“Sanh sôi đinh khẩu, giảm trừ đinh ngân”

Năm Hưng Càn thứ hai, đối với Đại Minh mà nói, là một năm cực kỳ quan trọng, và cũng chính vào năm này, triều đình Đại Minh đã bãi bỏ “đinh phú”. Khi triều đại Hưng Càn dựng lập vẫn tiếp tục theo chế độ nhà Minh, thuế ruộng và đinh ngân thu riêng. Trước đó tuy nhiều lần thực hiện miễn giảm tiền lương, nhưng điền phú miễn giảm không có nghĩa là đinh ngân được giảm nhẹ, hơn nữa so với điền phú mỗi mẫu nhiều nhất không quá 0,01 lạng, thậm chí thấp tới 0,01 lạng, thì đinh ngân bình quân mỗi đinh nam vượt quá một lạng thậm chí sáu bảy lạng, mới là khoản thu nhập thực sự lớn của triều đình.

Cũng chính vì thế, vào năm Hưng Càn thứ hai khi Hoàng đế Hưng Càn quyết định “giảm trừ đinh ngân”, đối mặt với việc thu nhập tài chính mỗi năm giảm hơn bảy triệu lạng, gần như là một tiếng phản đối vang dội, nhưng giữa những tiếng phản đối mạnh mẽ ấy, cuối cùng vẫn được thông qua.

Từ đó về sau, chính sách “sanh sôi đinh khẩu, giảm trừ đinh ngân” ngay trong năm đó đã phát huy hiệu quả, không những những “ẩn đinh” trốn tránh trong dân gian lần lượt ra đầu thú, mà sự gia tăng của đinh khẩu cũng vô cùng nhanh chóng. Dân số từ chưa đầy 35 triệu người vào năm Hưng Càn thứ hai, đã vọt tăng lên 54 triệu, chỉ trong vỏn vẹn ba năm, dân số đã tăng gần hai mươi triệu người, ngoài mấy triệu ẩn đinh ẩn phụ ra, còn có thêm rất nhiều trẻ em sinh ra bình thường, thậm chí đến năm Hưng Càn thứ five, tốc độ tăng trưởng dân số chẳng những không chậm lại vì “cơn sốt trẻ sơ sinh” của hai năm trước, mà tốc độ tăng trưởng trái lại còn tiếp tục tăng lên.

“……Bệ hạ, tháng trước, Hình bộ căn cứ vào hộ tịch mới ghi nhận để thống kê, nửa đầu năm nay, số nhân khẩu mới sinh của Đại Minh đã vượt qua hai triệu sáu trăm nghìn người, thần ước chừng, năm nay dân số Đại Minh sẽ vượt qua, ít nhất là tiệm cận sáu mươi triệu người, cứ theo tốc độ này mà phát triển, cho dù những năm tới có suy thoái đi nữa, thì mười năm sau, dân số Đại Minh ta sẽ phá vỡ mốc một trăm triệu người!”

Đi sát theo bên cạnh bệ hạ, ngữ khí của Chu Đại Hàm tỏ ra vô cùng vui mừng, dân số tăng trưởng có xu hướng gia tăng đối với đất nước mà nói là một chuyện tốt, mà đà tăng trưởng dân số mạnh mẽ nhường này đủ để khiến người ta phải trầm trồ kinh ngạc, có thể nói là xưa nay chưa từng có. Đương nhiên, điều này cũng có liên quan đến việc sau khi mãn Thanh xâm lược, trong những cuộc tàn sát tàn khốc, đại đa số những người sống sót đều là tráng đinh, bây giờ không những những tráng đinh năm ấy vẫn có thể sinh con đẻ cái, mà con cái của họ đồng thời cũng đã bắt đầu sinh nở.

“Xem ra, quyết định miễn trừ đinh ngân năm xưa của bệ hạ, quả thực là thánh chỉ hay không thể tả! Không những bách tính nhận được thiết thực, triều đình đồng thời cũng nhận được thiết thực, hơn nữa thu nhập của triều đình trên thực tế chẳng những không giảm mà ngược lại còn tăng lên.” Đây mới là điểm khiến Chu Đại Hàm khâm phục bệ hạ nhất, một cuộc mua bán thoạt nhìn là “lỗ vốn”, vào tay bệ hạ lại hoàn toàn xoay chuyển ngược lại.

“Đương nhiên việc miễn trừ nhân đinh không chỉ để nắm chắc số lượng nhân khẩu, mà còn là để sanh sôi đinh khẩu, chỉ cần nhân khẩu tăng lên, mọi thứ tự nhiên sẽ tăng theo, chưa cần nói tới việc giá muối do triều đình nâng lên lúc bấy giờ đã cơ bản bù đắp đủ ‘tổn thất’, những con người dôi ra cần phải cày ruộng, cần phải mặc áo, cần phải có nông cụ, thị trường được mở rộng, sản phẩm tăng lên, triều đình tự nhiên cũng có thể từ đó thu được lợi nhuận……”

Khi nhắc đến hai chữ “tổn thất”, khóe môi Chu Minh Trung hơi nhếch lên, trong lòng mang theo chút giễu cợt, bất luận là hiện tại hay là mấy trăm năm qua, đối với quan phủ mà nói, giảm thuế luôn là chuyện đau đớn nhất, không khác gì cắt thịt trong tim, cho dù có giảm ở đầu này, cũng sẽ nghĩ trăm phương ngàn kế thu lại từ đầu khác, nói một cách đổi khác, trong mắt bọn họ, bách tính mãi mãi chỉ là một bầy cừu, lông cừu này luôn cần phải xén, chỉ là xén thế nào, xén ra sao mà thôi, lại còn phải nhổ lông mà không được để chúng kêu la, đây mới chính là bản chất của thuế thu.

Mặc dù vào thời điểm này, bởi vì sự tồn tại của thủ công nghiệp nông thôn, khiến cho quan phủ không thể thu thương thuế giống như hậu thế, thế nhưng sự gia tăng của nhân khẩu cùng sự phồn vinh của thị trường, quan phủ vẫn có được thuế thu thông qua việc thu thuế lưu thông chính là cái gọi là “thuế quan thuế”.

Phải tìm cách dùng nhà máy để đánh bại thủ công nghiệp thôi!

Nghĩ đến thị trường hơn năm mươi triệu dân, mỗi năm vậy mà chỉ thu được vỏn vẹn vài triệu lạng thương thuế, Chu Minh Trung lại cảm thấy nhức đầu một trận.

“Nhưng cho dù lợi nhuận vô cùng phong phú, thế nhưng, Bình Thần, chúng ta cũng phải nhìn nhận rằng, hiện tại thương thuế của chúng ta vẫn còn không gian để tiếp tục khai thác tiềm năng.”

Quay đầu nhìn Chu Đại Hàm, với tư cách là các thần, ông chủ yếu phụ trách Hình bộ, nhưng điều này không hề cản trở việc Chu Minh Trung cùng ông thảo luận những vấn đề này, dù sao thì cuối cùng vẫn cần nội các đồng ý.

“Ý của bệ hạ là tăng thuế?”

Lông mày khẽ giật mình, ngữ khí của Chu Đại Hàm trở nên có chút không tự nhiên.

“Bệ hạ, hiện tại ngạch thuế của tử khẩu quan thuế trong nước là từ 3% đến 15%, đã không thể gia tăng thêm được nữa, nếu gia tăng nữa, sẽ dẫn đến thuế nặng tổn thương dân, còn như môn thị than thuế ở các nơi, tuy thu nhập tương đối phong phú, nhưng khoản thuế này theo thánh chỉ của triều đình, là giữ lại dùng cho địa phương, lại thêm nhà máy và mỏ quặng, tuy nhà máy, mỏ quặng có thể thu thống thuế, nhưng số lượng nhà máy có hạn, còn như mỏ quặng, trừ mỏ than là lớn nhất, mỗi năm có thể thu thuế ngân hơn ba triệu lạng ra, ngạch thuế các mỏ quặng khác tương đối có hạn……”

Khi giải thích về cấu thành của thương thuế, Chu Đại Hàm lại dò xét nói.

“Bệ hạ, xét về tử khẩu quan thuế và môn thị than thuế lưu thông, thương thuế của triều đại chúng ta đã cực kỳ nặng rồi, nếu tăng nặng thêm nữa, chỉ e sẽ kích động thương biến.”

“Trẫm không chỉ nói đến mảng này!”

Chu Minh Trung nói một cách thẳng thừng.

“Trẫm đang nói đến những khoản được miễn thuế cơ!”

“Miễn thuế cơ!”

Lời của bệ hạ khiến Chu Đại Hàm không khỏi ngẩn ra, thậm chí có chút không phản ứng kịp. Ngoại trừ thống thuế của nhà máy cùng mỏ quặng ra, quan trọng nhất trong thương thuế chính là việc thu tử khẩu quan thuế, trước kia bất luận là trước hay sau khi mãn Thanh nhập quan, đối với huân quý sĩ nhân đều có sự miễn giảm tương ứng. Thế nhưng sau khi Hưng Càn, lại nhiều lần nhấn mạnh kiên cố quan, chiếu theo “thuế luật” của triều đình trừ phi là dùng cho quân nhu, cứu tai, cho dù là quan mễ do triều đình vận chuyển, cũng phải nộp tử khẩu quan thuế, còn như những hành vi trốn thuế khác sẽ bị trừng trị nặng nề.

“Bệ hạ, hiện tại tử khẩu quan thuế của Đại Minh gần như không có chuyện miễn thuế, giả mạo quân nhu hoặc vật tư cứu tai để miễn thuế, chẳng những bị phạt gấp trăm lần, vượt quá 100 lạng thì trảm thủ, lưu đày cả nhà, vượt quá nghìn lạng thì lưu đày ba tộc. Còn ai dám trốn thuế nữa?”

Triều Hưng Càn tin rằng “thuế là gốc của trăm chính”, chính vì thế, triều đình đối với thuế thu có thể nói là cực kỳ coi trọng. Cũng chính vì thế, thậm chí có huân quý vì trốn thuế hơn mười lạng mà bị phế bỏ tước vị, huống chi là những người khác. Hiện tại còn có ai dám lấy thân thử pháp, Chu Đại Hàm tin rằng, không có ai sẵn sàng mạo hiểm lớn đến vậy.

“Trẫm không chỉ nói đến những kẻ trốn thuế đó, mà là bách tính bình thường!”

Nhìn liếc về phía xa, Chu Minh Trung dùng ngữ khí tương đối bình thản nói.

“Trẫm nhớ không lầm thì, mức thuế mà các thuế quan áp dụng đối với vải bông là 12%, vải gai là 8%, sợi bông là 8%……”

Sau khi thốt ra mấy con số này, Chu Minh Trung lại nói tiếp.

“Chiếu theo thống kê của Hộ bộ, năm ngoái, sản lượng của các nhà máy sợi trên toàn quốc là hơn hai mươi ba nghìn tấn, nhưng nếu quy đổi thành vải bông, dựa theo mức thuế mà chúng ta đánh vào vải bông, thì có tới 70% sợi bông không rõ tung tích!”

Lời của bệ hạ khiến Chu Đại Hàm ngẩn người, sau đó vội vàng nói.

“Bệ hạ, số lượng lớn thế này tuyệt đối không phải có người cố ý trốn thuế, theo như thần được biết, là bởi vì sợi máy rẻ hơn sợi thô, cho nên bách tính thích dùng sợi máy để dệt vải, sau đó……”

Lời nói bỗng ngưng bặt, Chu Đại Hàm cuối cùng cũng hiểu rõ bệ hạ đang ám chỉ điều gì.

“Bệ hạ, ý của ngài là, đánh thuế vào hàng thổ sản do bách tính tự dệt tự tự bán sao? Bệ hạ, từ xưa đến nay, làm gì có đạo lý thu thuế hàng thổ sản do bách tính tự sản tự tiêu, ít nhất là nếu không ra khỏi địa phương, thì tuyệt đối không thể thu thuế……”

Cứ ngỡ bệ hạ muốn thu khoản thuế này, Chu Đại Hàm vội vàng khuyên can.

“Hơn nữa, hiện tại triều đình cũng đâu thiếu chút bạc ấy……”

“Chút bạc ấy không ít đâu!”

Chu Minh Trung nhìn Chu Đại Hàm một cái, đoạn nói.

“Hiện tại 70% vải bông trên thị trường đều là do bách tính tự sản tự tiêu tại địa phương, chỉ có 30% là vải nhà máy hoặc vải buôn bán đường dài, chính 30% này, mỗi năm tiền thuế thu được cũng không dưới mấy chục vạn lạng, nếu những tấm vải thổ sản này bị vải nhà máy thay thế, Bình Thần, ngài nói xem sẽ là bao nhiêu bạc? Nam cày nữ dệt……”

Cảm thán về truyền thống ngàn năm này, Chu Minh Trung lại hỏi ngược lại.

“Cục diện này, sớm muộn gì cũng phải phá vỡ, không đánh thuế vào hàng tự sản tự tiêu của bách tính, điều này cũng phải chia theo chủng loại, loại tự dệt tự bán này, đối với triều đình hay đối với sự phát triển công nghiệp mà nói, cũng chẳng phải chuyện tốt lành gì, tự sản thì có thể tự sản nông phụ sản chứ. Còn như những hàng thổ sản giống như vải bông, theo ý trẫm, tốt nhất là nên giống như kéo sợi, dùng sản phẩm công nghiệp để thay thế nó……”

Đối với Chu Minh Trung đến từ thế kỷ 21, ông hiểu sâu sắc rằng nền kinh tế tiểu nông tự cung tự cấp kiểu này, đối với sự phát triển của kinh tế hàng hóa, hầu như chẳng khác nào một vật cản trên con đường phát triển của nó.

“Nếu như chúng ta không thể dùng sản phẩm công nghiệp để thay thế chúng, không thể thiết lập một loạt nhà máy hoặc xưởng công nghiệp mang tính công nghiệp hóa, ở trong những nhà máy hoặc xưởng này sản xuất sợi bông, vải bông, vậy thì cuối cùng, chúng ta sẽ buộc phải đối mặt với một trận... bạo loạn khác!”

Vốn dĩ định dùng từ “cách mạng” để hình dung, nhưng lời đến cửa miệng Chu Minh Trung vẫn đổi thành cách gọi mà người thời đại này quen thuộc hơn.

“Bạo động?”

Chu Đại Hàm có chút khó hiểu nhìn bệ hạ.

“Xin bệ hạ minh thị.”

“Cùng với sự gia tăng không ngừng của nhân khẩu, nông nghiệp tất yếu sẽ không thể dung nạp đủ nhân khẩu, có lẽ có thể thông qua việc cho thuê ruộng quan, giống như “giả dân công điền” thời nhà Hán, những kẻ lưu dân vô gia cư có thể được bố trí trên đất quốc hữu, khiến triều đình tăng thêm thu nhập, lưu dân cũng tạm thời có được điều kiện sản xuất, sinh hoạt. Thế nhưng, điều này không thể giải quyết triệt để vấn đề, bởi vì nhân khẩu đang gia tăng, mà sự gia tăng của đất đai là có hạn, cho dù có mấy chục triệu người di cư ra hải ngoại, cũng không thể thay đổi hiện thực nhân khẩu gia tăng nhanh chóng……”

Sự gia tăng nhanh chóng của nhân khẩu là con dao hai lưỡi, Chu Minh Trung - người hiểu rõ tốc độ gia tăng dân số của Trung Quốc trong hai trăm năm tới - biết rõ “sanh sôi đinh khẩu” cuối cùng sẽ mang lại điều gì — hàng trăm triệu người Trung Quốc chìm trong đói kém và nghèo khổ.

“Khi nông nghiệp không thể dung nạp đủ nhân khẩu, thì sẽ sinh ra một lượng lớn lưu dân, bọn họ rất có thể sẽ trở thành lưu khấu, trở thành cội nguồn của bạo loạn!”

“Bệ hạ, Nam Dương Chư Hạ cùng Chư Hạ do con cháu bệ hạ sắc phong trong tương lai, có thể dung nạp hàng ức bách tính.”

Chu Đại Hàm rõ ràng đã quên mất việc phân phong Chư Hạ, phân tán lưu dân là do ai đề xuất đầu tiên, với tư cách là người đưa ra lý thuyết này, sao Chu Minh Trung có thể không biết những điểm thiếu sót trong đó.

“Số lượng!”

Nhìn Chu Đại Hàm, Chu Minh Trung cười khổ nói.

“Có lẽ trong hai trăm năm tới, sẽ có một trăm triệu người trong nước, thậm chí hai trăm triệu người di cư ra hải ngoại, thế nhưng, có lẽ, vào lúc đó, ở Đại Minh sẽ sinh sống hai trăm triệu người, đến lúc đó, Đại Minh sao có thể cung cấp đủ đất đai để bọn họ cày cấy? Đến lúc đó, phải làm sao đây?”