Thứ Sáu.
[Dấu bưu điện, ngày 25 tháng 10 năm 1845.]
Hôm qua tôi viết ngắn gọn để khỏi làm bức thư dài thêm bằng cách giữ nó lại; và vài lời cuối cùng đáng lẽ phải đi kèm theo nó nay đành phải gửi theo sau... buộc phải thế—vì tôi muốn nói rằng anh thực sự không cần phải bàn với tôi về chuyện các hình vuông vốn không tròn, hay chuyện anh không hề “ích kỷ”! Anh thừa biết nói những điều thừa thãi như vậy thật ngốc nghếch, chứ chẳng phải là một lời khen ngợi.
Tôi không nói dựa trên sự hiểu biết của tôi về anh và lòng tin của tôi dành cho anh... mà dựa trên lý trí nói chung của tôi. Tại sao anh lại cứ nói với tôi... chưa kể đây là lần thứ ba hay thứ tư... rằng “Tôi không ích kỷ?” với tôi—người chưa bao giờ... ngay cả khi chìm vào giấc ngủ sâu nhất và đang mơ mộng... chưa bao giờ mơ thấy mình quy cho anh bất kỳ hình thức nào của một khuyết điểm như vậy? Hãy hứa là anh sẽ không nói thế nữa nhé—hứa đi nào. Hãy nghĩ xem điều đó lọt vào tai tôi nghe ra sao, khi mà thực sự có đôi lúc tôi cảm thấy ghen tị với chính mình... với những nỗi đau bệnh tật của bản thân... và từng nghĩ rằng anh chỉ quan tâm đến tôi vì lòng hào hiệp của anh chạm vào chúng bằng một thứ âm thanh bạc dội... và rằng, nếu không có chúng, anh sẽ quay mặt đi bước sang lề đường khác:—chao ôi, có đến hai mươi lần tôi từng nghĩ như thế rồi cảm thấy bực bội—một nỗi bực bội thật vô ơn! Để đổi lấy lời thú nhận quá đỗi bộc trực ấy, tôi sẽ đòi hỏi một lời hứa thầm lặng khác... một lời hứa thầm lặng—không, nhưng trước hết tôi sẽ nói một điều khác.
Đầu tiên, tôi muốn nói rằng anh không được tưởng tượng ra dù chỉ là một chút nguy cơ nhỏ nhoi nào về việc tôi gặp rắc rối hay bị phật ý vì những chuyến viếng thăm của anh—hiện tại chẳng có chút rủi ro nào như thế cả—và nếu tôi từng khiến anh phải bận tâm lo lắng về điều đó, thì tôi đã cư xử thật ngốc nghếch, còn điều tôi định làm lại là một chuyện khác. Tôi cũng muốn anh hiểu rằng ngay cả khi anh đến đây mỗi ngày, các anh chị em của tôi cũng chỉ quan tâm xem tôi có thích hay không, rồi sẽ vui mừng nếu tôi cảm thấy vui:—sự thận trọng ấy chỉ nhắm đến duy nhất một người. Tuy nhiên, đối với người đó, thì sẽ chẳng có chuyện “vượt qua” được đâu—anh có thể nghĩ đến việc dùng hàng mi của mình để quét sạch một phần ba các vì sao trên Thiên đàng còn dễ hơn—đây là một sự thật chắc chắn như đinh đóng cột—và như tôi đã nói trước đây, việc tuân thủ một quy tắc chung và không hề có ý bất kính đối với cá nhân nào: tất nhiên có một sự khác biệt rất lớn ở cá nhân ấy. Nhưng... dù tôi vẫn là một người con ngoan ngoãn vâng lời, và điều này không phải do phải cố gắng, mà vì tình yêu... vì tôi yêu cha thiết tha (và hiện vẫn yêu),... và từng hy vọng rằng cha cũng yêu lại tôi dẫu đôi khi những minh chứng ấy không được dịu dàng cho lắm—tuy nhiên, tôi vẫn luôn giữ lại cho riêng mình quyền định đoạt đối với những tình cảm của chính mình, thứ vốn mang tính cá nhân nhất trong mọi thứ, và bao hàm những nguyên tắc cùng hệ quả có tầm quan trọng và phạm vi vô hạn—thậm chí ngay cả khi tôi chưa từng nghĩ (ngoại trừ có lẽ khi cánh cửa cuộc đời sắp sửa mở ra... trước khi nó mở ra) chưa từng nghĩ rằng mình có khả năng hay cơ hội để thực hiện quyền ấy; từ cả bên ngoài lẫn bên trong cùng một lúc. Tôi có quá nhiều điều cần phải ngước nhìn lên. Về phần bạn bè, tôi có thể nhìn về bất cứ hướng nào... xung quanh, và thậm chí xuống dưới—đôi khi chỉ một sợi chỉ mỏng manh của sự đồng cảm cũng kéo tôi về phía đó—hoặc thậm chí chỉ là cái nhìn nhỏ nhất của đôi mắt tử tế vượt qua một sự bất đồng cảm—’Cela se peut facilement.’ Nhưng đối với một mối quan hệ khác—mọi thứ hoàn toàn khác biệt—và điều đó là đúng đắn—và khác biệt đến nhường nào—’Cela ne se peut nullement’—như lời Malherbe.
Và giờ đây chúng ta phải đồng ý “để mọi chuyện qua đi,” và cùng nhau cố gắng thu nhặt thật nhiều niềm vui cũng như điều tốt đẹp từ mùa đông sắp tới (thời gian ở Pisa sẽ trúng ý hơn biết mấy!) hết mức có thể—và tôi bắt đầu niềm vui của mình bằng việc thấy thật mừng vì anh không đi đâu cả, nhân chuyện tôi cũng không đi, đồng thời cảm thấy tự hào về những chiếc lá xanh non mới mẻ ấy trên vòng nguyệt quế của anh, thứ vừa hé nở cùng số báo mới. Rồi những vở bi kịch sẽ xuất hiện—và sau đó,... còn điều gì bên cạnh đó nữa? Rốt cuộc chúng ta sẽ có một mùa đông hạnh phúc thôi... ít nhất là tôi sẽ như vậy; và nếu Pisa tốt hơn, thì London có tệ hơn một chút cũng chẳng sao: còn việc tôi trở nên kiêu kỳ, khó tính và xét nét về đủ loại sắc tím... tôi, kẻ đã quen thuộc với sắc brun foncé của Mme. de Sévigné, (foncé rồi lại enfoncé...)—thì thật là quá ngớ ngẩn. Nhưng sao bản thảo in thử vẫn chưa chịu đến suốt từ nãy đến giờ vậy? Tôi đã giữ bức thư này lại để gửi cùng với nó.
Khoảng sáu tuần trước, tôi nhận được một lời đề nghị từ các nhà sách ở New York (những nhà sách từng in tập thơ) ngỏ ý muốn cho họ tái bản những bài báo văn xuôi của tôi trên tờ Athenæum, kèm theo một số nội dung bổ sung về văn học Mỹ, thành một tập sách riêng biệt—sẽ được xuất bản cùng lúc tại cả Mỹ lẫn Anh bởi nhà Wiley và Putnam ở Waterloo Place, và họ nói rằng sẽ đưa ra các điều kiện rất hậu hĩnh. Giờ tôi nên làm gì đây? Những bài báo ấy vốn không thích hợp để xuất bản thành sách riêng, và tôi chẳng mặn mà gì với việc phải gánh lấy trách nhiệm về chúng; hơn nữa, trong bất kỳ trường hợp nào, chúng cũng sẽ gây rắc rối nhiều như khi phải viết lại (rắc rối chứ chẳng phải thơ ca!), trước khi tôi có thể đồng ý với một chuyện như thế. Chà!—và nếu tôi không đồngīb... những con người ấy rất có thể sẽ tự ý in chúng mà chẳng cần xin phép... và tất nhiên là chẳng mẩu chỉnh sửa nào. Anh khuyên tôi thế nào đây? Tôi nên làm gì? Suốt thời gian qua, họ cứ nghĩ tôi tỏ ra dửng dưng đến mức cao ngạo, chính họ là những kẻ đã giục giã đòi một câu trả lời ngay trong chuyến tàu hồi đáp—và giờ thì đã qua sáu... tám tuần lễ rồi; tôi buộc phải nói điều gì đó thôi.
Hôm nay trông tôi chẳng khác nào một “femme qui parle” (người phụ nữ nói không ngừng) phải không? Và dẫu tôi có cứ thế trò chuyện hoài, bản thảo in thử vẫn chẳng chịu đến. Nguyện xin Chúa ban phước lành cho anh—và cho cả tôi, đúng như con người tôi.
Thân ái,
E.B.B.
Và lời hứa thầm lặng mà tôi muốn anh thực hiện chính là điều này—rằng nếu có lúc nào đó anh phải rời bỏ tôi, thì điều đó sẽ xảy ra (dù anh không hề “ích kỷ”) vì lợi ích của chính anh—chứ không phải vì tôi: vì sự tốt lành của anh, chứ không phải vì tôi. Tôi đòi hỏi điều ấy—không phải vì tôi là kẻ cao thượng vô tư; mà bởi vì một nhóm động cơ thì có chính đáng, còn nhóm kia thì vô nghĩa—chỉ đơn thuần vì lý do đó mà thôi.
Thế rồi người phụ nữ nói nhiều ấy (khi nhìn lại những gì mình vừa bày tỏ) không hề có ý định nói ở trang đầu tiên của bức thư này rằng có lúc nào đó cô ấy cảm thấy bị tổn thương lòng kiêu hãnh vì phải mang ơn những nghịch cảnh của mình. Chẳng qua là vì nghịch cảnh chỉ là những tai nạn ngẫu nhiên chứ không phải bản chất cốt lõi. Nếu đó là sự thịnh vượng, thì mọi chuyện cũng sẽ y như vậy thôi—không, không phải y như thế!—mà còn tồi tệ hơn nhiều.
Hôm nay Occy đã dậy rồi và sức khỏe đang tiến triển tốt.