Ngày 25 tháng 5 năm 1681, sau một hành trình dài đầy gian nan, chiến hạm "Phục Ba Vạn Lý" chậm rãi cập đảo Diu, được người Bồ Đào Nha cấp phép nên đã hạ neo đậu tại vùng biển gần bờ, sau đó đi thuyền nhỏ tiến vào đất liền.
Tổng đốc Francisco de Távora nhận được báo cáo ngay lập tức, vì lúc này ông đang ở cảng Diu để xử lý một vụ bạo loạn do nợ lương. Vì sự việc nghiêm trọng, quan chức quản lý bến cảng Diu không dám chậm trễ, trực tiếp phái người đến báo cáo, sau đó thỉnh thị hành động tiếp theo.
Hành động tiếp theo ư? Tổng đốc Távora mỉm cười, không có hành động gì cả, tuyệt đối đừng có hành động gì hết, cứ để người Đông Ngạn qua đây, mọi người cùng ngồi xuống đàm phán tử tế là được rồi! Là Tân tổng đốc Goa vừa thay thế Pedro de Almeida Portugal, ông Távora xuất thân danh gia vọng tộc, gia tộc bao đời kinh doanh, vì vậy ông cực kỳ nhạy bén với mọi chuyện liên quan đến thương mại, đặc biệt là khi hàng hóa mà người Đông Ngạn có thể cung cấp lại vô cùng phong phú.
Cũng chính vì lý do đó, tuy đây là sự vụ đã được vị tổng đốc tiền nhiệm quyết định, nhưng Távora không hề có ý định thay đổi dù chỉ một chút, bởi điều này thực sự có ảnh hưởng tích cực đến tài chính trung ương của thuộc địa Goa, giúp Tổng đốc đại nhân thoát khỏi vũng lầy tài chính, củng cố quyền uy của chính phủ, đương nhiên cũng giúp phòng ngự tốt hơn trước sự đe dọa của người Hà Lan.
Tổng đốc Távora từ lâu đã thấy ngứa mắt với những gã quý tộc hoặc nắm giữ một thị trấn, hoặc kiểm soát một con phố thương mại, hoặc cai quản vài trang viên, lại còn sở hữu đông đảo kẻ theo đuôi. Những kẻ này trong mắt ông đều là lũ sâu mọt, có chúng ở đây, phần lớn quyền tài chính của thuộc địa Goa đều chẳng liên quan gì đến chính phủ, các đời tổng đốc muốn bù đắp thâm hụt đều phải tìm chúng hoặc giáo hội để quyên tiền, điều này thật sự không thể chịu đựng nổi.
Hơn nữa, điều đáng bất mãn hơn là những kẻ này thường gây cản trở thương mại. Chiếm giữ vị thế độc quyền, chúng thu thuế nặng, thậm chí tịch thu hàng hóa của những thương nhân không hợp tác với mình. Đồng thời, đầu óc một số kẻ còn rất bảo thủ, nhìn người dị giáo như nhìn kẻ thù truyền kiếp, hoàn toàn không thể bao dung buôn bán với đủ loại dị giáo như người Hà Lan. Cho nên, nếu chúng không cản trở thương mại thì còn ai vào đây nữa?
Tất nhiên, những quý tộc bảo thủ này không đại diện cho toàn bộ tầng lớp thượng lưu ở Goa. Thực tế vẫn có không ít quý tộc khai minh ủng hộ quyết định của chính phủ trung ương, vì cái họ cần chủ yếu là tiền bạc, chứ không phải làm thổ hoàng đế ở Goa. Nhưng nói thật, tỷ lệ những người này không chiếm đa số. Dù sao đi nữa, ít nhất là tại đảo Diu này, số lượng quý tộc và thương nhân ủng hộ Tổng đốc đại nhân vẫn rất đông đảo, và đây dường như cũng là một trong những lý do chính khiến vị tổng đốc Bồ Đào Nha lúc ban đầu chọn nơi đây làm địa điểm giao thương với người Đông Ngạn.
Mạc Liệt Man cảm thấy hơi ngạc nhiên khi vị tổng đốc Bồ Đào Nha cũng ở đây. Ông tới đây tạm thời chủ yếu là để thăm hỏi những nhân viên đã ở lại đây vài năm, đồng thời dặn dò họ có thể bắt đầu hành động rồi. Mấy năm nay họ ở đây cũng không nhàn rỗi, tuy hai nước chưa đàm phán ký kết thỏa thuận chính thức, nhưng người Bồ Đào Nha để tỏ thiện chí đã cho phép người Đông Ngạn tiến hành buôn bán tại đây, với điều kiện phải nộp các loại thuế theo quy định của họ. Trong mấy năm này, cơ quan mang tính chất văn phòng đại diện nhỏ bé này đã thông qua nhiều kênh khác nhau, thu mua một số vật tư, thuê tàu buôn của người Ấn Độ, gửi không ít hàng hóa đến Djibouti, khiến cho Đại úy Aishitu – người đang đảm nhiệm chức Tư lệnh phòng thủ tại đó – vô cùng vui mừng. Ông ta vốn là Tư lệnh phòng thủ ở đảo Zanzibar, sau đó đã trao đổi vị trí với Nan Jiro ở Djibouti, coi như là luân chuyển công tác – vì hiện giờ họ đã có thể bổ sung vật tư "mọi lúc mọi nơi", tức là mùa hè thu có vật tư từ đảo Tân Hoa Hạ gửi đến, mùa đông xuân thì phía Ấn Độ phụ trách tiếp tế, cuộc sống không thể dễ chịu hơn.
Mà vì vị tổng đốc người Bồ Đào Nha đang ở đây, nên Mạc Liệt Man cũng không ngại trò chuyện với ông ta ngay lúc này, nếu có thể làm rõ nhiều chuyện ngay tại đảo Diu thì còn gì tốt hơn. Thế là, cùng với bốn năm tùy tùng, ông bước đi thong dong tiến vào thành Goa, rồi gặp mặt Tổng đốc Távora. Tổng đốc dường như đang xử lý việc lớn, xung quanh vây đầy sĩ quan, giáo sĩ, quý tộc cùng quan văn. Họ dùng ánh mắt phức tạp nhìn người dị giáo Đông Ngạn đang ngẩng cao đầu bước vào, từng người một đều im lặng không nói, như thể đang cử hành một nghi thức tôn giáo dành cho người chịu nạn vậy.
"Rất hoan nghênh ông, ngài Mạc." Như để truyền đi một tín hiệu, Tổng đốc Francisco de Távora đích thân đứng dậy bước tới, bắt tay Mạc Liệt Man, sau đó dẫn ông cùng tùy tùng ngồi xuống một bên phòng khách. Và sau khi ông dứt lời, đám người vốn im lặng như tượng gỗ xung quanh cũng lập tức sống dậy, người thì trực tiếp dán ánh mắt nóng lòng lên họ, người thì thì thầm to nhỏ đầy nghi hoặc, người lại thờ ơ vô cảm, thể hiện rõ rệt sự bất đồng nội bộ của thuộc địa Goa thuộc Bồ Đào Nha về vấn đề hợp tác với Đông Ngạn để khai thác thị trường thương mại Ấn Độ.
"Thú thật, nghe tin ông tới tôi rất kinh ngạc, cũng rất vui mừng." Tổng đốc Távora không bận tâm đến suy nghĩ của đám người bên dưới, trực tiếp ngồi xuống đối diện nhóm người Mạc Liệt Man, mỉm cười nói: "Tổng đốc tiền nhiệm người Bồ Đào Nha đã đợi các ông rất lâu, nhưng rất tiếc, cho đến khi ông ta kết thúc nhiệm kỳ quay về Lisbon vẫn không có tin tức gì. Tất cả mọi người đều cho rằng chuyện này có lẽ đến đây là kết thúc, nhưng tôi vẫn muốn đợi thêm một chút, vì tôi cảm thấy bất kỳ người ra quyết định nào đầy lý trí, đều sẽ không dễ dàng từ bỏ một giao dịch có thể gọi là đôi bên cùng có lợi như thế này, giao thương ở Diu chính là một trong số đó."
"Rất xin lỗi vì đã đến muộn, thực tế chúng tôi chưa từng từ bỏ. Bây giờ tôi có thể xác nhận lại, thỏa thuận mà chúng ta đạt được trước đó còn hiệu lực không?" Mạc Liệt Man ra hiệu cho tùy tùng lấy ra một xấp tài liệu từ cặp công văn, đặt lên bàn trước mặt rồi hỏi: "Tuy đã trôi qua một thời gian, nhưng Cộng hòa Đông Ngạn Hoa Hạ chúng tôi không có ý định sửa đổi bất kỳ điều khoản nào trong đó. Bản thỏa thuận này đã được chính phủ nước chúng tôi ủy quyền ký tên đóng dấu, nếu Tổng đốc đại nhân cũng không có dị nghị gì, thì có thể ký tên cho hiệu lực ngay lập tức. Đương nhiên trước đó, tôi cần xem qua Ủy nhiệm thư Tổng đốc được Quốc vương nước quý quốc ký cấp cho ông, à, tôi không có ý gì khác, càng không có ý mạo phạm ông, chỉ là muốn xác nhận xem ông có đủ quyền hạn để hoàn tất thỏa thuận này hay không mà thôi."
"Lý do rất chính đáng." Tổng đốc Távora mỉm cười đáp lại: "Đương nhiên không thành vấn đề, nhưng có lẽ có thể đợi đến khi chúng ta đến Goa rồi hãy kiểm tra. Bây giờ, hãy để chúng ta bàn một chút về chuyện thương mại, dù sao đây cũng là điều mọi người vẫn luôn rất quan tâm, phải không?"
Tiếp theo, Mạc Liệt Man cùng Tổng đốc Távora tiến hành thương thảo về các vấn đề cụ thể của việc buôn bán. Tất nhiên lúc này ông không cần phải đích thân làm mọi việc, những thứ liên quan đến chi tiết cơ bản đều do các tùy tùng ra mặt, ông chỉ cần nắm bắt những vấn đề lớn. Trong cuộc trò chuyện kéo dài nhiều giờ đồng hồ giữa hai bên, cơ bản đã xác định người Đông Ngạn có thể xây dựng một pháo đài bằng gạch đá tại đảo Diu, nhưng không được phép có bệ pháo. Đất đai, vật liệu xây dựng cho pháo đài sẽ mua từ người Bồ Đào Nha, nhân công có thể thuê người Ấn Độ địa phương, kiểu dáng pháo đài không bị hạn chế, nhưng kích thước thì có hạn chế, tóm lại mọi thứ đều tuân theo các quy tắc chung vào thời điểm này.
Về phần trọng tâm của hai bên – chi tiết thương mại – thì nội dung phong phú hơn nhiều. Người Đông Ngạn đưa ra vài yêu cầu, đó là trước tiên yêu cầu phía Goa tập trung cung cấp ngựa. Loài vật kéo này dù là ở đảo Tân Hoa Hạ hay Viễn Đông đều vô cùng thiếu thốn, ở nơi trước là do yếu tố khí hậu dẫn đến hao tổn ngựa quá lớn, nơi sau là do kế hoạch Mã chính cần nhập khẩu liên tục ngựa giống tốt để hoàn thiện, nếu tính thêm cả vấn đề thoái hóa giống ngựa, tóm lại nhu cầu của người Đông Ngạn về ngựa vẫn khá lớn, nhưng vận chuyển đường dài hao tổn lại nhiều, nếu có thể thu mua tại Diu thì còn gì tuyệt vời hơn.
Người Bồ Đào Nha vỗ ngực khẳng định thương mại ngựa không thành vấn đề. Thực tế vùng Rajput từ lâu đã là nơi trọng yếu về buôn bán ngựa, lục địa Ấn Độ ở phía đông có nhu cầu cực lớn về ngựa, nhưng khí hậu địa phương lại nóng ẩm, khiến ngựa chết quá nhanh, khó khăn này y hệt như những gì người Đông Ngạn phải đối mặt ở đảo Tân Hoa Hạ. Không còn cách nào khác, chỉ đành tăng cường thu mua thôi, cố gắng làm sao chết một con thì bổ sung một con vậy!
Ngoài thương mại ngựa, người Đông Ngạn còn nhấn mạnh sự khao khát đối với các loại hàng hóa thương mại quy mô lớn như tơ sống Punjab, diêm tiêu, gia vị... yêu cầu người Bồ Đào Nha phải chuẩn bị đầy đủ số lượng theo danh sách thu mua mà người Đông Ngạn gửi trước hàng năm, vì điều này người Đông Ngạn thậm chí có thể trả trước 20% tiền đặt cọc. Người Bồ Đào Nha tự nhiên cũng không có dị nghị gì về kiểu thương mại này, thực tế họ còn mong người Đông Ngạn mua nhiều hàng hơn nữa, như vậy họ mới có thể kiếm được nhiều tiền hơn.
Sau đó còn có một số mặt hàng lặt vặt khác, nhưng vì chủng loại phức tạp, số lượng mỗi loại lại khác nhau, nên hai bên chỉ thảo luận sơ qua, quy định một mức thuế quan đại khái, rồi dứt khoát chuyển sang chủ đề tiếp theo.
Tiếp theo là các mặt hàng mà người Bồ Đào Nha cần nhập khẩu. Thực ra cũng rất đơn giản, thứ nhất là vũ khí đạn dược, trang bị quân nhu, những vật tư quân sự này nhiều năm qua người Bồ Đào Nha luôn gom không đủ, hoặc cần trả chi phí đắt đỏ mới mua được một ít, bây giờ có một thương nhân lớn là Đông Ngạn trực tiếp cung cấp hàng, điều này đối với việc cải thiện trình độ trang bị của họ là một chuyện tốt.
Ngoài ra, còn có một loạt các sản phẩm công nghiệp như đồ kim khí, thuốc nhuộm tổng hợp hóa học, xe ngựa hạng nặng, dụng cụ hàng hải... những thứ này có cái là người Bồ Đào Nha cần, nhưng phần lớn vẫn là người Ấn Độ ở Rajput thậm chí ở phía bên kia vịnh Khambhat cần. Người Đông Ngạn cấp cho người Bồ Đào Nha hạn mức rất lớn, gần như họ muốn bán bao nhiêu cũng được, chỉ cần thương trạm mà người Đông Ngạn đặt tại cảng Diu còn hàng tồn kho là được.
Có thể thấy, việc buôn bán giữa hai bên Đông - Bồ cơ bản có thể coi là đôi bên cùng có lợi, tức là đôi bên cùng lấy cái mình cần. Tuy nhiên, nếu bạn có tầm nhìn xa trông rộng, sẽ rất dễ dàng nhận ra, trong tương lai khi thị trường Ấn Độ dần được mở ra, thương trạm Diu mà người Đông Ngạn thiết lập nhất định sẽ thặng dư lớn, người Bồ Đào Nha buộc phải xuất ra một lượng lớn kim loại quý để cân bằng thương mại. Tất nhiên điều này không có nghĩa là họ bị thiệt, thực tế họ cũng kiếm được tiền, không hề lỗ, vì người cuối cùng trả tiền cho những sản phẩm công nghiệp này là người Ấn Độ, chứ không phải họ. Ngược lại, họ có thể thu được nhiều thuế xuất nhập khẩu hàng hóa từ hoạt động buôn bán này, khi bán vào nội địa Ấn Độ còn có thể thu thêm các loại thuế lặt vặt khác, đối với việc cải thiện tình hình tài chính của Tổng đốc phủ thì thật sự có lợi ích rất lớn.
Cuối cùng, Mạc Liệt Man và Tổng đốc Távora còn bàn về một vấn đề vô cùng nhạy cảm, đó là thành lập một lực lượng liên quân tại cảng Diu, gồm cả hải quân và lục quân, để đảm bảo an ninh cho Diu và vùng biển lân cận. Xin lưu ý, đề xuất này của người Bồ Đào Nha còn liên quan đến vùng biển xung quanh, tức là họ hy vọng thông qua việc hợp tác với người Đông Ngạn để bảo đảm an ninh cho vùng biển điểm nóng thương mại của họ, không bị Công ty Đông Ấn Hà Lan và hạm đội của người Moor tấn công – phải biết rằng, hiện nay hàng năm có không ít tàu Bồ Đào Nha bị kẻ địch đánh chìm hoặc bắt giữ, tổn thất không nhỏ, nếu có thể kéo tàu chiến của người Đông Ngạn tới thì đó quả là một chuyện không thể tốt hơn.
