Thuở ban đầu vốn có Lời ở cùng Thiên Chúa;

Thiên Chúa chính là Lời, và Lời ấy chẳng kém gì Ngài:

Theo suy nghĩ của ta, điều này đã có từ thuở khởi đầu,

Và nếu không có Ngài thì chẳng có gì hiện hữu:

Bởi vậy, lạy Chúa công công chính! từ chốn cao xanh ngự trị,

Đầy lòng nhân ái và tôn nghiêm, xin hãy sai một thiên sứ bay đi,

Chỉ một người thôi, để làm bạn đồng hành cùng ta,

Giúp cho khúc ca xưa, đáng kính và nổi danh của ta được trọn vẹn.

Và hỡi Người, ôi Trinh Nữ! người vừa là con gái, vừa là mẹ, vừa là hiền thê,

Của cùng một vị Chúa, Đấng đã trao cho Người từng chiếc chìa khóa

Của Thiên Đường, Hỏa ngục, và mọi thứ trên đời,

Vào ngày Gabriel cất lời kính chào Người,

Vì lòng trắc ẩn chưa từng từ chối những kẻ tôi đòi,

Với những vần thơ uyển chuyển, một lối văn tao nhã và phóng khoáng,

Xin hãyủ ân cần chiếu cố đến những vần thơ của ta,

Và soi sáng tâm trí ta cho đến tận cùng.

Đó là vào mùa chim họa mi sầu muộn

Khóc than cùng người chị em, kẻ vẫn ghi nhớ và

Thương tiếc những nỗi thống khổ thuở xưa đã giáng xuống cả hai,

Và khiến cho các nàng tiên suối phải say đắm,

Chiếc xe của Phaëton, người được Phốebus vô cùng yêu quý,

(Nhưng đã được kìm hãm theo lệnh của phụ vương cậu)

Đã được trao đi, và giờ đây vừa xuất hiện ở tận chân trời,

Khiến cho Tithonus phải gãi đầu bứt tai:

Là lúc ta chuẩn bị cho con thuyền của mình lần đầu tuân theo,

Như tâm trí ta vẫn phải luôn tuân theo tay lái,

Và chở theo văn xuôi hay thơ ca, cùng khúc ca này của ta

Về Hoàng đế Karl, người mà quý vị sẽ thấy

Đã được ca ngợi bởi nhiều ngòi bút; nhưng những kẻ vốn

Tỏ ra hăng hái trong việc truyền bá vinh quang của ngài,

Theo như tất cả những gì ta thấy trong văn xuôi hay thơ vần,

Đều đã hiểu lầm về Karl, và viết tồi tệ hơn nhiều.

Leonardo Aretino từng nói rằng,

Nếu như Karl, cũng giống như Pepin, có được một người chép sử

Đầy tài năng nhạy bén và vô cùng kiên định,

Thì chẳng có anh hùng nào trong lịch sử rực rỡ hơn ngài;

Bởi ngài luôn sẵn sàng trong chốn triều chính,

Và là một chiến tướng bách chiến bách thắng trên chiến trường,

Người đã vì giáo hội và đức tin Thiên Chúa mà lập nên,

Quả thực, vô số chiến công lớn lao hơn nhiều so với những gì được kể hay nghĩ tới.

Quý vị vẫn có thể nhìn thấy tại Saint Liberatore,

Ngôi đại tu viện cách Manopell không xa lắm,

Được dựng lên ở vùng Abruzzi để tôn vinh ngài,

Do trận chiến lớn nơi mà một vị vua ngoại đạo đã ngã xuống,

Theo như câu chuyện kể,

Cùng với đám dân gian ác mà Karl đã đày xuống Hỏa ngục:

Và ở đó có vô số là xương người,

Đến nỗi xương ở thung lũng Giusaffa so ra cũng chỉ như muối bỏ biển, nếu có là là bao.

Nhưng thế gian, mù quáng và vô thức, lại chẳng màng trân quý

Những đức tính của ngài theo cách ta mong muốn: còn ngươi,

Hỡi Florence, ngươi chẳng hề vươn lên nhờ ơn huệ lớn lao của ngài,

Và ngươi đang có, cũng như có thể có, nếu ngươi cho phép,

Mọi phong tục chuẩn mực và lòng hiếu khách chân chính:

Bất cứ thứ gì ngươi đã thu thuợt được từ đó cho đến nay,

Cùng lòng dũng cảm của hiệp sĩ, kho báu, hay ngọn giáo,

Tất cả đều bắt nguồn từ dòng dõi quý tộc nước Pháp.

Karl có mười hai Dũng sĩ ở triều đình, trong số đó

Người khôn ngoan nhất và nổi tiếng nhất là Orlando;

Chính kẻ phản bội Gan đã dẫn dụ hắn đến nấm mồ

Ở Roncesvalles, đúng như kế hoạch của tên ác nhân,

Trong khi tiếng tù và vang lên thật lớn, báo hiệu ngày tận mạng

Cho cuộc đại bại thảm hại của họ, dẫu cho chàng đã làm tất cả những gì một hiệp sĩ có thể làm:

Và trong vở kịch của mình, Dante đã ban cho

Chàng một chỗ ngồi hạnh phúc cùng Karl trên Thiên đàng.

Đó là ngày lễ Giáng sinh; tại Paris, Hoàng đế Karl

Tổ chức triều đình; người đứng đầu, ta xin nhắc lại, chính là Orlando,

Cùng vị hiệp sĩ người Đan Mạch; Astolfo cũng có mặt ở đó,

Và cả Ansuigi, để cùng trải qua khoảng thời gian vui tươi

Trong các buổi lễ hội và trò chơi khải hoàn,

Với lý do là ngày lễ kính thánh St. Dennis vô cùng nổi tiếng;

Angiolin xứ Bayonne, và Oliver,

Cùng vị hiệp sĩ hào hoa Belinghieri cũng đến đó:

Avolio, và Arino, và Othone

Xứ Normandy, và Richard Dũng sĩ,

Hamo thông thái, và vị lão tướng Salamone,

Walter xứ Lion's Mount, và Baldovin,

Kẻ vốn là con trai của tên Ganellone khốn khổ,

Đều có mặt ở đó, khơi gợi niềm vui sướng khôn tả

Trong lòng con trai của Pepin:—khi các hiệp sĩ tụ họp nơi đây,

Ngài đã thổn thức vì sung sướng khi thấy họ tề tựu đông đủ.

Nhưng Nữ thần Vận mệnh đầy cảnh giác, ẩn giấu đâu đó, luôn canh chừng

Để tìm cách phá hỏng mọi dự định của chúng ta.

Trong khi Karl đang thảnh thơi như vậy, cả trong lời nói lẫn việc làm,

Orlando cai quản triều đình, cai quản Karl và vạn vật;

Tên Gan đáng nguyền rủa, tức đến nỗi gan ruột như muốn nổ tung, liền tìm cách

Trút bỏ sự hậm hực của mình, thế là một ngày nọ hắn ngang nhiên

Cất lời nói với vua Karl rằng:

"Chẳng lẽ chúng ta cứ phải mãi tuân lệnh Orlando này sao?

"Hàng ngàn lần ta đã toan lên tiếng rằng

Orlando đang hành xử quá ư kiêu ngạo;

Chúng ta ở đây, nào bá tước, quốc vương, công túc, đều quy phục quyền uy của ngài,

Hamo, và Otho, Ogier, Solomon,

Mỗi người đều phải tôn kính và tuân lệnh ngài;

Nhưng hắn ta lại được sủng ái quá mức gần ngai vàng,

Điều mà chúng ta sẽ không đời nào chịu đựng, và đã quyết định dứt khoát

Rằng sẽ không để một tên nhắt ranh như thế dắt mũi thêm nữa.

"Và ngay từ trận Aspramont, ngài đã bắt đầu

Cho hắn ta thấy hắn là một hiệp sĩ hào hiệp,

Và bên bờ suối hắn đã góp công lớn để giành chiến thắng;

Nhưng ta biết ai là kẻ đã thắng trận ngày hôm đó

Nếu không có sự giúp đỡ của Gherardo tốt bụng;

Bằng không thì chiến thắng đã thuộc về Almonte; ánh mắt của hắn

Vẫn luôn dán chặt vào lá quân kỳ—và vòng nguyệt quế ấy,

Thực chất và công bằng mà nói, là do hắn kiếm được đấy, hứa hoàng Karl ạ!

"Nếu ngài còn nhớ lúc ở xứ Gascony,

Khi các dân tộc từ Tây Ban Nha kéo tới

Thì chính nghĩa của người Thiên Chúa đã phải chịu đựng nỗi ô nhục dường nào,

Nếu không có lòng dũng cảm của hắn đẩy lùi chúng trở lại.

Tốt nhất là nên nói sự thật khi có lý do chính đáng:

Vậy nên xin bệ hạ hãy hay rằng: tất cả mọi người đều đang oán thán:

Còn về phần ta, ta sẽ quay lại vượt qua các dãy núi

Nơi mà ta từng đi qua cùng sáu mươi mươi vị bá tước.

"Thật là phải lẽ khi sự vĩ đại của ngài ban phát sự cứu rỗi,

Sao cho mỗi người ở đây đều có được phần thưởng xứng đáng của mình,

Bởi toàn bộ triều đình ai nấy đều ít nhiều đau khổ;

Có lẽ ngài cho rằng chàng trai trẻ này mang trái tim của một vị thần chiến tranh?"

Một ngày nọ, Orlando tình cờ nghe được đoạn hội thoại ngắn ngủi này,

Khi chàng đang ngồi một mình một góc:

Chàng vô cùng khó chịu với Gan vì hắn đã thốt ra những lời đó,

Nhưng còn bực bội hơn nhiều khi Karl lại tin tưởng hắn.

Và chàng đã tuốt gươm định kết liễu đời tên Gan,

Nhưng Oliver đã lao vào đứng chắn giữa hai người,

Và giật lấy thanh Durlindan khỏi tay chàng,

Và cứ thế cuối cùng họ bị kéo tách ra.

Orlando vì quá giận dữ với cả Carloman,

Nên suýt chút nữa thì đã ra tay sát hại ông ở đó;

Rồi vị Chủ soái một mình bỏ đi khỏi Paris,

Lòng tràn ngập sự khinh miệt, đau khổ đến mức phát cuồng.

Từ tay Ermellina, vợ của vị hiệp sĩ người Đan Mạch,

Chàng lấy đi thanh Cortana, rồi lấy luôn thanh Rondell,

Và quất ngựa phi nhanh qua đồng bằng hướng về Brara; chuẩn bị lên đường;

Và khi nàng nhìn thấy chàng đang phi tới,

Aldabelle liền dang rộng đôi tay để ôm lấy phu quân của mình:

Orlando, kẻ mà tâm trí lúc bấy giờ không được bình thường cho lắm,

Khi nàng cất lời: "Chào mừng Orlando của em đã trở về nhà,"

Liền vung gươm định giáng một đòn vào đầu nàng.

Một cơn thịnh nộ xui khiến chàng, hệt như có ác thần sai khiến, dường như trong hành động bồng bột đó,

Chàng muốn trả thù tên Gan lên người nàng,

Khiến cho Aldabella vô cùng kinh ngạc;

Nhưng chẳng mấy chốc Orlando đã bừng tỉnh;

Và trước sự thay đổi đó, người vợ liền nắm lấy cương ngựa của chàng

Và chàng xuống ngựa, kể lại

Mọi chuyện đã xảy ra mà không hề chần chừ do dự,

Rồi ở lại nghỉ ngơi vài ngày cùng nàng.

Đoạn, tràn ngập cơn thịnh nộ, chàng rời khỏi nơi đó,

Lang thang phiêu bạt tận những miền đất ngoại đạo,

Và trong suốt dọc đường đi, trên từng bước chân,

Chàng vẫn không thôi nhớ về tên phản bội Gan;

Và sau khi lang thang lạc lối một thời gian dài,

Chàng tìm thấy một ngôi đại tu viện nằm giữa chốn hoang vu cô tịch,

Giữa những thung lũng âm u và những miền đất xa xôi,

Nơi đóng vai trò là ranh giới giữa vùng đất của người Thiên Chúa và kẻ ngoại đạo.

Vị Viện phụ tên là Clermont, có dòng dõi huyết thống

Xuất thân từ Angrante: ngôi đại tu viện nằm ẩn khuất

Dưới chân một sườn núi lớn,

Nhưng có vài tên người khổng lồ hung tợn đang nhòm ngó nơi này;

Tên Passamont là kẻ đứng đầu trong bầy lũ đó,

Còn Alabaster và Morgante lảng vảng

Ở vị trí thứ hai và thứ ba, mang theo những chiếc dây thừng, và ném đá

Đặt chốn tu viện bên dưới vào mối hiểm họa hàng ngày.

Các tu sĩ không thể bước qua cổng tu viện được nữa,

Cũng chẳng thể rời khỏi phòng tu để lấy nước hay kiếm củi;

Orlando gõ cửa, nhưng chẳng ai dám mở, cho đến khi

Vị Viện phụ cuối cùng cũng thấy phải phải;

Khi bước vào, chàng nói rằng mình đã được dạy phải tôn thờ

Đấng được sinh ra từ dòng máu chí thánh của Đức Mẹ Maria,

Và là một tín đồ Thiên Chúa đã chịu phép rửa tội; rồi chàng kể

Làm thế nào mà mình tìm được đường đến đại tu viện.

Vị Viện phụ liền nói: "Chào mừng ngài đến đây; những gì chúng tôi có

Chúng tôi xin dâng hiến tự do cho ngài, bởi ngài tin tưởng

Cùng chúng tôi vào Người Con thần thánh của Đức Mẹ Maria;

Và để ngài, hỡi Hiệp sĩ, không hiểu lầm

Nguyên nhân khiến chúng tôi chậm trễ không dám mở cửa đón ngài

Là do sự thô lỗ cục cằn, ngài sẽ được rõ

Lý do tại sao cánh cổng của chúng tôi phải then cài cửa đóng:

Những ai sống trong sự hoài nghi buộc phải hành xử như vậy.

"Khi chúng tôi mới đến đây để sinh sống

Trên những ngọn núi này, dẫu cho chúng có phần âm u,

Như ngài thấy đấy, thế nhưng không chút sợ hãi hay chê trách

Nơi đây từng có vẻ sẽ hứa hẹn một chốn dung thân an toàn:

Việc bảo vệ chốn ở thanh tịnh của mình tránh khỏi những loài dã thú hoang dã vốn không thể thuần hóa,

Là điều hoàn toàn thích hợp;

Nhưng giờ đây, nếu muốn ở lại đây, chúng tôi buộc lòng phải canh phòng

Chống lại cả những con thú nhà nhưng dữ dằn không kém.

"Thực chất thì bọn chúng buộc chúng tôi lúc nào cũng phải cao cảnh giác;

Bởi gần đây đã xuất hiện ba tên người khổng lồ hung hãn,

Chẳng biết tộc người hay vương quốc nào đã sinh ra lũ dã man ấy,

Nhưng tất cả bọn chúng đều mang bản chất bạo ngược;

Khi Sức mạnh và Ác tâm kết hợp với chút ít mưu mẹo,

Ngài biết đấy, chúng có thể làm được mọi thứ—còn chúng ta thì lực lượng quá mỏng:

Và lũ chúng quấy phá những lời cầu kinh của chúng tôi nhiều đến mức,

Ta chẳng biết phải làm gì cho đến khi cục diện thay đổi.

"Các bậc cha ông thuở xưa của chúng ta, sống chốn hoang mạc,

Vẫn được nuôi sống đầy đủ nhờ những công việc công chính và thánh thiện;

Đừng có nghĩ rằng họ chỉ sống bằng châu chấu không thôi, chắc chắn là

Mana đã được mưa xuống từ thiên đàng để thay thế;

Nhưng ở đây, chúng ta buộc phải luôn giữ mình trong tư thế sẵn sàng

Nằm trong ranh giới, bằng không sẽ phải nếm những hòn đá được ném xuống như mưa thay cho bánh mì,

Trút xuống từ ngọn núi kia ngày một dồn dập hơn,

Và bị ném bởi Passamont và Alabaster.

"Tên thứ ba, Morgante, là kẻ dã man nhất; hắn

Nhổ bật gốc cả cây thông, cây sồi dẻ, cây dương và cây sồi lớn,

Rồi ném chúng xuống để vùi lấp cộng đồng chúng ta;

Và mọi nỗ lực của ta chỉ càng làm hắn thêm nổi giận."

Trong lúc họ đang trò chuyện trong khu nghĩa địa,

Một hòn đá từ những cú vung tay kinh hồn của bọn chúng,

Suýt chút nữa đã giáng xuống đè bẹp chú ngựa Rondell, bay sượt qua,

Khiến chú ta phải tung người nhảymất một đoạn dài tìm chỗ ẩn nấp.

"Vì tình yêu Thiên Chúa, hỡi Hiệp sĩ, xin hãy mau bước vào trong;

Mưa mana đang rơi xuống kìa," vị Viện phụ kêu lên.

"Tên này có vẻ không muốn chú ngựa của tôi được yên ổn kiếm ăn đây,

Thưa Viện phụ kính yêu," Roland quay sang đáp lời ông,

"Hắn ta mà trị chứng bướng bỉnh thì chắc chắn sẽ trị được chú ngựa này đấy;

Hòn đá đó có vẻ được ném với đầy thiện ý và chuẩn xác thật đấy."

Vị cha linh mục liền nói: "Ta không hề nói gạt đâu;

Ta tin rằng có ngày chúng sẽ nhấc cả ngọn núi mà ném đi mất."

Orlando ra lệnh cho họ hãy chăm sóc chú ngựa Rondello,

Và đồng thời cũng tự mình ăn sáng qua loa;

"Thưa Viện phụ," chàng nói, "tôi muốn đi tìm tên

Đã dám ném hòn đá tảng kia vào chú ngựa quý của tôi."

Vị viện phụ đáp: "Xin đừng cho lời khuyên của tôi là nông cạn;

Tôi chỉ muốn tâm tình như với một người anh em ruột thịt;

Tôi khuyên ngài, hỡi Nam tước, đừng dấn thân vào cuộc giao tranh này,

Bởi tôi biết chắc chắn ngài sẽ mất mạng đấy."

"Tên Passamont đó trong tay có tới ba cây lao—

Cùng những chiếc tráo, gậy gộc, và đá nặng dường ấy, chắc chắn ngài sẽ phải khuất phục:

Ngài biết đấy, người khổng lồ có trái tim kiên cường hơn chúng ta rất nhiều,

Một cách hoàn toàn hợp lý và tương xứng:

Nếu ngài vẫn cứ nhất quyết đi, hãy đề phòng những mưu mẹo của chúng,

Bởi chúng cực kỳ dã man và lực lưỡng."

Orlando đáp: "Cứ chờ mà xem, ta sẽ tự mình mục sở thị điều đó,

Và đi bộ dấn bước vào chốn hoang vu cho an toàn."

Vị Viện phụ làm dấu thánh giá lên trán chàng,

"Vậy thì ngài hãy lên đường với sự ban ơn của Chúa và của ta."

Orlando, sau khi đã leo lên sườn núi,

Y theo lời chỉ dẫn của vị Viện phụ, cứ thế tiến thẳng

Đến thẳng sào huyệt quen thuộc của Passamont;

Hắn ta, khi nhìn thấy chàng đi một mình trong chuyến đi này,

Đã đảo mắt săm soi chàng từ đầu đến chân một cách dò xét,

Rồi cất tiếng hỏi: "Có phải ngươi muốn ở lại đây làm người hầu không?"

Và hứa sẽ giao cho một công việc vô cùng nhàn hạ.

Nhưng Orlando đáp: "Hỡi tên Saracen điên rồ kia!

Ta đến để tiêu diệt ngươi, nếu Thiên Chúa

Định đoạt như vậy, chứ không phải để làm chân sai vặt trong đoàn quân của ngươi;

Ngươi đã quá nhiều lần phá vỡ sự bình yên với các tu sĩ của Người—

Đồ chó má đê tiện! sự nhẫn nại của Người đã vượt quá giới hạn chịu đựng rồi."

Tên Khổng lồ nổi trận lôi đình, chạy đi lấy vũ khí ngay lập tức,

Khi nhận được câu trả lời đầy tính lăng mạ nhường ấy.

Và khi quay trở lại nơi Orlando đang đứng,

Người vốn dĩ vẫn chưa hề nhích chân khỏi chỗ cũ, hắn vừa vung

Sợi dây thừng vừa tung ra một hòn đá với sức mạnh thô bạo,

Cho thấy rõ tay nghề ném đá điêu luyện của hắn;

Nó va trúng chiếc mũ giáp tuyệt đẹp và phần đầu của Bá tước Orlando,

Làm cả đầu và mũ giáp vang lên những âm thanh đinh tai nhức óc,

Khiến chàng ngất lịm vì đau đớn như thể đã chết,

Nhưng trông chàng có vẻ còn bất tỉnh nhân sự hơn là đã chết.

Bấy giờ Passamont, đinh ninh rằng chàng đã bị đánh chết tươi,

Nói rằng: "Ta sẽ đi tới, và trong lúc hắn đang nằm dài ra đó,

Ta sẽ lột giáp của hắn: sao ta lại đi chiến đấu với một kẻ hèn nhát thế này cơ chứ?"

Nhất là Orlando, một hiệp sĩ kiệt xuất như vậy,

Thì việc bỏ mặc chàng sẽ là một điều sai lầm tột độ.

Trong lúc tên khổng lồ đang đi tới để cởi bỏ giáp trụ trên người chàng,

Orlando đã hồi phục lại sức lực và ý thức:

Và chàng lớn tiếng thét lên: "Đồ khổng lồ, mày định đi đâu hả?

Chắc hẳn mày tưởng tao đã nằm thẳng cẳng trên cáng rồi chứ gì;

Hãy quay đầu lại ngay—nếu không có đôi cánh thì mày chạy đằng trời cho thoát

Khỏi sự trả thù của tao—đồ chó hoang phản bội!

Mày chỉ đánh hạ được tao bằng mưu hèn kế bẩn mà thôi."

Tên khổng lồ lộ rõ vẻ kinh ngạc tột độ,

Liền quay người lại, khựng bước chân đang đi,

Rồi cúi xuống nhặt một hòn đá lớn.

Orlando đang cầm trần thanh kiếm Cortana trong tay;

Mục đích của chàng là chẻ đôi cái đầu đó ra:

Thanh Cortana chém rách toác hộp sọ hệt như một thanh gươm báu thực thụ,

Và tên ngoại đạo Passamont đã chết mà không được cứu rỗi;

Thế nhưng, dù đã ngã xuống và đầy vẻ hống hách cay độc, hắn vẫn tru tréo nguyền rủa,

Và vẫn vô cùng sùng đạo mà nguyền rủa thần Macon;

Nhưng trong lúc tai vẫn nghe những lời lăng mạ thô tục, cộc cằn ấy,

Orlando vẫn thầm cảm tạ Chúa Cha và Lời,

Mà rằng: "Lạy Chúa, thật là ân huệ xiết bao khi Ngài ban cho con ngày hôm nay!

Và con đây, lạy Chúa! xin đời đời thuộc về Ngài;

Con biết mạng sống của mình đã được cứu rỗi từ thiên đàng nhờ Ngài,

Bởi con đã bị tên Khổng lồ đánh gục một cách tâm phục khẩu phục.

Mọi sự trên đời đều được Ngài cân nhắc một cách công bằng và chuẩn xác;

Sức mạnh của chúng con nếu không có sự giúp đỡ của Ngài thì cũng chỉ là con số không.

Con cầu xin Ngài hãy che chở cho con, cho đến khi con có thể

Ít nhất là quay trở lại đoàn tụ với Carloman."

Và sau khi thốt lên những lời đó, chàng tiếp tục lên đường;

Và ở phía dưới, chàng tìm thấy Alabaster,

Kẻ đang cố gắng hết sức có thể

Để nhổ bật một hoặc hai tảng đá khỏi triền dốc.

Khi Orlando đến gần, chàng lớn tiếng cất lời:

"Đồ phàm ăn tục uống, mày nghĩ sao về việc ném một hòn đá thế này hả?"

Khi Alabaster nghe thấy giọng nói trầm vang như chuông của chàng,

Hắn liền vội vã với lấy chiếc dây sling của mình,

Và vung một mảnh đá có kích thước lớn đến mức

Nếu như nó thực sự đạt được mục đích,

Và nếu Roland không kịp dùng chiếc khiên của mình để che chắn,

Thì chắc chắn sẽ chẳng cần đến sự can thiệp của bác sĩ nào nữa.

Orlando liền xông lên tấn công đáp trả,

Và đâm một nhát thấu tận lồng ngực vạm vỡ của hắn

Bằng trọn vẹn thanh gươm. Tên nhà quê ngã gục; tuy nhiên, dù đã bị hạ sát,

Hắn vẫn không quên nhắc đến thần Macone.

Morgante dựng cho mình một cái chòi theo kiểu riêng,

Được kết bằng cành cây, khúc gỗ và đất bùn,

Và thoải mái duỗi thân nghỉ ngơi trong chốn cư ngụ này,

Đồng thời tự khóa mình bên trong chiếc giường bậu cửa vào ban đêm.

Orlando gõ cửa, hết lần này đến lần khác, nhằm đánh thức

Tên khổng lồ đang ngủ say; và hắn lật đật bước ra,

Mở toang cánh cửa, trông cứ như một kẻ mất trí,

Bởi một cơn ác mộng vừa quấy rầy giấc ngủ của hắn.

Hắn tưởng tượng rằng mình bị một con rắn dữ tấn công

Và hắn cất tiếng cầu cứu Mahomet; nhưng Mahomet

Chẳng tích sự gì sất, và chẳng thèm ứng cứu hắn lấy một giây;

Nhưng khi cầu nguyện Chúa Giêsu hồng phúc, hắn đã được giải thoát

Khỏi mọi nỗi sợ hãi đang dằn vặt tâm can;

Và hắn lê bước tới cánh cổng với vẻ mặt đầy miễn cưỡng —

"Kẻ nào gõ cửa đấy?" vừa làu bàu hắn vừa cất tiếng hỏi.

"Đó là," Orlando đáp, "điều mà ngươi sẽ sớm được thấy thôi:

"Ta đến để giảng đạo cho ngươi, cũng như cho các huynh đệ của ngươi—

Được cử đến bởi các tu sĩ khốn khổ—để kêu gọi sự sám hối;

Bởi vì Thiên Chúa quan phòng, đối với ngươi và những kẻ khác,

Sẽ trừng phạt những điều ác đã làm, hỡi người quen mới của ta!

Đã được định sẵn trên cao—tội ác của ngươi phải trả giá bằng tội ác của kẻ khác:

Từ chính Thiên Đường đã ban hành phán quyết này.

Vậy nên hãy biết rằng, giờ đây lạnh ngắt như một cây cột nhà,

Ta đã bỏ lại tên Passamont và Alabaster của ngươi rồi đấy."

Morgante liền nói: "Ôi vị Hiệp sĩ nhân hậu!

Nhân danh Thiên Chúa của ngài, xin đừng buông lời lăng mạ tôi;

Tôi rất mong được biết danh tính cao quý của ngài,

Và nếu ngài là một tín đồ Thiên Chúa, xin hãy vì lòng tốt mà nói cho tôi biết."

Orlando đáp: "Ta rất sẵn lòng thổ lộ

Mọi điều theo đức tin của ta cho ngươi thấu tỏ;

Ta tôn thờ Chúa Kitô, Đấng là Chúa tể đích thực,

Và nếu ngươi muốn, ngươi cũng có thể tôn thờ Ngài."

Tên Saracen liền cung kính đáp lời với giọng điệu khiêm nhường:

"Tôi vừa có một điềm báo vô cùng kỳ lạ;

Một con rắn hung dữ đã lao vào tấn công một mình tôi,

Và Macon thì chẳng mảy may thương xót hoàn cảnh của tôi;

Thế nên tôi đã cất lời cầu khẩn lên Chúa của ngài, Đấng đã chuộc tội cho các người

Trên cây thánh giá;

Sự cứu viện kịp thời của Ngài đã đưa tôi đến nơi an toàn và giải thoát tôi,

Và tôi đã sẵn sàng để trở thành một tín đồ Thiên Chúa."

Orlando đáp: "Hỡi Nam tước công chính và thành kính,

Nếu tâm hồn ngươi thực sự có thể chuyển động bởi ước nguyện tốt đẹp này

Hướng về vị Thiên Chúa chân thật, Đấng sẽ không hề chối từ chúng ta

Vinh quang vĩnh cửu, ngươi sẽ được lên cõi trời cao,

Và nếu ngươi muốn, chúng ta sẽ kết nghĩa huynh đệ bạn bè,

Và ta sẽ yêu thương ngươi bằng một tình yêu trọn vẹn.

Những bức tượng thần của ngươi chỉ là thứ dối trá hão huyền, đầy rẫy sự lừa lọc:

Chúa tể duy nhất chân chính chính là Chúa của người Thiên Chúa."

"Chúa tể đã ngự xuống lồng ngực trinh trắng

Của Đức Mẹ Maria, đấng vô nhiễm và thiêng liêng;

Nếu ngươi thừa nhận Đấng Cứu Chuộc hồng phúc,

Người mà nếu không có Ngài thì mặt trời hay ngôi sao nào cũng chẳng thể chiếu soi,

Hãy từ bỏ thứ tà giáo gian dối và tội lỗi của tên Macon tồi tệ kia,

Tên thần phản bội của ngươi, và hãy tôn thờ Chúa của ta,

Hãy chịu phép rửa tội bằng tất cả sự nhiệt thành, vì ngươi đã biết hối cải."

Nghe vậy, Morgante liền đáp: "Tôi xin tuân lệnh."

Và rồi Orlando lao đến ôm chầm lấy hắn,

Và ân cần chăm sóc người cải đạo của mình, khi chàng cất tiếng:

"Ta sẽ vui mừng dẫn đường cho ngươi đến tu viện."

Morgante liền đáp lời: "Chúng ta đi thôi:"

"Tôi còn phải cầu xin các tu sĩ tha thứ nữa."

Nghe điều đó, Orlando vô cùng tự hào trong lòng,

Và nói: "Hỡi người anh em sùng đạo và tốt bụng của ta,

Hãy cầu xin Viện phụ sự tha thứ, đúng như ta hằng mong muốn:

"Vì Chúa đã ban cho ngươi ơn soi sáng,

Và thương xót chấp nhận ngươi làm người của Ngài,

Sự khiêm nhường nên là lễ vật đầu tiên dâng lên của ngươi."

Morgante liền thưa: "Vì lòng tốt, xin ngài hãy cho hay,—

Bởi vì Chúa của ngài cũng sẽ là Chúa của tôi—thân thế của ngài ra sao,

Và xin hãy cho biết danh tính thực sự của ngài;

Khi đó tôi sẽ tuân theo mọi mệnh lệnh của ngài."

Nghe thế, vị kia liền đáp rằng mình chính là Orlando.

"Thế thì," Tên Khổng lồ thốt lên, "ngàn lần chúc tụng Chúa Giêsu

Với tất cả lòng biết ơn và tán thán!

Hỡi vị Nam tước hoàn mỹ! Tôi đã từng nghe rất nhiều lần về ngài

Xuyên suốt quãng đời vừa qua của tôi:

Và như tôi đã nói, tôi cũng rất muốn được làm bề tôi của ngài

Bởi sự hào hiệp vĩ đại của ngài từ trước đến nay."

Vừa trò chuyện như thế, họ tiếp tục trao đổi rất nhiều điều,

Và bước đi hướng thẳng về phía đại tu viện.

Dọc đường đi, Orlando trò chuyện với Morgante về mấy tên người khổng lồ đã chết: "Xin ngài,

Hãy nguôi ngoai nỗi buồn cho cái chết của bọn chúng,

Và xin hãy thứ lỗi cho ta, vì đó là ý muốn của Thiên Chúa;

Bọn chúng đã gây ra hàng ngàn tội ác với các tu sĩ;

Và Sách Thánh chân chính của chúng ta đã ra rả vang lên rằng,

Kẻ thiện được thưởng, còn kẻ ác thì bị trừng phạt,

Điều mà Chúa chưa từng bao giờ lơ là thực hiện:

"Bởi vì tình yêu công lý của Ngài dành cho tất cả mọi người

Là lớn lao đến mức, Ngài muốn sự phán xét của Ngài sẽ thiêu rụi

Tất cả những ai phạm tội, dù lớn hay nhỏ;

Nhưng những điều thiện thì Ngài luôn ghi nhớ để ban ơn phục hồi.

Và chúng ta sẽ chẳng thể gọi là chí công vô tư

Nếu gán điều đó cho Đấng mà giờ đây ta yêu cầu ngươi tôn thờ.

Mọi người đều phải khiến ý muốn của Ngài chi phối mong muốn của bản thân,

Và phải tuân lệnh một cách nhanh chóng, tự nguyện.

"Và ở đây các học giả của chúng ta đều đồng lòng,

Đi đến cùng một kết luận về điểm này,—

Rằng trong suy nghĩ của những kẻ đang ca ngợi Chúa trên Thiên Đàng,

Nếu Lòng Trắc Ân từng lỡ bước xâm nhập vào

Vì những người thân không may mắn của họ đang bị giam cầm

Dưới Hỏa ngục sâu thẳm, và bị đày đọa trong sự hỗn loạn cùng cực,

Thì niềm hạnh phúc của họ sẽ tan thành mây khói,—

Và do đó, chính Đấng Toàn Năng sẽ bị coi là bất công.

"Nhưng họ đặt hy vọng vững chắc nhất nơi Chúa Kitô, và tất cả những gì

Dường như là tốt đẹp đối với Ngài, thì đối với họ cũng phải

Được coi là hoàn hảo; và chẳng có chuyện nào khác có thể xảy ra;

Ngài chưa bao giờ có thể sai lầm trong bất kỳ mục đích nào.

Nếu cha hoặc mẹ phải chịu đựng sự trừng phạt vĩnh viễn,

Họ cũng chẳng mảy may bận tâm vì người đó:

Điều gì làm Chúa hài lòng thì phải mang lại niềm vui cho họ;—

Sự tuân thủ của các thiên thần trên thiên đàng là như thế đấy."

"Một lời nói với người khôn ngoan," Morgante thưa,

"Thường là đã đủ, và ngài sẽ thấy

Tôi đau buồn biết bao nhiêu về cái chết của những người anh em;

Và nếu ý muốn của Chúa đối với tôi là tốt đẹp,

Công chính, đúng như ngài bảo là được tuân thủ trên Thiên Đàng,—

Tro bụi lại về với tro bụi—hào hứng lên nào chúng ta cùng vui vẻ nào!

Tôi sẽ cắt lấy đôi bàn tay từ xác của cả hai,

Và mang chúng đến dâng cho các vị tu sĩ thánh thiện."

"Để mọi người có thể chắc chắn và tin tưởng

Rằng bọn chúng đã chết, và không còn phải sợ hãi điều gì nữa

Khi lang thang một mình trong chốn hoang mạc này,

Và để họ có thể nhận thức được tâm hồn thanh thản của tôi

Nhờ ơn Chúa, Đấng đã vén bức màn

Của bóng tối, làm lộ ra vương quốc rực rỡ của Ngài."

Vừa thốt lên những lời đó, hắn liền cắt đứt đôi bàn tay của những người anh em,

Và bỏ mặc xác họ cho dã thú và chim chóc.

Rồi họ cùng nhau tiến về phía đại tu viện,

Nơi vị Viện phụ đang chờ đợi với nỗi hoang mang tột độ.

Các tu sĩ, những người vẫn chưa hay biết sự việc, liền chạy bổ tới

Chỗ vị bề trên của mình trong sự hoảng loạn thở không ra hơi,

Và run rẩy cất lời: "Xin ngài cho chúng con biết

Liệu ngài có muốn cho phép kẻ này vào hay ra?"

Vị Viện phụ, khi nhìn qua khe cửa thấy tên Khổng lồ,

Ban đầu đã quá sợ hãi nên không dám mở cửa đón tiếp.

Orlando thấy ông đang bấn loạn như vậy,

Liền nhanh chóng lên tiếng: "Thưa Viện phụ, xin ngài hãy vững dạ lên;

Hắn tin vào Chúa Kitô, đúng chuẩn mực của một người theo đạo,

Và đã từ bỏ tên Macon gian dối của mình;" điều này đã được

Morgante chứng thực bằng đôi bàn tay đang cầm,

Một bằng chứng rõ mười mươi về số phận của hai tên người khổng lồ:

Ngay lập tức, với lòng biết ơn chân thành, vị Viện phụ ca tụng Chúa,

Và nói rằng: "Lạy Chúa, Ngài đã làm con mãn nguyện rồi!"

Ông ngước nhìn; ước chừng chiều cao của Morgante,

Và ngắm nghía vóc dáng to lớn của hắn hết lần này đến lần khác;

Rồi ông cất lời: "Hỡi tên Khổng lồ lừng danh!

Hãy biết rằng, khi tận mắt chứng kiến vóc dáng của ngươi,

Ta sẽ chẳng còn phải ngạc nhiên thêm lần nào nữa,

Về việc ngươi đã có thể nhổ và ném những thân cây cách đây không lâu.

Giờ đây ngươi sẽ chứng minh bản thân là một người bạn thực sự hoàn hảo

Của Chúa Kitô, dẫu trước kia ngươi từng là kẻ thù."

"Và một trong các sứ đồ của chúng ta, từng có tên là Saul,

Từng có một thời gian dài bức hại đức tin của Chúa Kitô,

Cho đến khi, một ngày nọ, được Thánh Linh soi sáng,

'Sao ngươi lại bức hại ta thế này?' Chúa Kitô đã cất lời;

Và rồi hắn đã được cứu rỗi khỏi tội lỗi của mình,

Và từ đó về sau đi khắp nơi rao giảng về Chúa Kitô,

Trở thành chiếc kèn của đức tin, với những âm thanh ngân vang

Và dội vang khắp toàn cầu."

"Thế nên, Morgante của ta ơi, ngươi cũng có thể làm thế được:

Kẻ nào biết sám hối—sách Phúc Âm đã chép như vậy—

Sẽ mang lại nhiều niềm vui hơn trên các từng trời

So với chín mươi chín người công chính trên thiên đình.

Ngươi có thể chắc chắn rằng, nếu mọi khát khao trỗi dậy

Với lòng nhiệt thành chính đáng vì Chúa, ngươi sẽ được tồn tại

Giữa các vị thánh hạnh phúc đời đời kiếp kiếp;

Còn trước đó ngươi đã lầm đường lạc lối và bị đày xuống Hỏa ngục rồi!"

Và cứ thế vị Viện phụ dành cho Morgante sự tôn trọng lớn lao:

Họ đã nghỉ ngơi ở đó rất nhiều ngày.

Một ngày nọ, khi cả hai đang cùng Orlando đi lang thang

Và tản bộ đây đó, bất cứ nơi nào họ chọn,

Vị Viện phụ chỉ cho họ một căn phòng, nơi trưng bày

Rất nhiều áo giáp, và treo cả những chiếc cung;

Và ngẫu hứng, Morgante đã thắt lưng một chiếc trong số đó,

Dù hắn tin rằng nó chẳng có chút tác dụng gì với mình.

Vì nơi đây đang thiếu nước sạch,

Orlando, giống như một người anh em tốt bụng, liền lên tiếng:

"Morgante, trong hoàn cảnh này tôi muốn anh

Hãy đi lấy ít nước." "Tôi sẽ tuân lệnh ngài

Trong mọi yêu cầu," câu trả lời vang lên, "ngay lập tức thôi."

Hắn vác một chiếc thùng lớn lên vai,

Và lên đường đi ra con suối,

Nơi hắn vẫn thường hay uống nước, nằm bên dưới chân núi.

Khi đến nơi, hắn nghe thấy một tiếng động đinh tai nhức óc,

Bỗng nhiên lan truyền dọc theo khu rừng;

Do đó, từ trong ống tên, hắn liền chuẩn bị sẵn

Một mũi tên cho chiếc cung của mình, và ngẩng đầu lên;

Và kìa! một bầy lợn rừng khổng lồ xuất hiện,

Và ào ạt lao tới với những bước chân cuồn cuộn giông bão,

Và nhắm thẳng mép suối mà lao đến;

Thế là tên Khổng lồ bị bao vây bởi tất cả lũ lợn rừng.

Morgante nhắm bắn đại một mũi tên,

Xuyên chính xác vào tai một con lợn rừng,

Và bay xuyên qua sang tận bên kia;

Khiến con lợn, đã chết ngắc, nằm lăn lóc ngay gần đó.

Một con khác, nhằm trả thù cho đồng loại của mình,

Đã lao vào tên Khổng lồ với một cú nước rút hung túng,

Và tiếp cận lối đi với đôi chân nhanh đến mức

Morgante không kịp giương cung bắn nữa.

Nhận thấy con lợn đã áp sát ngay cạnh mình,

Hắn liền tung cho nó một cú đấm trời giáng vào đầu,

Đánh gục nó khiến nó không thể gượng dậy nổi nữa,

Làm vỡ vụn cả phần xương; và nó ngã lăn ra chết

Ngay cạnh con kia. Chứng kiến những cú ra đòn đó,

Những con lợn khác hoảng sợ tháo chạy dọc thung lũng;

Morgante vác chiếc thùng lên cổ,

Đầy ắp nước từ mạch suối, mà chẳng hề tròng trành hay lay động.

Chiếc thùng nằm trên một bên vai, còn phía bên kia là

Lũ lợn rừng, và hắn rảo bước thật nhanh

Trở về đại tu viện, dẫu khoảng cách không hề gần chút nào,

Mà không hề làm tràn một giọt nước nào trong cuộc đua của mình.

Orlando, khi thấy hắn trở về quá nhanh

Cùng chiến lợi phẩm là những con lợn rừng đã chết và chiếc bình đầy ắp nước đó,

Đã vô cùng kinh ngạc trước sức mạnh phi thường của hắn;

Vị Viện phụ cũng vậy, và ông đã cho mở toang cánh cổng lớn.

Các tu sĩ, những người nhìn thấy nguồn nước tươi mát và ngon lành,

Thì vô cùng vui mừng, nhưng còn vui hơn nữa khi nhìn thấy thịt lợn;

Muôn loài động vật đều cảm thấy hạnh phúc khi thấy thức ăn:

Họ gác lại những cuốn kinh cầu nguyện để đi ngủ, và bắt đầu làm việc

Với niềm vui sướng tham lam, trong tâm trạng hào hứng đến mức

Thịt thà chẳng cần phải ướp muối trước khi đưa lên nĩa.

Chẳng có gì phải sợ mùi hôi thối hay ươn rữa,

Bởi vì tất cả các kỳ ăn chay giờ đây đều đã bị bỏ lại phía sau.

Cứ như thể họ muốn ăn đến bùng nổ dạ dày; họ ngấu nghiến đến độ,

Tựa như thể những khúc xương đang ngâm trong nước,

Cả con chó lẫn con mèo đều vô cùng đau khổ,

Khi nhận ra rằng tất cả xương đều đã bị gặm sạch trơn.

Vị Viện phụ, người đã dành sự tiếp đón vô cùng nồng hậu cho tất cả mọi người,

Vài ngày sau bữa tiệc linh đình này,

Đã trao tặng cho Morgante một con tuấn mã tuyệt đẹp, đã được huấn luyện kỹ càng,

Con vật mà ông đã tự mình nuôi dưỡng từ lâu.

Morgante dắt con ngựa ra một đồng cỏ,

Để cho nó phi nước đại, và để kiểm chứng khả năng của nó,

Hắn cứ đinh ninh rằng nó có một tấm lưng bằng sắt,

Hoặc là nó đủ nhẹ nhàng để chạy lướt trên trứng mà không làm vỡ;

Nhưng con ngựa, quỵ xuống vì đau đớn, đã ngã lăn ra chết

Và nổ tung bụng, trong khi phần đầu và móng guốc nằm lạnh ngắt trên mặt đất.

Morgante liền thấu: "Dậy đi, đồ ngựa hờn dỗi kia!"

Và tiếp tục thúc cựa vào sườn nó.

Nhưng cuối cùng hắn cũng thấy tốt hơn là nên xuống ngựa,

Và cất lời: "Tôi nhẹ như lông hồng ấy chứ—

Vậy mà nó lại lăn ra nổ bụng;—Bá tước nghĩ sao về chuyện này?"

Orlando đáp: "Trông cậu có vẻ giống cột buồm của một con tàu hơn đấy,

Và phần đỉnh cột chính là cái đầu của cậu đấy:

Cứ để nó đi! Vận mệnh muốn chúng ta cùng nhau

Tiếp tục cuộc hành trình, nhưng Morgante ạ, cậu vẫn phải đi bộ."

Nghe thế, Tên Khổng lồ liền đáp: "Tôi xin tuân lệnh."

"Khi nào có dịp, ngài sẽ thấy

Tôi chứng tỏ lòng dũng cảm của mình trong chiến đấu ra sao."

Orlando đáp: "Ta thực sự nghĩ rằng cậu sẽ trở thành,

Nếu đó là ý muốn của Chúa, một hiệp sĩ cừ khôi đấy;

Và cậu sẽ chẳng thể bắt gặp ta đang ngái ngủ ở đó đâu.

Nhưng đừng bận tâm đến con ngựa của cậu nữa, dù khuất tầm mắt thì

Tốt nhất là vẫn nên mang nó vào khu rừng nào đó,

Nếu như ta biết cách hoặc tìm được phương tiện."

Tên Khổng lồ liền đáp: "Vậy thì tôi sẽ vác nó đi vậy,

Vì nó đã quá lười biếng trong việc cõng tôi—

Để đền ơn đáp nghĩa, đúng như cách các vị thần vẫn làm;

Nhưng hãy giúp một tay đặt nó lên lưng tôi nào."

Orlando đáp: "Nếu lời khuyên của ta vẫn còn

Có trọng lượng, hỡi Morgante, xin đừng dại dột gánh vác

Hay khiêng cái xác con chiến mã này, bởi vì nó,

Cũng như những gì cậu đã làm với nó, sẽ làm cậu nổ bụng cho mà xem.

"Hãy cẩn thận kẻo nó trả thù, dẫu nó đã chết,

Hệt như Nessus thuở xưa không thể nào cứu vãn.

Ta không biết cậu đã từng nghe hay đọc qua chuyện đó chưa;

Nhưng chắc chắn nó sẽ làm cậu nổ tung bụng đấy."

"Nhưng hãy giúp đặt nó lên lưng tôi đi," Morgante nài nỉ,

"Và ngài sẽ thấy tôi có thể chịu đựng được sức nặng lớn nhường nào.

Hỡi Roland hiền từ của tôi, thay vì con ngựa chiến này,

Tôi có thể vác cả cái tháp chuông đằng kia kèm theo tất cả những chiếc chuông nữa cơ."

Vị Viện phụ liền nói: "Cái tháp chuông thì có lẽ được đấy,

Nhưng còn mấy cái chuông thì ta dám chắc là ngươi đã làm vỡ chúng rồi đấy."

Morgante liền đáp: "Hãy để dưới Hỏa ngục trả giá

Cho những kẻ nằm chết trong hang đá kia!"

Và vừa nhấc bổng con ngựa lên từ nơi nó ngã xuống,

Hắn vừa nói: "Giờ thì ngài hãy xem đôi chân tôi có bị bệnh gút không,

Hỡi Orlando,—hay tôi có sức mạnh hay không nhé;"—

Và rồi hắn tung ra hai cú nhảy nhót tưng bừng cùng con ngựa trên lưng.

Morgante có vóc dáng to lớn chẳng khác nào một ngọn núi;

Thế nên việc hắn làm thế này chẳng có gì là kỳ lạ cả;

Tuy nhiên, thầm kín trong lòng, Orlando vẫn tự trách mình,

Bởi vì hắn giờ đây là một thành viên trong gia đình của chàng;

Và vì sợ rằng hắn có thể bị thương hoặc tàn tật,

Chàng lại một lần nữa ra lệnh cho hắn hãy bỏ gánh nặng xuống:

"Hãy đặt xuống đi, đừng mang nó vào sâu trong chốn hoang mạc nữa."

Morgante liền đáp: "Chắc chắn tôi sẽ vác nó đi."

Và hắn làm thế thật; đem giấu nó vào một xó xỉnh nào đó

Rồi nhanh chóng quay trở lại đại tu viện.

Orlando liền nói: "Sao chúng ta còn phải lưu lại đây lâu hơn nữa?

Morgante, quả thực chẳng còn việc gì để làm ở đây nữa rồi."

Một ngày nọ, chàng nắm lấy tay vị Viện phụ,

Và bày tỏ với sự kính trọng lớn lao rằng mình đã đồng ý

Rời khỏi chỗ ngài; nhưng trước quyết định này

Chàng mong muốn nhận được sự tha thứ và phép lành của ngài.

Những vinh dự mà họ liên tục nhận được

Có lẽ đã vượt quá những gì công trạng của chàng có thể xứng đáng:

Chàng nói: "Tôi dự định, và sẽ nhanh chóng lấy lại

Những ngày tháng đã mất trong quá khứ, những khoảng thời gian đáng trách;

Lẽ ra cách đây vài ngày tôi nên xin phép ngài rồi,

Hỡi người cha nhân hậu, nhưng thực tình tôi cảm thấy vô cùng ngượng ngùng,

Và không biết phải bày tỏ cảm xúc của mình ra sao,

Khi thấy ngài quá đỗi hài lòng với việc chúng tôi lưu lại đây.

"Nhưng trong tim mình, tôi mang theo qua mọi xứ sở

Vị Viện phụ, tu viện, và chốn u tịch này—

Tôi yêu quý nơi đây biết bao trong một khoảng thời gian ngắn ngủi như vậy;

Nguyện xin Thiên Chúa, vị Chúa tể chân thật và vĩnh hằng cao cả!

Đấng có vương quốc cuối cùng đã mở rộng cửa đón chào,

Ban cho ngài mọi điều tốt lành từ Thiên Đàng!

Trong lúc này, chúng tôi đang chờ đợi phép lành của ngài,

Và tha thiết gửi gắm chúng tôi vào những lời cầu nguyện của ngài."

Giờ đây, khi nghe Bá tước Orlando bày tỏ, vị Viện phụ

Cảm thấy trái tim mình mềm nhũn lại bởi sự xúc động từ tận đáy lòng,

Mỗi một lời nói đều khơi gợi sự nồng nhiệt trong lồng ngực ông;

Và ông nói: "Hỡi Hiệp sĩ, nếu tôi tỏ ra kém phần

Lịch thiệp và tử tế đối với phẩm giá vĩ đại của ngài,

So với những gì phù hợp để bày tỏ cho dòng dõi quý phái ấy,

Tôi biết mình đã làm quá ít trong trường hợp này;

Nhưng xin hãy quở trách sự thiếu hiểu biết của chúng tôi, và chốn bần cùng này.

"Quả thực chúng tôi chẳng thể vinh danh ngài ngoài những thánh lễ,

Những bài giảng đạo, lời tạ ơn và kinh lạy cha,

Những bữa tối muộn, bữa trưa (vốn phù hợp với những nơi khác

Hơn là trong chốn tu viện này);

Nhưng tình cảm mà trái tim tôi dành cho ngài bao trùm lấy

Hàng ngàn đức tính đang nuôi dưỡng trong lồng ngực ngài,

Đến mức ngài đi đến đâu thì tôi cũng sẽ ở đó,

Và ngược lại, ngài vẫn ở lại trong tôi.

"Điều này có vẻ mang lại sự mâu thuẫn;

Nhưng tôi biết ngài là người thông thái, thấu cảm và có gu thưởng thức,

Và hoàn toàn hiểu rõ lời nói của tôi với sự xác tín đầy đủ.

Mong rằng vì những việc làm công chính và sùng đạo của ngài, ngài sẽ được ban phước

Với phần thưởng lớn lao và sự ban ơn của Chúa,

Đấng đã dẫn đường cho ngài đến chốn hoang vu này:

Sự tự do của chúng ta là nhờ lòng thương xót cao cả của Ngài,

Vì điều đó mà chúng tôi dâng lời tạ ơn Ngài và ngài.

"Ngài đã cứu mạng sống và linh hồn chúng tôi cùng một lúc: nỗi sợ hãi

Mà những tên Khổng lồ gây ra cho chúng tôi lớn đến mức, con đường dẫn đến với

Chúa Giêsu và Đạo binh thánh đã bị lu mờ mất;

Và sự ra đi của ngài gây ra nỗi buồn sâu sắc ở nơi này,

Đến nỗi tất cả chúng tôi đều cảm thấy bơ vơ không nơi nương tựa với cái giá phải trả quá đắt;

Nhưng ngài sẽ không chịu ở lại trong sự lười nhác suốt các tháng các năm,

Ngũng như ngài không được sinh ra để mặc chiếc áo tu sĩ giản dị của chúng tôi,

"Mà là để mang vũ khí và vung ngọn giáo; quả thực,

Làm việc đó cũng mang lại hiệu quả chẳng kém gì tấm áo choàng tu sỹ này;

Để minh chứng cho điều đó, ngài có thể đọc trong Kinh thánh,

Tên Khổng lồ này có thể mang linh hồn hắn lên Thiên Đàng

Nhờ lòng trắc ẩn của ngài: giờ thì hãy lên đường trong bình an.

Ta không dò hỏi thân thế và danh tính của ngài;

Nhưng nếu có ai hỏi, câu trả lời sẽ được đưa ra là,

Rằng một thiên sứ đã được sai xuống từ Thiên Đàng tại nơi này.

"Nếu ngài cần áo giáp hay bất cứ thứ gì khác, hãy bước vào trong,

Xem xét kho quân trang, và chọn lấy bất cứ thứ gì ngài muốn,

Và dùng nó để che phủ lớp da của tên Khổng lồ này."

Orlando liền đáp: "Nếu như có sẵn

Bất kỳ bộ giáp nào ở đâu đó, trước khi chúng ta bắt đầu hành trình,

Mà có thể dùng được cho người đồng hành của tôi,

Thì món quà đó sẽ vô cùng hữu ích đối với tôi."

Vị Viện phụ bảo ngài rằng: "Hãy vào đây mà xem."

Và trong một căn phòng chứa đồ nhỏ, nơi bức tường

Được phủ kín bởi những bộ giáp cũ kỹ xếp lớp như vỏ sò,

Vị Viện phụ nói với họ rằng: "Ta tặng lại tất cả cho các ngươi đấy."

Morgante lục lọi từng mảnh nhỏ từ đống bụi bặm

Cả bộ giáp, ngoại trừ một chiếc áo giáp lưới, phần lớn đều quá nhỏ,

Và chiếc áo đó thì những vòng xích sắt cũng đã bị gỉ sét ăn mòn.

Họ tự hỏi làm sao mà nó lại vừa vặn với hắn một cách hoàn hảo đến thế,

Thứ mà trước đó chưa từng vừa khít với bất kỳ ai gọn gàng như vậy.

Đó là của một tên Khổng lồ vô địch,

Kẻ đã gục ngã dưới tay vị danh tướng Milo vĩ đại xứ Agrante

Ngay trước cổng tu viện từ nhiều năm về trước.

Câu chuyện đó đã được khắc họa rất rõ trên bức tường;

Vào khoảnh khắc cuối cùng của kẻ thù tu viện,

Kẻ đã tiến hành một cuộc chiến tranh không khoan nhượng:

Họ vẽ lại chính xác cảnh cuộc chiến diễn ra,

Và ở đó có hình ảnh Milo đang đánh bại hắn.

Nhìn thấy chiến tích lịch sử này, Bá tước Orlando thầm nghĩ

Trong trái tim mình: "Lạy Chúa, Đấng ngự trên trời

Thấu suốt mọi sự! Làm sao Milo lại được đưa đến đây?

Ai đã khiến tên Khổng lồ phải bỏ mạng tại nơi này?"

Và rồi vừa khóc, chàng vừa đọc những dòng chữ khắc,

Đến nỗi chẳng thể giữ cho gương mặt mình khô ráo,—

Như ta sẽ kể trong câu chuyện tiếp theo:

Nguyện xin Vua Vinh Quang che chở quý vị khỏi mọi điều ác!