Mã Kiều Từ Điển

Lượt đọc: 695 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cừ

❊ ❊ ❊

Cho đến tận bây giờ, mỗi khi nhắc đến Diêm Tảo hoặc những người khác, tôi vẫn luôn dùng từ "anh ấy". Ở Mã Kiều, có một từ nữa gần nghĩa với "anh ấy" là "Cừ". Sự khác biệt chỉ nằm ở chỗ: "anh ấy" là người ở xa, tương đương với "người kia"; còn "Cừ" là người ngay trước mắt, ở gần bên, tương đương với "người này". Người Mã Kiều đối với những người từ nơi khác đến nói tiếng phổ thông mà không phân biệt được "Cừ" và "anh ấy" thì cảm thấy vô cùng khó hiểu, thậm chí là nực cười.

Họ còn có vài câu chuyện đùa như: "Ông của anh ấy, đứa con của Cừ", nhằm miêu tả cái dáng vẻ nực cười của kiểu người trước mặt thì khúm núm, sau lưng lại cuồng vọng — ở trường hợp này, dù "anh ấy" và "Cừ" đều chỉ cùng một đối tượng, nhưng bản chất lại khác biệt hoàn toàn, tuyệt đối không được nhầm lẫn.

Người xưa cũng từng dùng "Cừ" để chỉ người. Trong "Tam quốc chí" có câu: "Nàng dâu hôm qua tới, chắc chắn là do Cừ lấy trộm". Người xưa làm thơ cũng thường dùng từ này: "Hỏi Cừ sao được trong như thế, chỉ có nguồn nước sống tuôn trào"; "Muỗi cắn trâu sắt, Cừ chẳng có chỗ đặt miệng"... Thế nhưng, từ những thi văn này, về cơ bản không thể nhìn ra cái nghĩa "chỉ người ở gần" hiện tại của từ "Cừ". Tôi vẫn luôn thầm nghĩ, việc cố ý và cứng nhắc phân chia vị trí không gian của người khác trong ngôn ngữ, có lẽ hoàn toàn chỉ là chuyện rỗi hơi của người Mã Kiều, chẳng có chút cần thiết nào cả.

Cho đến tận hôm nay, tiếng Trung phổ thông mà mọi người cảm thấy hoàn toàn đủ dùng, cũng như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga vân vân, đều không thực hiện sự phân biệt này.

Nhiều năm sau, tôi lại đến Mã Kiều, lại được nghe đầy tai những từ "Cừ", lại nhìn thấy từng người – những Cừ – với gương mặt quen thuộc hoặc xa lạ. Tôi đã không gặp được Diêm Tảo trong vai trò là một "Cừ". Tôi nhớ lại năm xưa cậu ấy thường giúp tôi gánh củi, cũng từng nhiều lần bị chúng tôi trêu chọc, ví dụ như thường thừa lúc cậu ấy không để ý, lấy trộm thuốc trừ sâu của cậu ấy, trộn với thóc để đánh bả chuột, đánh bả gà vịt, hoặc đơn giản là mang ra cửa hàng cung tiêu đổi tiền mua bột mì ăn, khiến cậu ấy phải gánh không ít tiếng oan, bị cán bộ thôn mắng mỏ.

Tôi nhớ rõ dáng vẻ sốt sắng của cậu ấy, mặt đỏ bừng, những sợi gân xanh trên trán nổi lên cuồn cuộn, gặp ai cũng giận dữ đùng đùng, đối với chúng tôi lại càng gào thét hung hăng, biểu thị sự nghi ngờ đối với hành vi bị tình nghi của chúng tôi. Nhưng sự tức giận ấy cũng chẳng ngăn cản được việc sau đó cậu ấy vẫn gánh củi hay làm những việc khác cho chúng tôi. Chỉ cần chúng tôi thấy vai cậu ấy đang rảnh, cười cười, làm cái dấu tay, cậu ấy vẫn cứ là càu nhàu rồi hướng về phía vật nặng mà đi tới.

Tôi đã không tìm thấy cậu ấy. Người trong thôn nói, có người ở Long Gia Than gọi cậu ấy đi giúp việc rồi. Còn về nhà cậu ấy, không cần phải đi, và cũng tuyệt đối không thể đi. Vợ cậu ấy tỉnh táo lắm, đến cơm còn chẳng biết nấu, đang nhổ mạ ngoài đồng mà nhổ nhổ một hồi lại ngồi bệt cái mông to đùng xuống bùn, chính là kiểu người như thế đó.

Tôi vẫn cứ đi, dưới những tiếng cười khúc khích của người xung quanh, tôi tiến về phía cánh cửa đen ngòm kia. Tôi nhìn thấy trên tường treo vài quả bầu đựng hạt giống, còn có rất nhiều bộ da rắn khô trông thật dữ tợn, như những tấm thảm treo tường đủ màu sắc. Tôi nhìn thấy người vợ quả nhiên đầu bù tóc rối, cái đầu to tướng, như thể bao nhiêu cơm ăn vào đều dồn hết lên cái đầu ấy, trên trán nổi lên một vết sẹo hoa hòe rất dễ thấy, không biết là làm sao mà có. Chị ta đáng lẽ phải cười thì không cười, lúc không nên cười lại đột ngột cười ha hả, sự thân thiết như người quen lâu năm khiến tôi thấy hơi quái đản. Chị ta bưng tới một bát trà, đừng nói là uống, chỉ cần nhìn thoáng qua, cái viền bát đầy vết bẩn đen sì bám chặt cũng đã làm tôi buồn nôn một hồi lâu. Có người vợ như vậy, đất trong nhà chắc chắn không thể bằng phẳng, còn gập ghềnh khúc khuỷu hơn cả mặt đất bên ngoài, đi lại mà không cẩn thận là có thể trẹo chân. Đủ loại quần áo màu sắc, thực ra đều biến thành một màu, một màu xám xịt nhếch nhác, chất đống lộn xộn trên giường. Người vợ đột nhiên lôi từ đống đó ra một thứ, khiến tôi giật bắn mình. Thứ đó vậy mà có mũi có mắt, là một đứa trẻ. Vậy mà nó cứ nằm im không hề hừ một tiếng, dù vừa rồi chị ta cười ha hả cũng không hề tỉnh giấc, mặc cho hai ba con ruồi bò trên khuôn mặt nhắm nghiền của nó.

Tôi suýt chút nữa nghi ngờ nó là một đứa trẻ đã chết – người vợ chỉ lấy ra làm màu thôi sao?

Tôi vội vã đưa cho chị ta hai mươi tệ.

Việc này đương nhiên là có chút keo kiệt, cũng có chút giả tạo. Lẽ ra tôi có thể rút ra ba mươi, bốn mươi, năm mươi hoặc nhiều tiền hơn nữa, nhưng tôi đã không làm vậy. Cho hai mươi tệ là đủ, đó là sự cân nhắc và tính toán mà tôi không nói ra. Hai mươi tệ để làm gì? Thay vì nói là sự đồng cảm dành cho Diêm Tảo, chi bằng nói là trả phí cho nỗi nhớ nhung nào đó của tôi, chuộc lại chút áy náy nào đó, mua lấy sự bình yên và thỏa mãn trong lòng, cũng là mua lại cảm giác cao thượng của chính mình. Tôi nghĩ đến việc hai mươi tệ có thể khiến bản thân nhanh chóng ngân nga hát, có thể khiến bản thân nhanh chóng mày mò chiếc máy ảnh, có thể lập tức rời khỏi căn nhà nát đáng ghê tởm này rồi trốn vào ánh nắng và tiếng chim hót, thực sự rất rẻ. Tôi nghĩ hai mươi tệ có thể khiến hồi ức sau này của mình tràn đầy thi vị, tràn đầy ánh sáng màu hoa hồng, thực sự rất rẻ.

Tôi đặt bát trà xuống, nguyên vẹn không đụng vào, rồi rời đi.

Buổi tối, tôi ở lại phòng khách của Ủy ban xã. Có tiếng ai đó gõ cửa, mở ra, bên ngoài đen kịt không bóng người, chỉ có một khúc gỗ tròn sừng sững chọc thẳng vào phòng. Tôi cuối cùng cũng nhìn rõ, sau đó Diêm Tảo bước vào, còn gầy hơn trước, mỗi một khớp xương trên người đều rất nhọn, toàn thân là một sự kết hợp kỳ lạ của vô số góc nhọn. Đặc biệt là cái yết hầu nhọn hoắt chồi lên, trông như sắp sửa cắt rách cổ họng đến nơi. Khi cậu ấy cười, trong miệng đỏ nhiều trắng ít, vừa há miệng ra là phô bày toàn bộ lợi răng dày cộm.

Vai cậu ấy vẫn chưa được rảnh rang, vậy mà lại gánh khúc gỗ tròn này đi thêm hơn mười dặm đường.

Rõ ràng cậu ấy đuổi theo để tới thăm tôi. Nhìn cử chỉ của cậu ấy, có lẽ cậu ấy muốn tặng khúc gỗ này cho tôi, để báo đáp sự đồng cảm và quan tâm của tôi dành cho cậu ấy. Trong nhà cậu ấy có lẽ không tìm ra được thứ gì giá trị hơn thế này.

Cậu ấy vẫn không quen nói chuyện, thỉnh thoảng nói ra vài âm tiết ngắn ngủi cũng hơi ậm ừ không rõ ràng. Nhiều lúc, cậu ấy chỉ gật đầu hoặc lắc đầu để đáp lại câu hỏi của tôi, khiến cuộc trò chuyện có thể tiếp tục. Sau này tôi mới biết, đây cũng chẳng phải là rào cản trong cuộc đối thoại của chúng tôi, ngay cả khi cậu ấy không phải là một người câm, chúng tôi cũng chẳng tìm ra được chủ đề gì. Ngoài việc nói xã giao đôi chút về thời tiết và vụ mùa năm nay, ngoài việc từ chối khúc gỗ mà tôi vốn dĩ không thể mang đi này, tôi không biết phải nói gì, không biết nói gì mới có thể thắp sáng ánh mắt cậu ấy, mới có thể khiến cậu ấy có nhiều biểu hiện hơn là gật hay lắc đầu. Cậu ấy im lặng, khiến tôi càng cảm thấy lời nói của mình dư thừa. Tôi cố tìm chuyện để nói, bảo rằng hôm nay cậu đã đến Long Gia Than, bảo rằng hôm nay tôi đã tới nhà cậu, bảo rằng hôm nay tôi còn nhìn thấy Phục Tra và Trọng Kỳ, vân vân và vân vân. Tôi dùng những lời vô nghĩa này, cố gắng nối những khoảng lặng rời rạc thành một cuộc trò chuyện.

May mắn thay trong phòng khách có một chiếc tivi đen trắng, đang chiếu một bộ phim võ hiệp xưa cũ. Tôi cố tỏ ra hào hứng, hết lần này đến lần khác dán mắt vào những thế võ hoa chân múa tay của võ sĩ, tiểu thư, nhà sư, để chứng tỏ sự im lặng của mình là có lý do.

Cũng may là còn có một đứa trẻ lạ mặt nước mũi thò lò vài lần đẩy cửa bước vào, khiến tôi có việc để làm, hỏi tên nó, bê ghế cho nó, cùng một người phụ nữ đằng sau nó bàn chuyện tuổi tác của trẻ con, rồi cả chuyện kế hoạch hóa gia đình ở nông thôn.

Gần nửa tiếng đồng hồ đã trôi qua. Tức là, chỉ số thời gian tối thiểu mà một cuộc trùng phùng và hàn huyên nên có đã đạt được, có thể chia tay rồi. Nửa tiếng không phải mười phút, không phải năm phút. Nửa tiếng không tính là quá vội vàng, không tính là quá qua loa, có nó, trong hồi ức của chúng tôi đã có thêm một người bạn, sẽ không quá trống rỗng và lạnh nhạt. Tôi rốt cuộc cũng chịu đựng được mùi cỏ ngai ngái không rõ nguồn gốc trên người Diêm Tảo — cái mùi tỏa ra khi nứa non vừa bị chẻ ra, trải qua quãng thời gian gian nan và dài đằng đẵng này, xem chừng sắp thành công rồi.

Cậu ấy đứng dậy cáo từ, theo yêu cầu kiên quyết của tôi mà vác lại khúc gỗ nặng trĩu kia, không ngừng phát ra âm thanh "hì hì" về phía tôi, như thể muốn nôn mửa. Tôi tin rằng cậu ấy có rất nhiều điều muốn nói, nhưng tất cả những lời đó đều mang cái mùi vị nôn mửa này.

Cậu ấy ra cửa rồi, khóe mắt đột nhiên lóe lên một giọt nước mắt.

Tiếng bước chân trong đêm đen dần xa dần.

Tôi đã nhìn thấy giọt nước mắt ấy. Dù lúc đó ánh sáng có mờ nhạt đến đâu, giọt nước mắt ấy vẫn găm sâu vào ký ức của tôi, khiến tôi không cách nào nhắm mắt lại để xóa nó đi. Đó là một điểm sáng vàng óng. Khi tôi lén thở phào nhẹ nhõm, khi tôi trút bỏ nụ cười cứng đờ trên mặt, tôi không cách nào quên được nó. Tôi không hề cảm thấy nhẹ nhõm chút nào. Tôi không cách nào quên được nó khi đang xem phim võ hiệp trên tivi. Tôi không cách nào quên được nó khi múc một chậu nước nóng rửa chân. Tôi không cách nào quên được nó khi chen lên xe khách đường dài rồi gào thét vào tên béo ở phía trước. Tôi không cách nào quên được nó khi mua báo. Tôi không cách nào quên được nó khi cầm ô đi chợ mua thức ăn hít thở mùi tanh của cá. Tôi không cách nào quên được nó khi hai vị tinh anh giới tri thức hết mềm mỏng lại cứng rắn ép tôi cùng biên soạn giáo trình luật giao thông rồi tới Cục Công an đút lót cục trưởng để giành lấy quyền phát hành cưỡng chế. Tôi không cách nào quên được nó khi thức dậy.

Trong đêm đen đã không còn tiếng bước chân nữa.

Tôi biết giọt nước mắt này chỉ thuộc về phương xa. Những người ở phương xa, bị thời gian và không gian ngăn cách, thường trở nên thân thiết, cảm động, xinh đẹp dưới sự chắt lọc của ký ức, trở thành những ảo ảnh ngũ sắc khiến chúng ta mơ màng nhung nhớ. Một khi họ áp sát, một khi họ trở thành "Cừ" ngay trước mắt, tình hình lại rất khác. Họ rất có thể trở thành một sự xa lạ nhạt nhẽo và vô vị, bị bao bọc lớp lớp bởi những trải nghiệm hoàn toàn khác biệt, những sở thích và ngôn từ hoàn toàn khác biệt, kín mít không thể xuyên thủng, khiến tôi không có gì để nói với họ — cũng giống như tôi có lẽ cũng đã trở nên xa lạ hoàn toàn trong mắt họ, cách biệt hoàn toàn với ký ức của họ.

Thứ tôi muốn tìm là "anh ấy", nhưng chỉ có thể tìm thấy "Cừ". Tôi không thể chạy trốn khỏi "Cừ", lại không có cách nào quên được "anh ấy".

Ngôn ngữ Mã Kiều phân biệt một cách sáng suốt giữa "anh ấy" và "Cừ", đã chỉ ra sự khác biệt to lớn giữa xa và gần, chỉ ra sự khác biệt to lớn giữa thực tế và mô tả, sự khác biệt to lớn giữa thực tế của người ngoài cuộc và thực tế tại hiện trường. Đêm đó tôi đã nhìn thấy rất rõ ràng, giữa hai từ này, ở khoảnh khắc người đàn ông với nhiều góc nhọn kỳ lạ vác khúc gỗ bước một bước từ "Cừ" sang "anh ấy", đã lấp lánh một giọt nước mắt không lời.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.