"Hừ——" một tiếng, Hoàng Hán Hoa với mái tóc chải chuốt bóng mượt ghì cương con ngựa Lusitano dưới háng lại, rồi chậm rãi xoay người xuống ngựa, trước tiên vận động thân thể hơi ê ẩm một chút, sau đó đưa roi ngựa và dây cương cho một vệ binh đứng bên cạnh, rồi tự mình đi về phía trước.

Nơi đây là bờ hồ Mễ Lâm với cảnh quan tuyệt đẹp, hoa nở như gấm, cỏ xanh mượt mà, xa xa còn có những cánh rừng mơ, vườn cây ăn trái điểm xuyết trên mặt đất, chốc chốc lại thấy hoa mộc xum xuê nơi này nơi kia, thu hút ánh nhìn của những lữ khách mới đặt chân tới.

Trên một gò đất khô ráo gần cửa sông Y Hà đổ vào hồ, có xây dựng một quần thể kiến trúc chiếm diện tích vô cùng rộng lớn. Quần thể này bao gồm đầy đủ các khu biệt thự, đình đài lầu các, hội tụ cả phong cách kiến trúc Đông Tây vào làm một, thực sự vừa thiết thực, hoành tráng lại mỹ quan. Người hiểu chuyện đều biết, đây là cơ sở thuộc Tập đoàn Khách sạn Phương Đông quốc doanh, chức năng chính là nghỉ dưỡng, trị liệu, hội nghị, giải trí, ngày thường cũng mở cửa đón khách, nhưng phí tổn khá đắt đỏ, doanh nghiệp bình thường thật sự rất khó gánh nổi chi phí. Tất nhiên khi có các cuộc họp cấp cao của chính phủ, khu nghỉ dưỡng này sẽ không mở cửa kinh doanh, chuyên phục vụ cho các đại biểu tham dự hội nghị.

Hiện tại, nơi được gọi là Viện điều dưỡng hồ Mễ Lâm này đã được các bộ phận liên quan của hệ thống tài chính, ngân hàng, thương mại bao trọn. Các quan chức từ Bộ Tài chính Trung ương, Tổng cục Quản lý Kim loại quý, Bộ Thương mại, Tổng cục Thuế cũng như các ngân hàng lớn, công ty bảo hiểm, thị trường trái phiếu đều tề tựu đông đủ tại đây, tham gia hội nghị do hai vị Chấp ủy Trung ương là Vương Viêm và Lý Tình chủ trì tổ chức.

Vương Viêm năm nay cũng đã ngoài bảy mươi, ở cái nơi "chim không thèm ỉa" tại Úc châu chịu khổ cả nửa đời người, không có công lao thì cũng có khổ lao. Nhiều người thấy ông ta đáng thương, cộng thêm thực sự cũng không có người nào khác phù hợp và có tư cách hơn, thế là tại cuộc họp của những người khai quốc, ông ta được chọn làm Ủy viên Chấp ủy, phụ trách hệ thống tài chính, ngân hàng, thuế vụ, cũng coi như là sự tán thưởng cho nửa đời gian lao của ông ta.

Hội nghị đến nay đã tiến hành được mấy ngày, các đại biểu tham dự đã thảo luận chi tiết về nhiều đại chính phương châm cho giai đoạn tiếp theo, đồng thời cũng đề xuất nhiều biện pháp và chính sách cụ thể, cũng như đánh giá được mất của một số chính sách hay điều lệ đã đẩy mạnh trước đó, cơ bản có thể coi là thu hoạch rất nhiều.

Hôm nay là ngày thứ năm của hội nghị, cũng là ngày áp chót. Hoàng Hán Hoa, người vừa mãn nhiệm chức vụ Trạm trưởng thương trạm Hải Châu Đảo và Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Đài Loan để về nước, cũng bị Vương Viêm gọi đến Viện điều dưỡng hồ Mễ Lâm, dự định cùng ông thảo luận về các vấn đề chi tiết của chế độ thuế mới, tránh việc ngày mai hội nghị lại "bắn tên không đích".

Phải rồi, sau khi Hoàng Hán Hoa từ chức ở Viễn Đông về nước, hiện đang giữ chức Tư trưởng tại Tổng cục Thuế, và tiếp nhận công tác cải cách chế độ thuế lần thứ ba trên toàn quốc đầy thu hút sự chú ý, hiện đã đưa ra được dự thảo sơ bộ. Chỉ cần sau khi mọi người thảo luận tại hội nghị này mà thấy không có vấn đề gì, thì trong năm tài chính tiếp theo sẽ bắt đầu chọn nơi thí điểm, sau khi quá độ ổn định sẽ triển khai trên phạm vi lớn toàn quốc.

Vương Viêm lăn lộn nhiều năm ở cái nơi rách nát tại Úc châu kia, những gì nhìn thấy ngoài chuột túi (kangaroo) ra thì chỉ là thổ dân, đứa nào đứa nấy ngây ngô đần độn, khiến đầu óc ông ta cũng có chút không xoay chuyển kịp. Vì thế, hôm nay ông đặc biệt gọi Hoàng Hán Hoa, người tham gia quan trọng của đợt "cải cách thuế lần thứ ba" này đến, chính là để nghe lại ý kiến của người soạn thảo, xem thử bản thân có hiểu sai chỗ nào không, tránh đến lúc đó lại thành trò cười, cũng thật là dụng tâm lương khổ.

"Cứ bắt đầu từ ba loại thuế mới tăng lần này đi." Vương Viêm bảo thư ký dâng trà cho Hoàng Hán Hoa và hai tùy tùng của ông, rồi vung tay lên nói: "Lão Vương ta đánh đấm quen rồi, cũng không hiểu rõ lắm những thứ vòng vo trong đó, cậu cứ nói đơn giản thôi, đừng làm phức tạp quá."

Hoàng Hán Hoa vừa nghe xong trán liền rịn ra chút mồ hôi, chỉ thấy ông ra hiệu một cái, người đàn ông trung niên đeo kính bên tay phải lấy ra một tập tài liệu từ trong cặp, tìm ra phần liên quan đến thuế thuốc lá rượu bia, thuế di sản và thuế thống nhất, hắng giọng một cái chuẩn bị bắt đầu nói — đúng rồi, vị này là một trong những tâm phúc của Hoàng Hán Hoa khi nhậm chức ở Viễn Đông, người phủ Huệ Châu, Quảng Đông, từng tham gia vào rất nhiều nghiệp vụ của thương trạm Hải Châu Đảo và Ngân hàng Đài Loan.

Lúc này chỉ nghe ông ta dùng giọng điệu khá trầm ổn nói: "Nước ta trước thời Tam Đại, lệnh cấm rượu vô cùng nghiêm ngặt, từ thời Hán Vũ Đế mới bắt đầu có chính sách rượu. Sau đời Tống Nguyên, thuế rượu dần tăng, dần trở thành nguồn thu quan trọng của quốc gia, nhưng khi đó vẫn chưa có thuế thuốc lá. Triều Minh thị trường hải ngoại dần thịnh hành, thuốc lá từ Lữ Tống truyền vào Trung Quốc, lưu hành khá rộng rãi, đến cuối thời Minh, người trồng dần nhiều, nhưng vẫn chưa đánh thuế."

Nghe người này mới nói được vài câu, Vương Viêm liền trợn đôi mắt bò tót nhìn qua, bộ râu lốm đốm bạc cũng vểnh lên, nhưng rồi lại lập tức thả lỏng. Tên này chắc là đi theo Tiểu Hoàng từ Quảng Châu về đây, chả trách nói chuyện mang đậm mùi vị ông đồ già, hóa ra vốn dĩ là sinh ra và lớn lên ở nước Minh.

"Đợt sóng gió thương mại Tây Âu lần này, đúng dịp cơ sở hạ tầng trong nước đang thịnh hành, ngân khố chi thiếu hụt, nên đặc biệt thiết lập thuế chuyên thu thuốc lá rượu bia, tách nó ra khỏi thuế tiêu thụ, tập trung thu để lấy vốn bổ sung. Nguồn thu thuế thuốc lá rượu bia của nước ta chia làm hai loại, tức thuế thuốc lá rượu bia, và thuế giấy phép thuốc lá rượu bia, trong đó loại sau có tính chất tương tự thuế kinh doanh." Người đàn ông trung niên đeo kính tiếp tục từ tốn nói: "Rượu nước ta từ xưa đến nay tiêu chuẩn thu thuế cực kỳ không đồng nhất, có loại lấy vật chứa làm chuẩn như giỏ, chum; có loại lấy lượng hàng làm chuẩn như cân lạng của rượu vậy; có loại lấy cửa hàng làm chuẩn như mặt bằng tửu phường vân vân. Còn về thuốc lá, quan sát khắp các nước Tây Âu, về cơ bản là theo bó hoặc theo thùng để thu, nước ta thì lại tính theo túi tiêu chuẩn sợi thuốc lá. Ngoài ra, các quốc gia cổ kim trung ngoại còn có kiểu lấy cấp độ sang hèn của thuốc lá rượu bia để làm chuẩn chất lượng hàng hóa; lại có cách lấy số lượng quyết toán của cửa hàng, lấy sự nhiều ít của tiền nhập hàng tiền bán ra làm chuẩn, tùy nơi lập pháp, không có điều lý, thuế pháp phức tạp, gây cản trở rất nhiều cho việc kinh doanh của thương dân."

"Theo hội nghị tập thể do Tổng cục Thuế triệu tập các quan chức các huyện, ban quản lý doanh nghiệp thương mại và chuyên gia Bộ Tài chính vào năm 1677, đã quyết định lấy thuốc lá rượu bia làm thuế chuyên thu, tách khỏi thuế tiêu thụ, định ra thuế suất riêng; giữa năm 1678, Ủy ban Chỉnh lý Thuế thuốc lá rượu bia thuộc Tổng cục Thuế được thành lập, bàn thảo 《Điều lệ kê chinh thuế thuốc lá rượu bia》, dự định thí điểm thu tại 15 huyện như Xương Thuận, Thuận Hóa, Giao Hà, Đông Phương, Trấn Hải, Bình An, La Kháp, Thanh Đảo; đầu năm 1679, 《Điều lệ kê chinh thuế thuốc lá rượu bia》 chính thức hoàn thành, quy định sợi thuốc lá mỗi trăm cân thị trường trọng lượng tịnh sẽ thu bốn nguyên một hào năm xu; thuế suất định ngạch của rượu, theo các loại rượu chính có tại mỗi huyện, căn cứ giá trị của nó mà phân chia đẳng cấp, định ra định ngạch thuế nên thu cho mỗi trăm cân thị trường. Về việc quy định thuế suất thuế rượu có thỏa đáng hay không, sau khi đẩy mạnh, nên tham khảo tình hình sản xuất tiêu thụ thực tế mà sửa đổi định kỳ." Người đàn ông trung niên nói tiếp: "Chỉ riêng hạng mục này, thu nhập hàng năm của tài chính quốc gia có thể tăng thêm sáu mươi vạn nguyên, tác dụng vô cùng lớn."

"Con số sáu mươi vạn này là do các cậu ước tính ra sao? Có chính xác không?" Vương Viêm đột nhiên chen lời hỏi.

"Cái này, cơ bản là chính xác, là chúng tôi dựa trên thuế tiêu thụ thuốc lá rượu bia mà suy ngược lại ước tính ra, đại thể là không sai lệch bao nhiêu." Lúc này Hoàng Hán Hoa cũng lên tiếng: "Hơn nữa, xét thấy phần thuế tiêu thụ thuốc lá rượu bia hiện tại là thu nhập định ngạch, các thương gia giấu báo lậu báo ở các huyện chắc chắn cũng không ít, vì thế chúng tôi cũng đã làm những suy tính hợp lý, cuối cùng mới đưa ra con số sáu mươi vạn nguyên, tôi cho rằng là đáng tin."

"Tiểu Hoàng, cậu thì ta tin tưởng, cậu nói đáng tin thì chắc là đáng tin." Vương Viêm rút ra một điếu thuốc lá từ trong túi, châm lửa rồi mỉm cười nói: "Tiếp tục nói tiếp đi, ta đang nghe đây."

"Loại thuế lớn thứ hai dự định thu trong đợt cải cách thuế này gọi là thuế thống nhất, tạm định thu đối với bốn loại hàng hóa là gỗ, bột mì, vải bông, muối ăn. Bốn loại thuế thống nhất này, xét về bản chất đều là thuế xuất xưởng của các mặt hàng số lượng lớn, thủ tục thu là thu tại nơi sản xuất, sau khi đóng một lần thuế thì mặc sức lưu thông toàn quốc, không thu trùng lặp nữa, lấy nguyên tắc 'một vật một thuế' làm chuẩn." Người đàn ông đeo kính nói: "Trong đó, phạm vi thu thuế đặc biệt thống nhất bột mì là phàm là bột mì do trong nước sản xuất bằng cơ giới hoặc vận chuyển từ nước ngoài vào có tính chất doanh lợi, đều thu thuế thống nhất bột mì, bột mì không phải sản xuất bằng cơ giới thì không thu; thuế suất thuế thống nhất bột mì tính theo 5%, lấy thùng làm đơn vị tính thuế, như bột mì cơ giới trong nước vận chuyển tiêu thụ ra nước ngoài, thì khi xuất khẩu mỗi thùng sẽ được hoàn lại 2.5% thuế đặc biệt thống nhất; bột mì cơ giới trong nước thu tại chỗ khi đóng gói xuất xưởng, bột mì nhập khẩu từ nước ngoài thì do hải quan thu hộ. Khoản thuế này, Tổng cục dự tính có thể đạt con số hàng trăm vạn, bởi lẽ bột mì là tư liệu ăn uống của dân, người giàu người nghèo đều cần thiết, cho nên tiền thuế rất nhiều."

"Việc thu thuế ba loại gỗ, vải bông, muối ăn tương tự thuế thống nhất bột mì. Trong đó, thuế thống nhất vải bông chia làm hai loại lớn theo chất lượng, loại A thuế suất 6%, loại B thuế suất 4%, thu tại chỗ ở nhà máy sản xuất, lấy xấp làm đơn vị tính thuế, khi xuất khẩu vẫn lệ cũ hoàn lại một nửa tiền thuế; muối ăn cũng thu theo thùng, thuế suất 5%, xuất khẩu hoàn lại một nửa tiền thuế; thuế suất gỗ chia thành ba hạng Giáp Ất Bính theo chất lượng, thuế suất lần lượt định là 5%, 4% và 3%, xuất khẩu vẫn lệ cũ hoàn lại một nửa tiền thuế. Ba loại hàng hóa này, Tổng cục dự tính có thể thu được khoảng hơn tám mươi vạn nguyên, cộng thêm thuế thống nhất bột mì, cho nên tổng kim ngạch thuế thống nhất dự tính thu đợt này nên có thể vượt qua cột mốc 180 vạn nguyên, thu hoạch có thể gọi là rất nhiều."

"Ừm, thuế thống nhất có hơn 180 vạn, thuế thuốc lá rượu bia có hơn 60 vạn, cộng lại cũng không ít rồi, có thể làm được rất nhiều việc a. Vậy còn thuế di sản này thì sao? Nói thế nào? Đây cũng là vở kịch lớn đó nha!" Vương Viêm hỏi.

Nói thật, đứng ở lập trường của ông ta thì không thích cái thứ gọi là thuế di sản này lắm, bởi lẽ đây là đang róc da trên người ông, khó mà nhẫn nhịn. Tuy nhiên, thuế di sản cái gọi là do Tổng cục Thuế đề xuất lần này lại hoàn toàn khác với thuế di sản trong tưởng tượng của ông, thậm chí nói ra còn khá là buồn cười, cho nên ông cũng miễn cưỡng đồng ý, hơn nữa dự đoán việc thông qua chắc sẽ không có trở ngại gì quá lớn.

"Thời La Mã cổ đại đã có thuế di sản, tức thu 5% giá trị di sản làm lương hưu cho chiến sĩ. Thời trung cổ các nước châu Âu, người kế thừa lãnh chúa muốn thừa kế tước vị và sản nghiệp cần phải nộp tiền cho lãnh chúa cấp trên; khi lãnh dân chết, người kế thừa của họ cũng cần nộp vật phẩm hoặc tiền cho lãnh chúa, đây chính là cái gọi là thuế di sản thời phong kiến trung cổ." Người đàn ông đeo kính lại giới thiệu loại thuế thứ ba mới thêm vào lần này, chỉ nghe ông ta nói: "Lịch sử nước ta hầu như không có tình trạng phổ biến về việc thu thuế di sản, cho nên lần này khi dự thảo điều lệ, tham khảo cả trong và ngoài nước, quyết định thiết lập thuế di sản của nước ta, khác biệt với các nước châu Âu. Theo bốn điều quy định của 《Điều lệ Thuế di sản》 do Tổng cục lập mùa thu năm 1678, phạm vi thu thuế di sản là đối với người không có con cái lập người thừa kế, khi con nuôi thừa kế tài sản của người sau, phải dựa theo điều lệ này nộp thuế di sản, coi như là bằng chứng xác định quyền lợi thừa kế tài sản. Về thuế suất, quy định phàm là số lượng thừa kế di sản vượt quá hai ngàn nguyên thì phải nộp thuế di sản mức thuế suất 5%; số lượng vượt quá mười vạn nguyên thì phải nộp 10% tiền thuế. Ngoài ra, các khoản nợ của cha nuôi và chi phí tang ma, chi phí giáo dục cần thiết cho con nuôi đều có thể châm chước khấu trừ trước. Điều lệ cuối cùng quy định, nếu người thừa kế che giấu không báo, các văn bản thừa kế, di chúc, thỏa ước thừa kế hoặc văn bản phân chia tài sản đều không có hiệu lực pháp lý. Nếu trình báo không thực, phần che giấu sẽ là vô hiệu. Tất nhiên nếu quyên tặng di sản cho sự nghiệp công ích thì tự nhiên được miễn thuế."

"Ừm, thuế di sản này định ra cũng coi như phù hợp thực tế, đã cân nhắc đến quốc tình." Vương Viêm bình luận: "Ở nước ta, nếu đến cả con đẻ cũng phải thu thuế di sản thì phần lớn người dân sợ là sẽ nhảy dựng lên, trở ngại vô cùng lớn. Chỉ thu thuế của con nuôi, dân gian xem ra còn có thể chấp nhận được, chỉ là như vậy thì sợ là chẳng thu được mấy đồng đâu."