Là chốn kinh kỳ Trung Đô, ngoài Thanh Hà thư viện ra, nơi đây còn tụ hội hơn mười nhà thư viện. Ngoại trừ những thư viện này, còn có Quốc Tử Giám - cơ quan quản lý hành chính giáo dục và học phủ cao nhất do nhà nước thiết lập. Khác với Quốc học thời xưa có hai giám Nam Bắc, hiện nay Đại Minh ngoài hai giám Nam Bắc ra, còn có Trung Đô Quốc Tử Giám. Lúc này, tổng số giám sinh tại một đô, hai kinh, ba sở Quốc Tử Giám lên đến hơn một vạn năm nghìn người, có thể nói là cảnh tượng thịnh vượng chưa từng có. Cộng thêm các đại thư viện, Đại Minh lúc bấy giờ có thể coi là sở hữu hệ thống giáo dục bậc cao có quy mô lớn nhất thế giới.

Mặc dù hệ thống giáo dục bậc cao này vẫn có khoảng cách nhất định với các trường đại học đời sau, nhưng trải qua mười năm tôn sùng thực học như một ngày, tỷ lệ giáo dục Nho học trong Quốc Tử Giám và các thư viện ngày càng nhỏ đi, thay vào đó phần lớn là thực học. Đương nhiên, khoa Quốc học trong Quốc Tử Giám và các thư viện là một ngoại lệ. Các bác sĩ và học sinh ở đó vẫn đang học tập, nghiên cứu các trước tác Nho gia, và mưu cầu tìm kiếm "chân Nho" trong các điển tịch Nho gia để khôi phủ diện mạo ban đầu của Nho giáo.

Đương nhiên, phần lớn học sinh vẫn đắm chìm trong thực học. Song vì trình độ giáo dục thực học tại các phủ học và thư viện địa phương không đồng đều, nên hàng năm vẫn có hàng vạn sĩ tử đến Trung Đô, bước vào các trường dự khoa ở đây để học tập, nhằm khỏa lấp khoảng cách về mặt thực học.

Trong số vô vàn trường dự bị tại Trung Đô, Chí Đồng học hiệu không hề nổi tiếng, chỉ là một trường dự bị vô cùng bình thường. Thế nhưng ở Trung Đô, nơi đây hẳn là ngôi trường có học phí rẻ nhất, và đương nhiên, môi trường ở đây cũng rất tầm thường. Thứ nhất, nó cách Trung Đô Hoàng gia Thư viện chừng mười dặm đường, cách Thanh Hà thư viện cũng tám dặm. Khoảng cách này đồng nghĩa với việc học sinh muốn đến thư viện đọc sách thì bắt buộc phải đi bộ suốt nửa canh giờ. Thứ hai, khác với các trường khác có ký túc xá bốn người hoặc thậm chí hai người, ký túc xá của Chí Đồng học hiệu là phòng 12 người - nơi đây từng là một doanh trại nhỏ, sau đó được bán lại dùng vào việc làm trường học. Mọi thứ đều giản tiện theo hoàn cảnh, đây cũng là nguyên nhân khiến học phí của trường vô cùng rẻ.

Phí tổn thấp kém đã thu hút rất nhiều con em nhà nghèo đến đây. Cũng chính vì thế, chỉ cần đứng ở nơi này là có thể nhận ra gia cảnh của họ đại khái đều rất bình thường, giống như các học sinh trong lớp học này, hầu hết đều mặc những chiếc áo sinh viên đã giặt đến mức bạc phếch.

Dù gia cảnh bình thường, nhưng đại khái họ đều vô cùng nỗ lực, cho dù là ngày nghỉ cũng thường xuyên cặm cụi nghiên cứu bài vở.

Đã đến Trung Đô tròn một năm, lắc lắc chiếc cổ có phần mỏi nhừ và sưng tấy, Lâm Bách Khâm nhìn các bạn học xung quanh, họ vẫn đang bận rộn với bài vở.

"Thế nào, đã nhắm xong chưa?"

Lâm Bách Khâm nói với các bạn học bên cạnh.

"Cùng đi thử thi vào thư viện hay Quốc Tử Giám không?"

"Vẫn chưa được đâu..."

Không ai hùa theo cậu ta. Trong lòng mỗi người đều rõ, ít nhất phải ôn tập thêm một năm nữa thì mới có khả năng thi đậu. Dẫu sao thì hai năm nay sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt, sau khi đến Trung Đô, họ mới phát hiện ra bản thân lạc hậu đến nhường nào về mặt thực học.

Hơn nữa, bản thân Lâm Bách Khâm lại là kẻ nguy hiểm nhất. Thành tích toán học của cậu ta kém nhất trong số các bạn học. Mà toán học lại là nền tảng của thực học.

"Cứ đi thích ứng với môi trường thôi mà. Không thi đậu thì thôi chứ sao."

Lâm Bách Khâm vẫn đang đi khắp nơi thuyết khách. Cậu ta nói với Triệu Ngọc Chân như vậy.

"Ta thấy ngươi là không đi nổi thì có, ngươi sợ đại ca của ngươi nhất mà."

"Hoàn toàn không sợ!"

Triệu Ngọc Chân phản bác. Sở dĩ cậu có thể ra ngoài đọc sách hoàn toàn là nhờ sự trợ cấp của đại ca. Đại ca mong cậu có thể thi đậu vào thư viện, dẫu sao nhà họ Triệu cũng chẳng có cơ nghiệp gì để cậu kế thừa. Mặc dù bề ngoài có vẻ nghiêm khắc, nhưng đối với cậu mà nói thì vẫn khá là khoan dung.

Kỳ thi tuyển sinh của thư viện diễn ra vào tháng mười một hàng năm, đến tháng hai năm sau thì nhập học. Nếu thi đậu thì có thể về quê ăn Tết.

Triệu Ngọc Chân vừa về nhà liền thương lượng việc này với đại ca.

"Ngươi có nắm chắc thi đậu không?"

Triệu Ngọc Khác hỏi. Là một hạ cấp sĩ quan trong quân đội, tín điều cơ bản của hắn là đánh không lại thì đừng đánh. Đối mặt với đối thủ đánh không lại, ít nhất cũng phải bỏ công sức tìm cách kéo thành hòa, bằng không thì đừng động thủ.

"Thử xem sao!"

"Hễ kẻ nào muốn đi dựa vào vận may, cuối cùng đều sẽ chịu thiệt lớn."

Triệu Ngọc Khác nói như vậy.

Quân nhân từ trước đến nay không coi trọng vận may, Triệu Ngọc Khác không tin vào điều đó, nhưng hắn cũng không phản đối.

"Đã muốn đi thử, vậy thì cứ đi thử đi."

Đối với Triệu Ngọc Chân, điều cậu phiền muộn nhất vẫn là vấn đề học phí. Để bước vào đại học trở thành học sĩ cần một khoản học phí khá lớn, hoàn toàn dựa vào chút bổng lộc của đại ca rõ ràng là không thực tế. Hơn nữa số tiền lương đó của đại ca còn phải nuôi gia đình, không đủ để chi trả toàn bộ học phí cho cậu.

"Em muốn đi xin học bổng của Hội Lực Chí."

Triệu Ngọc Chân không chỉ một lần nghĩ như vậy, cậu muốn trở thành sinh viên được bệ hạ trợ cấp. Mà "Hội Lực Chí" chính là quỹ do Hoàng đế bệ hạ sáng lập nhằm trợ cấp cho học sinh con nhà nghèo. Hàng năm, hội sẽ trợ cấp cho học sinh nghèo trên phạm vi toàn quốc, mỗi năm có tới hàng ngàn sĩ tử được hoàng đế trợ cấp để vào thư viện học tập, phân bổ chỉ tiêu theo huyện phủ. Điều này cũng đồng nghĩa với việc cơ hội "trúng giải" của cậu là rất lớn.

Hẳn là sẽ có cơ hội nhỉ!

Triệu Ngọc Chân cứ suy tính như vậy. Thế nhưng vấn đề quan trọng hơn là phải vượt qua kỳ thi tuyển sinh của thư viện, đó mới là tiền đề cho tất cả, cậu buộc phải vùi đầu học khổ sở. Dẫu sao, nếu không đạt được thành tích tốt, thì tất cả những điều này chỉ là nói suông mà thôi.

Mỗi khi đến tháng mười, ở đâu cũng là thời điểm học sinh vùi đầu đèn sách, tất cả mọi người đều đang chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh của thư viện vào đầu tháng mười một.

So với rất nhiều bạn học, vận may của Lâm Bách Khâm có vẻ rất tốt. Cầm tâm lý thử vận may đi dự thi vào thư viện, vậy mà cậu ta lại bất ngờ thi đậu một cách nhẹ nhàng.

"Cứ tưởng toán học kém quá sẽ trượt cơ, không ngờ ta lại thi đậu! Quả thực rất tuyệt, từ nay về sau, ta cũng được coi là bước chân vào hàng ngũ sĩ lâm rồi!"

Vào được thư viện đồng nghĩa với việc cậu ta trở thành "học sĩ", mà đây cũng là một yêu cầu đối với "sĩ lâm" vào năm Hưng Càn thứ sáu, tương đương với "tiến sĩ" thời xưa. Đương nhiên Triệu Ngọc Chân cũng thi đậu. Chỉ là nơi họ thi đậu không phải là Thanh Hà thư viện hay Quốc Tử Giám. Giống như Lâm Bách Khâm thi đậu vào Địa lý học đường, ngôi trường đó do Hoàng gia Địa lý hội đầu tư sáng lập, nhằm bồi dưỡng nhân tài về mặt địa lý và các phương diện khác. Còn Triệu Ngọc Chân thi đậu vào Giao thông học hiệu, đúng như tên gọi chính là nơi học tập về giao thông.

Đến chập tối, bên ngoài cửa vang lên tiếng giày ủng. Chỉ cần nghe thấy tiếng giày đó là biết Triệu Ngọc Khác đã trở về. Hắn tòng quân từ năm Vĩnh Lịch thứ mười sáu, trải qua mấy lần thăng chức, hiện tại dừng chân ở chức vụ Lục quân sĩ quan trưởng. Mà nguyên nhân hắn không thể trở thành sĩ quan chính là vì nhiều lần thi trượt Lục quân học đường, đây cũng là niềm tiếc nuối trong lòng hắn. Chính vì thế, hắn mới hy vọng đệ đệ có thể thi đậu vào thư viện, để không phải giẫm lên vết xe đổ như hắn hiện tại, chịu ảnh hưởng đến tương lai chỉ vì học thức bản thân thấp kém.

Nghe thấy tiếng giày ủng của huynh trưởng, Triệu Ngọc Chân vội vàng chạy ra ngoài cửa, đứng nghiêm rồi cung kính chắp tay vái chào.

"Đại ca, huynh đã về rồi."

"Thi cử thế nào rồi."

Triệu Ngọc Khác rốt cuộc vẫn có chút lo lắng. Dẫu sao bản thân hắn đã phải chịu thiệt vì thiếu học thức, đối với đứa đệ đệ này tự nhiên là đong đầy kỳ vọng.

"Khâm Cống thi đậu rồi ạ."

Triệu Ngọc Chân nói về Lâm Bách Khâm trước, sau đó mới báo cáo với đại ca rằng bản thân mình cũng đã thi đậu.

"Giao thông học hiệu..."

Trầm ngâm một lát, Triệu Ngọc Khác nói.

"Đây là ngôi trường mới thành lập ba năm trước, chuyên nghiên cứu về xây dựng đường sá, có không ít giáo viên xuất thân từ quân đội. Tiền đồ của học sinh tốt nghiệp ngôi trường đó sau này hẳn là không tồi."

Trong những năm qua, theo sự phát triển của xã hội, dưới nhu cầu của xã hội về nhân tài chuyên môn, đã xuất hiện rất nhiều trường chuyên nghiệp. Hàng hải học hiệu, giao thông học hiệu đều lần lượt xuất hiện trong giai đoạn này. Không những xuất hiện những loại trường này, thậm chí trong một số thư viện còn xuất hiện các ngành như ứng dụng hóa học, ngành tằm tang... vượt quá trí tưởng tượng của người đọc sách thời xưa.

Là một quân nhân, đối với Giao thông học hiệu, tự nhiên hắn có chút hiểu biết. Dẫu sao, các công trình giao thông ban đầu của Đại Minh đều được mở trong quân trường. Có lẽ hắn chưa từng học qua quân trường, nhưng xung quanh hắn có các sĩ quan khoa công binh. Khoa giao thông chuyên tu sửa đường sá trong dân gian luôn được xây dựng trên nền tảng của khoa công binh.

Thực ra đây cũng là một sự khuếch tán kỹ thuật. Rất nhiều kỹ thuật ban đầu của Đại Minh đều bắt nguồn từ quân đội, trong việc học hỏi từ bên ngoài, quân đội thường tỏ ra chủ động hơn. Dưới nhu cầu của chiến tranh, họ chủ động học tập các môn khoa học kỹ thuật từ phương Tây như trắc địa học, địa lý học và công trình xây dựng đường sá, để rồi cuối cùng sản sinh ra ngành kỹ thuật của riêng mình.

Và trong vài năm qua, vì nhu cầu của dân gian, các bộ môn này bắt đầu khuếch tán từ quân đội ra dân gian, đồng thời hình thành nên từng chuyên ngành kỹ thuật mới trong dân gian.

"Ngọc Chân, đi đi, bảo tẩu tử mua chút thức ăn, tiện thể mua thêm ít rượu, hôm nay hai anh em chúng ta cùng uống rượu."

Triệu Ngọc Khác cởi đôi bốt da bò ra rồi nói. Đệ đệ thi đậu vào thư viện, việc này nên được chúc mừng cho phải lẽ. Dẫu sao, từ nay về sau, đệ đệ sẽ có một tương lai tươi sáng.

Lâm Bách Khâm và Triệu Ngọc Chân vốn đều không biết uống rượu, thế nhưng ngày hôm nay, cả hai lại cùng uống với Triệu Ngọc Khác.

Sau khi mang theo vài phần men say, lời nói của cả ba người bắt đầu nhiều lên.

"Triệu đại ca, trên đời này."

Lâm Bách Khâm hỏi.

"Huynh thấy ai là người lợi hại nhất?"

"Sao lại hỏi như vậy?"

Triệu Ngọc Khác có chút khó hiểu hỏi ngược lại.

"Cái này bảo ta phải mở lời từ đâu đây?"

Câu hỏi ngược của Triệu đại ca khiến Lâm Bách Khâm có phần trở tay không kịp. Cậu ta chẳng qua chỉ muốn tìm một chủ đề để nói chuyện trên bàn ăn mà thôi.

"Ồ, chỉ là tùy tiện nói vậy thôi."

Nghe cậu ta hỏi vậy, Triệu Ngọc Khác trầm ngâm.

"Là người vẫn còn sống trên đời hiện tại sao?"

"Vẫn là người còn sống thì tốt hơn. Còn sống thì sau này biết đâu vẫn còn cơ hội đến bái kiến một lần."

"Ai lợi hại nhất thì ta không biết, nhưng nếu nhìn theo góc độ của ta, người lợi hại nhất trên đời này hiện nay hẳn phải là Hoàng đế bệ hạ."

Đặt đôi đũa xuống, Triệu Ngọc Khác nghiêm túc nói.

"Các ngươi nghĩ xem, Hoàng đế bệ hạ năm xưa lưu lạc chốn dân gian, trên người không có chút tài sản nào đáng giá, cùng sư phụ bôn ba giang hồ, khoảng thời gian khốn đốn đó e rằng chỉ khá hơn kẻ ăn mày một chút..."

Khi nhắc đến bệ hạ, ngữ khí của hắn tỏ ra cực kỳ cung kính, thần sắc cũng trở nên vô cùng nghiêm nghị. Rõ ràng sự tôn kính này xuất phát từ tận xương tủy.

"Cao hoàng đế cũng xuất thân từ ăn mày mà!"

Triệu Ngọc Chân chen vào một câu từ bên cạnh.

"Đúng vậy, khi Cao hoàng đế khởi binh, khí thế của Mông Nguyên đã suy tàn. Thế nhưng khi Hoàng đế bệ hạ khởi binh, khí thế của Kiến Nô đang lúc sục sôi, triều đình Vĩnh Lịch khi đó thậm chí buộc phải bôn trốn sang tận Miến Điện, lại suýt chút nữa bị người Miến sát hại. Nếu không nhờ có đương kim thánh thượng, các ngươi thử nghĩ xem, hai chúng ta hiện tại chẳng phải vẫn đang bị lũ Kiến Nô nô dịch hay sao?"

Câu trả lời này của Triệu Ngọc Khác nằm trong dự liệu của Triệu Ngọc Chân và Lâm Bách Khâm. Dẫu sao, với tư cách là một quân nhân, sự tôn sùng của hắn đối với Hoàng đế bệ hạ có thể nói là đạt đến cực điểm. Dẫu sao, bọn họ đều là bầy tôi đi theo từ thuở hàn vi, vận mệnh của họ đều vì Hoàng đế bệ hạ mà thay đổi. Cứ như thế, sao họ có thể không tôn sùng bệ hạ cho được?

"Hơn nữa, từ cổ chí kim, lại có bao nhiêu hoàng đế có thể giống như bệ hạ, quan ái bách tính, giống như việc các ngươi nhận học bổng vậy, đó đều là tiền bạc do chính Hoàng đế bệ hạ móc ra từ tư khố của ngài, còn có các thư viện ở khắp các nơi."

Hơn nữa, sự sùng bái của Triệu Ngọc Khác đối với Hoàng đế bệ hạ càng lúc càng mãnh liệt theo tuổi tác của hắn. Cho dù là đến những năm cuối đời, hắn vẫn trung thành tận tụy với hoàng đế. Mặc dù với tư cách là một sĩ quan lục quân, cả đời hắn chưa từng được nhìn thấy bệ hạ lấy một lần, cho dù chỉ là nhìn từ xa, thế nhưng lòng trung thành ấy trước sau như một không gì lay chuyển.

"Được rồi, chúc hai người..."

Nhìn hai người bọn họ, Triệu Ngọc Khác nâng chén rượu lên nói.

"Học nghiệp thành công tại trường, tiền đồ vô lượng!"

Đêm đó hắn uống rất nhiều rượu. Triệu Ngọc Khác muốn vui mừng, bởi vì hắn nhìn thấy tương lai của đệ đệ, nhìn thấy tương lai của nhà họ Triệu. Từ nay về sau, nhà họ Triệu cũng coi như có người đi học. Dù khách quán theo luật pháp triều đình, sau này đệ đệ chắc chắn sẽ phải rời nhà tự lập, nhưng dù thế nào đi nữa, nhà họ Triệu đã không còn là nhà họ Triệu của quá khứ nữa rồi.

"Ây da, thực sự không thể ngờ tới đấy."

Khi Triệu Ngọc Chân bước ra khỏi cửa nhà, nhìn những cửa hàng ven đường.

"Nghĩ đến việc chúng ta vậy mà đều thi đậu, đây quả thực là một chuyện khiến người ta vui mừng biết bao."

Mang theo chút men say, cậu nhìn người bạn thân rồi nói.

"Hay là chúng ta đi uống thêm một chén nữa đi?"

"Được, chúng ta đi uống thêm hai chén nữa."

Mặc dù đèn đường có phần mờ ảo, nhưng lại có thể chiếu sáng cả con đường. Đêm đã khuya, thế nhưng người đi đường trên phố vẫn rất đông đúc. Không ít cửa hàng ven đường vẫn đang mở cửa, hai người đi đến một quán cóc bên đường, sau đó gọi hai món nhắm, lại bảo người ta hâm nóng một bình rượu.

Mặc dù trước đây họ không hay uống rượu cho lắm, nhưng tâm trạng đang vô cùng tốt khiến cả hai uống liền một mạch. Khác với vẻ câu nệ khi ở chỗ Triệu Ngọc Khác trước đó, lúc này hai người hoàn toàn buông thả. Họ sảng khoái đàm đạo về tương lai của chính mình, thảo luận xem sau khi đến trường sẽ quen biết những loại người nào, học được những loại kiến thức gì và sau này sẽ dấn thân vào ngành nghề gì.

Đối với các học sinh Đại Minh lúc bấy giờ, họ đều rất rõ ràng rằng việc bước vào thư viện cũng giống như cá chép vượt vũ môn, thi đậu tiến sĩ vậy. Kể từ đó trở đi, dẫu không thể thăng quan tiến chức vù vù, ít nhất cũng có thể cơm áo không lo.

Đối với rất nhiều con em nhà nghèo, đây thường là cơ hội duy nhất để họ thay đổi vận mệnh, và cũng chính vì ôm ấp hoài bão ấy, họ mới vùi đầu đèn sách trong các trường dự khoa, để rồi giờ đây sự miệt mài khổ luyện của họ cuối cùng cũng được đền đáp.

Đêm dần về khuya, Triệu Ngọc Chân đã say khướt chỉ tay về phía xa, sau đó quay đầu nói với người bạn thân bên cạnh:

"Ngươi nhìn Trung Đô mà xem, nhiều quan lại hiển quý như vậy, ta dám cá rằng sau này ở chốn quan lại hiển quý ở ngụ đó, nhất định sẽ có một chỗ dành cho ngươi và ta. Chỉ cần chúng ta chăm chỉ học tập ở trường, ta tin tưởng rằng nhất định sẽ có ngày đó, ngươi có tin không?"