[Dấu bưu điện, ngày 4 tháng 12 năm 1845.]
Sao lại không chứ, dĩ nhiên là tôi vui rồi—năm ngoái tôi cũng đã vui, vì cái thói hư vinh được điểm sách cùng anh. Giờ đây, nếu nói về cái thói hư vinh ấy... để tôi nói cho anh nghe nhé?... tôi thưa với anh rằng tôi vô vàn thích thấy anh đứng trước công chúng trong chính sự cô độc và tối cao của anh, tách biệt khỏi tôi hay bất cứ ai khác,... điều này, xét theo thói hư vinh của tôi,... và bởi vì, tôi hãnh diện vì nhà thơ của mình hơn là vì những vần thơ của tôi... có lý do cả. Nhưng vì, theo lề lối của tờ Quarterly, anh không được đứng một mình mà phải sánh vai với một kẻ tầm thường như tôi, nên tôi vẫn mừng, vẫn vui vì đó lại chính là tôi:—và vì đằng nào tôi cũng phải xuất hiện ở đó, tôi mừng, rất mừng vì người đó lại chính là anh,— ồ, dĩ nhiên là tôi mừng rồi!—tôi mừng vì những 'tên tuổi được đọc cùng nhau' như anh nói,... và hoàn toàn được an toàn trước nỗi lo sợ về ý tưởng đầy tài tình của anh rằng 'tôi dẫn dắt anh' v.v.... hoàn toàn an toàn trước nỗi lo sợ rằng ý tưởng ấy có thể xuất hiện trong bất kỳ tâm trí nào trên đời này, ngoại trừ chính tâm trí của anh. Giờ đây nếu tôi 'bắt bẻ' anh vì đã viết ra một điều quá đỗi hoang đường, một sự kỳ cục kệch cỡm đến thế, (ồ, tôi sẽ mắng cho một trận tùy thích đấy nhé!) liệu anh có thể 'lấy làm ngạc nhiên' không? Có thể chứ? Anh có nên nói những lời như thế không, khi mà thứ nhất, chúng chẳng đâu vào đâu và chẳng thích hợp chút nào, và thứ hai, chúng thật đáng ghớm ghiếc trong mắt tôi? Tiêu chuẩn để vào Trại tâm thần Hanwell có lẽ khác với những gì anh vẫn tưởng—tốt hơn hết là chúng ta đừng mổ xẻ nó quá kỹ. Sẽ không bao giờ anh thốt ra những lời như thế nữa chứ? Đó là lời hứa của anh với tôi đấy nhé? Không những lời đó—và cả bất kỳ lời nào tương tự.
Thêm nữa... không có gì là tác phẩm của tôi cả... xin anh đấy! Thật là một điềm gở khi anh gọi bất cứ thứ gì là tác phẩm của tôi! Nếu đó là tác phẩm của tôi, thì khốn khổ cho nó—vì mọi thứ tôi chạm vào đều hóa thành tai ương. Hãy để đó là công trình của Chúa và của anh, để tôi có thể thở phào và chờ đợi trong hy vọng—và quả thực tôi phải thốt lên kinh ngạc về điều kỳ diệu ấy còn nhiều hơn cả anh nữa kìa. Đối với tôi (như tôi vẫn tự nhủ hết lần này đến lần khác... tôi tự nhủ với lòng mình thường xuyên nhất) đối với tôi đó vẫn là một giấc mơ khi anh lại có thể đặt chân đến đây,... bản thân cơ chế của nó cũng đã là một điều kỳ diệu. Tại sao tôi lại tiếp đón anh và chỉ một mình anh mà thôi? Tôi có thể trả lời được không? Không, một chữ cũng không.
Năm ngoái tôi đã suýt phải gặp ông Horne; và sự thể là thế này. Ông ấy bảo rằng ông sẽ đi Đức trong một thời gian không xác định, và đã phiền lòng nài nỉ tôi cho phép ông đến gặp mười phút trước khi đi. Tôi đáp lại bằng câu 'không' quen thuộc của mình như một người da đỏ hoang dã—lập tức ông ấy viết cho tôi một bức thư bộc lộ sự bực bội và khó chịu đến độ... tôi nhớ 'khó chịu' là một trong những từ đã được dùng,... khiến tôi cảm thấy xấu hổ về bản thân và bảo ông ấy cứ đến vào bất kỳ ngày nào (trong năm hoặc sáu ngày rảnh rỗi hiếm hoi của ông) từ hai đến năm giờ. Chà!—ông ấy chẳng bao giờ đến. Hoặc là ông ấy ngập đầu trong công việc cùng đủ thứ bận rộn nên không còn lấy một phút trống (đó là cách ông ấy thanh minh cho chuyện này và tôi dám cá là hoàn toàn đúng sự thật) hoặc là ông ấy đang giận dỗi và quyết định trừng phạt tôi vì tính hay thay đổi. Nếu vế sau là động cơ, thì tôi không thể gọi hình phạt ấy là hiệu quả,... vì tôi đã vỗ tay nhảy cẳng lên vì sung sướng khi cảm thấy hiểm họa đã qua đi—và giờ thì dĩ nhiên, tôi chẳng còn phải đắn đo gì nữa.... Tôi có thể thất thường tùy thích,... phải không nào? Không phải là tôi đang xin phép anh đâu. Đó là chuyện đã ngã ngũ. Và việc giữ cho ông Chorley tránh xa ông Horne, ông Horne tránh xa ông Chorley, và phần còn lại của thế giới tránh xa cả hai người bọn họ thật là hữu ích. Chỉ có điều kỳ diệu là anh lại lọt được vào bên trong hàng rào—bên trong ấy... và cứ thế!—
Đó là phía tôi nhìn về điều kỳ diệu! về cơ chế của điều kỳ diệu,... theo cách tôi nhìn nhận!—Nhưng còn có những điều vĩ đại hơn thế nữa.
Nhân nói về bức chân dung của anh trong ấn phẩm 'Spirit of the Age'... vốn chẳng giống chút nào... không!—chẳng mang chút khí chất nào của anh trong từng nét vẽ... ngoại trừ chút ít ở vùng trán, đôi mắt và mái tóc,... nhưng ngay cả điều đó cũng bị làm cho lệch lạc hoàn toàn khỏi phong thái của anh, bởi một dáng vẻ chẳng giống anh chút nào...! nhân nói về bức chân dung đó... tôi có nên kể cho anh nghe không?—Ông Horne đã rất tốt bụng gửi cho tôi toàn bộ những bức chân dung ấy, và tôi đã chọn ra những khuôn mặt mà, với lòng tôn sùng anh hùng chân chính, có ý nghĩa đối với tôi, rồi đem đóng khung theo kiểu thô sơ và treo lên trước mắt mình; bức của Harriet Martineau... bởi vì bà là phụ nữ và đáng ngưỡng mộ, lại từng viết cho tôi vài bức thư tử tế—và phần còn lại là của Wordsworth, Carlyle, Tennyson và của anh. Vào ngày anh đến thăm nơi này lần đầu tiên, trong một cơn ngượng ngùng không hẳn là bất hợp lý,... mặc dù tôi đã bị mọi người trong nhà cười vào mặt vì chuyện đó... tôi đã giật xuống bức chân dung của anh,... (đinh treo vẫn còn kìa, ngay bên dưới chân dung Wordsworth—) rồi tiện tay giật luôn cả bức của Tennyson trong một cơn cao hứng đòi công lý,—bởi vì tôi không đời nào chịu treo chân dung của ông ta mà lại cất đi của anh. Mấy người anh của tôi lấy làm thích thú khôn tả khi lục lọi mọi ngăn kéo, hộp đựng, và bất cứ thứ gì họ có thể với tới, để tìm rồi lấy hai khuôn mặt ấy treo lên mấy cái đinh cũ và phân tích cái sự 'vô lý' của tôi hết ngày này sang ngày khác; nhưng cuối cùng tôi cũng khiến họ phải mệt mỏi chịu thua vì bản tính cố chấp của mình; và rốt cuộc tôi đã giải quyết dứt điểm vấn đề vào một buổi sáng bằng cách kẹp bức in hình anh vào ngay bên trong cuốn Paracelsus của anh. Ồ không, trông chẳng giống chút nào—và tôi thừa biết nó không giống trước khi gặp anh, dẫu cho ông Kenyon cứ bảo rằng: 'Hơi giống đấy!'
Nhân tiện thì ông Kenyon vẫn chưa tới. Thật kỳ lạ là ông ấy lại không đến: khi ông ấy bảo tôi rằng ông không thể gặp tôi 'trong một tuần hoặc mười ngày,' có lẽ ý ông ấy đúng là như vậy.
Vậy là mọi chuyện sẽ diễn ra vào thứ Bảy nhé? Và tôi sẽ viết thư ngay cho nước Mỹ—bức thư sẽ được gửi đi kịp lúc anh nhận được thư này. Nguyện xin Chúa phù hộ anh mãi mãi.
Khuôn mặt trong bức vẽ ấy trông không hẳn là có vẻ 'hung dữ',... như anh nói,... mà mang nhiều biểu cảm có chủ đích hơn. Một vài người đã nhận xét về nó điều mà chẳng ai thọ giáo anh lại đi nói cả... 'Trông ra điều điệu bộ làm vẻ quá.' Nhận xét ấy có phần quá quít—nhưng quả thực nó chẳng có điểm nào giống anh cả, sự thật là thế đấy.
Vậy hẹn gặp nhau vào thứ Bảy nhé. Tôi đang đọc 'Luria' và cảm nhận được nhựa sống trong con người ấy. Nhưng hãy đi dạo và đừng làm việc quá sức nhé! anh có làm thế không?
Hoàn toàn là của anh
E.B.B.