Sunday Evening.
[Post-mark, November 10, 1845.]
Khi anh trở về từ chỗ em, rồi ngẫm lại mọi điều, chẳng có lấy một lời nhỏ nào của em mà anh không thể bận tâm, và ao ước được đáp lại em bằng đôi phần... hay đúng hơn là toàn bộ... những suy nghĩ cùng tưởng tượng mà lời ấy chắc chắn khơi gợi trong anh. Chẳng có gì ở em lại không rút cạn hết mọi tâm can trong anh. Em chiếm hữu anh, người dấu yêu ơi... và chẳng có cách nào để diễn tả hết điều ấy, chẳng có tiếng nói hay đôi bàn tay nào ngoài những của riêng anh đang co rúm và lùi bước trước thử thách ấy. Thế nên em hãy cứ kiên nhẫn, ngày một hiểu rõ hơn về anh cùng quyền năng tuyệt đối của em đối với anh, và anh sẽ tự khuây khỏa trọn vẹn bằng sự thấu hiểu của em—sự thấu suốt, trực giác—bằng cách nào đó anh vẫn phải tin rằng em có thể thấu thấu tận sâu thẳm tâm can anh đây, mà chẳng cần đến cái vỏ bọc của lời nói hay trang viết từ anh. Nhưng, dẫu anh từ bỏ những thành tựu lớn lao, chẳng có lý do gì anh lại không nắm bắt lấy bất kỳ cơ hội nào để làm sáng tỏ một trong những điểm nhỏ nhặt phát sinh trong những cuộc trò chuyện của chúng ta... nếu anh tưởng rằng mình có thể làm điều đó dẫu chỉ với một chút thành công đi chăng nữa. Chẳng hạn, trong lòng anh vẫn luôn muốn giải thích điều anh định nói ngày hôm qua, rằng anh vẫn hằng hy vọng niềm hạnh phúc trọn vẹn mà anh cảm nhận được từ những bức thư, cùng sự trợ giúp trong việc phê bình sẽ không bị tổn hại dù chỉ bởi một phỏng đoán rằng những công trình mà em sinh ra để thực hiện lại có thể phải gác lại, dù ở bất kỳ mức độ nào, chỉ vì sự rộng lượng ấy dành cho anh. Em dấu yêu ơi, anh đã tin vào thiên tài rực rỡ của em và nhận ra đó là một vì tinh tú đích thực ngay từ khoảnh khắc anh trông thấy nó; từ rất lâu trước khi anh có được diễm phúc nhận ra đó là vì sao của đời mình, mang theo cả vận mệnh và tương lai của anh trong đó. Và, khi anh thu mình lại, nhìn nhận bản thân một cách kỹ càng và minh bạch hơn, anh thực sự cảm thấy, cùng với em, rằng việc viết thêm hay bớt vài bức thư, đọc dăm ba vần thơ của bất kỳ ai khác, sẽ không hề ảnh hưởng ở mức độ đáng kể nào đến nguồn sức mạnh ấy của em—rằng em hoàn toàn có thể mang lại niềm hạnh phúc lớn lao cho một người mà vẫn tiếp tục sáng tác những 'Geraldines' hay 'Berthas'—nhưng—làm sao anh có thể, người dấu yêu ơi, rời xa những báu vật của lòng mình quá lâu, dẫu chỉ để ngắm nhìn thiên tài của em chứ?... và khi anh trở lại để rồi thấy mọi thứ bình an, tìm thấy sự an ủi từ em, những dấu vết của em... liệu có ổn không—hãy nói cho anh biết—nếu coi tất cả những điều ấy chỉ là một nỗ lực nhẹ nhàng, một chuyện dễ dàng thôi sao?
Thế mà, nếu em có thể nâng anh lên bằng một bàn tay, trong khi tay kia vẫn đủ sức để đội vòng nguyệt quế cho chính mình—điều đó cũng mang dáng dấp của một nữ hoàng đấy chứ!
Thôi, anh đã giãi bày rồi. Như anh đã nói với em, giờ đến lượt em đấy. Em đã quyết định thế nào về Ấn phẩm ở Mỹ rồi? Em chẳng hề kể gì về bản thân mình cho anh nghe cả! Toàn là chuyện em giúp đỡ anh, em làm điều tốt cho anh... và anh thì nhận hết tất cả! Giờ thì xem này, nếu cứ tiếp tục thế này nhé! Anh nhận ra rằng mình chưa từng có đủ mọi thứ xa hoa của tình yêu... hóa ra là vậy... thế còn thứ lẽ ra phải có, thứ hợp lý và đáng chờ đợi—'cuộc cãi vã của những kẻ yêu nhau'—đâu rồi? Nó đây này, như em sẽ thấy thôi! 'Iræ; amantium'.... Anh chẳng hề 'bối rối trước lão Naso' của mình hơn là Peter Ronsard đâu. À, nhưng mà sau đó chúng phải là reintegratio amoris—và để quay trở lại một trạng thái nào đó, trước tiên người ta buộc phải bước ra khỏi nó trong chốc lát... hãy tin anh đi, không đời nào! Và giờ đây, suy luận tự nhiên từ tất cả những điều này là gì? Suy luận trước sau như một... 'sắc lệnh hy sinh thân mình' ư? Sao thế—em còn ngờ vực gì nữa chứ? Thậm chí là thế này,—em chỉ đành gác lại cuốn tiểu thuyết ấy sang một bên, và bảo người Mỹ hãy chờ đợi, để rồi khiến tim anh thổn thức mỗi khi bức thư được đặt lên ngực; bức thư tràn ngập tin tức của em, nói cho anh hay rằng em vẫn khỏe, đang tản bộ, và vì anh mà làm việc hướng tới ngày đó—hơn nữa còn thông báo cho anh biết, liệu thứ Năm hay thứ Sáu sẽ là ngày của anh đây—.
Xin Chúa phù hộ em, tình yêu của đời anh.
Anh chắc chắn sẽ mang đến cho em một Hồi của Vở kịch... vì lý do quỷ quái này, bên cạnh những lý do khác nữa... rằng—Không, anh sẽ nói điều đó với em—giờ thì anh có thể kể cho em nghe nhiều hơn cả dạo gần đây nữa cơ!
Mãi mãi là của riêng em
R.B.




Facsimile of Letter of Robert Browning
(See Vol. I., p. 270)