả cửa nhà của toàn bộ dân làng, khiêng tới mấy chiếc quạt gió sàng trấu, chặn đứng các ngã đường vào làng, lại còn đồng loạt nổ súng kíp, bắn cho lá cây trong khu rừng bên này ẩn nấp kêu xào xạc, lá vụn rơi lả tả xuống đất.
Một trận chiến diễn ra, bên Mã Kiều bị thương hai thanh niên, lại còn mất một cái chiêng đồng tốt, cả đám người mồ hôi mẹ mồ hôi con nhễ nhại nhịn đói suốt cả một ngày. Họ không tài nào hiểu nổi tại sao giác ngộ cách mạng của anh em nông dân bên đó lại kém cỏi đến thế, nghĩ tới nghĩ lui, một mực chắc nịch rằng Hồng lão bản đang giở trò âm mưu ở bên đó. Mối thù truyền kiếp với Hồng lão bản cũng chính vì thế mà hình thành.
Bây giờ họ vô cùng mãn nguyện, mọi chuyện công bằng hợp lý, ông trời bắt Hồng lão bản đến Mã Kiều để gánh cày thay cho người Mã Kiều, vắt kiệt sức đến chết ở Mã Kiều, xem như đã trả dứt nợ.
Mùa hè năm ấy, cấp trên điều động một số sức kéo trâu đi khai hoang nông trường chè, Mã Kiều chỉ còn lại hai con trâu. Vừa cày xong thửa ruộng lúa muộn cuối cùng, Hồng lão bản thở hồng hộc nằm bẹp xuống vũng bùn nóng bỏng rồi không bao giờ đứng dậy được nữa. Người ta mổ thịt nó, phát hiện ra phổi của nó đã bị xung huyết hoàn toàn, hầu như mọi phế nang đều đã nổ tung, trông giống như một đống ruột dưa hấu nát bét đỏ lòm, vứt chỏng chơ trong chậu gỗ.