Theo Moore (Life, tr. 320), bài thơ *Tù nhân thành Chillon* được viết tại Ouchy, gần Lausanne – nơi Byron và Shelley "bị thời tiết giữ chân trong hai ngày tại một quán trọ nhỏ [Hôtel de l'Ancre, nay là dãnghệ d'Angleterre]." Thư Byron gửi Murray đề ngày 27 (nhưng có lẽ là 28) tháng 6 năm 1816 không khớp hoàn toàn với nhật ký của Shelley trong lá thư gửi Peacock ngày 12 tháng 7 năm 1816 (Prose Works of P. B. Shelley, 1880, tập ii, tr. 171 và tiếp theo); nhưng nếu mốc thời gian đầu tiên của Shelley – ngày 23 tháng 6 – là chính xác, thì hai nhà thơ đã đến thăm Lâu đài Chillon vào thứ Tư, ngày 26 tháng 6, đến Ouchy vào thứ Năm, ngày 27 tháng 6, và bắt đầu hành trình trở về vào thứ Bảy, ngày 29 tháng 6 (Shelley nhầm là ngày 30 tháng 6). Tính theo cách này, *Tù nhân thành Chillon* được bắt đầu và hoàn thành trong khoảng thời gian từ thứ Năm, ngày 27 tháng 6 đến thứ Bảy, ngày 29 tháng 6 năm 1816. Dù được bắt đầu vào lúc nào hay ở đâu, tác phẩm đã hoàn tất trước ngày 10 tháng 7 (xem Memoir of John Murray, 1891, tập i, tr. 364), và sẵn sàng gửi về Anh vào ngày 25 tháng 7. Bản thảo viết tay do Claire chép lại đã được trao tận tay Murray vào ngày 11 tháng 10, và tập thơ – gồm cả bảy bài khác – được ấn hành vào ngày 5 tháng 12 năm 1816.

Trong lời bạt cuối bài *Tù nhân thành Chillon* (Ấn bản đầu tiên, 1816, tr. 59), Byron thú nhận rằng khi "sáng tác bài thơ trên, ông biết quá ít về lịch sử của Bonnivard để có thể làm sáng tỏ lòng dũng cảm và phẩm hạnh của nhân vật này," đồng thời đính kèm vào chú thích của bài "Sonnet về Chillon" một "vài nét về cuộc đời ông... do sự ân cần của một công dân nước Cộng hòa ấy" cung cấp, tức là Geneva. Đoạn chú thích này, nay mang tiêu đề "Lời tựa" (Advertisement), được chép nguyên văn từ một tác phẩm xuất bản năm 1816 bởi nhà tự nhiên học người Thụy Sĩ Jean Senebier, người qua đời năm 1809. Byron vốn không có thói quen bịa đặt ra những nguồn tài liệu tưởng tượng, mà thường dẫn chiếu các tài liệu tham khảo với một chút tự hào và chi tiết cụ thể; rất có thể "bản tường thuật" không được thừa nhận và chưa từng được kiểm chứng này đã được cung cấp bởi một người quen văn chương nào đó, nhưng lại không giải thích rằng thông tin của ông ta vốn là tài sản chung [4]. Dẫu sao đi nữa, văn xuôi của Senebier xét ở nhiều khía cạnh cũng thiếu tính lịch sử chẳng kém gì thơ của Byron, và cần phải được đính chính cũng như bổ sung thêm.

François Bonivard (không có tài liệu đương thời nào gọi là "Bonnivard") sinh năm 1493. Khi còn trẻ (1510), nhờ thừa kế, ông trở thành Viện phụ tu viện St. Victor, một tu viện nằm ngoài tường thành Geneva; và khi trưởng thành (1514), ông đảm nhận chức vụ và bổng lộc ấy, gọi là "la dignité ecclésiastique de Prieur et de la Seigneurie temporelle de St. Victor." Là một người yêu chuộng độc lập, một sản phẩm của thời kỳ Phục hưng muộn, nói ngắn gọn là một người con của Geneva, ông đã quyết định gắn bó vận mệnh của mình với nhóm những nhà cải cách và những người yêu nước nhiệt thành đang âm mưu lật đổ ách thống trị của Công tước Charles III xứ Savoy để biến thành phố thành một nước cộng hòa. Dưới đây là lời tự thuật của chính ông: "Dès que j'eus commencé de lire l'histoire des nations, je me sentis entrainé par un goût prononcé pour les Républiques dont j'épousai toujours les intérêts." Chính vì điều này mà Công tước ôm hận không nguôi, không những truất quyền viện phụ của ông, mà còn tống giam ông suốt hai năm tại Grolée, Gex và Belley; rồi sau khi ông được phóng thích lần thứ hai, bất chấp tờ giấy thông hành bảo đảm an toàn, công tước vẫn ra lệnh bắt giữ và giam cầm ông trong Lâu đài Chillon. Ông bị giam tại đây từ năm 1530 cho đến ngày 1 tháng 2 năm 1536, khi được người Bern giải cứu.

Trong hai năm đầu, ông được bố trí ở căn phòng gần khu vực của quan tổng đốc và cuộc sống khá thoải mái; nhưng rồi có một hôm công tước đến thăm Chillon, và khi ấy, như ông viết: "viên đội đã tống tôi xuống một căn hầm thấp hơn mặt hồ, nơi tôi đã sống suốt bốn năm trời. Tôi không biết ông ta làm theo lệnh của công tước hay tự ý mình; nhưng chắc chắn một điều là tôi có quá nhiều thời gian để đi lại, đến nỗi tôi đã mài mòn lớp đá lát nền thành một rãnh nhỏ hay lối đi mòn, như thể nó được đục bằng búa vậy" (Chroniques des Ligues de Stumpf, phần bổ sung của Bonivard).

Sau khi được phóng thích "par la grace de Dieu donnee a Messrs de Berne," ông trở về Geneva, được bầu làm thành viên Hội đồng Nhà nước, được cấp một ngôi nhà và khoản tiền trợ cấp hai trăm vương miện mỗi năm. Phía trước ông là quãng đời dài, và ông đã tiếp tục trải qua nó theo cách rất riêng của mình: vô cùng cao đẹp và đáng kính với tư cách là một học giả, nhà văn và nhà cải cách, nhưng lại thiếu đi sự tự trọng và ý thức giữ gìn phẩm giá với tư cách là một cá nhân. Ông đã kết hôn không dưới bốn lần, và không một cuộc hôn nhân nào trong số đó thực sự trọn vẹn hay tốt đẹp. Quyết tâm "sưởi ấm đôi bàn tay trước ngọn lửa cuộc đời" [5], ông thường phớt lờ những thành kiến và thậm chí cả phép tắc ứng xử thông thường của đồng bào, có lúc khiến họ phật ý, nhưng rồi cũng có lúc, với tư cách là một người từng dũng cảm làm chứng cho sự thật và tự do, ông lại được tha thứ và đón nhận trở lại lòng khoan dung. Ở Bonivard ẩn chứa rất nhiều bản tính con người, dẫn đến việc có những lúc hành động của ông không xứng tầm với nhữngμ tuyên bố và nguyên tắc của bản thân. Những đánh giá về nhân vật này cũng rất khác nhau. Theo quan điểm chính thống của Công giáo, "C'était un fort mauvais sujet et un plus mauvais prêtre;" và ngay cả quãng thời gian bị giam cầm đầy cay đắng ấy cũng "ne peut rendre Bonivard intéressant" (Notices Généalogiques sur les Famillies Genevoises, của J. A. Galiffe, 1836, tập iii, tr. 67 và tiếp theo); trong khi đó, một người bảo vệ và bênh vực ông, tác giả bài Tựa tác phẩm Les Chroniques de Genève par François de Bonnivard, 1831, tập i, phần i, tr. xli, lại khẳng định rằng "aucun homme n'a fait preuve d'un plus beau caractère, d'un plus parfait désintéressement que l'illustre Prieur de St. Victor." Giống như những vĩ nhân khác, ông có lẽ từng vướng vào "quelques égaremens du coeur, quelques concessions passagères aux dévices des sens," nhưng "Peu importe à la postérité les irrégularités de leur vie privée" (tr. xlviii).

Dù phán quyết cuối cùng về đạo đức của ông có ra sao đi nữa, thì năng lực trí tuệ của "Tù nhân thành Chillon" là điều không thể bàn cãi. Việc xuất bản các tiểu luận còn lưu giữ dưới dạng bản thảo – chẳng hạn như Advis et Devis de l'ancienne et nouvelle Police de Genève, 1865; Advis et Devis des Lengnes, v.v., 1865 – do cố học giả J. J. Chaponnière biên tập, và sau khi ông qua đời thì do M. Gustave Revilliod tiếp tục hoàn thành, đã củng cố vững chắc danh tiếng của Bonivard với tư cách là một nhà sử học, nhà trâm biếm và nhà triết học, không còn gì phải nghi ngờ hay tranh cãi. Chỉ cần dẫn chứng một đoạn là đủ. Khi ông đối lập những người theo phái Tin Lành với người Công giáo (Advis et Devis de la Source de Lidolatrie, Geneva, 1856, tr. 159): "Et nous disons que les prebstres rongent les mortz et est vray; mais nous faisons bien pys, car nous rongeons les vifz. Quel profit revient aux paveures du dommage des prebstres? Nous nous ventons touttes les deux parties de prescher Christ cruciffie et disons vray, car nous le laissons cruciffie et nud en l'arbre de la croix, et jouons a beaux dez au pied dicelle croix, pour scavoir qui haura sa robe."

Về lời kể của Bonivard về quãng thời gian bị giam cầm lần thứ hai, xin xem Les Chroniques de Genève, tập ii, phần ii, tr. 571-577; xin xem thêm Notice sur François Bonivard, ...par Le Docteur J. J. Chaponnière, Mémoires et Documents Publiés, par La Société d'Histoire, etc., de Genève, 1845, tập iv, tr. 137-245; Chillon Etude Historique, par L. Vulliemin, Lausanne, 1851; Revue des Deux Mondes, Seconde Période, tập 82, tháng 8 năm 1869, tr. 682-709; "True Story of the Prisoner of Chillon," Nineteenth Century, tháng 5 năm 1900, số 279, tr. 821-829, của A. van Amstel (Johannes Christiaan Neuman) [6].

Bài thơ *Tù nhân thành Chillon* đã được Sir Walter Scott điểm sách (cùng với Khúc ca thứ Ba trong tác phẩm *Childe Harold*) trên tờ Quarterly Review (số xxxi, tháng 10 năm 1816), và bởi Jeffrey trên tờ Edinburgh Review (số liv, tháng 12 năm 1816).

Ngoại trừ tờ Eclectic (tháng 3 năm 1817, N.S., tập vii, tr. 298-304), các ấn phẩm phê bình nhỏ hơn đều có cái nhìn bất lợi. Chẳng hạn, tờ Critical Review (tháng 12 năm 1816, Loạt V, tập iv, tr. 567-581) đã phát hiện ra ảnh hưởng trực tiếp nhưng không được thừa nhận của Wordsworth đối với tư duy và phong cách thơ; còn tờ Portfolio (số vi, tr. 121-128), trong một bài châm biếm công phu mang tựa đề "Lừa đảo văn chương" (Literary Frauds), đã giả định và ra sức chứng minh rằng toàn bộ bài thơ là một tác phẩm ngụy tạo, thuộc cùng một loại với tác phẩm *Cuộc hành hương đến Đất Thánh của Ngài Lãnh chúa danh giá Lord Byron*, v.v.

Để tìm các đoạn trích từ những bài đánh giá này cùng các tài liệu khác, xin xem Kölbing, *Prisoner of Chillon, and Other Poems*, Weimar, 1896, phần chú giải bổ sung i, tr. 3-55 [7].