Sáng Thứ Năm.
[Dấu bưu điện, ngày 11 tháng 9 năm 1845.]
Đây là những bài thơ thật đẹp, và tôi chắc chắn là chân thực của nàng; chúng trông thật chân thực — ta nhớ mái tóc sáng màu, ta tìm thấy rồi. Và ai là kẻ vẽ, dám đem trưng bày chính chân dung của E.B.B.? Và chắc hẳn ngòi bút của 'Alfred' đã không bỏ quên đặc ân lớn nhất của mình, không để khuôn mặt ấy mà không phác họa lại chứ? Người Ý gọi một hiệu ứng như thế là 'khiếm khuyết' — 'l'andar a Roma senza vedere il Papa' (đến Rome mà không diện kiến Giáo hoàng). Hẳn là anh ta đã bắt đầu bằng việc yết kiến Đức Giáo hoàng, ta biết chứ, và... anh ta sẽ không tin tưởng giao kết quả cho ta, để em gái ta có thể chép lại cho ta, bởi vì chúng ta là người lạ, anh ta và ta, và ta chẳng thể trao cho anh ta gì cả, chẳng có gì tương xứng với giá trị của nó — nhưng em sẽ cho ta mượn, ta nghĩ vậy, và ta chẳng cần làm gì hơn ngoài việc cảm ơn em theo cách thức rất đỗi hiệu quả và hùng biện quen thuộc của ta — bởi vì ta đã được phép đến thăm em mười bảy lần rồi, em có biết không; và bức thư cuối cùng này của em, bức thứ năm thế mà cũng y hệt! Thế nên mọi sự kiêu hãnh của ta đã bay biến, kiêu hãnh theo nghĩa đó — và ta dự định sẽ nhận từ em mãi mãi, và hòa giải với số phận của mình trong cuộc đời này. Liệu em có thể, và có muốn, trao cho ta một bức họa phác thảo như thế không? Ý nghĩ ấy vẫn luôn quanh quẩn trong tâm trí ta kể từ khi ta quen em, rằng liệu có tồn tại bất kỳ bức chân dung tử tế nào không — và dịp này thôi thúc ta lên tiếng, ta dám tin là thế: huống hồ, em cũng đã xoa dịu — chẳng phải thế sao? — một thắc mắc cũ kỹ, cố chấp và rất có thể là xấc xược khác của ta — về cái tên thân mật chẳng phải Orinda, cũng chẳng phải Sacharissa (điều này ơn trời) và sẽ không bao giờ xuất hiện trên sách vở, dẫu em chính là người viết chúng. Giờ thì ta đã biết và đã viết ra nó — 'Ba' — và cảm ơn em, cùng người anh trai George của em, và ta chỉ đem đốt bức thư tử tế của anh ấy bởi vì em đã sai bảo ta, người hiểu rõ hơn ai hết. Thế nên, từng điều ước một, người ta đều đạt được điều ước của mình — ít nhất là ta thì có — chẳng hạn như việc em sẽ đến Ý.

Chà, 'héo mòn và ngóng trông vì nó' như lời Donne nói —
Đừng mong chờ Cảnh sắc Napoli ở Pisa nhé, nằm tít mãi miền Bắc, hãy nhớ lấy điều đó. Mrs. Shelley tìm thấy nước Ý lần đầu tiên, nước Ý thực thụ, ở Sorrento, cô ấy nói vậy. Ồ cuốn sách ấy — người ta đang tỉnh hay đang ngủ đây? Nàng 'Mary thân mến' với đôi mắt nâu, con gái của Godwin và vợ của Shelley, và kẻ mà chắc chắn từng là một cái gì đó tốt đẹp hơn xưa kia — và rồi đi qua Rome, Florence cùng những nơi khác, theo cái cách mà ta đoán là kiểu cách của Lady Londonderry: sự táo bạo của những điều tầm thường làm ta hết sức kinh ngạc. Và rồi cái cách ấy, khi cô ta và những kẻ giống cô ta được đặt vào một chốn mới mẻ, với những đóa hoa mới, hòn đá mới, những gương mặt, bức tường, tất cả đều mới — ngước nhìn một cách đầy thông thái lên mặt trời, mây trời, ngôi sao buổi chiều, hay đỉnh núi rồi thưa rằng một cách uyên bác 'ai mà miêu tả nổi cảnh tượng ấy!' — Không phải em, chúng ta thấy rõ quá rồi — nhưng sao em không kể cho chúng ta nghe rằng ở Rome người ta ăn hạt dẻ nướng, rồi bỏ vỏ vào tạp dề, phụ nữ Ý đấy, và điềm tĩnh trút toàn bộ lên đầu những người qua đường ở con phố bên dưới; và rằng ở Padua khi một người đánh xe chở hàng dừng lại trước một ngôi nhà, tất cả những con bò màu lông chuột kéo chiếc xe ấy bằng một thanh gỗ áp vào trán chúng đều ngồi sụp xuống thành một đống và nghỉ ngơi. Nhưng xưa kia cô ta từng du ngoạn khắp xứ sở ấy với tay vịnh cánh tay Shelley; giờ thì cô ta lê bước với gậy Rogers trong tay — cuối cùng chúng ta có thể sa vào những thứ và mục đích như thế đấy! Những nhận xét của cô ta về nghệ thuật, một khi cô ta buông tà áo của Rio ra, mới đáng kinh ngạc làm sao — đơn cử như Fra Angelico, chỉ vẽ các Thánh tử vì đạo, Đức Mẹ v.v., cô ta chẳng hề đoái hoài gì đến tầng lớp trung lưu vô cùng thánh thiện trong các bức tranh của ông; những con người bình dân thân thương trong đám đông của ông, những kẻ ngồi và lắng nghe (với chiếc kính cận vắt trên mũi và khom người thành một đống thoải mái để nghe cho rõ hơn) bài giảng của vị Thánh — và những đứa trẻ, những người phụ nữ — tất cả đều vô cùng thuần khiết theo lối thánh thiện, nhưng vừa bước ra từ đường phố và chợ bãi — thế nhưng cô ta sai ở mọi nơi, nghĩa là chẳng đúng chút nào, chẳng nhìn thấy những gì cần thấy, chỉ nói những gì người ta mong được nghe — ta tranh cãi với cô ta, có lẽ là mãi mãi.
Ta đã khỏe hơn nhiều, và có ý định giữ gìn sức khỏe như em mong muốn — sẽ chỉnh sửa những vần thơ em từng đọc, và làm cho chúng đủ dùng cho hiện tại.
Vậy hẹn em vào thứ Bảy nhé! Và em nói rằng chỉ còn một lần duy nhất nữa thôi sao?
Chúa phù hộ em, người bạn thân thiết nhất và duy nhất của lòng anh.
Mãi mãi là của em
R.B.