[Dấu bưu điện, ngày 22 tháng 10 năm 1845.]
Dẫu có thể khiến anh hơi bực mình, em vẫn phải nói dăm ba điều để giữa chúng ta không có sự hiểu lầm nào—và việc này phải được thực hiện trước khi em chìm vào giấc ngủ tối nay. Hôm nay và cả trước ngày hôm nay nữa, anh đã khiến em ngạc nhiên bởi cách anh đón nhận lời nhận xét của em về những chuyến viếng thăm của anh, vì em tin rằng từ lâu em đã làm cho anh hiểu rõ cách thức mọi vấn đề định đoạt trong ngôi nhà này ra sao, và sẽ chẳng có ngoại lệ nào được châm chước vì em hay thậm chí vì anh cả. Chắc chắn là em đã nói với anh điều này rất rành mạch từ lâu rồi.
Trong bức thư vừa qua, em chỉ muốn nói theo mạch ý đó thôi... (vì e rằng nếu anh muốn đến thường xuyên hơn, anh lại nghĩ em thật tệ bạc khi tỏ ra không có cùng mong muốn ấy)... rằng nếu anh đến quá thường xuyên và bị để ý, những phiền toái và rắc rối sẽ mặc nhiên kéo theo, và do đó, sự khôn ngoan là không nên mạo hiểm chút nào. Đó chính là cốt lõi và toàn bộ điều em muốn nói. Việc ghé thăm mỗi tuần một lần là điều đã được mặc định và có thể tiếp tục chừng nào anh còn muốn—và cũng chẳng có sự phản đối nào nếu thỉnh thoảng anh đến một tuần hai lần... miễn là chỉ thỉnh thoảng thôi... miễn là nó không thành thói quen... anh hiểu chứ?
Có lẽ em đã quá mức cẩn trọng—và quả thật không phải ai trong cái nhà này cũng cẩn trọng như nhau!—nhưng em thực sự chùn bước trước bất kỳ rủi ro nào có thể làm tổn hại đến sự bình yên và thoải mái của những ngày mùa đông đang tới gần. Và điều đó có khác gì những gì em từng nói về chiếc áo choàng đâu? Nào có gì mới mẻ trong đó? Có gì khiến anh phải giật mình? Dẫu vậy, em hoàn toàn hiểu rằng dù là chuyện cũ hay chuyện mới, những hệ lụy của nó hoàn toàn có thể khiến anh khó chịu—và rằng (dù cũ đến đâu) nó vẫn dễ dàng trở lại trong tâm trí anh với một nỗi bực bội ngày càng lớn thêm.
Có lẽ cả hai chúng ta đã bị cuốn đi quá đà bởi những sự kiện và cảm xúc gần đây—nhưng chẳng bao giờ là quá muộn để quay trở lại lối đi đúng đắn, và phần mình, em xin trở về vị trí của em, đồng thời khẩn khoản nài xin anh, người bạn vô cùng quý mến của em, trước hết là đừng hồi âm thư này, và kế đến là hãy cân nhắc, suy xét thật kỹ lưỡng "tình huống ngặt nghèo ấy" mà (em nói thẳng với anh, một người tường tận mọi bề) dẫu có là lưỡi của loài người hay của các thiên thần cũng chẳng thể uốn lượn để bớt đi phần phiền toái cho anh được. Mong rằng Pisa sẽ chứng tỏ được sự cứng cáp tuyệt vời của một vài thứ đá cẩm thạch! Xin hãy phán xét.
Vì lòng tự trọng, anh hoàn toàn có quyền bước đi trên một con đường khác... anh đấy... Khi em nói với anh một lần... hoặc hai lần... rằng "không một sức mạnh nhân loại nào có thể" v.v. và v.v.,... là em chỉ nói cho riêng mình, hoàn toàn phớt lờ anh—và giờ đây, khi quay đầu lại nhìn anh, em mới ngạc nhiên vì sao trước đó mình lại không nhận ra... điều ấy. Do đó, em xin anh hãy suy ngẫm thật kỹ "tình huống ấy"—chớ quên đi những bề trái hiển nhiên khác mà quyết định gần đây về Pisa đã khoét sâu thêm một cách khôn lường... bởi vì khi làn khói tan đi, ta mới thấy rõ những tổn hại do ngọn lửa gây ra.
Và thế đấy, giờ đây... chẳng phải sẽ rất khôn ngoan nếu anh lên đường ra nước ngoài ngay lập tức... như ý định vẫn luôn có của anh, anh biết đấy... nay khi cuốn sách của anh đã in xong xuôi rồi sao? Hay là anh đi vào tuần tới nhỉ? Em xin phó mặc điều đó cho quyết định của anh. Dù thế nào đi nữa, em cũng khẩn khoản mong anh đừng phúc đáp bức thư này—cũng đừng quá khắt khe với em trong suy nghĩ chỉ vì điều mà có lẽ anh gọi là sự do dự—hãy xem như em đã tự biện hộ được cho mình (em không nói là mình hoàn toàn đúng) trước tòa án lương tâm. Nguyện xin Chúa ban phước cho anh.
Nếu anh lên đường, em sẽ chờ đợi để gặp lại anh cho đến ngày anh trở lại, và trong khoảng thời gian đó chúng ta vẫn sẽ thư từ qua lại. Em viết tất cả những dòng này nhanh nhất có thể để cho xong chuyện. Điều em cầu xin ở anh là hãy tự mình suy ngẫm và đưa ra quyết định một cách khôn ngoan... vì lợi ích của cả đôi ta. Nếu anh chọn cách không chấm dứt ngay lúc này,... thì em sẽ hiểu điều đó qua việc anh không lên đường... hoặc anh có thể nói một từ "không"... vì thực sự em chẳng cần những lời "thề thốt" nào cả—và anh có thể tin tưởng ở em... mọi chuyện sẽ diễn ra đúng như ý anh chọn.
Anh sẽ tôn trọng hạnh phúc của em nhất khi anh biết trân trọng hạnh phúc của chính mình... và đó là lời cuối cùng của em.
Sáng thứ Tư.—Hôm qua em chưa nói được một nửa những gì em suy nghĩ về các bài thơ—và sức mạnh cũng như vẻ đẹp đa dạng của chúng sẽ khiến những độc giả quen thuộc nhất của anh phải kinh ngạc và sửng sốt. "St. Praxed"—"Pictor Ignotus"—"The Ride"—"The Duchess"!—Trong số những bài thơ mới, em vô cùng yêu thích bài mở đầu và bài kết thúc... bài "Lost Leader" mang một âm hưởng thật rộng lớn và sâu sắc... thứ mà không ai có thể quên được—và nó đáng giá hơn tất cả những trang nhật ký hay những bài,phẩm bàn luận chính trị trên đời!
—và rồi, khúc "Thought" cuối cùng thật đáng tiếc khi phải đặt vào nơi chứa đựng những mảnh vỡ ấy... những hoành tráng biển khơi hiện lên qua những câu thơ dài dằng dặc.
Chẳng lẽ những mảnh vỡ ấy không nên được tách bạch bằng cách nào khác ngoài những con số sao?
Khổ thơ áp chót của bài "Lost Mistress" có vẻ hãy còn tối nghĩa đối với em. Sự thực có phải vậy không?
Cái kết mà anh dành cho bài "England in Italy" đã mang lại tính thống nhất cho toàn bộ tác phẩm... đúng là điều mà bài thơ đang cần.
Thêm nữa, anh cũng đã chèn vào phần giữa những câu thơ cao cả hơn trước kia em từng thấy ở đó.
Bài "The Duchess" đối với em càng lúc càng giống như một đồng tiền vàng vừa được đúc—vần điệu của nó hoàn toàn ứng khớp với chính mô tả của anh: "Lời nửa mê, hay khúc hát nửa vời?"
Anh có quyền sở hữu hợp pháp đối với những hiệu ứng nhịp điệu mới mẻ này.
Giờ đây, nếu thiên hạ không reo hò ca ngợi những vần thơ này, thì chúng ta phải nghĩ gì về thế gian đây?
Nguyện xin Chúa luôn ban phước lành cho anh—dù thế nào đi nữa, hãy gửi cho em bản in thử tiếp theo nhé.
Của anh
E.B.B.