Lioni. Ta muốn đi nghỉ, đã quá mệt mỏi vì buổi yến tiệc này, buổi tiệc vui vẻ nhất mà chúng ta tổ chức trong nhiều tháng qua, thế mà—ta chẳng hiểu vì sao—nó không hề làm ta khuây khỏa; có một nỗi nặng nề trùm lấy tâm can ta, khiến cho ngay cả trong khoảnh khắc nhẹ nhàng nhất của vũ điệu, dẫu mắt đối mắt, tay đan tay, thậm chí ở bên Nữ tử của Lòng ta, ta vẫn cảm thấy bị áp bức, và qua tâm hồn ta, nó làm lạnh buốt dòng máu trong người, cho đến khi một lớp mồ hôi lạnh tựa Cõi Chết dâng lên trên trán ta; ta đã ráng cười trừ để xua đi ý nghĩ ấy, nhưng không tài nào được; xuyên suốt thứ âm nhạc đang vang vọng bên tai ta,[ec] một tiếng chuông tang vẫn ngân lên rạch ròi và minh bạch, dẫu trầm và xa xăm làm sao, tựa như ngọn sóng vùng Adriatic từng chồm lên trên tiếng rì rầm của Thành phố trong đêm, va đập vào bức tường chắn ngoài bãi Lido: Thế nên ta mới rời khỏi buổi lễ hội trước khi nó lên đến đỉnh điểm, và sẽ tìm đến chiếc gối của mình để cầu mong những suy tư bình yên hơn, hoặc sự lãng quên. Antonio, hãy cầm lấy mặt nạ và áo choàng của ta, rồi thắp chiếc đèn trong phòng ta.

Ant. Vâng, thưa Ngài: Ngài có muốn dùng chút đồ giải khát không?

Lioni. Không, chỉ cần giấc ngủ thôi, thứ mà ta không tài nào sai khiến được. Hãy để ta hy vọng vào nó, dẫu lồng ngực ta đang cảm thấy quá đỗi bất an; ta sẽ thử xem bầu trời có làm dịu đi tâm trí mình không: Quả là một đêm đẹp trời; ngọn gió mây thổi từ phương Đông đã rút vào hang của nó,[411] và vầng Trăng lớn đang tỏa sáng rực rỡ. Thật là tĩnh mịch làm sao! Và thật là tương phản làm sao với khung cảnh ta vừa rời bỏ, nơi ánh chói lòa của những ngọn đuốc cao, cùng thứ ánh sáng nhợt nhạt hơn của những chiếc đèn bạc dọc theo các bức tường treo thảm, trải lên lớp bóng tối bất đắc dĩ vẫn ám ảnh những phòng tranh rộng lớn và mờ ảo ô cửa ấy một khối ánh sáng nhân tạo lóa mắt, thứ ánh sáng phơi bày vạn vật, nhưng chẳng có gì đúng với bản chất thật của chúng. Ở đó, Tuổi Già đang cố gắng gợi lại quá khứ, sau một hồi lâu chật vật tìm kiếm sắc thái của Tuổi Trẻ qua công cuộc trang điểm đầy ảm đạm, và bao nhiêu cái liếc nhìn vào tấm gương quá đỗi trung thực, xúng xính trong mọi niềm kiêu hãnh của trang sức, đã tự đánh mất mình, và đặt niềm tin vào sự giả dối của những tia sáng khoan dung, vừa phơi bày vừa che giấu, để rồi tự tin rằng mình đã bị lãng quên, và rồi bị lừa phỉnh. Ở đó, Tuổi Trẻ, thứ vốn chẳng cần đến cũng chẳng mòn mỏi nghĩ suy về những món phụ xảo trá ấy, lại hoang phí vẻ rạng ngời đích thực, sức khỏe, cùng nét đẹp vu quy của mình giữa chốn chen chúc bất ổn của những kẻ say sưa tiệc tùng ồn ào, và phung phí những giờ phút nghỉ ngơi trong ảo tưởng rằng đây chính là niềm vui, cứ thế hoang phí cho đến khi ánh bình minh rọi lên những gò má xám xợt và đôi mắt trũng sâu, những thứ vốn dĩ chưa nên mang vẻ bề ngoài ấy trong nhiều năm tới.[432][412]

Tiếng nhạc, bữa tiệc, và ly rượu vang, những vòng hoa, hương thơm hoa hồng, và những đóa hoa, đôi mắt lấp lánh, trang sức chói lòa, những cánh tay trắng ngọc và mái tóc đen tuyền, những lọn tóc tết và vòng đeo tay; bầu ngực tựa thiên nga, và chiếc vòng cổ, bản thân nó đã là cả một Ấn Độ, thế nhưng vẫn không làm chói mắt người nhìn bằng chính vật mà nó ôm lấy; những chiếc áo mỏng manh, trôi bồng bềnh tựa áng mây nhẹ giữa tầm nhìn của chúng ta và thiên đường; những đôi chân nhảy múa dập dờn nhỏ nhắn và tựa tiên nữ, gợi lên sự cân xứng thầm kín hơn[ed] của những dáng hình kiều diễm kết thúc thật hoàn hảo—tất cả sự ảo ảnh của khung cảnh chóng mặt ấy, những mê hoặc giả dối và chân thật của nó—Nghệ Thuật và Tự Nhiên, trôi bồng bềnh trước đôi mắt choáng váng của ta, thứ đã uống lấy khung cảnh sắc đẹp hệt như cách người hành hương khô hạn trên cát Ả Rập uống lấy ảo ảnh hão huyền, thứ vẽ ra một hồ nước trong vắt cho cơn khát bị lừa dối của anh ta, tất cả đều đã qua đi. Xung quanh ta là những vì sao và dòng nước—những thế giới phản chiếu trong Đại Dương, một khung cảnh tươi đẹp hơn[ee] rất nhiều so với những ngọn đuốc hắt bóng qua tấm kính diêm dúa; và Nguyên Tố vĩ đại ấy, thứ đối với không gian cũng giống như Đại Dương đối với Trái Đất, trải rộng những tầng sâu xanh thẳm của nó, được làm dịu đi bởi những hơi thở đầu tiên của mùa xuân; vầng Trăng cao vút đang lướt trên con đường kiều diễm của mình, bình thản xoa dịu những bức tường cao ngất của những tòa cao ốc và cung điện sát biển ấy,[ef] những trụ cột bằng đá porphyr, cùng những mặt tiền đắt giá, chất đầy chiến lợi phẩm phương Đông từ muôn vàn loại đá cẩm thạch, tựa như những bàn thờ xếp dọc theo kênh đào lớn, mỗi cái trông như một chiến tích của chiến công hiển hách nào đó được dựng lên từ giữa làn nước, kỳ lạ chẳng kém gì những cỗ khổng lổ kiên cố và huyền bí của kiến trúc, những công trình Titan ấy, những thứ đang vươn lên trên những đồng bằng Ai Cập để chỉ về những thời đại chẳng còn ghi chép nào khác. Vạn vật đều dịu êm: chẳng có gì lay động thô bạo; trái lại, hòa hợp với màn đêm, bất cứ thứ gì di chuyển đều đang lướt đi tựa như một linh hồn.[413]

Tiếng gảy đàn ghi-ta cảnh giác của một vài kẻ tình nhân không ngủ gửi đến người tình thức giấc, và tiếng mở cửa sổ thận trọng, cho thấy rằng anh ta không hề bị ngơ ngơ ngác ngác; trong khi đôi bàn tay trẻ trung của nàng, đẹp tựa ánh trăng mà nó dường như là một phần trong đó, trắng ngọc ngà đến độ run rẩy trong khoảnh khắc hé mở khung cửa sổ bị cấm đoán,[433] để cho tình yêu tràn vào qua âm nhạc, khiến trái tim anh ta rung lên tựa những dây đàn khi mục kích cảnh tượng ấy; tiếng chèo khua lân tinh, hay ánh chớp nhấp nháy nhanh chóng của những chiếc thuyền gondola lướt đi ở đằng xa,[434] và những giọng hát đối đáp của đoàn người chèo thuyền họa lại bằng từng câu thơ; chút bóng tối mờ ảo vắt ngang chiếc cầu Rialto; mái cung điện lấp lánh nào đó, hay ngọn tháp nhọn,[eg] đó là tất cả những hình ảnh và âm thanh đang bao trùm lấy Thành phố sinh ra từ đại dương và làm chủ đất liền này—

Ôi giờ phút tĩnh lặng mới ngọt ngào và vỗ về làm sao! Cảm ơn Người, Đêm ơi! vì Người đã xua đi những điềm gở hãi hùng ấy, những thứ mà giữa chốn đông người, ta không sao xua tan nổi; và với phúc lành từ ảnh hưởng hiền hòa, yên bình của Người, giờ đây ta sẽ lên giường đi ngủ, dẫu cho việc nghỉ ngơi lại gần như đang đối xử bất công với một đêm tuyệt vời thế này,—

[Có tiếng gõ cửa vang lên từ bên ngoài.]

Kia là gì thế? Hay ai lại đến vào giờ phút này?[eh][414]

[Antonio bước vào.]

Ant. Thưa Ngài, có một người ở bên ngoài, vì việc khẩn cấp, đang khẩn thiết xin được yết kiến.

Lioni. Hắn là người lạ mặt à?[ei]

Ant. Gã quấn kín mặt trong áo choàng, nhưng cả giọng nói lẫn điệu bộ của gã đều có vẻ quen thuộc với con;[ej] con đã gặng hỏi tên gã, nhưng có vẻ gã ngần ngại không muốn tiết lộ, trừ phi là với chính Ngài; gã đang khẩn khoản nài nỉ được phép đến gặp Ngài.

Lioni. Thật là một giờ khắc kỳ lạ, và một phong thái đầy khả nghi! Thế nhưng mối hiểm nguy chắc chẳng lớn lao gì: các nhà quý tộc đâu có bị tấn công ngay tại dinh thự của họ; dẫu vậy, dù ta không biết mình có kẻ thù nào ở Venice hay không, cẩn trọng vẫn hơn. Hãy cho gã vào, rồi lui ra; nhưng nhớ gọi nhanh một vài kẻ đồng nghiệp của ngươi ra túc trực bên ngoài.—Gã này có thể là ai nhỉ?—

[Antonio bước ra, rồi trở lại cùng Bertram đang trùm áo choàng kín mít.]

Ber. Thưa Ngài Lioni kính mến, tôi không còn thời gian để lãng phí, và ngài cũng vậy—hãy đuổi kẻ hầu này đi; tôi muốn có không gian riêng với ngài.

Lioni. Nghe giống giọng của Bertram quá—Hãy lui ra, Antonio.

[Antonio bước ra.]

Giờ thì, người lạ mặt kia, anh muốn gì vào giờ này?

Ber. (tự hé lộ thân phận). Một đặc ân, thưa vị bảo trợ cao quý của tôi; ngài đã ban ơn cho bề tôi nghèo khổ Bertram của ngài rất nhiều lần; xin hãy ban thêm điều này nữa để khiến hắn được hạnh phúc.

Lioni. Ngươi đã quen biết ta từ thời niên thiếu, và ta vẫn luôn sẵn lòng giúp đỡ ngươi trong mọi mục đích tiến thân chính đáng, những thứ phù hợp với địa vị của ngươi; ta đã muốn hứa ngay trước khi nghe ngươi thỉnh cầu, chỉ vì giờ phút này, phong thái của ngươi, cùng cách nài nỉ vội vã kỳ lạ này khiến ta nghi ngờ rằng cuộc viếng thăm này ẩn chứa một ý nghĩa huyền bí nào đó—nhưng cứ nói đi—Đã có chuyện gì xảy ra thế, một cuộc ẩu đả bồng bột và bất thình lình nào chăng?[415] Vài chén quá đà, một vụ xô xát, rồi một nhát dao? Toàn chuyện cơm bữa ấy mà; miễn là ngươi không làm đổ máu dòng dõi quý tộc, ta sẽ bảo đảm an toàn cho ngươi; nhưng khi ấy ngươi phải rút lui, bởi vì những người bạn và họ hàng đang phẫn nộ, trong cơn cuồng nộ đầu tiên của sự trả thù, còn đáng sợ hơn cả luật pháp ở Venice.

Ber. Thưa Ngài, tôi vô cùng cảm kích; nhưng——

Lioni. Nhưng cái gì? Ngươi không ra tay bồng bột chống lại một thành viên trong giới quý tộc của chúng ta đấy chứ? Nếu vậy—hãy rút lui và trốn đi—đừng nhận tội; ta không muốn ra tay sát hại—nhưng khi đó ta cũng chẳng thể cứu được ngươi! Kẻ nào đã làm đổ máu dòng dõi quý tộc——

Ber. Tôi đến để cứu máu dòng dõi quý tộc, chứ không phải để làm đổ nó! Và vì thế tôi phải thật khẩn trương, bởi mỗi phút trôi qua có thể cướp đi một sinh mạng; vì Thời Gian đã đổi chiếc lưỡi hái chậm chạp của mình lấy thanh gươm hai lưỡi, và sắp sửa lấy đi lớp bụi từ những ngôi mộ thay cho hạt cát để lấp đầy chiếc đồng hồ cát của hắn!—Ngày mai ngài đừng bước chân ra ngoài nhé!

Lioni. Tại sao lại không?—Lời đe dọa này có ý nghĩa gì?

Ber. Xin đừng tìm hiểu ý nghĩa của nó, mà hãy làm theo điều tôi khẩn khoản cầu xin ngài;—đừng bước ra ngoài, mặc cho ngoài kia có chuyện gì xảy ra; dẫu cho tiếng gầm thét của đám đông—tiếng khóc than của phụ nữ, tiếng ré lên của trẻ thơ—tiếng rên rỉ của đàn ông, tiếng va chạm của binh khí—âm thanh của tiếng trống dồn dập, tiếng kèn réo rắt và tiếng chuông rỗng tuếch, cùng vang lên trong một hồi báo động lớn!—Đừng bước ra ngoài, cho đến khi tiếng chuông cáo chung im bặt, thậm chí ngay cả lúc đó cũng đừng ra cho đến khi tôi quay lại!

Lioni. Lại nữa, điều này có nghĩa là gì?

Ber. Tôi lại nói với ngài rằng, đừng hỏi; nhưng vì tất cả những gì ngài trân quý trên mặt đất hay nơi Thiên Đàng—vì Linh hồn của những bậc tổ tiên vĩ đại và niềm hy vọng noi gương họ, để lại những hậu duệ xứng đáng với cả họ và ngài—vì tất cả những gì ngài có được đầy hồng phúc trong hy vọng hay ký ức[416]—vì tất cả những gì ngài phải sợ hãi ở cõi đời này hay mai sau—vì tất cả những việc thiện ngugời từng làm cho tôi, ơn nghĩa mà giờ đây tôi muốn báo đáp bằng một ân huệ lớn lao hơn,[el] hãy ở lại trong nhà—hãy đặt niềm tin vào các vị thần hộ mệnh trong gia đình ngài,[em] và vào lời hứa an toàn của tôi, nếu ngài làm theo những gì tôi khuyên nhủ lúc này—còn bằng không, ngài tiêu đời!

Lioni. Quả thực ta đã chìm ngập trong kinh ngạc; chắc chắn là ngươi đang lú lẫn rồi! Ta có gì phải sợ hãi chứ? Ai là kẻ thù của ta? Hay nếu có những kẻ như thế, tại sao ngươi lại liên minh với chúng?—ngươi cơ chứ! Hoặc, nếu đã liên minh như vậy, sao giờ này ngươi mới đến để báo cho ta, mà không phải sớm hơn?

Ber. Tôi không thể trả lời câu hỏi này. Ngài vẫn sẽ bước ra ngoài bất chấp lời cảnh báo chân thành này chứ?

Lioni. Ta sinh ra không phải để chùn bước trước những lời đe dọa vẩn vơ mà nguyên nhân ta chẳng hề hay biết: đến giờ họp hội đồng, dù sớm hay muộn, ta tuyệt đối không bao giờ vắng mặt.

Ber. Xin đừng nói vậy! Một lần nữa, ngài đã quyết tâm bước ra ngoài bằng được sao?

Lioni. Đúng vậy. Và chẳng có gì có thể cản trở ta!

Ber. Vậy thì, xin Chúa hãy thương xót linh hồn ngài!—Vĩnh biệt!

[Định bước đi.]

Lioni. Khoan đã—còn có uẩn khúc gì lớn lao hơn sự an toàn của chính ta, thứ đang khiến ta phải gọi ngươi lại; chúng ta không thể cứ thế chia tay: Bertram, ta đã quen biết ngươi lâu rồi.

Ber. Từ thời thơ ấu, thưa Ngài, ngài vẫn luôn là người bảo trợ cho tôi: trong những ngày tháng tuổi thơ bồng bột, khi giai cấp còn quên đi, hay đúng hơn, chưa được dạy cho cách ghi nhớ đặc quyền lạnh lùng của nó, chúng ta từng cùng nhau đùa nghịch; những trò chơi, nụ cười, và cả nước mắt của chúng ta thường hòa quyện vào nhau; cha tôi là bề tôi của cha ngài, còn tôi chẳng kém gì người anh em nuôi của con trai ngài; năm tháng đưa chúng ta đi bên nhau—những giờ phút hạnh phúc, tràn đầy thương yêu! Ôi Chúa ơi! Sự khác biệt giữa những giờ phút ấy với bây giờ mới lớn lao làm sao!

Lioni. Bertram, chính ngươi mới là kẻ đã quên lãng chúng.[417]

Ber. Chưa từng, bây giờ hay mãi mãi, bất chấp điều gì xảy ra, tôi vẫn muốn cứu mạng ngài: khi chúng ta trưởng thành thành những Đấng Nam Nhi, và ngài cống hiến hết mình cho nhà nước như đúng địa vị của ngài, còn gã Bertram khiêm nhường hơn thì bị bỏ lại với những nhọc nhằn của tầng lớp thấp kém, ngài vẫn không hề ruồng bỏ tôi; và nếu số phận của tôi không vươn lên cao ngợi, thì đó chẳng phải lỗi của con người từng nhiều lần giải cứu và nâng đỡ tôi, khi tôi đang giật mình trước những con sóng của Hoàn Cảnh, thứ sẵn sàng cuốn phăng đi những kẻ yếu đuối: Dòng máu quý tộc chưa từng chảy trong một trái tim nào cao quý hơn trái tim mà ngài đã chứng minh cho tôi thấy, một kẻ bình dân hèn mọn tên là Bertram. Ước gì các Nguyên lão đồng nghiệp của ngài cũng được như ngài!

Lioni. Này, ngươi có điều gì muốn chống lại Viện Nguyên lão à?[en]

Ber. Không có gì.

Lioni. Ta biết rằng có những tâm hồn phẫn nộ và những kẻ lẩm bẩm bất mãn về tội phản quốc ngấm ngầm, những kẻ đang ẩn nấp nơi xó xỉnh chật hẹp, và bước ra ngoài với chiếc áo choàng kín mít để thì thầm những lời nguyền rủa với bóng đêm; những tên lính rã ngũ, những gã du thủ du thực bất mãn, và những kẻ ăn chơi đàng điếm tuyệt vọng thường gây gổ trong các quán rượu; ngươi đâu có du cư cùng đám người đó: đúng là dạo gần đây ta đã mất liên lạc với ngươi, nhưng ngươi vốn quen sống ôn hòa, bẻ bánh cùng những người bạn chân chất, và mang một nét mặt vui tươi. Chuyện gì đã xảy ra với ngươi thế? Trong đôi mắt trũng sâu, gò má tái mét, và những cử động bất an của ngươi, nỗi Buồn, sự Thấu Hổ, và Lương Tâm dường như đang chiến đấu để tàn phá ngươi.

Ber. Thà rằng Nỗi Thẹn và Nỗi Buồn hãy giáng xuống cái chế độ chuyên chế đáng nguyền rủa đang đè nặng lên chính bầu không khí ở Venice này, khiến con người ta phát điên hệt như trong những giờ phút cuối cùng của trận dịch hạch đang cướp đi linh hồn khỏi sự sống trong cơn mê sảng![eo]

Lioni. Có những kẻ ác nhân đã nhúng tay vào ngươi rồi, Bertram; đây không phải là ngôn ngữ hay suy nghĩ quen thuộc của ngươi; có kẻ khốn nào đó đã chuốc cho ngươi say mèm sự bất mãn: nhưng ngươi không được phép lụi tàn như thế; ngươi vốn là người tốt bụng, tử tế, và chẳng hề thích hợp với những hành vi đê hèn mà Thói Xấu và Tội Ác muốn ép ngươi phải làm: Hãy thú nhận đi—hãy thổ lộ với ta—ngươi biết rõ bản tính của ta mà. Các ngươi buộc phải làm gì, điều mà có thể ngăn cản người bạn của ngươi, đứa con trai duy nhất của người từng là ân nhân của cha ngươi, sao cho thiện chí của chúng ta là một di sản mà chúng ta phải để lại cho đời sau đúng như những gì chúng ta từng nhận được, hoặc thậm chí còn lớn hơn; ta hỏi ngươi, ngươi phải làm gì, để ta phải coi ngươi là kẻ nguy hiểm, và phải giam mình trong nhà hệt như một thiếu nữ ốm yếu?

Ber. Thôi, xin đừng gặng hỏi tôi thêm nữa: Tôi phải đi đây——

Lioni. Và để ta bị sát hại ư!—Nói xem, chẳng phải ngươi vừa nói thế sao, Bertram dịu dàng của ta?

Ber. Ai nhắc đến chuyện sát hại? Tôi đã nói gì về chuyện sát hại chứ? Xạo đấy! Tôi chưa hề thốt ra một từ nào như thế.

Lioni. Ngươi chưa thốt ra; nhưng từ ánh mắt sắc lạnh như sói của ngươi, khác biệt quá đỗi so với những gì ta từng biết, đang trừng trừng ló dạng dáng dấp của một đấu sĩ. Nếu sinh mạng của ta là mục tiêu của ngươi, thì hãy lấy nó đi—ta không mang vũ khí—rồi biến đi! Ta chẳng thèm giữ lấy hơi thở của mình dựa trên một điều kiện bấp bênh như sự thương hại thất thường của những kẻ như ngươi và những kẻ đã sai phái ngươi làm nhiệm vụ này.

Ber. Thà đổ máu chính mình chứ tôi không đời nào làm đổ máu ngài; thà làm tổn hại đến một sợi tóc của ngài còn hơn tôi phải đặt ngàn sinh mạng vào vòng hiểm nguy, thậm chí có những mạng sống còn cao quý, phải nói là cao quý hơn cả ngài.

Lioni. Ồ, hóa ra là vậy sao? Tha lỗi cho ta nhé, Bertram; ta không đáng để được tách ra khỏi những buổi hiến tế đẫm máu cao cả đến thế—những kẻ đang gặp nguy hiểm và tạo ra hiểm nguy ấy là ai?

Ber. Venice, và tất cả những gì thuộc về nàng, đang bị chia rẽ hệt như một ngôi nhà tự chống lại chính mình, và nàng sẽ sụp đổ trước khi hoàng hôn ngày mai buông xuống!

Lioni. Lại thêm những điều huyền bí, và đầy rợn ngợp nữa chứ! Nhưng giờ thì, hoặc ngươi, hoặc ta, hoặc cả hai, rất có thể đang đứng bên bờ vực diệt vong; hãy nói rõ ra một tiếng, và ngươi sẽ được an toàn và vinh quang: bởi vì cứu người thì vinh quang hơn là sát hại, lại còn sát hại trong bóng tối nữa chứ—Ôi trời, Bertram! Đó không phải là thủ đoạn dành cho ngươi! Trông sẽ ra sao nếu nhìn thấy trên đầu ngọn giáo chiếc đầu của kẻ từng mở rộng trái tim mình cho ngươi? Được chính tay ngươi bưng ra trước đám đông đang run rẩy? Và đó rất có thể là số phận của ta; bởi vì ta thề tại đây, bất chấp mọi hiểm nguy hay hình phạt từ lời tố cáo của ngươi, ta sẽ bước chân ra ngoài, trừ phi ngươi chịu kể tường tận nguyên nhân, và cho thấy hậu quả của toàn bộ những gì đã đưa ngươi đến đây!

Ber. Không còn cách nào để cứu ngài sao? Thời gian đang trôi vùn vụt, và ngài tiêu đời rồi!—ngài! Người ân nhân duy nhất của tôi, sinh thể duy nhất vẫn luôn kiên định với tôi qua mọi thăng trầm. Thế nhưng, xin đừng biến tôi thành kẻ phản bội! Hãy để tôi cứu ngài—nhưng xin hãy tha cho danh dự của tôi!

Lioni. Danh dự có thể nằm ở xó xỉnh nào trong một liên minh sát nhân chứ? Và ai mới là kẻ phản bội nếu không phải là những kẻ phản lại Quốc Gia?

Ber. Một liên minh dẫu sao vẫn là một hiệp ước, và càng mang tính ràng buộc hơn trong những trái tim lương thiện khi lời nói phải thay cho luật pháp; và trong tâm trí tôi, chẳng có kẻ phản bội nào tệ hại hơn kẻ mà hành vi phản bội gia đình hắn lại cắm phập chiếc dao găm vào lồng ngực kẻ từng đặt trọn niềm tin vào lòng trung thực của hắn.

Lioni. Và ai sẽ là kẻ đâm lưỡi dao ấy vào ngực ta?

Ber. Không phải tôi; tôi đã có thể kìm nén tâm hồn mình trước mọi thứ ngoại trừ điều này. Ngài không được phép chết! Và hãy nghĩ xem sinh mạng của ngài đáng quý nhường nào, khi tôi đánh đổi bằng ngàn sinh mạng khác, không, hơn thế nữa, Sinh Mạng của muôn vạn sinh mạng, tự do của những thế hệ mai sau, để không phải trở thành kẻ sát nhân mà ngài vừa gán ghép cho tôi:—một lần, lại một lần nữa, tôi khẩn khoản van xin ngài, đừng bước qua ngưỡng cửa!

Lioni. Vô ích thôi—ngay khoảnh khắc này ta sẽ bước ra ngoài.

Ber. Vậy thì thà Venice sụp đổ còn hơn là người bạn của tôi phải chết! Tôi sẽ tiết lộ—sẽ gài bẫy—sẽ phản bội—sẽ phá hủy[420]—Ôi, ta đã trở thành một kẻ đê tiện nhường nào vì ngài chứ!

Lioni. Phải nói là vị cứu tinh của người bạn ngươi và của cả Quốc Gia mới đúng!—Nói đi—đừng chần chừ—mọi phần thưởng, mọi sự bảo đảm cho sự an toàn và phúc lợi của ngươi; sự giàu có tựa như những gì Quốc Gia ban tặng cho những bề tôi xứng đáng nhất của nàng; không, chính tước vị Quý tộc, ta sẽ bảo đảm cho ngươi, miễn là ngươi thành tâm và hối cải.

Ber. Tôi đã suy nghĩ lại: không thể được—tôi yêu ngài—ngài biết rõ điều đó—việc tôi đứng ở đây chính là bằng chứng, dẫu chưa phải là tất cả nhưng là điều cuối cùng; nhưng sau khi đã làm tròn bổn phận với ngài, giờ đây tôi phải làm tròn bổn phận với tổ quốc mình! Vĩnh biệt—chúng ta sẽ không bao giờ gặp lại nhau trong cõi đời này nữa!—vĩnh biệt!

Lioni. Này chúng mày đâu!—Antonio—Pedro—ra cửa ngay! Xem chừng không cho ai qua lại—bắt giữ kẻ này lại!——

[Antonio và những Gia nhân vũ trang khác bước vào, tóm lấy Bertram.]

Lioni (nói tiếp). Hãy cẩn thận đừng để hắn bị thương; mang cho ta thanh gươm và áo choàng, rồi chuẩn bị chiếc thuyền gondola bốn chèo—nhanh lên—

[Antonio bước ra.]

Chúng ta sẽ đến dinh của Giovanni Gradenigo, và sai người đi triệu Marc Cornaro:—đừng sợ, Bertram; hành động bạo lực cần thiết này là vì sự an toàn của chính ngươi, cũng như vì lợi ích chung của đất nước.

Ber. Ngài muốn đày tôi đến đâu làm tù nhân?

Lioni. Trước tiên là đến trước mặt "Hội đồng Mười"; kế tiếp là đến trước Tổng đốc.

Ber. Đến trước Tổng đốc ư?

Lioni. Chắc chắn rồi: Chẳng phải ông ấy là Nguyên Thủ của Quốc Gia sao?

Ber. Có lẽ là thế vào lúc bình minh—

Lioni. Ngươi có ý gì?—nhưng rồi chúng ta sẽ sớm rõ thôi.

Ber. Ngài chắc chứ?

Lioni. Chắc chắn như mọi phương pháp dịu dàng có thể đem lại; và nếu chúng thất bại, ngươi biết rõ "Hội đồng Mười" cùng tòa án của họ rồi đấy, và rằng nhà ngục của St. Mark có những gì, và những ngục tối ấy có cả giá tra tấn.[421]

Ber. Vậy thì hãy dùng đến nó trước khi bình minh kịp ló dạng trên bầu trời này.—Thêm một lời như thế nữa, và ngươi sẽ phải nát thây từng mảnh, bởi chính cái chết mà ngươi nghĩ sẽ phán quyết lên đầu ta.

[Antonio bước vào.]

Ant. Thưa Ngài, thuyền đã sẵn sàng, và mọi thứ đã chuẩn bị xong xuôi.

Lioni. Hãy canh chừng tên tù nhân. Bertram, ta sẽ tranh luận với ngươi trên đường đến dinh của bậc Hiền triết Gradenigo.

[Họ cùng bước ra.]

Tổng đốc và Người cháu Bertuccio Faliero.

Tổng đốc. Tất cả người trong phủ chúng ta đã tập hợp đủ chưa?

Ber. F. Họ đã tề tựu đông đủ, và đang háo hức chờ hiệu lệnh, bên trong khuôn viên cung điện của chúng ta tại San Polo:[436] Con đến để nhận những mệnh lệnh cuối cùng của Người.

Tổng đốc. Giá như có thêm chút thời gian để tập hợp thêm nhiều bộ hạ từ thái ấp của riêng ta ở Val di Marino thì tốt biết mấy—nhưng giờ thì quá muộn rồi.

Ber. F. Thiết tưởng, thưa Ngài, mọi chuyện thế này lại hay hơn: Sự gia tăng đột ngột của đoàn tùy tùng sẽ đánh động sự nghi ngờ; và dẫu vô cùng hung hãn và trung thành, những kẻ chư hầu ở vùng đất đó quá thô lỗ và hay gây sự, không thể duy trì lâu dài kỷ luật bí mật mà chúng ta cần cho một nhiệm vụ như thế, cho đến khi kẻ thù của chúng ta bị xử lý xong xuôi.

Tổng đốc. Đúng vậy; nhưng một khi hiệu lệnh đã được phát ra, đó mới chính là những con người dành cho một cuộc đại sự như thế; những tên nô lệ thành phố này đều có những toan tính ích kỷ riêng, thành kiến chống lại hoặc ủng hộ vị quý tộc này nọ, điều có thể khiến chúng làm quá đà hoặc tha mạng ở những nơi mà sự nhân từ có thể là sự điên rồ; những tên nông dân hung hãn, những kẻ nô dịch tại hạt Val di Marino của ta, sẽ tuân lệnh chúa tể của chúng mà không cần phân biệt yêu ghét kẻ thù của ngài;[422] đối với chúng, Marcello hay Cornaro đều như nhau cả, một Gradenigo hay một Foscari;[eq] chúng chẳng quen giật mình trước những cái tên phù phiếm ấy, cũng chẳng cúi gối trước một Viện Nguyên lão đô thành; một thủ lĩnh mặc giáp mới là Suzerain của chúng, chứ không phải một kẻ mặc áo choàng chốn triều đình.

Ber. F. Chúng ta đã đủ người rồi; còn về thái độ của các bộ hạ của chúng ta đối với Viện Nguyên lão, con xin lấy mạng ra đảm bảo.

Tổng đốc. Thốt ra câu này là ván đã đóng thuyền; nhưng để làm một nhiệm vụ chinh chiến, thực chiến nơi trận mạc, hãy giao phó cho đám nông dân của ta: Chính chúng đã làm cho ánh mặt trời bừng sáng giữa đại quân Hung nô khi những gã thị dân xám xợt thụt lùi về lều trại, và co rúm khi nghe tiếng kèn chiến thắng của chính chúng. Nếu sự kháng cự yếu ớt, ngươi sẽ thấy những công dân này đều dũng mãnh tựa những con Sư tử đúng như Biểu trưng của họ;[437] nhưng nếu có nhiều việc phải làm, ngươi sẽ ước giá như có ta bên cạnh một băng đảng những gã nhà quê cứng cỏi như sắt thép sau lưng.

Ber. Nghĩ vậy, con không khỏi ngạc nhiên khi ngài quyết định tung cú đánh bất ngờ đến thế.

Tổng đốc. Những đòn giáng như thế buộc phải thực hiện một cách bất ngờ hoặc không bao giờ. Khi ta đã chế ngự được sự hối hận yếu ớt và giả dối cứ bám riết lấy trái tim mình, thứ vốn quá đỗi yếu mềm nhượng bộ cho cảm xúc của những ngày tháng cũ, ta đã vô cùng khao khát được ra đòn; và thứ nhất, để ta không phải nhượng bộ một lần nữa trước những cảm xúc ấy; và thứ hai, bởi vì trong số tất cả những kẻ này, ngoại trừ Israel và Philip Calendaro, ta không dám chắc lắm về lòng dũng cảm hay sự trung thành của chúng: Ngày hôm nay có thể tìm thấy trong số chúng một kẻ phản bội chúng ta, hệt như ngày hôm qua có hàng ngàn kẻ phản bội Viện Nguyên lão; nhưng một khi đã bước vào trận chiến, với chuôi gươm còn nóng hổi trong tay, chúng buộc phải tiến lên vì lợi ích của chính mình; một nhát gươm đã giáng xuống, và bản năng thuần túy của đứa con đầu lòng Cain, thứ vẫn luôn ẩn giấu đâu đó trong trái tim nhân thế,[423] dẫu Hoàn Cảnh có thể kìm hãm nó, sẽ thúc giục phần còn lại lao lên bầy đàn hệt như loài sói; cảnh tượng đẫm máu trước đám đông sẽ khơi dậy cơn khát máu nhiều hơn nữa, hệt như ly rượu đầu tiên dẫn dắt đến cả một đêm yến tiệc dài đằng đẵng; và ngươi sẽ thấy việc trấn áp chúng còn khó khăn hơn nhiều so với việc thúc giục chúng một khi chúng đã bắt đầu, nhưng cho đến khoảnh khắc ấy, chỉ một tiếng nói, một cọng rơm, một chiếc bóng thôi cũng đủ sức bẻ lái chúng sang hướng khác.—Đêm đã đi đến đâu rồi?

Ber. F. Gần đến giờ bình minh rồi.

Tổng đốc. Vậy thì đã đến lúc đánh chuông rồi. Đã bố trí người xong xuôi chưa?

Ber. F. Tới giờ này thì họ đã sẵn sàng; nhưng họ có lệnh không được tấn công cho đến khi nhận được hiệu lệnh từ chính ngài thông qua trực tiếp con.

Tổng đốc. Tốt lắm.—Liệu buổi sáng có bao giờ chịu đặt dấu chấm hết cho những vì sao vẫn đang lấp lánh trên khắp bầu trời kia không? Tâm trí ta đã định hình và kiên định, và khi đã như thế, chính nỗ lực mà ta phải bỏ ra để quyết tâm gột rửa Nền Cộng hòa này bằng lửa giờ đây khiến tinh thần ta trở nên vững vàng hơn. Ta đã từng khóc thét, và từng run rẩy khi nghĩ đến sứ mệnh khủng khiếp này; nhưng giờ đây ta đã dập tắt mọi cảm xúc vô bổ, và ngẩng cao đầu đối diện với cơn bão đang dâng trào, hệt như người lái tàu của một chiếc thuyền Đốc công:[438] Thế nhưng (ngươi có tin không, hỡi người họ hàng?) đó lại là một cuộc đấu tranh vĩ đại hơn đối với ta, so với khi các quốc gia chứng kiến vận mệnh của họ chìm khuất trong trận chiến sắp cận kề, nơi ta là thủ lĩnh của một khối phalanx, nơi hàng ngàn sinh mạng chắc chắn sẽ phải bỏ mạng—Phải, việc làm rỉ ra dòng máu ô uế, hôi tanh từ tĩnh mạch của một vài tên bạo chúa phù thủng đòi hỏi ta phải tôi luyện ý chí cho một mục đích từng khiến Timoleon trở thành bất tử,[439] còn hơn cả việc đối diện với những nhọc nhằn và hiểm nguy của một đời binh nghiệp.

Ber. F. Con rất đỗi vui mừng khi thấy sự khôn ngoan thuở trước của ngài đã chế ngự được những cơn cuồng nộ từng dằn vặt ngài khốc liệt nhường nào trước khi ngài đưa ra quyết định.[424]

Tổng đốc. Ta vẫn luôn như thế; giờ phút xao động xuất hiện ngay trong những tia sáng lấp lánh đầu tiên của một mục đích, khi cảm xúc có quá nhiều không gian để chi phối; nhưng trong giờ phút hành động, ta vẫn luôn điềm tĩnh hệt như những thây ma nằm xung quanh ta: Điều này những kẻ từng biến ta thành kẻ như ngày hôm nay đều rõ, và chúng đặt niềm tin vào sức mạnh chế ngự mà ta vẫn duy trì đối với tâm trạng của mình khi cơn bão táp đầu tiên qua đi. Nhưng chúng đâu có hay biết rằng có những thứ biến sự trả thù thành một phẩm hạnh thông qua sự suy ngẫm, chứ không phải một bộc phát của cơn giận hờn thuần túy; dẫu cho luật pháp có ngủ quên, Công lý vẫn thức tỉnh, và những tâm hồn bị tổn thương thường thực thi công lý công cộng bằng những hành vi sai trái mang tính cá nhân, và tự biện minh cho hành động của chính mình trước bản thân.—Ta tưởng như ngày sắp rạng—chẳng phải thế sao? Nhìn kìa, đôi mắt ngươi hãy còn sự tinh anh của tuổi trẻ;—bầu trời đang khoác lên mình sự tươi mới của buổi sáng, và ít nhất là đối với ta, đại dương trông có vẻ xám xịt hơn qua ô cửa sổ.

Ber. F. Quả thực vậy, buổi sáng đang loang lổ sắc màu trên bầu trời.[er][440]

Tổng đốc. Vậy thì đi thôi! Hãy đảm bảo rằng chúng ra đòn không chần chừ, và ngay khi tiếng chuông đầu tiên từ tháp St. Mark vang lên, hãy tiến đánh cung điện với toàn bộ lực lượng của dòng họ chúng ta; ta sẽ gặp ngươi ở đây; Lực lượng Mười sáu cùng các đại đội của họ sẽ di chuyển theo các hàng ngũ riêng biệt vào cùng một khoảnh khắc chính xác: Hãy chắc chắn rằng ngươi tự bố trí lực lượng tại Cổng lớn: Ta không đời nào tin tưởng "Hội đồng Mười" trừ phi là vào chúng ta—phần còn lại, đám đông ô hợp của giới quý tộc, cứ để chúng thỏa mãn những lưỡi gươm bớt dè dặt hơn của những kẻ đồng minh với chúng ta. Hãy nhớ rằng tiếng hô vẫn là "Thánh Mark! Người Genoa đã đến—nào cứu giá! Thánh Mark và Tự do!"—Nào—giờ thì hành động thôi![es][425]

Ber. F. Vĩnh biệt người chú cao quý của con! Chúng ta sẽ hội ngộ trong tự do và quyền tối cao đích thực, hoặc không bao giờ!

F. Lại đây, Bertuccio của ta—một cái ôm thôi; hãy mau lên, vì trời ngày càng sáng rõ; hãy sớm phái một sứ giả đến báo cho ta biết mọi chuyện ra sao khi ngươi tái hợp với quân đội của chúng ta, rồi sau đó hãy gióng lên—hãy gióng lên tiếng chuông bão táp từ tháp St. Mark!

[Bertuccio Faliero bước ra.]

Tổng đốc (đứng một mình). Nó đã đi rồi, và trên mỗi bước chân đi ấy là cả một sinh mạng. Mọi chuyện đã an bài.[441] Giờ đây Thiên thần hủy diệt đang lơ lửng bên trên Venice, và dừng lại trước khi trút chén thánh, hệt như con mồi đang được chú đại bàng quan sát từ trên cao, và trong khoảnh khắc, lơ lửng giữa không trung, hắn tạm ngừng chuyển động của đôi cánh hùng vĩ, rồi lao vút xuống với chiếc mỏ chuẩn xác không trật đi đâu được.[442] Hỡi Ngày! Kẻ đang chậm rãi bước đi trên mặt nước! Hãy tiến lên—tiến lên đi—ta không muốn đánh giặc trong bóng tối, mà thà nhìn cho rõ để không một đòn nào đánh hụt. Và các ngươi, hỡi những con sóng biển xanh thẳm! Ta từng chứng kiến các ngươi nhuốm đỏ từ lâu, và nhuốm thật sâu nữa là đằng khác, bằng máu của người Genoa, Saracen, và Hung nô, trong khi dòng máu của Venice cũng tuôn chảy, nhưng là trong vinh quang chiến thắng: Giờ đây ngươi buộc phải khoác lên mình một sắc đỏ thẫm thuần chất; không một giọt máu man rợ nào có thể hòa giải chúng ta lúc này với thứ sắc đỏ kinh hoàng ấy, mà dù là bạn hay thù, tất cả sẽ quằn quại trong cuộc tàn sát đô thành. Và ta đã sống đến tuổi tám mươi[443] để chứng kiến cảnh này sao? Ta, kẻ từng được tôn vinh là Người Bảo Trợ Thành Phố? Ta, kẻ mà khi nhắc đến tên, hàng triệu chiếc mũ đã được tung lên bầu trời, và những tiếng kêu từ hàng vạn con người vang lên, khẩn thiết cầu xin Thiên Đàng ban phước lành,[426] danh tiếng, và trường thọ cho ta—chỉ để chứng kiến ngày hôm nay? Thế nhưng ngày hôm nay, đen tối trong cuốn lịch sử, sẽ được nối tiếp bằng một thiên niên kỷ rực rỡ. Tổng đốc Dandolo từng sống đến tuổi chín mươi để chinh phục các đế chế, và từ chối vương miện của họ;[444] ta sẽ từ bỏ một chiếc vương miện, và khiến Quốc Gia khôi phục lại nền tự do của mình—nhưng ôi! Bằng phương tiện nào đây? Mục đích cao cả phải biện minh cho phương tiện. Là gì chứ vài giọt máu người? Thật nhảm nhí, máu của bọn bạo chúa nào phải máu người; chúng, giống như những tên Moloch hiện thân, nuôi sống bản thân bằng máu của chúng ta, cho đến khi đến lúc tống chúng về những nấm mồ mà chính tay chúng đã vun đắp cho thật đông đúc.—Hỡi Thế Giới! Hỡi Nhân Loại! Các ngươi là gì, và những thiết kế vĩ đại nhất của chúng ta là gì, mà chúng ta cứ phải hành sự bằng tội ác để trừng phạt tội ác? Và tàn sát hệt như thể Thần Chết chỉ có độc một cánh cổng này, trong khi chỉ vài năm nữa thôi là thanh gươm đã trở thành thứ thừa thãi rồi? Và ta, đang đứng bên bờ vực của cõi giới vô định, lại vẫn cứ cử đi biết bao sứ giả đi trước dọn đường cho mình?—Ta không được phép suy ngẫm điều này nữa.

[Khoảng lặng.]

Kìa! Chẳng phải có tiếng rì rầm hệt như những giọng nói từ đằng xa, và tiếng bước chân rầm rập hòa nhịp theo tiếng bước hành quân đó sao? Những điều ước của chúng ta vẽ ra biết bao ảo ảnh ngay cả từ âm thanh! Không thể nào thế được—hiệu lệnh vẫn chưa vang lên—Tại sao nó lại chần chừ? Sứ giả của cháu ta hẳn phải đang trên đường đến gặp ta, và chính nó có lẽ lúc này đây cũng đang kéo lê cánh cổng tháp dốc đứng kêu có kèn kẹt trên bản lề nặng trịch của nó,[v] nơi chiếc chuông tiên tri khổng lồ u ám đang đung đưa,[ev] thứ chưa bao giờ ngân lên ngoại trừ vì cái chết của một vương tôn công tử, hay vì một quốc gia đang lâm nguy, ngân lên những điềm báo kinh hoàng; cứ để nó làm tròn nhiệm vụ của mình, và hãy để tiếng ngân này là tiếng ngân khủng khiếp nhất và cuối cùng của nó cho đến khi ngọn tháp kiên cố phải rung chuyển!—Cái gì! Vẫn im lìm ư? Ta muốn bước ra ngoài, nhưng vị trí của ta là ở đây, để trở thành trung tâm hội tụ cho những yếu tố thường xuyên bất hòa đang cấu thành nên các liên minh kiểu này, và để giữ vững sự dao động của những kẻ yếu đuối trong trường hợp xảy ra xung đột; bởi vì nếu chúng giao chiến, thì cuộc chiến sẽ diễn ra ngay tại đây, bên trong cung điện, nơi chiến sự sẽ trở nên ác liệt nhất: Vậy thì đây phải là vị trí của ta, đúng với tư cách của kẻ chủ mưu.—Kìa! Nó đến rồi—nó đến rồi, sứ giả của cháu ta, tên Bertuccio dũng cảm.—Tin tức gì đây? Nó có đang hành quân không? Nó đã thành công chưa? Chúng ở đây rồi!—mọi thứ tiêu tùng rồi—thế nhưng ta vẫn sẽ thực hiện một nỗ lực cuối cùng.

[Một viên Sĩ quan Đêm bước vào, cùng các Cảnh vệ, v.v., v.v.][445]

Sĩ quan. Hỡi Tổng đốc, ta bắt giữ ngài vì tội phản quốc nặng!

Tổng đốc. Ta ư? Bề tôi của ngươi, dám quy tội phản quốc cho Vương?——Những kẻ nào lại dám khoác tấm áo phản quốc của chính chúng đằng sau một mệnh lệnh như thế?

Sĩ quan (giơ lệnh bài). Hãy nhìn cho kỹ lệnh bài của ta từ Hội đồng Mười tề tựu.

Tổng đốc. Và họ đang ở đâu, và tại sao lại tề tựu? Không có Hội đồng nào như thế có thể hợp pháp, cho đến khi vị Vương chủ chủ tọa ở đó, và bổn phận đó thuộc về ta:[446] Ta ra lệnh cho ngươi trên cương vị của mình, hãy nhường đường cho ta, hoặc dẫn đường cho ta đến phòng họp Hội đồng.

Sĩ quan. Thưa Công tước! Không thể được đâu; và họ cũng không ngồi ở Phòng họp Hội đồng quen thuộc, mà đang tề tựu tại tu viện Saint Saviour.

Tổng đốc. Ngươi dám chống lại lệnh của ta sao?

Sĩ quan. Tôi phục vụ Quốc Gia,[428] và buộc phải phục vụ nàng một cách trung thành; trát bắt của tôi chính là ý nguyện của những kẻ đang trị vì nàng.

Tổng đốc. Và cho đến khi trát bắt đó có chữ ký của ta, nó là bất hợp pháp, và xét theo cách áp dụng lúc này, đó là hành vi nổi loạn. Ngươi đã cân nhắc kỹ giá trị sinh mạng của mình chưa, mà dám cả gan đảm nhận một chức năng ngoài vòng pháp luật như thế?[ew]

Sĩ quan. Bổn phận của tôi không phải là trả lời, mà là hành động—tôi được đặt ở đây để canh gác thân thể ngài, chứ không phải làm thẩm phán để lắng nghe hay phán quyết.

Tổng đốc (nói riêng). Ta phải tranh thủ thời gian. Miễn là chuông bão táp vang lên,[ex][447] mọi chuyện có thể vẫn ổn thỏa. Hỡi người họ hàng, hãy mau lên—mau lên—mau lên!—Vận mệnh của chúng ta đang chông chênh trên bàn cân, và khốn thay cho kẻ bại trận! Dù chúng là Vương và dân, hay nô lệ và Viện Nguyên lão—

[Tiếng chuông lớn của tháp St. Mark đổ hồi.]

Kìa! Nó đang ngân lên—đang đổ hồi kìa!

Tổng đốc (nói lớn). Nghe đây, Sĩ quan Đêm! Và cả chúng mày nữa, những tên làm thuê mướn, kẻ đang vung vẩy những cây gậy đánh thuê trong nỗi sợ hãi, đó chính là tiếng chuông cáo chung của chúng mày đấy.—Hãy ngân vang lên nữa đi, hỡi khúc ca dũng mãnh kia! Nào những tên tiểu nhân, chúng mày định dùng khoản tiền chuộc nào cho sinh mạng của mình đây?

Sĩ quan. Hỗn xá thật! Vào vị trí chiến đấu và canh giữ cửa ra vào—tất cả tiêu tùng hết trừ phi cái chuông đáng sợ kia bị làm cho im bặt sớm.

Viên sĩ quan đã đi lạc đường hoặc lỡ mất mục đích, hoặc gặp phải một chướng ngại vật vô hình và khủng khiếp nào đó,[ey] Anselmo, dẫn theo đội của ngươi tiến thẳng đến tòa tháp; phần còn lại ở lại với ta.

[Một phần Cảnh vệ bước ra.]

Tổng đốc. Tên khốn! Nếu ngươi muốn giữ lại cái mạng hèn mọn của mình, hãy van xin đi; bây giờ thì không còn là thời hạn sáu mươi giây nữa đâu.[429] Nào, cứ thả lũ du thủ du thực thảm hại của ngươi ra đi; chúng sẽ chẳng bao giờ trở về được đâu.

Sĩ quan. Cứ thế đi! Chúng sẽ chết khi làm tròn bổn phận, và tôi cũng vậy.

Tổng đốc. Đồ ngốc! Con đại bàng cao ngạo không thèm săn những con mồi tầm thường như ngươi và lũ bộ hạ thấp kém của ngươi đâu,—cứ sống tiếp đi, miễn là ngươi không khơi mào hiểm nguy bằng cách kháng cự, và hãy học lấy (nếu những tâm hồn bị che mờ đến thế có thể chịu đựng việc ngắm nhìn những tia nắng mặt trời) cách để trở nên tự do.

Sĩ quan. Và ngài cũng hãy học cách để làm tù nhân đi. Nó đã chấm dứt rồi,

[Tiếng chuông ngừng đổ.]

tín hiệu phản loạn vốn dĩ dùng để thả bầy chó săn đám đông vào con mồi quý tộc của chúng—tiếng chuông cáo chung đã vang lên, nhưng đó không phải là tiếng chuông của Viện Nguyên lão!

Tổng đốc (sau một khoảng lặng). Tất cả đều im lặng, và tất cả đã tiêu tùng!

Sĩ quan. Giờ thì, hỡi Tổng đốc, hãy tố cáo tôi đi, như một tên nô lệ phản loạn của một Hội đồng nổi dậy! Chẳng phải tôi đã làm tròn bổn phận của mình sao?

Tổng đốc. Thôi đi, đồ vật vờ kia! Ngươi đã làm được một việc đáng khen, và kiếm được cái giá của máu, và những kẻ sai phái ngươi sẽ thưởng công cho ngươi. Nhưng ngươi được cử đến để canh gác, chứ không phải để ba hoa, hệt như những gì ngươi vừa nói lúc nãy—vậy thì hãy làm tròn bổn phận của mình đi, nhưng hãy thực hiện trong sự im lặng, đúng với tư cách của ngươi, bởi vì dẫu là tù nhân của ngươi, ta vẫn là Vương của ngươi.

Sĩ quan. Tôi không có ý định thất lễ với tước vị của ngài: Về điều này tôi sẽ tuân lệnh ngài.

Tổng đốc (nói riêng). Giờ đây chẳng còn lại gì cho ta ngoài cái chết; thế nhưng sao mà gần với thành công đến thế! Ta suýt chút nữa đã ngã xuống, và ngẩng cao đầu tự hào, trong giờ phút chiến thắng, thế mà lại lỡ làng thế này!——

[Những Sĩ quan Đêm khác bước vào, áp giải Bertuccio Faliero làm tù nhân.]

Sĩ quan thứ 2. Chúng tôi bắt quả tang hắn đang bước ra từ tòa tháp, nơi mà theo lệnh của hắn, với tư cách được ủy quyền từ Tổng đốc, tín hiệu đã bắt đầu ngân lên như thế.

Sĩ quan thứ 1. Tất cả các lối đi dẫn lên cung điện đã được bảo đảm an toàn chưa?[430]

Sĩ quan thứ 2. Rồi thưa ngài—hơn nữa, điều đó cũng chẳng quan trọng; các Thủ lĩnh đều đã bị xích chân tay, và một số thậm chí lúc này đang bị xét xử—đồ đạc của bọn chúng đã bị giải tán, và rất nhiều kẻ đã bị bắt giữ.

Ber. F. Thưa Chú!

Tổng đốc. Chiến đấu với Vận Mệnh chỉ là vô ích; vinh quang đã rời bỏ dòng họ chúng ta rồi.

Ber. F. Ai mà ngờ được chứ?—À! Giá như sớm hơn một khoảnh khắc!

Tổng đốc. Khoảnh khắc đó đã thay đổi bộ mặt của muôn đời; điều này đưa chúng ta đến với Cõi Vĩnh Hằng—Chúng ta sẽ đối mặt với nó như những con người có chiến thắng không nằm ở sự thành công, mà là những kẻ biết biến tâm trí mình thành tất cả trong tất cả, thích ứng với mọi đổi thay của số phận. Đừng chùn bước, đây chỉ là một chặng đường ngắn ngủi—ta muốn đi một mình, thế nhưng nếu họ bắt chúng ta đi cùng nhau, như rất nhiều khả năng sẽ xảy ra, hãy đi cho xứng đáng với tổ tiên và chính bản thân chúng ta.

Ber. F. Con sẽ không làm nhục ngài đâu, thưa Chú.

Sĩ quan thứ 1. Thưa các ngài, mệnh lệnh của chúng tôi là canh gác cả hai trong các căn phòng riêng biệt, cho đến khi Hội đồng triệu tập các ngài ra hầu tòa.

Tổng đốc. Ra hầu tòa của chúng ta! Liệu chúng có tiếp tục trò hề này cho đến phút cuối cùng chứ? Nhưng cứ để chúng xử lý chúng ta, hệt như cách chúng ta đã xử lý chúng, chỉ với ít long trọng hơn mà thôi. Đó chẳng qua chỉ là một trò chơi tàn sát lẫn nhau, những kẻ đã rút thăm cho cái chết đầu tiên, và chúng đã chiến thắng bằng những viên xúc sắc gian lận.—Ai đã làm Giu-đa của chúng ta thế?

Sĩ quan thứ 1. Tôi không có thẩm quyền để trả lời điều đó.

Ber. F. Để ta trả lời thay cho ngươi—chính là một tên Bertram nào đó, lúc này đây đang khai báo trước Hội đồng Giunta bí mật.

Tổng đốc. Bertram, gã người Bergamask! Chúng ta dùng biết bao công cụ đê hèn để sát hại hoặc cứu rỗi![448] Sinh linh này, vấy bẩn bởi tội phản quốc kép, giờ đây sẽ kiếm được những phần thưởng và danh vọng, và sẽ được khắc họa trong lịch sử cùng với bầy ngỗng ở Điện Capitol, những con từng kêu quang quắc cho đến khi Rome thức tỉnh, và có một lễ khải hoàn hàng năm,[431] trong khi Manlius, kẻ từng hất văng lũ người Gaul, lại bị ném xuống từ vách đá Tarpeian.[ez]

Sĩ quan thứ 1. Hắn khao khát phản quốc, và tìm cách thống trị Quốc Gia.

Tổng đốc. Hắn đã cứu Quốc Gia, và chỉ tìm cách cải cách những gì hắn đã hồi sinh—nhưng nói thế này là vô ích—Nào, thưa các ngài, hãy làm việc của các ngài đi.

Sĩ quan thứ 1. Thưa ngài Bertuccio cao quý, giờ chúng tôi phải áp giải ngài vào một căn phòng bên trong.

Ber. F. Vĩnh biệt Chú! Liệu chúng ta có gặp lại nhau trong đời này hay không con không biết, nhưng có lẽ họ sẽ để tro cốt của chúng ta hòa quyện vào nhau.

Tổng đốc. Phải, và cả linh hồn của chúng ta nữa, những linh hồn rồi sẽ bước ra, và thực hiện những gì thể xác mỏng manh này, bị xiềng xích thế này, đã thất bại trong việc hoàn thành! Chúng không thể dập tắt ký ức về những kẻ từng muốn hất cẳng chúng khỏi ngai vàng tội lỗi của chúng, và những tấm gương như thế sẽ tìm được người kế thừa, dẫu có ở nơi xa xôi.