Chủ đề chung của các khúc ca về Helgi đã được bàn luận trong phần giới thiệu về Helgakvitha Hjorvarthssonar, và thiết tưởng không cần phải lặp lại những điều đã trình bày ở đó. Khúc ca thứ nhất về Helgi Hundingstẻ chắc chắn là một trong những bài thơ muộn nhất thuộc tập thơ Edda, và có lẽ được sáng tác không sớm hơn quý thứ hai của thế kỷ thứ mười một. Nó mang nhiều đặc điểm bất thường. Trước hết, đây là một trong số ít những bài thơ thuần túy mang tính tự sự trong toàn bộ tập thơ, kể lại một câu chuyện liền mạch bằng thể thơ, và ngoại trừ đoạn đối thoại mang tính lăng mạ giữa Sinfjotli và Gothmund vốn rõ ràng dựa trên một bài thơ khác cổ xưa hơn, nó sử dụng tương đối ít các đoạn đối thoại. Trên thực tế, đây là một khúc ca tự sự (ballad), và nhìn chung cực kỳ mạnh mẽ, hào hùng. Người biên soạn, kẻ từng thêm thắt các ghi chú tự sự bằng văn xuôi một cách rất phóng khoáng trong các bài thơ về Helgi khác, thì ở đây lại chẳng có việc gì để làm.

Các bằng chứng hiện có cho thấy thơ tự sự là một hình thức phát triển tương đối muộn trong thơ ca Bắc Âu cổ, và điều đáng chú ý là hầu hết các bài thơ chủ yếu bao gồm các khổ thơ tự sự thay vì đối thoại — chẳng hạn như khúc ca thứ nhất về Helgi Hundingstẻ và hai khúc ca về Atli — đều có thể được ấn định niên đại một cách an toàn, dựa trên các bằng chứng khác, vào thời điểm sau năm 1000.

Khúc ca thứ nhất về Helgi Hundingstẻ lại một lần nữa khác biệt với phần lớn các bài thơ Edda bởi đặc điểm ngôn từ của nó. Bài thơ tràn ngập những cấu trúc từ ngữ uyển chuyển, phức tạp vốn là niềm mê say của các thi sĩ skald Bắc Âu, và chính những điều này đã khiến cuốn từ điển về các điển tích thi ca của Snorri trở thành một thứ vô cùng thiết yếu. Nhiều câu trong số đó tôi đã diễn giải lại trong bản dịch; một số khác thì được tôi giản lược hoặc tránh dùng hoàn toàn. Chỉ một dòng thơ duy nhất cũng đủ để minh họa cho tính chất của lối ngôn từ phức tạp này (khổ 56, dòng 4): “Và con ngựa của nữ cợt — thức ăn của quạ — đã có.” Điều này đơn giản có nghĩa là bầy sói (những nữ cợt thường cưỡi sói) đã ăn thi thể của những kẻ đã khuất.

Ngoại trừ những sự phức tạp trong cách dùng từ, cùng với việc có thể bị thất lạc một vài khổ thơ ở chỗ này hay chỗ khác, bài thơ nhìn chung khá giản dị. Về mọi mặt cốt lõi, câu chuyện thuộc về truyền thuyết về Helgi, với chuỗi truyền thuyết về nhà Volsung chỉ được đưa vào chừng mực biến Helgi thành con trai của Sigmund, và qua sự xuất hiện của Sinfjotli — con trai của Sigmund với người em gái Signy — trong một phân đoạn hầu như chẳng có chút liên quan nào hoặc liên quan rất ít đến mạch tự sự, trông giống như sự mở rộng từ một bài thơ cổ hơn, có lẽ là từ “khúc ca Volsung cổ” mà người biên soạn khúc ca thứ hai về Helgi Hundingstẻ đã đề cập đến (phần văn xuôi sau khổ 12). Có rất nhiều tên riêng, một số trong đó bộc lộ sự nhầm lẫn do sự hòa quyện của hai dòng truyền thuyết; ví dụ, Helgi lúc thì xuất hiện dưới tư cách là một người thuộc tộc Ylfing (vốn là thân thế của chàng trước khi câu chuyện về nhà Volsung được lồng ghép vào), lúc lại xuất hiện như một hậu duệ nhà Volsung. Granmar và các con trai của ông được gọi là những người tộc Hniflung (Nibelungen) trong khổ 50, mặc dù họ dường như chẳng có chút liên hệ nào với dòng tộc này. Các tên địa danh đã dấy lên nhiều cuộc tranh luận về việc xác định bối cảnh diễn ra các sự kiện, nhưng trong khi một số cái tên có lẽ phản ánh những địa điểm có thật, thì lại có quá nhiều sự hỗn loạn về mặt địa lý cùng một số lượng lớn các tên gọi hầu như chắc chắn chỉ là hư cấu, khiến người ta khó mà tin rằng nhà thơ thực sự có một địa điểm cụ thể nào trong tâm trí.

[Contents]

1. Thuở xa xưa ấy,   |   đại bàng réo gọi,

Và dòng suối thiêng   |   từ vách đá trời tuôn,

Chính là khi Helgi,   |   lòng dũng anh hùng,

Con trai Borghild,   |   cất tiếng khóc chào đời tại Bralund.

2. Đêm buông trùm chốn ở,   |   các Norn liền bước đến,

Định đoạt đường đời   |   cho bậc chí tôn;

Họ chúc chàng thành chiến binh lừng lẫy nhất,

Và là bậc vương giả xuất chúng nhất muôn đời.

[292]

3. Họ dệt miệt mài   |   tấm lưới định mệnh,

Trong lúc thành trì Bralund   |   rung chuyển khắp nơi;<Và ở đó những sợi chỉ vàng   |   họ đã dệt,

Rồi buộc chặt lại trong cung điện của vầng trăng.

4. Đông sang tây   |   đầu mối họ giấu kín,

Ở chính giữa là nơi anh hùng nhận đất của mình;

Rồi dòng dõi Neri   |   hướng về phương bắc ném

Một sợi xiềng, và truyền nó mãi mãi vững bền.

5. Nỗi buồn từng ngự trị   |   nơi người con tộc Ylfing,

Và niềm đau đớn cho người mẹ từng sinh hạ kẻ ái tình.

*    *    *    *    *

Quạ cất tiếng bảo quạ,   |   đậu trên ngọn cây,

Tìm kiếm mồi ăn,   |   “Ta biết điều này đây.”

[293]

6. “Khoác áo giáp đứng đó   |   là con trai của Sigmund,

Mới tròn nửa ngày tuổi;   |   giờ ngày mới đã sang;

Ánh mắt chàng chớp sắc bén   |   như ánh mắt của các tráng sĩ,

Chàng là bạn của bầy sói;   |   lòng chúng ta xiết bao mừng vui.”

7. Đoàn chiến binh xem chàng   |   như một vị thủ lĩnh,

Họ bảo những ngày tươi đẹp   |   nhân thế sắp sửa trông thấy;

Chính vị quốc vương   |   từ chốn giao tranh bước tới,

Để trao tặng hoàng tử   |   một nhành tỏi tây đầy kiêu hãnh.

8. Chàng đặt tên nó là Helgi, ban cho Hringstathir,

Solfjoll, Snæfjoll,   |   và Sigarsvoll,

Hringstoth, Hotun,   |   cùng Himinvangar,

Và một bảo kiếm khảm rắn máu cho em trai của Sinfjotli.

[294]

9. Chàng lớn lên mạnh mẽ   |   giữa vòng vây bằng hữu,

Tựa nhành du sinh đẹp   |   trong ánh hào quang vận mệnh;

Vàng bạc chàng rộng rãi trao tay chiến hữu,

Người anh hùng chẳng tiếc nuối   |   kho báu vấy máu tanh.

10. Chẳng đợi chờ lâu   |   cho cuộc chiến đến bên, vị thủ lĩnh,

Khi vừa tròn mười lăm tuổi xuân;

Chàng đã hạ sát Hunding, kẻ kiên cường

Từng ngự trị lâu đời trên đất đai và muôn dân.

11. Kế tiếp họ tìm đến   |   con trai của Sigmund

Đòi kho báu và nhẫn vàng, những người con của Hunding;

Họ buộc vị hoàng tử   |   phải trả món nợ đền bù

Cho chiến lợi phẩm bị cướp và người cha đã ngã xuống.

12. Vị hoàng tử chẳng màng   |   lời van xin của chúng,

Những kẻ thân tộc chẳng nhận được vàng đền mạng cho người chết;

Chàng bảo rằng đang chờ đợi   |   một trận cuồng phong dữ dội

Của những ngọn giáo xám và cơn thịnh nộ của Othin.

13. Các tráng sĩ bước ra   |   tiến về chiến trường,

Họ chọn bãi chiến đấu tại Logafjoll;

[295]

Nền hòa bình của Frothi   |   giữa kẻ thù bị phá vỡ,

Bầy chó của Vithrir chạy đói khát khắp đảo hoang.

14. Vị quốc vương bấy giờ ngồi xuống,   |   sau khi đã tru diệt

Eyjolf và Alf,   |   dưới phiến đá đại bàng;

Hjorvarth và Hovarth,   |   những người con của Hunding,

Dòng dõi của kẻ sử dụng giáo, thảy đều bị chàng giết sạch.

15. Khi ấy ánh sáng ló dạng   |   từ Logafjoll,

Và từ ánh sáng ấy   |   những tia chớp bật tung;

.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

16. .  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

Cao dưới những chiếc mũ trụ   |   trên chiến trường của thiên đàng;

Tất cả áo giáp của họ   |   đều đẫm máu đỏ,

Và từ những ngọn giáo   |   tia lửa bắn tung ra.

[296]

17. Từ sớm tinh mơ   |   nơi rừng sói,

Vị dũng tướng hùng cường   |   cất lời hỏi nàng thiếu nữ phương nam,

Liệu nàng có cùng người anh hùng trở về nhà

Vào đêm nay không;   |   gươm giáo khua vang dội.

18. Từ trên lưng ngựa   |   con gái của Hogni nhảy xuống,—

Những chiếc khiên đã thôi va chạm,—   |   và cất lời nói với người anh hùng:

“Chúng ta có những việc khác phải làm, thiết nghĩ vậy,

Hơn là ngồi uống bia   |   với kẻ phá vỡ vòng vàng.”

19. “Cha ta đã hứa gả   |   đứa con gái xinh đẹp của mình

Làm vợ cho đứa con trai tàn nhẫn của Granmar;

Nhưng, hỡi Helgi, ta từng gọi Hothbrodd

Là một vị vua tài giỏi   |   chẳng kém gì con của một con mèo.”

[297]

20. “Dẫu vậy người anh hùng sẽ đến   |   vào vài đêm nữa,

.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

Trừ khi ngươi ra lệnh hắn   |   phải tìm đến bãi chiến trường,

Hoặc cướp lấy nàng thiếu nữ   |   khỏi tay vị chiến binh cường tráng.”

Helgi cất lời:

21. “Chớ sợ hắn,   |   dẫu hắn từng quật ngã Isung,

Lòng can đảm của chúng ta phải được thử thách trước đã,

Trước khi ngươi miễn cưỡng   |   phải ra đi cùng kẻ tiểu nhân ấy;

Vũ khí sẽ va chạm,   |   nếu ta không bỏ mạng.”

22. Bấy giờ vị thủ lĩnh hùng cường   |   bèn sai sứ giả

Đi khắp đất liền và biển cả,   |   để triệu tập một đạo quân,

Mang theo kho tàng của cải   |   lấp lánh như mặt nước,

Và triệu tập những tráng sĩ,   |   cùng con cháu loài người.

23. “Hãy bảo họ thẳng tiến   |   ra chỗ những con tàu,

Và sẵn sàng ở ngoài khơi Brandey!”

Tại đó vị thủ lĩnh đợi chờ cho đến khi tụ họp

Hàng trăm con người   |   đến từ Hethinsey.

[298]

24. Chẳng mấy chốc ngoài khơi Stafnsnes   |   đoàn tàu đậu bồng bềnh,

Chúng lướt đi êm ả và rực rỡ ánh vàng;

Bấy giờ Helgi cất lời   |   hỏi Hjorleif rằng:

“Ngươi đã đếm xong   |   đoàn quân hào hùng ấy chưa?”

25. Vị vua trẻ tuổi liền đáp lời   |   người kia rằng:

“Thật lâu mới có thể kể hết   |   từ Tronueyr

Những chiếc thuyền thân dài   |   chở đầy tráng sĩ

Đang từ ngoài khơi tiến vào   |   vùng Orvasund.

26. .  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

“Có mười hai trăm   |   những con người trung kiên,

Nhưng trong thành Hotun đang ẩn trú đạo quân của quốc vương,

Đông gấp rưỡi chúng ta;   |   ta đặt trọn hy vọng vào trận chiến này.”

27. Vị thủ lĩnh chẳng mấy chốc hạ lều trên tàu xuống,   |

Và đánh thức toàn bộ đoàn quân chiến binh dậy;

[299]

(Các tráng sĩ đã trông thấy   |   ánh bình minh đỏ rực;)

Và trên những cột buồm,   |   những con người hào hiệp

Cùng nhau kéo căng buồm   |   tại vùng Varinsfjord.

28. Tiếng mái chèo khua động và tiếng sắt thép va nhau,   |

Khiên va đập vào khiên   |   khi đoàn thủy thủ chèo thuyền;

Chớp nhoáng lao đi   |   đoàn hải thuyền chở đầy tráng sĩ

Của vị thủ lĩnh rời khỏi bờ.

29. Âm thanh vang lên tựa hồ khi những người chị em   |

Của Kolga đập mạnh vào những chiếc sống thuyền dài,

Tựa như vách đá vỡ tan   |   trước những đợt sóng cuồn cuộn đánh vào,

.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

30. Helgi truyền lệnh kéo buồm cao hơn nữa,   |

Và đoàn thủy thủ chẳng hề chùn bước trước những con sóng,

Mặc cho những đứa con gái của Ægir   |   đang tìm cách gieo rắc kinh hoàng

Nhằm đánh chìm những con tuấn mã của biển khơi.

31. Nhưng từ trên cao nàng Sigrun dũng cảm   |

Đã phù hộ cho đoàn quân và mọi chặng đường đi;

[300]

Mãnh liệt vượt qua   |   những vuốt vuốt của mụ Ron,

Con quái thú biển của vị thủ lĩnh tiến ra ngoài khơi Gnipalund.

32. Chiều hôm ấy tại vùng Unavagar   |

Đội thuyền trôi bồng bềnh được trang hoàng lộng lẫy;

Nhưng những kẻ đứng nhìn từ ngọn đồi Svarin,

Với lòng đầy căm hận   |   đã chứng kiến đoàn quân.

33. Bấy giờ Gothmund cất lời hỏi,   |   kẻ mang dòng dõi cao quý,

.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

“Kẻ nào là vị quân vương dẫn dắt đoàn quân,

Và đưa các tráng sĩ tiến vào đất liền kia?”

34. Sinfjotli đáp lời, và trên một cây chèo   |

Giương cao chiếc khiên đỏ rực viền vàng;

[301]

Chàng là một lính canh biển thạo nghề ăn nói,   |

Và rất giỏi tranh luận ngôn từ với các bậc vương tôn.

35. “Hãy nói vào tối nay khi tụi bay cho lợn ăn,   |

Và thả bầy chó cái ra máng cám của chúng,

Rằng người tộc Ylfing đã tiến đến từ phương Đông,

Đói khát chiến tranh, và đặt chân đến Gnipalund.

36. “Tại đó Hothbrodd sẽ gặp Helgi,   |

Giữa lòng hạm đội, và hắn khinh bỉ sự trốn chạy;

Hắn từng nhiều lần cho đại bàng ăn no nê,

Trong khi mày ở cối xay đang hôn hít bọn nữ nô.”

Gothmund cất lời:

37. “Hỡi tráng sĩ, hãy ghi nhớ những lời cổ nhân,   |

Và đừng mang lời dối trá đến với kẻ dòng dõi cao quý.

.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

38. “Ngươi từng ăn nội tạng của loài sói,   |

Và là kẻ sát hại chính những người anh em của mình;

Cái miệng lạnh lẽo của ngươi từng thích thú bú mớm những vết thương,

Và ngươi từng ẩn náu ghê tởm trong những hang đá gập ghềnh.”

[302]

Sinfjotli cất lời:

39. “Mày từng là một ả phù thủy ở đảo Varin,   |

Một người phụ nữ xảo trá, chuyên thêu dệt những lời dối gian;

Trong số những tráng sĩ mặc giáp sắt, mày từng bảo

Chẳng thèm màng đến ai khác, ngoại trừ một mình Sinfjotli mà thôi.

40. “Mày từng là một nữ chiến binh Valkyrie, mụ phù thủy đáng ghê tởm,   |

Độc ác và ti tiện, ngay trong chốn của Allfather;

Muôn đời các chiến binh   |   sẽ phải giao tranh,

Hỡi mụ đàn bà xảo quyệt, chỉ vì chính mày.

41. “.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

Chín con sói con tại Sogunes   |   chúng ta từng có; ta là cha của chúng.”

[303]

Gothmund cất lời:

42. “Ngươi chưa từng làm cha của bầy sói Fenrir,   |

Dẫu ngươi có già cỗi hơn bất cứ kẻ nào ta biết;

Bởi vì chúng từng thiến ngươi ở Gnipalund,

Bởi những mụ nữ cợt tại Thorsnes thuở nào.

43. “Đứa con riêng của Siggeir từng nằm dưới gầm nhà,   |

Thèm khát tiếng hú của loài sói ngoài chốn rừng sâu;

Tai họa khi ấy giáng xuống đầu ngươi tất thảy,   |

Khi ngươi làm rực đỏ lồng ngực của những người anh em,

Ngươi đã chuốc lấy tiếng tăm vì những hành vi đê tiện nhất.

44. “Ở Bravoll mày từng là con ngựa cái của Grani,   |

Đeo hàm bit bằng vàng và sẵn sàng phi nước đại;

Ta từng cưỡi mày chạy qua bao dặm đường, và rồi mày quỵ xuống,   |

Hỡi mụ nữ cợt, gục ngã bên dưới chiếc yên cương.”

Sinfjotli cất lời:

45. “Mày trông có vẻ ngu ngốc làm sao,   |

Khi xưa từng vắt sữa dê cho Gollnir,

[304]

Và một lần khác khi đóng vai con gái của Imth   |   trong bộ dạng rách rưới; còn muốn đôi co nữa không?”

Gothmund cất lời:

46. “Thà rằng ta ở Frekastein   |

Cho quạ ăn thịt của mày

Còn hơn thả bầy chó cái ra máng cám,

Hay cho lợn ăn; mong lũ quỷ bắt tụi mày đi!”

Helgi cất lời:

47. “Hỡi Sinfjotli, sẽ thích hợp hơn cho ngươi   |

Khi tham chiến và làm thỏa lòng bầy đại bàng,

Hơn là thốt ra những lời vô nghĩa và rỗng tuếch,

Dẫu các bậc anh hùng đôi khi vẫn tranh luận bằng lời.

48. “Ta thấy đám con trai của Granmar chẳng có gì hay ho,   |

Nhưng đối với tráng sĩ thì việc nói lên sự thật mới là phải phép;

Tại Moinsheimar, những kẻ ấy đã chứng minh rằng

Họ sở hữu những trái tim dũng cảm để vung gươm.”

49. Mạnh mẽ làm sao, chúng sai   |

Sviputh và Sveggjuth chạy đến Solheimar;

[305]

(Qua những thung lũng đẫm sương   |   và những vực thẳm u tối,

Con ngựa của Mist rung chuyển trên đường bọn chúng đi qua;)

Chúng tìm thấy nhà vua ở cửa sân cung điện,   |

Và báo tin rằng kẻ thù hung ác đã kéo đến.

50. Hothbrodd bước ra, đầu đội mũ trụ chiến trận,   |

Quan sát đoàn tráng sĩ của mình phi ngựa đến;

.  .  .  .  .  .  .  .   |   .  .  .  .  .  .  .  .

“Sao những người tộc Hniflung lại trắng bệch vì sợ hãi thế kia?”

Gothmund cất lời:

51. “Những con tàu lướt nhanh đang đậu sát bờ,   |

(Những con hươu đầu cột buồm và những sào chèo lực lưỡng,

Kho tàng khiên thuẫn và những mái chèo đẽo gọt tinh vi;)

Đội quân lộng lẫy của nhà vua, những kẻ tộc Ylfing kiêu hãnh;

Mười lăm đạo quân đã cập bờ,   |

Nhưng ngoài Sogn vẫn còn bảy ngàn tay gươm.”

[306]

52. “Đang thả neo đậu ngoài khơi Gnipalund   |

Là những con thú lửa màu đen, được khảm vàng rực rỡ;

Phần lớn lực lượng của kẻ thù đang đợi chờ ở đó,   |

Và Helgi sẽ chẳng trì hoãn trận chiến lâu đâu.”

Hothbrodd cất lời:

53. “Hãy bảo những con ngựa phi nhanh đến Reginthing,   |

Melnir và Mylnir tiến vào Myrkwood ngay đi,

(Và Sporvitnir đến Sparinsheith;)

Kể từ nay chớ có kẻ nào ngồi yên một chỗ

Nếu hắn biết rành rẽ cách vung ngọn lửa của những vết thương.”

54. “Hãy triệu tập Hogni, những người con của Hring,   |

Atli cùng Yngvi và Alf Già đi chứ;

Bọn chúng luôn hoan hỉ trước những trận chiến;   |

Hãy tiến lên nghênh chiến nhà Volsung thôi.”

[307]

55. Nhanh tựa cuồng phong, chúng đập vào nhau   |

Những lưỡi gươm lóe sáng tại Frekastein;

Helgi, kẻ sát hại Hunding, luôn luôn là người

Dẫn đầu giữa chốn đông đảo nơi các chiến binh giao chiến;

(Hung hãn trong chiến trận, chậm chạp khi phải trốn chạy,

Trái tim của người anh hùng vô cùng kiên định.)

56. Từ thiên đàng những thiếu nữ đội mũ trụ đã tiến xuống,   |

— Tiếng vũ khí va chạm vang dội — những kẻ bảo hộ nhà vua;

Nàng Sigrun xinh đẹp cất lời — những nữ thần ban phát vết thương bay lượn,

Và con ngựa của nữ cợt đã có thức ăn là quạ: —

57. “Chào mừng người, hỡi anh hùng! Vô cùng hạnh phúc giữa muôn người,   |

Hỡi hậu duệ của Yngvi, người sẽ sống mãi muôn đời,

Bởi người đã tiêu diệt kẻ thù bất sợ   |

Từng mang nỗi kinh hoàng của cái chết đến cho bao người.

[308]

58. “Hỡi chiến binh, người đã tự giành lấy cho mình   |

Những chiếc vòng đỏ rực rỡ và người vợ cao quý;

Giờ đây cả hai, hỡi chiến binh, sẽ thuộc về người,

Con gái của Hogni cùng vùng Hringstathir,

Của cải và khúc khải hoàn; chiến trận đang dần lụi tàn.”