"Mua không hết Tùng Giang bố, thu không hết Vị Đường sa."

Câu ca dao dân gian này đã nói hết sự phồn hoa của Tùng Giang. Đã có thời, trong ngoài thành Tùng Giang này, hộ dệt có tới mười mấy vạn, xưởng dệt nghìn gian, từng chiếc thuyền ô bồng chở hàng triệu tấm vải Tùng Giang đi khắp các nơi, thậm chí xuất khẩu sang cả Châu Âu và Châu Mỹ.

Chỉ là, tất cả những điều này đều vì cuộc tàn sát của quân Thanh mà ngưng bổng lại, cho dù người sống sót sau chiến tranh có cố gắng khôi phục sản xuất, nhưng dưới sự áp chế của Mãn Thanh, cũng không còn thấy lại sự huy hoàng ngày hôm qua nữa.

"...Sau này tuy có lúc hưng thịnh, nhưng Mãn Thanh lại yêu cầu thợ dệt phải liên giáp bảo đảm lẫn nhau, "Năm người liên hoàn hỗ bảo, lập sổ báo cáo. Một người phạm sự, bốn người cùng tội, ban ngày làm việc, ban đêm giam trong phường, như có trộm vải bỏ trốn, cờ bạc, hành dâm đánh lộn, tụ chúng thề thốt, đình công quyên góp, lang thang hoa cổ, lụa tụ chúng phi pháp, phường trưởng báo cáo bao hội, cùng giáp trưởng, điền bộ giao phường tổng, xin bắt tra cứu. Như có che giấu phát giác, hỗ kết bảo nhân, bản phường phường trưởng nhất thể đồng tội..." "

Ngồi ở mũi thuyền, nghe Tôn Diệp Thần kể về cái phương thức sử dụng lao động mang danh là "công" nhưng thực chất là "tù", là "nô" đó, Chu Minh Trung gật đầu tán thành nói.

Kẻ Mãn Thanh sở dĩ làm như vậy, xét cho cùng, chẳng qua chỉ là để tránh việc bách tính tụ tập, tụ tập từ hai mươi người trở lên liền là mưu phản, cái gọi là "xưởng dệt" trong này, mang tiếng là "công", thực ra cũng chẳng khác gì so với tù nhân là mấy. Cứ như thế, phàm là con nhà lành, sao có thể bằng lòng bước chân vào công xưởng? Không có công xưởng, lại làm sao có thể tái hiện lại sự hưng thịnh ngày hôm qua...

Nghĩ đến đời sau lại có những kẻ bại loại trong người Hán ra sức phủ nhận cái gọi là mầm mống tư bản chủ nghĩa cuối thời Minh, còn ngụy biện rằng đó chẳng qua chỉ là sự phát triển tự nhiên, cho dù không có việc Mãn Thanh nhập quan thì cũng sẽ tự nhiên diệt vong, thậm chí còn nói rằng đầu triều Thanh trải qua thời kỳ hưu dưỡng sinh tức của đời Thuận Trị, sự chỉnh đốn lại vào đầu đời Khang Hi, về kinh tế đã cơ bản khôi phục đến trình độ cuối đời Minh, cùng với sự tới của "Khang Càn thịnh thế", kinh tế hàng hóa dần dần đạt tới một độ cao nhất định. Mà cái gọi là "công xưởng" tuy có tồn tại, nhưng vẫn không thể phát triển thành nhà máy hiện đại. Thế nhưng họ rõ ràng đã phớt lờ một điểm, những người thợ trong các công xưởng sở hữu hàng trăm khung cửi thời nhà Thanh, từ trước đến nay chưa từng là công nhân, mà là "nô lệ", là "tù nhân".

Giống như doanh trại thợ nô thời đại La Mã vĩnh viễn không thể phát triển thành nhà máy vậy. Cái gọi là chủ nhà máy, thực chất chẳng qua chỉ là chủ nô, thứ mà họ quan tâm không phải là cải tiến máy móc, nâng cao hiệu suất sản xuất, mà là làm thế nào để vắt kiệt sức lao động của "nô lệ" đến tận cùng. Đối với những thợ dệt không chịu nổi sự bóc lột mà "đình công", phản ứng của bọn chúng là cùng quan phủ đàn áp, khép những kẻ đình công vào tội "mưu phản" chém đầu chu di tam tộc chưa đủ, hoàng đế Mãn Thanh thậm chí còn dùng "thượng dụ" yêu cầu "trừng phạt nghiêm khắc", quan phủ địa phương cũng dựng bia "Phụng các hiến vĩnh cấm cơ tượng khiếu hắt bi" ở khắp nơi.

Dưới sự bóc lột và nô dịch hợp nhất giữa quan lại và thương nhân này, công xưởng vĩnh viễn không thể phát triển thành nhà máy, cái gọi là "công nhân" chẳng qua chỉ là một lũ nô lệ có một chút tự do thân thể.

"Vị tiên sinh này nói rất phải, thời Hiếu Liệt hoàng đế, ai nấy đều sẵn lòng đến công xưởng làm việc, bởi vì ở trong công xưởng không những kiếm được tiền, mà còn học được nghề, đợi khi tay nghề học thành thạo rồi, bản thân có thể tự lập nghiệp. Chủ nhà nếu muốn giữ anh lại, còn tăng thêm bạc cho, nhưng đến thời lũ chó Hồ rồi, trừ phi trong nhà không còn hạt gạo nào để bỏ vào nồi, chứ phàm là con người thì chẳng ai muốn bước chân vào đó nữa. Tại sao chứ? Còn chẳng phải vì bước vào công xưởng chẳng khác nào vào nhà lao, chỉ sơ sẩy một chút, ăn roi vọt là chuyện nhỏ, thậm chí còn mất cả cái đầu..."

Phu chèo thuyền ở đằng kia vừa nhắc đến những công xưởng đó, Chu Minh Trung vừa mỉm cười gật đầu, ánh mắt anh theo đó lại chuyển hướng sang những chiếc thuyền lại qua. Bởi vì sông nước ở Giang Nam vốn không rộng rãi lắm, cho nên giữa sông phần lớn là thuyền ô bồng, thậm chí ngay cả bản thân Chu Minh Trung, cũng là đổi sang thuyền ô bồng ở ngã ba Ngô Tùng. So với thuyền lớn, những chiếc thuyền nhỏ này linh hoạt hơn rất nhiều trong các luồng lạch ở Giang Nam.

Trên những chiếc thuyền chở hàng chạy qua đó, có thể nhìn thấy những bó vải bông được buộc chặt, những bó vải bông đó sẽ được chất lên thuyền lớn ở ngã ba Ngô Tùng, hoặc là được vận chuyển đi khắp nơi qua đường sông, hoặc là được thuyền buôn viễn dương chở thẳng ra nước ngoài.

1"...Hiện nay, đại Minh ta lại trung hưng rồi, Hoàng thượng dẫn binh đánh đuổi lũ chó chết đó đi, bách tính mới lại được sống những ngày tháng tốt lành. Chỉ trong mấy năm ngắn ngủi, vải Tùng Giang của chúng ta cũng theo đó mà quay trở lại rồi. Cho dù hiện tại Tùng Giang chúng ta chưa có công xưởng nghìn khung cửi như thời Hiếu Liệt hoàng đế, nhưng công xưởng có bốn, năm trăm khung cửi thì ngoài thành kia không có mười nhà thì cũng có bảy, tám nhà..."

Lời nói của người chèo thuyền khiến trong lòng Chu Minh Trung dâng lên một trận đắc ý. Chẳng qua chỉ là dăm ba năm, kinh tế bị càn quét sạch sũng trong chiến loạn ở cả hai bờ Nam Bắc sông Dương Tử đã được khôi phục, mầm mống tư bản chủ nghĩa lại một lần nữa xuất hiện cùng với đại Minh, và nhận được sự phát triển vô cùng nhanh chóng.

Người kéo sợi đạp bàn đạp, trục quay cuộn vù vù, thoi sợi cất tiếng hát vui tươi, những sợi bông trắng xóa ngày càng nhỏ lại, còn ống chỉ bông thì dần dần trở nên tròn vo... Cảnh tượng nhà nhà kéo sợi, người người dệt vải như thế này, một lần nữa lại trở thành cảnh tượng phồn thịnh tại các trấn vùng Giang Nam. Đương nhiên, kéo sợi bằng tay thì không thể nào nữa, sự xuất hiện của máy kéo sợi chạy bằng sức nước đã khiến cho những sợi máy giá rẻ thay thế cho sợi thô do bách tính tự kéo.

"Thuyền gia, lát nữa đừng đi thẳng đến bến tàu thành Tùng Giang, chúng ta sẽ xuống thuyền ở khu chợ gần thành Tùng Giang nhất."

Bởi vì chuyến này đến Tùng Giang, chính là muốn cảm nhận một chút "thủ đô vải vóc" đang dần khôi phục lại sự phồn thịnh ngày xưa này, cho nên Chu Minh Trung không muốn trực tiếp vào thành. Trong thành chẳng có gì để ngắm cả, ngoài những thương hiệu thu mua vải vóc tụ tập ở Tùng Giang ra, thì công xưởng hay thợ dệt đều ở ngoài thành cả.

"Dạ được chứ!"

Khoảng hơn ba tiếng sau, Chu Minh Trung đã đến một khu chợ. Nói là chợ, thế nhưng sự phồn hoa lại chẳng kém gì một tiểu thành ở phương bắc. Đặt chân vào khu chợ này, có thể thấy hai bên đường toàn là các cửa hàng tơ lụa, vải Tùng Giang chính là được tiêu thụ đi khắp nơi thông qua những cửa hàng tơ lụa này.

"Đông gia, ngài nhìn những cửa hàng tơ lụa này xem, nhìn vào tên hiệu là có thể biết bọn họ là cửa hàng tơ lụa ở đâu rồi. Ngài nhìn kìa, mấy nhà đằng kia chắc chắn là người ở Quảng Đông rồi, còn có..."

Là người Tùng Giang, Tôn Diệp Thần dường như rất quen thuộc với mọi thứ ở Tùng Giang. Mặc dù đã rời nhà nhiều năm, nhưng tất cả những điều này đều khắc sâu trong ký ức của anh ta. Dù sao thì bốn năm trước, khi anh ta rời khỏi đây, mọi thứ ở Tùng Giang đều đang từ từ khôi phục.

"Khuynh Đông, đã đến Tùng Giang rồi, cậu hãy về nhà thăm hỏi một chút đi."

Lời nói của bệ hạ khiến Tôn Diệp Thần ngẩn ra, anh ta vội vàng lắc đầu nói.

"Thuộc hạ không thể rời xa đông gia."

Tôn Diệp Thần là quân nhân, đồng thời cũng là thị từ quan. Theo truyền thống, chỉ mấy tháng nữa thôi, anh ta sẽ rời khỏi cung đình để đến đơn vị quân đội, mà thân phận thị vệ cung đình sẽ giúp ích cho sự phát triển tương lai của anh ta. Tuy nhiên, với tư cách là một thị vệ, anh ta bắt buộc phải cùng với các đồng liều khác bảo vệ sự an toàn của bệ hạ.

Lấy những học viên quân sự có thành tích xuất sắc làm thị vệ là một chế độ do Chu Minh Trung đề ra, mục đích của nó là để nắm chắc quân đội thông qua những sĩ quan trẻ tuổi này. Dù sao thì mỗi một lứa thị vệ cung đình đều là những sĩ quan có học thức ưu tú nhất, trong số họ có quý tộc có bình dân, và cuối cùng, họ đều sẽ trở thành sĩ quan trung cao cấp trong quân đội. Tác động đến họ khi họ còn trẻ có thể đảm bảo lòng trung thành của họ trong tương lai. Mấy chục năm sau, tầng lớp trung cao cấp trong quân đội được "hoàng gia hóa" sẽ tràn ngập những tướng lĩnh sĩ quan xuất thân từ cung đình này.

"Không sao đâu, không vướng víu gì cả, dưới bầu trời quang mây tạnh này, ai có thể làm tổn thương trẫm chứ? Hơn nữa, trên con phố này chẳng phải cũng có tuần bái sao?"

Đối với Chu Minh Trung vốn đã quen với việc vi hành, anh chưa từng lo lắng về sự an toàn của bản thân. Ở thời đại này, cho dù tất cả mọi người đều biết đến anh, nhưng rốt cuộc có mấy ai từng nhìn thấy anh chứ?

"Đúng thế, Khuynh Sơn, đã có ý tốt của đông gia rồi, ngày mai sau khi vào thành, cậu cứ về nhà ở lại một ngày là được."

Diêu Thắng đứng bên cạnh cười nói. Mỗi lần xuất hành đều giống như bây giờ: "một chủ hai bộc", xuất hiện ở khu chợ vừa không phô trương, lại vừa có thể khiến kẻ tiểu nhân không dám sinh lòng ác ý.

"Đến lúc đó rồi tính vậy."

Thực ra, Tôn Diệp Thần cũng từng nghĩ đến việc về nhà thăm nom, chỉ là anh ta buộc phải bảo vệ sự an toàn của "đông gia".

Đi dạo thong thả trong khu chợ, thỉnh thoảng Chu Minh Trung cũng sẽ với thân phận thương khách bước vào những cửa hàng tơ lụa đó trò chuyện vài câu với họ. Mặc dù những thương nhân đó cũng có thể nhìn ra anh không phải là thương nhân gì cho cam, nhưng cũng chẳng ai dám xem thường anh. Những kẻ từng trải thương trường này chỉ nhìn một cái là nhận ra vị này tuyệt đối không phải là nhân vật tầm thường. Cho dù không ai dám nghĩ theo hướng đó, nhưng hầu như tất cả mọi người đều cảm thấy người này chắc chắn là một đại nhân vật. Đã là đại nhân vật thì phải khách sáo nịnh nọt. Cũng chính vì thế, sau khi đi dạo trên phố một tiếng đồng hồ, anh cơ bản đã hiểu rõ tình hình ở đây. Ngay lúc họ đang đi, thì lại nhìn thấy phía cửa một cửa hàng tơ lụa cách đó không xa đang vây quanh rất nhiều người.

"Sao ở đằng kia lại vây đông người thế nhỉ? Đi, qua đó xem thử xem?"

Nhìn thấy bên đó có náo nhiệt để xem, Chu Minh Trung lập tức nổi hứng. Nói thật, mỗi lần vi hành, anh luôn hy vọng có thể giống như trong những vở kịch tết bím thời sau, hoặc là diễn ra màn anh hùng cứu mỹ nhân, hoặc là có kỳ ngộ, trừng trị một tên ác bá nào đó. Thế nhưng kết quả mỗi lần đều khiến anh vô cùng thất vọng, đừng nói là cứu mỹ nhân, đến cả náo nhiệt cũng chẳng thấy đâu.

Đến trước cửa hàng tơ lụa đó, thấy bên đường ngoài cửa có người đang đứng, Chu Minh Trung liền hỏi.

"Ở đây có chuyện gì thế?"

Người thanh niên đang đứng bên đường ngóng nhìn kia tuổi chừng hai mươi mươi đầu. Trông mày thanh mục tú, dáng vẻ vô cùng tinh anh. Nghe Chu Minh Trung hỏi vậy, bèn thở dài một tiếng rồi nói.

“Hầy, là chuyện của hai mẹ con nhà nọ. Tay nghề của hai người họ khéo léo, vẫn luôn nhận làm việc cho cửa hàng tơ lụa. Mùa xuân năm nay, người mẹ đột nhiên đổ bệnh, công việc của hai mẹ con đều đổ dồn lên người cô con gái. Một mình sao có thể làm nổi công việc của hai người? Chợt đến lúc giao hàng mà không giao nổi, thì phải đền bù thiệt hại cho cửa hàng tơ lụa. Cứ đền bù thế này, thì mấy tháng nay coi như làm công cốc rồi. Đây, đang cầu xin ông chủ cửa hàng tơ lụa mở lòng từ bi đấy mà..."

Nghe người ta nói vậy, Chu Minh Trung không nói gì, mà không lên tiếng, cứ thế đi thẳng về phía cửa hàng tơ lụa. Tôn Diệp Thần, Diêu Thắng tự nhiên hiểu được tâm tư của đông gia, đưa mắt ra hiệu cho nhau, bước nhanh hơn một chút, điềm nhiên đẩy nhẹ những người phía trước ra để đông gia không bị người khác chen lấn.

"Thực ra không phải là tôi không mở lòng từ bi, quy tắc chính là quy tắc, họ Liêu này không thể phá vỡ quy tắc được..."