Bài thơ Giấc mơ, được sáng tác tại Diodati vào tháng 7 năm 1816 (có lẽ vào khoảng cuối tháng; xem các bức thư gửi Murray và Rogers, đề ngày 22 tháng 7 và 29 tháng 7), mang tính chất hồi tưởng và biện hộ. Tác phẩm mở đầu bằng một khổ thơ, hay một phần, bàn về tâm lý học của những giấc mơ, tiếp nối bằng một vài phân cảnh hoặc khung cảnh mờ ảo, vốn được xem là các giai đoạn nối tiếp nhau trong một giấc mơ. Khổ thứ hai và thứ ba miêu tả Công viên và Trang viên Annesley, đồng thời thuật lại hai sự kiện trong mối tình thời niên thiếu của Byron dành cho người hàng xóm cũng là người họ hàng xa, Mary Anne Chaworth. Cảnh đầu tiên diễn ra trên đỉnh "Diadem Hill," mỏm đất hay phần nhô ra uốn lượn của dãy đồi Howatt dài, nằm cách trang viên chừng nửa dặm về hướng đông nam. Thời điểm là vào cuối mùa hè hoặc đầu mùa thu năm 1803. "Mặt trời Tình yêu" hãy còn chưa lặn, và "gương mặt được ái ân" ấy vẫn đang rọi chiếu lên chàng; thế nhưng chàng bắt đầu nhận ra rằng "những tiếng thở dài của nàng không dành cho mình," rằng nàng nằm ngoài tầm với của chàng. Cảnh thứ hai, diễn ra vào năm tiếp theo, 1804, đặt trong "phòng cầu nguyện cổ" (không phải, như Moore giải thích, là một tên gọi khác của trang viên, mà là "một căn phòng nhỏ được xây phía trên hiên, hoặc lối vào chính của trang viên, nhìn ra khoảng sân trong"), miêu tả cuộc chia tay cuối cùng. Số phận của chàng đã được định đoạt, và thôi thúc đầu tiên của chàng là viết ra những lời trách móc đầy cay đắng, thế nhưng trái tim chàng chùn bước trước hình ảnh "Nàng thơ của lòng chàng" đang điềm tĩnh mỉm cười, để rồi chàng cất lời từ biệt nàng với nụ cười trên môi nhưng nỗi đau khôn nguôi trong dạ.

Khổ thứ tư gợi lại một sự kiện trong chuyến hành trình qua phương Đông của chàng — một lần dừng chân giữa ngọ bên dòng suối trên tuyến đường từ Smyrna đến Ephesus (ngày 14 tháng 3 năm 1810), "những cái đầu lạc đà lấp ló trên đám sậy cao" (xem Travels in Albania, 1858, ii. 59.).

Phân đoạn tiếp theo (khổ thứ năm) miêu tả một khung cảnh tưởng tượng, có lẽ được gợi lên từ một lời đồn đại nào đó hay một sự đảm bảo chắc chắn hơn, và thường trực hiện lên trong "con mắt tâm tưởng" của chàng — "người tình dấu yêu," người mẹ của một gia đình hạnh phúc, nhưng bản thân lại là một người vợ bị bỏ rơi và bất hạnh.

Chàng chuyển sang (khổ thứ sáu) cuộc hôn nhân vào năm 1815, người cô dâu "dịu dàng" và "kiều diễm," nhưng không phải là "người tình dấu yêu," — đến ngày cưới, khi chàng đứng trước bệ thờ, "như một kẻ bơ vơ," hoang mang trước viễn cảnh bất chợt của quá khứ hiện về trọn vẹn với Tình yêu "bất diệt"![32]

Sang khổ thứ bảy, chàng ghi lại và phân tích "căn bệnh của tâm hồn," cái gọi là cơn "cuồng loạn" đã ập đến và biến đổi "Nàng thơ của lòng chàng"; và cuối cùng (khổ thứ tám), chàng phơi bày sự hoang vu trong cõi lòng, miêu tả bản thân như kẻ thù địch với nhân loại, nhưng lại nhẫn nhục trước Tự nhiên, tức "Linh hồn của Vũ trụ," giá như có thể có một "ân phước được dành sẵn" dẫu là cho chính chàng, kẻ bị cự tuyệt và là một kẻ ngoài vòng pháp luật.

Moore cho biết (Life, tr. 321) rằng tác giả đã tốn "biết bao giọt nước mắt khi viết" Giấc mơ — quả thực, đây là "câu chuyện về một cuộc đời lang bạt" thê thảm nhất cũng như diễm lệ nhất từng xuất phát từ ngòi bút và trái tim con người. Trong tác phẩm Real Lord Byron của mình (t. i, tr. 284), ông Cordy Jeaffreson cho rằng Giấc mơ "không có giá trị tự truyện... Đó chỉ là một giấc mơ, dối trá như những giấc mơ thường thấy." Tính cách của nhà thơ, cũng như chính bản thân bài thơ, gợi ý một góc nhìn phê bình khác. Byron từng chịu đựng hoặc tận hưởng những giấc mơ sống động, và như bản tính của các nhà thơ, chàng nhào nặn những giấc mơ ấy, một cách có ý thức và có chủ đích, để phục vụ cho nghệ thuật của mình, thế nhưng không có điều gì liên quan đến bản thân lại có thể thu hút chàng hoặc đánh thức sợi dây đàn đang ngủ quên nếu nó không dựa trên thực tế. Giả sử cuộc gặp gỡ trên "mỏm đất đội chiếc vương miện kỳ lạ," và buổi gặp mặt cuối cùng trong "phòng cầu nguyện cổ" chưa từng xảy ra hoặc diễn ra theo một cách khác; giả sử chàng đã không hề "run rẩy" trong suốt lễ cưới tại Seaham; giả sử hình ảnh về Annesley và Mary Chaworth không vụt lóe lên trong tâm hồn chàng, — thì chàng đã chẳng màng thú vị gì trong việc bịa ra những biến cố cùng chi tiết ấy, rồi dệt chúng thành một câu chuyện hư cấu. Chàng coi trọng bản thân đến mức không thể tự dựng chuyện và tha thiết đắm chìm trong hành động cũng như nỗi thống khổ của một phiên bản Byron tưởng tượng. Giấc mơ mang tính "diễm lệ" bởi vì các biến cố của khung cảnh được xử lý không theo chiều hướng lịch sử, mà theo lăng kính nghệ thuật, chúng bị lược bớt hoặc thêm thắt tùy theo quyền hạn của thi ca; tuy nhiên, những ghi chép ấy không hề giả dối, không phải tưởng tượng, cũng chẳng phải bất thường. Mặt khác, việc sáng tác và ấn hành bài thơ này, dẫu không phải vì sự ác ý và lòng trả thù, thì ít nhất cũng là do tâm trạng bận tâm vì cay đắng và ân hận, thứ đã ép buộc chàng phải đem thế gian vào làm tri kỷ cho nỗi lòng mình, dẫu có phải trả giá bằng lòng tự trọng của bản thân, hay sự bình yên trong tâm hồn và hạnh phúc của người khác.

Để có một miêu tả công phu về Trang viên và Công viên Annesley, được viết nhằm minh họa cho Giấc mơ, xin xem "A Byronian Ramble," Phần II, tờ Athenæum, ngày 30 tháng 8 năm 1834. Xin hãy xem thêm một đoạn trích dẫn thú vị từ tác phẩm còn dang dở Personal Tour through the United Kingdom của Sir Richard Phillips, được xuất bản trên tờ Mirror, năm 1828, t. xii, tr. 286; Abbotsford and Newstead Abbey, do Washington Irving chắp bút, 1835, tr. 191 và các trang tiếp theo; The House and Grave of Byron, 1855; cùng một bài báo trên tạp chí Lippincott's Magazine, 1876, t. xviii, tr. 637 và các trang tiếp theo.