"Hoàng Bì" là một con chó, một con chó vàng cực kỳ bình thường, chẳng có đặc điểm gì nổi bật để chúng tôi lấy đó làm căn cứ đặt tên cho nó. Nó không biết từ đâu đến, dường như cũng chẳng có chủ. Vì trí thức trẻ có nhiều lương thực hơn, lại được cha mẹ gửi thêm chút trợ cấp, nên nồi cơm của nhóm trí thức trẻ lúc nào cũng phảng phất những mùi vị thơm ngon. Những người này vẫn chưa hoàn toàn bỏ được thói quen tiêu xài hoang phí, cơm thừa canh cặn cứ thế hất thẳng xuống đất hoặc đổ vào mương. Ngày qua ngày, Hoàng Bì ở đây đã quen thói ăn ngon, gần như bén rễ tại nơi này, ánh mắt đầy hy vọng lúc nào cũng chằm chằm nhìn vào bát cơm của chúng tôi.
Nó cũng đã quen với giọng nói của đám trí thức trẻ. Muốn gọi nó từ nơi xa lại gần, muốn bảo nó tấn công mục tiêu nào đó, bắt buộc phải dùng tiếng Trường Sa của dân thành phố. Nếu dùng tiếng Mã Kiều, nó sẽ ngó đông ngó tây nhìn một chút rồi mới tính. Người Mã Kiều sau khi phát hiện ra điều này thì vô cùng tức giận.
Nó thậm chí còn quen thuộc cả tiếng thở và tiếng bước chân của chúng tôi. Có những đêm chúng tôi ra ngoài, sang nhà hàng xóm ở những thôn trại lân cận, hoặc ra công xã để gọi điện thoại, lúc về đến thôn đã là đêm khuya. Chúng tôi leo lên Thiên Tử Lĩnh, Mã Kiều nằm dưới chân chúng tôi, chìm trong ánh trăng màu xanh nhạt trôi lững lờ, còn cách chúng tôi ít nhất năm sáu dặm đường. Vào những lúc như thế, chẳng cần nói một lời, càng không cần huýt sáo, từ đằng xa Mã Kiều đã có động tĩnh. Một tiếng bước chân dồn dập, vụn vặt từ sâu trong ánh trăng văng vẳng vọng ra, dọc theo lối nhỏ quanh co ngày càng gần, ngày càng nhanh, cuối cùng hóa thành một cái bóng đen im lặng, nhào tới tay áo hoặc vạt áo chúng tôi để tỏ ý chào mừng.
Lần nào cũng vậy. Việc nó nắm bắt và nhận diện mọi âm thanh từ cách xa năm sáu dặm, cái cách nó chẳng ngại khó nhọc chạy bán sống bán chết ra đón, luôn trở thành hơi ấm cho những kẻ trở về vào ban đêm, trở thành một mái nhà đã chờ đón từ trước.
Tôi không biết sau khi chúng tôi rời khỏi Mã Kiều, nó đã sống sót như thế nào. Tôi chỉ nhớ rằng, sau khi La Bá bị chó dại cắn, công xã đã phát động một chiến dịch săn chó trên diện rộng. Bản Nghĩa nói Hoàng Bì là con vô lương tâm nhất, đáng bị đánh nhất, nên đã vác súng trường đích thân ra tay, bắn liền ba phát nhưng không trúng chỗ hiểm. Hoàng Bì quắp cái chân sau đang chảy máu, rên rỉ chạy biến lên đỉnh núi.
Đêm đó, chúng tôi nghe thấy tiếng chó sủa trên sườn đồi gần nhà, là tiếng sủa quen thuộc của nó, sủa suốt mấy đêm liền. Có lẽ nó cảm thấy rất kỳ lạ: nó có thể nghe thấy tiếng bước chân của chúng tôi từ tận chân trời góc bể, tại sao chúng tôi lại không nghe thấy tiếng kêu cứu khẩn thiết gần ngay trước mắt của nó? Lúc đó chúng tôi đang bận rộn chuyện tuyển dụng để rời khỏi Mã Kiều, chẳng còn tâm trí đâu mà quan tâm đến nó. Thậm chí còn không để ý xem tiếng sủa của nó dừng lại từ bao giờ.
Nhiều năm sau, khi quay lại thăm Mã Kiều, cuối cùng tôi cũng nhận ra nó, nhận ra nó chỉ còn ba chân, bước đi khập khiễng. Nó nhìn tôi một cái, không biểu lộ cảm xúc gì, rồi lại tựa vào chân tường nhắm mắt ngủ. Nó đã già và gầy đi nhiều, phần lớn thời gian chỉ có thể nằm, cũng không còn nghe hiểu tiếng Trường Sa nữa. Tôi đưa tay ra xoa đầu nó, nó giật mình tỉnh giấc, chẳng khách khí ngoái đầu lại cắn một phát. Tất nhiên là không cắn thật, chỉ dùng răng kẹp chặt tay tôi một cái, tỏ ý đe dọa và chán ghét.
Con chó chẳng có gì để nói này nhìn tôi một cái lần nữa, rồi quay đầu bỏ đi.