[a] Khi sáng tác bài thơ này, tôi chưa nắm rõ tường tận về cuộc đời của Bonnivard, bằng không tôi đã cố gắng nâng tầm chủ đề bằng một nỗ lực ca ngợi lòng dũng cảm và những đức tính cao đẹp của ông. Nhờ lòng tốt của một công dân thuộc nước cộng hòa vốn vẫn tự hào về ký ức về một con người xứng đáng với thời kỳ huy hoàng nhất của tự do cổ đại, tôi đã có được một số tư liệu về cuộc đời ông:—

"François De Bonnivard, con trai của Louis De Bonnivard, gốc ở Seyssel và là Lãnh chúa vùng Lunes, sinh năm 1496. Ông theo học tại Turin: năm 1510, Jean Aimé de Bonnivard, người bác của ông, đã nhượng lại cho ông chức Viện trưởng Tu viện St. Victor — nơi giáp ranh với tường thành Genève và là một bổng lộc khá lớn....

"Con người vĩ đại này — (Bonnivard xứng đáng với danh hiệu ấy bởi sự kiên cường trong tâm hồn, sự chính trực trong cõi lòng, sự cao thượng trong ý chí, sự sáng suốt trong lời khuyên, lòng dũng cảm trong hành động, vốn hiểu biết rộng lớn và sự sắc sảo trong trí tuệ), — con người vĩ đại ấy, kẻ sẽ khơi dậy sự ngưỡng mộ của tất cả những ai còn có thể xúc động trước một phẩm hạnh anh hùng, sẽ tiếp tục khơi gợi lòng biết ơn sâu sắc nhất trong tâm hồn những người dân Genève yêu quý Genève. Bonnivard luôn là một trong những trụ cột vững chắc nhất của thành phố: để bảo vệ tự do cho nền Cộng hòa của chúng ta, ông không ngần ngại thường xuyên đánh mất tự do của chính mình; ông quên đi sự yên ổn của bản thân; ông coi nhẹ sự giàu sang; ông không quản ngại điều gì để củng cố hạnh phúc cho một quê hương mà ông đã vinh dự lựa chọn; kể từ khoảnh khắc đó, ông trân trọng quê hương như một công dân tận tụy nhất; ông phục vụ đất nước với sự gan dạ của một anh hùng, và ông viết nên Lịch sử của nơi ấy với sự chân mộc của một nhà hiền triết cùng nhiệt huyết của một người yêu nước.

"Ông đã nói trong phần mở đầu cuốn Lịch sử Genève rằng, ngay khi bắt đầu đọc lịch sử các quốc gia, ông đã cảm thấy bị cuốn hút bởi sở thích dành cho các nước Cộng hòa — nơi ông luôn ủng hộ các lợi ích của họ: chính niềm đam mê tự do này chắc chắn đã khiến ông nhận Genève làm quê hương thứ hai của mình....

"Bonnivard, khi còn trẻ, đã hiên ngang tự xưng là người bảo vệ Genève chống lại Công tước xứ Savoy và Giám mục....

"Năm 1519, Bonnivard trở thành vị tử đạo vì tổ quốc: Khi Công tước xứ Savoy tiến vào Genève với năm trăm binh sĩ, Bonnivard e sợ sự phẫn nộ của vị Công tước; ông muốn lui về Fribourg để tránh những hậu quả khôn lường; nhưng ông đã bị phản bội bởi hai kẻ đi cùng, và bị đưa theo lệnh của vị Vương tước đến Grolée — nơi ông bị giam cầm trong suốt hai năm. Bonnivard vốn lận đận trong những chuyến đi: vì những bất hạnh ấy chẳng hề làm giảm đi lòng nhiệt thành của ông đối với Genève, ông vẫn luôn là một kẻ thù đáng gờm đối với những kẻ đe dọa thành phố, và do đó, ông tất yếu phải đối mặt với sự trừng phạt của chúng. Vào năm 1530, trên dãy Jura, ông bị bọn cướp chặn đường, tước đoạt tài sản và một lần nữa bị trao vào tay Công tước xứ Savoy; vị Vương tước này đã ra lệnh giam giữ ông tại Lâu đài Chillon — nơi ông bị cầm tù mà không hề được xét hỏi cho đến tận năm 1536; khi ấy, ông được giải cứu bởi những người Bernois, những kẻ đã chiếm lấy vùng Pays-de-Vaud.

"Khi bước ra khỏi ngục tù, Bonnivard có được niềm vui lớn khi thấy Genève đã tự do và cải cách: nền Cộng hòa đã nhanh chóng bày tỏ lòng biết ơn đối với ông và đền bù cho những đau khổ mà ông từng gánh chịu; họ tiếp nhận ông làm Công dân của thành phố vào tháng Giê-su năm 1536; họ trao cho ông ngôi nhà trước kia từng thuộc về Phó Giám mục, đồng thời cấp cho ông một khoản trợ cấp hai trăm đồng tiền vàng miễn là ông còn lưu trú tại Genève. Ông được kết vào Hội đồng Lưỡng bách vào năm 1537.

"Bonnivard chưa dừng lại việc cống hiến ích nước lợi dân: sau khi nỗ lực mang lại tự do cho Genève, ông tiếp tục thành công trong việc đem lại sự khoan dung cho nơi đây. Bonnivard đã thuyết phục Hội đồng dành cho [các giáo sĩ và những người nông dân] một khoảng thời gian thỏa đáng để xem xét các đề xuất được đưa ra cho họ; ông đã thành công nhờ sự ôn hòa của mình: người ta rao giảng đạo Kitô luôn đạt được thành quả khi rao giảng bằng lòng bác ái....

"Bonnivard là một học giả uyên bác: những bản thảo của ông hiện lưu giữ tại thư viện công cộng là minh chứng cho thấy ông đã nghiền ngẫm các tác giả kinh điển Latinh, đồng thời đào sâu nghiên cứu về thần học và lịch sử. Con người vĩ đại ấy yêu mến khoa học, và ông tin rằng khoa học có thể tạo nên vinh quang cho Genève; vì thế, ông không tiếc công sức để gìn giữ tri thức lại vùng đất mới khai phá này; vào năm 1551, ông hiến tặng thư viện của mình cho công chúng; đó chính là khởi nguồn của thư viện công cộng chúng ta ngày nay; và những cuốn sách ấy phần lớn là các ấn bản quý hiếm và đẹp đẽ từ thế kỷ mười lăm mà người ta vẫn thấy trong bộ sưu tập của chúng ta. Cuối cùng, cũng trong năm đó, người ái quốc nhân hậu này đã lập nền Cộng hòa làm người thừa kế tài sản của mình, với điều kiện số tài sản ấy phải được dùng để duy trì trường cao đẳng đang được lên kế hoạch thành lập.

"Có vẻ như Bonnivard đã qua đời vào năm 1570; nhưng điều đó không thể được khẳng định chắc chắn, bởi có một khoảng trống trong Sổ tang từ tháng Bảy năm 1570 cho đến tận năm 1571." — [Histoire Littéraire de Genève, bởi Jean Senebier (1741-1809), 1786, i. 131-137.]