Trung tá Mạc Liệt Man đã ở lại cảng Goa hơn nửa tháng trời. Trong thời gian này, ông đã tham quan một số cơ sở của người Bồ Đào Nha. Để bày tỏ thiện chí, ông đại diện cho chính phủ Đông Ngạn đã quyên tặng một lô dược phẩm cho Bệnh viện Hoàng gia Goa. Đây là bệnh viện có quy mô lớn nhất đồng thời cũng là tiên tiến nhất thành Goa, có thể tiếp nhận chữa trị cho không ít bệnh nhân, nhưng nói thật là trình độ chỉ có thể gói gọn trong từ rất kém. Kém đến mức nào ư? Thực ra lấy một ví dụ là hiểu ngay.

Vị bác sĩ chủ chốt nhất của bệnh viện này là người Ấn Độ. Giới thượng lưu bao gồm Tổng đốc Tavora và nhiều quý tộc, giáo sĩ, đại thương nhân đều rất tin tưởng ông ta. Phương pháp chính của ông ta để chữa sốt là dùng hạt tiêu bọc đầu bệnh nhân lại, chứ không phải như y học phương Tây truyền thống là dùng dụng cụ trích máu để rút máu người bệnh hàng loạt cho đến khi bệnh nhân khỏi hẳn.

Tất nhiên điều này không có nghĩa là ông ta không biết trích máu. Hơn nữa, vị bác sĩ này còn tự mình đổi mới, học được từ những người thờ phụng Ấn Độ giáo ở nông thôn cách kê đơn cho bệnh nhân sau khi đã rút máu uống nước tiểu bò, mỗi lần một cốc, ngày ba cốc. Nghe nói sau khi uống xong, sắc mặt của bệnh nhân đều phục hồi khá tốt.

Có lẽ kiểu phương pháp chữa bệnh hoang đường này trong mắt người Đông Ngạn có chút khó chấp nhận, nhưng đừng phàn nàn làm gì, vị bác sĩ Ấn Độ này đã là thầy thuốc có trình độ cao nhất ở Bệnh viện Hoàng gia Goa rồi. Vì lúc này y học phương Tây hoàn toàn bó tay trước các loại bệnh tật thông thường ở Ấn Độ, thế nên các bác sĩ châu Âu từ Bồ Đào Nha đến đây đều phải học tập kinh nghiệm lâm sàng từ những người Ấn Độ này trước. Nếu không, giả sử họ áp dụng phương pháp của châu Âu để chữa bệnh cho bệnh nhân, thì có lẽ số bệnh nhân chết vì chữa trị còn nhiều hơn cả số người được chữa khỏi, mặc dù tỷ lệ tử vong của bệnh nhân dưới tay bác sĩ Ấn Độ cũng cao đến mức đáng kinh ngạc.

Lô dược phẩm mà Mạc Liệt Man cho người quyên tặng, nói thật là phần lớn rồi sẽ bị vị bác sĩ chính của Bệnh viện Hoàng gia Goa - người chỉ biết chút y thuật nông cạn kia - làm hỏng cả, bởi vì ông ta trông hoàn toàn không hiểu gì về những loại dược phẩm đó, chứ chưa nói đến việc sử dụng chúng thế nào. Không sao cả, ông tặng lô dược phẩm này chủ yếu là vì tình hữu nghị giữa hai bên, dù sao thì cũng đã gửi đến nơi rồi, còn sử dụng thế nào là chuyện của người Ấn Độ.

Sau khi rời bệnh viện, Trung tá Mạc Liệt Man lại dưới sự tháp tùng của người Bồ Đào Nha, đi đến quân doanh của họ và tham quan "biểu diễn" của quân đội Bồ Đào Nha thêm một lần nữa.

Những người lính với vẻ mặt bất đắc dĩ này đã được triệu tập từ hải ngoại trở về. Trước đó, họ còn ngồi trên những chiến thuyền nhỏ để đánh "hải tặc" ở ven biển, kiểm tra "hàng cấm" trên các tàu bè qua lại, kết quả đột nhiên nhận được mệnh lệnh nên chỉ đành buồn bã quay về Goa.

Các hạng mục biểu diễn của những người lính này chủ yếu là đội ngũ và bắn súng. Về đội ngũ thì chỉ có thể nói là đi ở mức bình thường, tất nhiên đây không phải là theo tiêu chuẩn của người Đông Ngạn, Trung tá Mạc Liệt Man đã từng thấy những đơn vị còn tệ hơn họ nhiều, đơn vị trực thuộc sự chỉ huy của Tổng đốc Goa này đi được như thế đã được coi là trình độ trung bình rồi.

Còn so với đội ngũ, kỹ thuật bắn súng của họ mới là cực kỳ tồi tệ, nhìn không lọt mắt nổi, đến nỗi Tổng đốc Tavora đang đứng bên cạnh tháp tùng cũng cảm thấy xấu hổ, vì để đồng minh tương lai nhìn thấy mặt yếu kém của quân đội nhà mình thì chẳng bao giờ là chuyện tốt đẹp cả.

"Huấn luyện ít quá, binh lính nhìn chung không quen thuộc lắm với quy trình, chỉ có một số cựu binh từ Bồ Đào Nha hoặc những binh lính người Ấn-Bồ giàu có mới có thể bắn súng thành thạo, còn trình độ của những binh lính da đen kia thì không dám khen ngợi, thực sự quá tệ." Mạc Liệt Man tuy là sĩ quan hải quân, không đặc biệt am hiểu về lục địa, nhưng sau khi xem xong cũng chỉ biết lắc đầu, trong đầu cũng từ bỏ tia hy vọng cuối cùng về sức chiến đấu của quân đội Bồ Đào Nha. Đồng thời, ông cũng có nhận thức sâu sắc hơn về thể chế và hệ tư tưởng cứng nhắc của người Bồ Đào Nha, đã đến mức này rồi, tại sao không đi vùng Đức để chiêu mộ những tên lính đánh thuê khốn khổ kia chứ? Phải biết rằng, dù là người Anh hay người Hà Lan, họ đều sử dụng vô số những tên lính rẻ mạt như bia đỡ đạn này, nhưng hai quốc gia trên bán đảo Iberia đều ưu tiên hàng đầu là dùng người nước mình, tiếp theo là phải là tín đồ Công giáo, nếu không thì thà dùng binh lính da đen ở thuộc địa còn hơn, giống như những quân đội thuộc địa Bồ Đào Nha ở Goa vậy.

"Nếu sau này nổ ra xung đột vũ trang quy mô lớn với Công ty Đông Ấn Hà Lan, dựa vào những binh lính Bồ Đào Nha này, có lẽ giữ thành thì được, nhưng nếu đánh dã chiến thì nguy lắm, không khéo lại bị người ta đánh tan tác trong một trận. Xem ra, những thất bại của người Bồ Đào Nha ở bờ biển Malabar, bờ biển Coromandel, đảo Ceylon, quần đảo Đông Ấn, bờ biển Swahili và cả đảo Hormuz suốt bao năm qua cũng không phải là ngẫu nhiên, thể chế của họ quả thực quá lạc hậu, đến mức huấn luyện binh lính thuộc địa cũng không làm nổi. Xem ra sau này nếu đảo Diu có việc, tuyệt đối không được đặt quá nhiều kỳ vọng vào họ, điểm này sau khi về nhất định phải nhấn mạnh báo cáo lên trên." Trên đường đi tới nhà ăn của quân doanh, Trung tá Mạc Liệt Man thầm nghĩ.

Vì sự kiên trì của Trung tá Mạc Liệt Man, bữa trưa hôm nay đã được sắp xếp để mọi người thưởng thức ngay trong quân doanh. Quân doanh của Goa làm gì có nhà ăn cho sĩ quan, tất cả mọi người đều ăn trong một cái lán ẩm ướt, oi bức thông với nhà bếp. Vì khoảng cách xa xôi và yếu tố khí hậu, sản vật, nên ba loại thực phẩm chính từ Địa Trung Hải - bánh mì, dầu và rượu vang - cùng với giá thịt rất đắt đỏ, thế nên đại đa số binh lính bình thường đều giống như người Ấn Độ bản địa, dùng tay phải bốc cơm ăn, trông chẳng khác nào một người Ấn Độ cả.

Tất nhiên, Mạc Liệt Man những ngày này đã hiểu ra, khía cạnh bị đồng hóa của những binh lính này rõ ràng không chỉ có mỗi điểm đó. Họ học cách người Goa dùng bình uống nước, có thể không để nước chạm vào miệng; họ học người địa phương nhai lá trầu, dùng "đàn hương ngọt" xoa lên cơ thể, uống rượu mạnh được chiết xuất và chưng cất từ cây cọ, thường xuyên tắm rửa. Có thể nói, họ đã học tập và tiếp nhận tất cả mọi thứ của những kẻ dị giáo Ấn Độ, nhiều tập tục thậm chí đã thịnh hành trong quân đội từ rất lâu rồi, khiến các giáo sĩ vô cùng lo lắng.

"Cộng đồng và thành phố Bồ Đào Nha đã hoàn toàn bị Ấn Độ hóa, thành phần gần như toàn là người da trắng, người Ấn-Bồ, đẳng cấp Bà La Môn và Sát Đế Lợi, còn nông thôn thì do những người cai trị Ấn Độ nắm quyền, cùng lắm chỉ bày tỏ sự quy thuận ở mức độ nhất định với chủ nhân Bồ Đào Nha của họ mà thôi, nhưng khi đối mặt với những người đẳng cấp thấp, họ vẫn là những ông chủ không phải bàn cãi. Xã hội kỳ lạ, quân đội yếu ớt, hệ tư tưởng hỗn loạn cùng với những thành phố giàu có vô cùng, được rồi, chúng ta đang hợp tác với một nhóm người như vậy đấy. Hy vọng sau này mọi việc đều thuận lợi, người Ấn Độ luôn thích mang đến cho người ta những 'bất ngờ', ít nhất thì trong quân đội của họ, người Ấn Độ thuần chủng vẫn là thiểu số, mình có thể vì điều này mà thấy an ủi đôi chút không nhỉ?" Mạc Liệt Man vừa ăn phần thịt nướng, bánh mì, phô mai, bơ và rượu vang được chuẩn bị đặc biệt cho mình, vừa thầm suy nghĩ: "Việc Công ty Đông Ấn Hà Lan năm đó không dốc toàn lực trả giá để đánh sập Goa thực sự là một sai lầm chiến lược nghiêm trọng, giờ khí thế của họ cũng dần mất đi, người Bồ Đào Nha ở Goa lại đưa lực lượng của chúng ta vào, họ không còn cơ hội nào nữa rồi."

Kết thúc chuyến tham quan quân doanh khiến người ta cảm thấy vô cùng xấu hổ, mọi người lại quay trở về Tổng đốc phủ trong thành Goa. Tại đây, hai bên trao đổi một số tài liệu cuối cùng, gửi đến nhau những lời chào hỏi, rồi chia tay. Tổng đốc Francisco de Tavora đích thân tiễn đoàn của Mạc Liệt Man ra tận bến tàu, và dặn dò những người Ấn Độ dưới quyền mang số hàng hóa mà người Đông Ngạn đã mua chuyển miễn phí ra sát bến tàu, rất khách khí. Và để cảm ơn sự khách khí của họ, sau một lát suy nghĩ, Trung tá Mạc Liệt Man quyết định tặng lại cho người Bồ Đào Nha sáu mươi khẩu súng trường dự phòng mới tinh, mười khẩu súng lục và một lượng đạn dược trong kho của tàu, để cảm ơn sự giúp đỡ của họ trong thời gian qua.

Sau khi xong xuôi những việc này, người Đông Ngạn liền lên chiến hạm "Phục Ba Vạn Lý", mang theo hàng hóa, mang theo hiệp ước đã ký kết xong xuôi, chậm rãi rời khỏi cảng Goa, xuôi về phía nam dọc theo bờ biển Ấn Độ. Vì gió mùa và dòng hải lưu, họ có lẽ không thể đi đường cũ để trở về đảo Tân Hoa Hạ được nữa, chỉ có thể đi về phía nam tới quần đảo Đông Ấn trước, sau đó vẽ một đường vòng cung lớn để quay về căn cứ hải quân cảng Đa Phàm. Còn việc hành động này có bị người Hà Lan phát hiện hay không, phát hiện xong sẽ gây ra phiền toái gì, thì không phải là chuyện mà người Đông Ngạn có thể quản được nữa.

Trước khi "Phục Ba Vạn Lý" rời đi, họ đã phái thêm nhiều nhân sự đến đảo Diu từ trước. Họ sẽ xây dựng trạm thương mại/pháo đài trên một mảnh đất do người Bồ Đào Nha khoanh vùng - tất nhiên là cần phải trả phí, nhưng bến bãi đông đúc, mực nước lại đủ sâu, nhìn chung vẫn khá ổn. Kinh phí cần thiết cho việc xây dựng đã dành ra một phần, phần còn thiếu người Bồ Đào Nha đồng ý tạm thời giúp chi trả trước, vật liệu xây dựng v.v. cũng đều mua từ những thương nhân Bà La Môn kia, nhân sự cũng đều thuê từ chỗ họ, để tiết kiệm chi phí tối đa - nên biết rằng, ngay cả chi phí sử dụng máy móc cũng cao hơn nhiều so với chi phí sử dụng người Ấn Độ đẳng cấp thấp, vậy thì còn gì phải do dự nữa chứ?

Và chỉ không lâu sau khi người Đông Ngạn rời đi, ngày 10 tháng 9 năm 1681, Balthasar Bort, người đang thị sát quân đội tại pháo đài Galle ở cực nam đảo Ceylon, đột nhiên nhận được tin từ các thương nhân Ấn Độ đến giao thương, biết được rằng người Đông Ngạn đã đến đảo Diu khoảng ba tháng trước, và đã có cuộc đàm phán bí mật với Tổng đốc Bồ Đào Nha Tavora. Sau đó, những thương nhân Ả Rập vốn có quan hệ không mấy tốt đẹp với người Bồ Đào Nha phát hiện ra người Đông Ngạn bắt đầu chiêu mộ nhân lực, mua sắm vật liệu xây dựng, khởi công xây dựng pháo đài với quy mô lớn, dường như có ý định ở lâu dài trên đảo Diu, nên liền nhân cơ hội đi đến phương Đông giao thương, khi đi ngang qua pháo đài Galle đã báo tin cho phía Công ty Đông Ấn Hà Lan.

Những thương nhân mật báo này về cơ bản đều là những người Moor bất mãn với những việc làm của người Bồ Đào Nha ở khu vực Rajput, nhưng mối quan hệ với những người Hà Lan tương đối khoan dung về tôn giáo thì vẫn khá tốt, việc làm ăn cũng rất phát đạt. Tương ứng, người Hà Lan rất nhiều lúc sẽ chia sẻ thông tin tình báo với họ. Thế đấy, chuyện người Đông Ngạn đến đảo Diu và bắt đầu khởi công xây dựng không lâu sau đã bị họ báo cho Công ty Đông Ấn Hà Lan. Tất nhiên, dù lúc này họ không chạy đến mật báo thì chuyện này thực ra cũng không giấu được bao lâu, người Hà Lan nhiều lắm là nhận được tin chậm hơn vài tháng mà thôi, ảnh hưởng không lớn.

Mà sau khi Balthasar Bort nhận được tin tức, phản ứng đầu tiên của ông ta chính là đây là sự trả đũa của người Bồ Đào Nha đối với việc mất đảo Ceylon! Bởi vì trong thời gian gần đây, Balthasar Bort vốn hiếu chiến vừa mới tập hợp được một đội lục quân quy mô khá lớn, vượt biển tấn công cảng Trincomalee đang do người Anh kiểm soát.