Sáng Chủ Nhật.
[Dấu bưu điện, ngày 17 tháng 11 năm 1845.]
Cuối cùng lá thư của em cũng đến—và niềm hạnh phúc sâu thẳm ấy—(anh vốn quen phân tích những cảm xúc của chính mình, và luôn điềm tĩnh khi gọi tên từng cung bậc; đây thực sự là niềm hạnh phúc sâu thẳm),—tình yêu chân thành mà qua đó anh giữ trọn hình bóng em vào tim, ... điều đó chứng tỏ bấy lâu nay anh hằng tìm kiếm điều gì, và cuối cùng đã tìm thấy, để rồi hạnh phúc mãi mãi. Chắc chắn anh không chỉ dừng lại ở mức 'ám chỉ'—anh đã phải nói ra một cách rành mạch sự thật ấy, nếu anh thực sự công bằng với chính mình, và phải thưa với em từ lâu lắm rồi rằng lòng ngưỡng mộ đối với các tác phẩm của em hoàn toàn khác biệt, và ở một khoảng trời xa cách với tình yêu mà anh dành cho con người em. Giá như anh có thể tưởng tượng ra một cách nào đó để những điều anh sắp nói xảy ra mà không vấp phải những trở ngại hiển nhiên của sự giả dối, v.v., thứ mà chẳng một trí tưởng tượng ngốc nghếch nào dám gán ghép cho em... giả như khi ngồi bên em lần tới, em có thể bảo rằng—'Tôi sẽ làm anh vỡ mộng,—tôi không phải là tiểu thư B.—cô ấy ở trên lầu và anh sẽ gặp cô ấy—tôi chỉ viết những lá thư đó thôi, và tôi chính là người anh đang thấy, chỉ có thế thôi'—(tất cả sự hiểu lầm đều bắt nguồn từ phía anh, theo một cách không sao tài giải thích nổi)... thì anh sẽ chẳng mở đầu bằng cách thưa rằng, ôi em yêu, người yêu dấu nhất—mà sau đó, anh sẽ phải trấn an em—khiến em sớm tin rằng anh không hề lấy làm ngạc nhiên trước sự việc ấy, bởi suốt cuộc đời mình, anh vẫn luôn tự hỏi có mối liên hệ nào giữa sự thỏa mãn trước việc trưng trổ uy quyền, với sự đồng cảm—một sự đồng cảm ngày càng lớn lao—đối với mọi sự yếu đuối có thể tưởng tượng được? Em hãy nhìn xem: Coleridge cứ viết mãi viết hoài,—cuối cùng ông ấy viết một lời chú thích cho bài 'Thơ mục vụ chiến tranh' của mình, trong đó ông quả quyết rằng bản thân đã được thúc đẩy bởi một cảm xúc thực sự—xét cho cùng—là nhân từ đối với ông Pitt khi ông viết câu thơ trong đó 'Ngọn lửa' có ý định 'bám chặt lấy ông ấy mãi mãi'—giờ thì đường nét ngưỡng mộ dài đằng đẵng ấy trôi về đâu khi cái kết đứt phựt? Và giờ đây—đến đây thì anh từ chối việc tưởng tượng nữa—em thừa biết rằng, dẫu em có chẳng bao giờ viết thêm một dòng thơ nào nữa, chẳng thốt lên một lời nào rõ nghĩa, chẳng nhận ra anh bằng một ánh nhìn—liệu anh sẽ yêu em ít hơn hay nhiều hơn... chắc chắn là nhiều hơn; bởi anh có quyền mong đợi sự kiên cường lớn hơn trước những biến cố kỳ lạ. Và chính vì anh hiểu rõ điều này, hoàn toàn đặt trọn niềm tin vào điều này, nên với tư cách là một sinh linh có lý trí, anh buộc phải quan tâm trước hết đến những gì xa xôi nhất và lỏng lẻo nhất đối với mình... những gì có thể mất đi từ phía em để rồi em phải chịu thiệt thòi, và do đó đến lượt anh, nói cho cùng... là vì anh muốn có được toàn bộ con người em, chứ không chỉ một phần vừa đủ để anh có thể sống sót mà thiếu nó thì không được—và vì anh nhìn thấy sự nguy hiểm từ bản tính hoàn toàn hào phóng của em nên vẫn chưa thể ép bản thân mình lợi dụng điều đó theo cái cách bình lặng mà em khuyên nhủ. Hãy luôn ghi nhớ điều này, trong suốt ngần ấy năm, anh chưa từng viết thư cho em chỉ dựa vào sức nặng của những vần thơ em viết, dẫu anh vẫn thường xuyên nghe người ta nhắc đến em qua ông K. và đã suýt gặp em một lần, lại càng có thể dễ dàng nhờ cậy sự can thiệp của ông ấy để gửi gắm bất kỳ lá thư nào đến tay em, ngõ hòng vượt qua đám đông ngốc nghếch những kẻ xông xáo lao vào bậc thiên tài... những kẻ đến và ăn bánh mì phô mai ngay trên bàn thờ thánh, rồi mở miệng bàn về sự tôn kính trong khi hoàn toàn thiếu đi bản năng chân xác nhất của nó—chẳng chịu yên thân cho đến khi chúng khắc được chữ cái đầu tên mình lên má bức tượng Nữ thần Venus xứ Medici chỉ để chứng minh rằng chúng sùng bái ngài. Như anh đã nói, lòng ngưỡng mộ của anh vẫn lặng lẽ đi theo lối đi tự nhiên của nó—nhưng khi anh trở về Anh vào tháng Mười hai, khi ấy tháng đã muộn, ông K. gửi những tập Thơ ấy cho chị em gái anh, và anh đọc thấy tên mình ở đó—và khi, một hoặc hai ngày sau, anh gặp ông ấy và, bắt đầu bày tỏ suy nghĩ của mình về chúng, rồi chẳng suôn sẻ hơn bây giờ là mấy, liền nói một cách hoàn toàn tự nhiên—'giá bây giờ tôi viết điều này nhỉ?'—và ông ấy với sự tử tế trọn vẹn đã đoan chắc rằng, em thậm chí sẽ cảm thấy 'vui lòng' khi nhận được thư từ anh trong hoàn cảnh ấy... chưa hết,—vì anh sẽ kể cho em nghe tất cả, trong chuyện này, và trong mọi chuyện—khi ít lâu sau ông viết cho anh một lá thư để trấn an anh về điều đó... thế là anh đã viết thư, vì món nợ ân tình hoàn toàn mang tính cá nhân, dẫu tất nhiên cũng nhân cơ hội đó mà nhắc đến niềm vui chung quen thuộc trước các tác phẩm của em: anh đã viết, nói chung, với sự miễn cưỡng... với ý thức rằng mình phải bàn về một chủ đề mà anh cảm thấy vô cùng sâu sắc, và không thể thỏa mãn với một sự diễn đạt dở dang. Còn như việc mong đợi những gì đã diễn ra sau đó... anh chỉ xin nói rằng lúc bấy giờ anh đang loay hoay tìm cách rời khỏi nước Anh để đến với trái tim mình ở Ý. Và giờ đây, tình yêu của anh—anh đang quây quần bên em... toàn bộ cuộc đời anh đã quấn quýt, đan cài và bao bọc lấy em.... Anh cảm thấy em cựa quậy ở khắp mọi nơi. Anh chẳng thể suy nghĩ hay cảm nhận điều gì khác ngoài em, mọi thứ đều hướng về em—anh sẽ sống như thế, và nguyện chết như thế! Và em đã ban phước cho anh vượt cả giao ước, hơn cả việc trao cho anh chính em để yêu thương; bởi ngay từ đầu em đã tin tưởng anh... thứ mà em gọi là 'công trình của giấc mơ' hóa ra lại chân thực theo cách riêng của nó, chẳng phải em đã nghĩ thế sao? và giờ đây em tin anh, anh tin tưởng và hạnh phúc khôn tả trong những dòng chữ anh viết với trái tim tràn ngập tình yêu dành cho em. Sao em lại nói về một sự hoài nghi, như lúc này đây, và bảo anh đừng làm sáng tỏ nó, 'đừng trả lời em?' Có phải anh đã làm sai khi đáp lời như thế không? Đừng bao giờ, đừng bao giờ đối xử bất công với anh theo cách trực diện như thế và giấu giếm anh dẫu chỉ một khoảnh khắc những gì mà một lời nói có thể giải tỏa như lúc này. Em thấy đấy, em từng nghĩ, dẫu chỉ trong chốc lát, rằng anh yêu trí tuệ của em—hoặc phần nổi trội trong thơ em và khác biệt nhất với trái tim em—nhiều hơn, hoặc cũng bằng như yêu con người em—chẳng phải thế sao? và anh đã kể cho em nghe mọi thứ, đã giải thích mọi thứ... chẳng phải vậy sao? Và giờ đây anh sẽ dám... phải rồi, em yêu dấu, lại hôn em để kéo em trở về với trái tim anh; người của riêng anh. Ở đó—và ở đó!
Và từ sau khi viết những dòng trên, anh đã đọc ngẫu nhiên trong số những bài thơ khác chính bài sonnet ấy—'Quá khứ và Tương lai'—bài thơ tác động đến anh mạnh mẽ hơn bất cứ tác phẩm nào anh từng đọc. Làm sao anh có thể tách rời những vần thơ khỏi con người em, dẫu chỉ trong những nỗ lực vô ích này để tập trung vào, và ứng dụng bản thân tốt hơn vào những gì còn lại chứ?—đó quả là một công việc nghèo nàn, nghèo nàn làm sao; bởi chẳng phải bài sonnet ấy xứng đáng được trân trọng như một tiếng lòng đích thực của em hay sao? Anh không tài nào ghi lại hết những ý nghĩ đang dâng trào; cầu xin Chúa ban phước cho anh, như lời em cầu nguyện, bằng cách để bàn tay dấu yêu ấy bớt run rẩy hơn... anh chỉ xin điều đó, bớt run hơn... khi đặt lên tay anh suốt cuộc đời này! Và quả thật, em viết ra để anh điềm tĩnh đọc rằng anh mang lại hạnh phúc cho em! Thế thì—cũng giống như mọi quyền năng—Chúa thông qua phương tiện yếu đuối nhất... và anh kiêu hãnh cùng biết ơn đến mức chẳng thể diễn thành lời—Tình yêu của anh,
Anh là của em
R.B.
Anh phải trả lời các câu hỏi của em: Anh vẫn khỏe—và chắc chắn sẽ ghi nhớ lời dặn dò của em để làm việc thật điều độ. Thư của em được gửi thẳng đến tay anh—thư của cha anh được gửi đến Trừơng Phố, trừ những trường hợp đặc biệt, nhờ vậy mà tất cả thư từ đều qua tay anh xem xét trước. Tối qua anh đã gặp ông K. tại buổi biểu diễn Kịch nghiệp dư—cùng vô số những người quen cũ—và trở về nhà trong trạng thái mệt mỏi và cáu kỉnh—để rồi khao khát đến cháy lòng một lá thư vào sáng nay, và thế là thư đã đến để anh lại khỏe khoắn trở lại. Vậy ra, anh thậm chí không được phép để nỗi buồn của em nương tựa vào anh sao? Chính vì anh luôn thấy em trước sau như một, và mãi là chính em, nên dường như anh đã cảm nhận được chiều sâu ẩn giấu, khi em nhắc đến 'những ngày nào đó' và những điều khiến chúng trở nên gập ghềnh trong khi mọi thứ đối với anh đều thật dễ chịu. Giờ thì, xin đừng tước đoạt ở anh một quyền lợi—một quyền lợi... được nhìn nhận em đúng như con người thật của em; đừng tập cho mình thói quen phải luôn vui vẻ khi ở bên anh—anh có sự đồng cảm bao la và có thể cho em thấy một góc khác trong con người anh, một gương mặt chân thật, dẫu em có xoay trở theo hướng nào đi nữa. Nếu em vui vẻ... anh cũng sẽ thế thôi... nếu em buồn, sự vui vẻ của anh lúc nào cũng sẵn sàng ở phía sau, nâng đỡ bất kỳ nỗi buồn nào chạm đến nỗi buồn của em, nếu điều đó là cần thiết. Còn về câu hỏi của anh về thuốc phiện... em cũng chẳng hề hiểu lầm điều đó đâu: anh đặt niềm tin vào sự viên mãn cuối cùng của những hy vọng thuộc về anh—hay ta phải nói là, của chúng ta; và tất cả những gì ảnh hưởng trực tiếp hay tiềm tàng đến sức khỏe của em, đều tác động đến anh—tác động sâu sắc làm sao! Em sẽ viết thư nữa chứ? Hãy nhớ là thứ Tư nhé! Ông K. muốn anh đến gặp ông ấy vào một trong ba ngày tiếp theo sau đó. Anh sẽ mang theo một vài bức thư... một bức của Landor. Sao anh phải phiền em chuyện 'Pomfret' chứ.
Còn về Luria... nó hấp dẫn em đến thế sao? Những điều hay ho hơn hãy còn ở phía trước. Em nâng anh lên cao biết bao!—