Ngày 25 tháng 5 năm 1681, tàu chiến "Phục Ba Vạn Lý" sau khi trải qua một hành trình dài gian nan đã từ từ cập bến đảo Diu. Sau khi được người Bồ Đào Nha cho phép, tàu thả neo đậu tại vùng biển gần bờ, sau đó thông qua thuyền nhỏ lên trên đảo.
Tổng đốc Francisco de Tavora nhận được báo cáo ngay lập tức, bởi lúc này ông vừa hay đang ở cảng Diu để xử lý một vụ bạo loạn do nợ lương. Vì sự việc trọng đại, quan chức bến cảng Diu không dám chậm trễ, trực tiếp phái người tới báo cáo rồi xin chỉ thị hành động tiếp theo.
Hành động tiếp theo ư? Tổng đốc Tavora mỉm cười, không có hành động gì cả, tuyệt đối đừng có hành động gì hết, cứ để người Đông Ngạn qua đây, mọi người cùng nhau bàn bạc tử tế là được rồi! Với tư cách là tân Tổng đốc Goa vừa kế nhiệm Pedro de Almeida, ngài Tavora xuất thân từ danh môn, gia tộc kinh doanh nhiều đời, vì thế ông cực kỳ nhạy bén với bất cứ việc gì liên quan đến thương mại, đặc biệt là khi hàng hóa mà người Đông Ngạn có thể cung cấp lại vô cùng phong phú.
Cũng chính vì vậy, mặc dù đây là việc đã được vị tổng đốc tiền nhiệm chốt lại, nhưng Tavora không hề có ý định thay đổi chút nào, bởi điều này thực sự có tác động tích cực đến tài chính trung ương của thuộc địa Goa, có thể giúp ngài tổng đốc thoát khỏi vũng lầy tài chính, củng cố uy quyền của chính phủ, đương nhiên cũng có thể chống đỡ tốt hơn trước sự đe dọa của người Hà Lan.
Tổng đốc Tavora từ lâu đã sớm thấy ngứa mắt với những quý tộc hoặc là kiểm soát một thị trấn nhỏ, hoặc là kiểm soát một con phố thương mại, hay kiểm soát vài trang viên và sở hữu số lượng tùy tùng đông đảo. Những kẻ này, trong mắt ông đều là sâu mọt, có chúng ở đó, đại bộ phận quyền tài chính của thuộc địa Goa đều chẳng liên quan gì đến chính phủ, các đời tổng đốc để bù đắp thâm hụt đều phải đi "hóa duyên" từ họ hoặc giáo hội, điều này thật sự không thể chấp nhận được.
Hơn nữa, điều khiến người ta bất mãn hơn là những kẻ này thường xuyên gây cản trở thương mại. Ở vị thế độc quyền, họ thu thuế nặng, thậm chí tịch thu hàng hóa của những thương nhân không chịu hợp tác với mình. Đồng thời, đầu óc của một số kẻ còn rất bảo thủ, coi dị giáo đồ như kẻ thù truyền kiếp, hoàn toàn không thể bao dung buôn bán với đủ loại dị giáo đồ như người Hà Lan. Cho nên, nếu bọn họ không cản trở thương mại thì còn ai làm việc đó nữa?
Tất nhiên, những quý tộc bảo thủ này không đại diện cho toàn bộ xã hội thượng lưu Goa, thực tế vẫn có không ít quý tộc tương đối khai minh ủng hộ quyết định của chính phủ trung ương, vì cái họ mưu cầu chủ yếu là tiền tài, chứ không phải làm thổ hoàng đế ở Goa. Nhưng tỷ lệ những người này, nói thật, không chiếm đa số. Tuy nhiên dù thế nào đi nữa, ít nhất ở vùng đảo Diu này, số lượng quý tộc và thương nhân ủng hộ ngài tổng đốc vẫn rất nhiều, và đây dường như cũng là một trong những lý do chính khiến vị tổng đốc Bồ Đào Nha lúc ban đầu chọn nơi này làm địa điểm giao thương với người Đông Ngạn.
Mạc Liệt Man cũng cảm thấy hơi kinh ngạc khi thấy tổng đốc người Bồ Đào Nha cũng ở đây. Anh tới đây chủ yếu là để thăm hỏi những nhân viên lưu lại nơi này vài năm qua, đồng thời dặn dò họ đã có thể bắt đầu hành động. Mấy năm nay họ ở đây cũng không rảnh rỗi, tuy hai nước chưa ký kết thỏa thuận chính thức, nhưng người Bồ Đào Nha để tỏ thiện chí đã cho phép người Đông Ngạn tiến hành giao thương tại đây, với điều kiện là phải nộp các loại thuế theo quy định của họ. Trong mấy năm này, cơ quan mang tính chất văn phòng nhỏ bé này cũng thông qua nhiều kênh khác nhau, thu mua một số vật tư, thuê tàu buôn của người Ấn Độ, gửi không ít hàng hóa tới Djibouti, khiến hạm trưởng Aishitu - người đang đảm nhiệm chức tư lệnh phòng thủ tại đó - vô cùng vui mừng. Vốn dĩ anh ta là tư lệnh phòng thủ tại đảo Zanzibar, sau đó đổi vị trí với Nan Jiro ở Djibouti, coi như là luân chuyển công tác. Bởi vì giờ đây họ có thể được tiếp tế vật tư "toàn thời gian", nghĩa là mùa hè mùa thu thì có đảo Tân Hoa Hạ gửi vật tư tới, mùa đông mùa xuân thì do phía Ấn Độ chịu trách nhiệm tiếp tế, cuộc sống không thể thoải mái hơn.
Mà vì tổng đốc của người Bồ Đào Nha đang ở ngay tại đây, vậy nên Mạc Liệt Man cũng không ngại chuyện trò với ông ta ngay bây giờ. Nếu có thể làm rõ nhiều việc ngay tại đảo Diu thì không còn gì tốt hơn. Thế là, cùng với sự tháp tùng của bốn năm tùy tùng, anh bước đi nhẹ nhàng tiến vào trong thành Goa, rồi gặp mặt tổng đốc Tavora. Vị tổng đốc dường như đang xử lý chuyện trọng đại gì đó, xung quanh vây đầy sĩ quan, giáo sĩ, quý tộc và quan văn. Họ dùng ánh mắt phức tạp nhìn người dị giáo Đông Ngạn đang ngẩng cao đầu bước vào, từng người một đều im lặng không nói, cứ như thể đang cử hành một nghi lễ tôn giáo cho người chịu nạn vậy.
"Rất hoan nghênh anh, ngài Mạc." Như để truyền đi một tín hiệu, Tổng đốc Francisco de Tavora tự mình đứng dậy bước lên trước, bắt tay với Mạc Liệt Man, sau đó dẫn anh và tùy tùng ngồi xuống một bên phòng khách. Và sau khi ông nói xong câu này, những người vốn gần như có thể coi là cảnh trí xung quanh cũng lập tức sống động hẳn lên. Có kẻ trực tiếp nhìn chằm chằm bằng ánh mắt nóng bỏng, có kẻ thì thầm to nhỏ với nhau, dường như đầy nghi ngại, cũng có kẻ thì thờ ơ, hoàn toàn cho thấy sự chia rẽ nội bộ bên trong thuộc địa Goa thuộc Bồ Đào Nha về vấn đề hợp tác với Đông Ngạn để khai thác thị trường thương mại Ấn Độ.
"Thú thật, nghe tin anh đến tôi rất ngạc nhiên, cũng rất phấn khởi." Tổng đốc Tavora không bận tâm đến suy nghĩ của cấp dưới, trực tiếp ngồi xuống đối diện Mạc Liệt Man và những người khác, cười nói: "Tổng đốc Bồ Đào Nha đã đợi các anh một thời gian rất dài, nhưng rất tiếc, cho đến trước khi ông ấy kết thúc nhiệm kỳ quay về Lisbon vẫn không có tin tức gì truyền tới. Mọi người đều cho rằng chuyện này có lẽ đến đây là kết thúc rồi, nhưng tôi thì vẫn muốn đợi thêm một chút, bởi vì tôi nghĩ bất cứ nhà ra quyết định nào đầy lý trí, đều sẽ không dễ dàng từ bỏ cuộc giao dịch đôi bên cùng có lợi như thế này, thương mại ở Diu chính là một trong số đó."
"Rất xin lỗi vì đến muộn, thực tế chúng tôi chưa bao giờ từ bỏ. Bây giờ tôi có thể xác nhận lại, thỏa thuận mà chúng ta đạt được trước đó vẫn còn hiệu lực chứ?" Mạc Liệt Man ra hiệu cho tùy tùng lấy ra một tập tài liệu từ trong cặp công văn, đặt lên chiếc bàn trước mặt, hỏi: "Mặc dù đã qua một khoảng thời gian, nhưng Cộng hòa Đông Ngạn Hoa Hạ chúng tôi không có ý định sửa đổi bất kỳ điều khoản nào trong đó. Bản thỏa thuận này đã được chính phủ trung ương nước chúng tôi phê duyệt, ký tên và đóng dấu. Nếu ngài tổng đốc cũng không có dị nghị gì, thì có thể ký kết và có hiệu lực ngay lập tức. Tất nhiên trước đó, tôi cần xem qua văn thư ủy nhiệm tổng đốc do quốc vương quý quốc cấp cho ngài. À, tôi không có ý gì khác, càng không có ý mạo phạm ngài, chỉ là muốn xác nhận xem ngài có đủ quyền hạn để hoàn tất thỏa thuận này hay không mà thôi."
"Lý do rất chính đáng." Tổng đốc Tavora cười cười, đáp lại: "Điều này tất nhiên không vấn đề gì, nhưng có lẽ có thể đợi đến khi chúng ta đến Goa mới kiểm tra. Bây giờ, hãy để chúng ta bàn về chuyện thương mại, dù sao đây cũng là việc mọi người vẫn luôn rất quan tâm, phải không?"
Tiếp theo, Mạc Liệt Man cùng Tổng đốc Tavora tiến hành thương thảo về các vấn đề cụ thể của việc giao thương. Tất nhiên lúc này anh không cần phải tự mình làm hết mọi thứ, những chi tiết vụn vặt về cơ bản đều do tùy tùng đứng ra, anh chỉ cần nắm bắt những vấn đề lớn. Trong cuộc trò chuyện kéo dài vài giờ giữa hai bên, cơ bản đã xác định người Đông Ngạn có thể xây dựng một pháo đài bằng gạch đá trên đảo Diu, nhưng không được phép có đài pháo. Đất đai, vật liệu xây dựng pháo đài sẽ mua từ người Bồ Đào Nha, nhân công có thể thuê người Ấn Độ bản địa, kiểu dáng pháo đài không bị hạn chế, nhưng quy mô thì có giới hạn, tóm lại tất cả đều tuân theo quy tắc chung lúc bấy giờ.
Còn về màn kịch quan trọng của cả hai bên - chi tiết thương mại - nội dung lại phong phú hơn nhiều. Người Đông Ngạn đưa ra vài yêu cầu, tức là trước hết yêu cầu phía Goa chú trọng cung cấp ngựa. Loại súc vật kéo này dù là ở đảo Tân Hoa Hạ hay Viễn Đông đều vô cùng thiếu thốn. Cái trước là vì yếu tố khí hậu dẫn đến hao tổn ngựa quá lớn, cái sau là kế hoạch mã chính cần sự nhập khẩu liên tục các loại giống ngựa tốt để hoàn thiện. Nếu lại cân nhắc đến vấn đề thoái hóa giống ngựa, tóm lại nhu cầu về ngựa của người Đông Ngạn vẫn khá lớn, nhưng vận chuyển đường dài hao tổn lại nhiều, nếu có thể thu mua tại Diu thì còn gì tốt hơn.
Người Bồ Đào Nha vỗ ngực khẳng định việc buôn bán ngựa không vấn đề gì. Thực tế khu vực Rajput vốn là trọng địa buôn bán ngựa, đại lục Ấn Độ phía đông có nhu cầu cực lớn về ngựa, nhưng khí hậu địa phương lại nóng ẩm, dẫn đến việc ngựa chết quá nhanh, khó khăn này thực chất y hệt những gì người Đông Ngạn phải đối mặt ở đảo Tân Hoa Hạ. Không còn cách nào khác, chỉ có thể tăng cường thu mua, cố gắng làm sao ngựa chết một con thì bổ sung một con vậy!
Ngoài việc buôn bán ngựa, người Đông Ngạn còn chú trọng đề xuất nhu cầu đối với các loại hàng hóa thương mại đại tông như tơ sống Punjab, diêm tiêu, hương liệu, v.v., yêu cầu người Bồ Đào Nha phải chuẩn bị đủ số lượng theo danh sách thu mua mà người Đông Ngạn đệ trình trước hàng năm. Để làm điều này, người Đông Ngạn thậm chí có thể trả trước 20 phần trăm tiền đặt cọc. Người Bồ Đào Nha đối với kiểu giao thương này tự nhiên cũng chẳng có dị nghị gì, thực tế họ còn mong người Đông Ngạn mua thêm nhiều thứ hơn nữa, như vậy họ cũng có thể kiếm được nhiều tiền hơn.
Sau đó còn có một số hàng hóa vụn vặt khác, nhưng vì chủng loại phức tạp, số lượng mỗi loại cũng nhiều ít không đều, nên hai bên chỉ thảo luận sơ qua, quy định một mức thuế quan đại khái, rồi dứt khoát chuyển sang chủ đề tiếp theo.
Tiếp theo là liên quan đến hàng hóa mà người Bồ Đào Nha muốn nhập khẩu. Thực ra cũng rất đơn giản, thứ nhất là vũ khí đạn dược, trang bị khí tài. Những vật tư quân dụng này nhiều năm nay người Bồ Đào Nha luôn gom góp không đủ, hoặc cần phải chi trả chi phí đắt đỏ mới mua được một ít, bây giờ có người Đông Ngạn - một thương nhân lớn - trực tiếp cung cấp hàng, điều này đối với việc cải thiện trình độ trang bị của họ là một chuyện tốt.
Ngoài ra, còn có hàng loạt sản phẩm công nghiệp như chế phẩm kim loại, thuốc nhuộm tổng hợp hóa học, xe ngựa hạng nặng, dụng cụ hàng hải, v.v. Những thứ này có cái là người Bồ Đào Nha cần, nhưng đa phần vẫn là người Ấn Độ ở Rajput và cả phía bên kia vịnh Cambay cần. Người Đông Ngạn đưa cho người Bồ Đào Nha hạn mức rất lớn, gần như họ muốn bán bao nhiêu cũng được, chỉ cần trong thương trạm mà người Đông Ngạn đặt tại cảng Diu vẫn còn hàng tồn kho là được.
Có thể thấy rõ, việc buôn bán giữa hai bên Đông và Bồ cơ bản vẫn có thể coi là đôi bên cùng có lợi, tức là mỗi bên lấy thứ mình cần. Tuy nhiên nếu bạn có tầm nhìn xa trông rộng, thì sẽ rất dễ dàng nhận ra, trong tương lai theo sự mở ra dần dần của thị trường Ấn Độ, thương trạm Diu do người Đông Ngạn thiết lập chắc chắn sẽ thặng dư lớn, người Bồ Đào Nha sẽ không thể không chảy ra lượng lớn kim loại quý để cân bằng cán cân thương mại....
