Edda Bằng Thơ

Lượt đọc: 203 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Introductory Note

❊ ❊ ❊

Bài ca thứ nhất về Guthrun, trong thủ bản Codex Regius được đề tựa đơn giản là Guthrunarkvitha, nối tiếp ngay phần đoạn sót lại của bài ca "dài" về Sigurth trong cùng thủ bản ấy.

Không giống như những khúc ca đề cập đến phần đầu của chu kỳ Sigurth, thường được gọi là Reginsmol, Fafnismol, và Sigrdrifumol, đây là một thể thống nhất rõ ràng và mạch lạc, có vẻ như hoàn chỉnh với rất ít những đoạn thêm thắt nhỏ nhặt.

Đây cũng là một trong những bài thơ hay nhất trong toàn bộ tuyển tập, mang cường độ cảm xúc và sức mạnh kịch tính phi thường. Không có bất kỳ khổ thơ nào của tác phẩm được trích dẫn ở nơi khác, và hoàn toàn có khả năng những người biên soạn Volsungasaga đã không quen thuộc với nó, bởi vì họ không hề nhắc đến người chị em và con gái của Gjuki xuất hiện trong bài thơ này, hay Herborg, "nữ vương xứ Huns" (khổ 6).

Lời than khóc của Guthrun (Kriemhild) hầu như chắc chắn thuộc về những phần cổ xưa nhất của câu chuyện. Tiếng khóc than là một trong những hình thức thơ ca xuất hiện sớm nhất trong số các dân tộc German, và tôi nghi ngờ rằng – dẫu vấn đề này không thể đưa ra chứng cứ xác thực – lời than vãn của người vợ Sigurth đã mang hình hài trữ tình từ tận thế kỷ thứ VII, và truyền đến phương Bắc theo hình thức đó thay vì qua truyền khẩu văn xuôi (so sánh chú thích mở đầu của Guthrunarkvitha II). Ta có thể tìm thấy dấu vết của nó trong khúc ca thứ mười bảy của Nibelungenlied, và trong những bài thơ thuộc Edda, nó thống trị mọi sự xuất hiện của Guthrun. Hai bài ca đầu tiên về Guthrun (I và II) đều là những khúc khóc than, một bài tiếc thương cái chết của Sigurth và bài kia bao gồm cả nỗi niềm ấy lẫn tiếng lòng trước vụ sát hại các người anh của nàng; chủ đề than van ấy vẫn hiện hữu rõ nét trong bài ca thứ ba về Guthrun và trong Guthrunarhvot.

Dưới hình thái hiện tại, bài ca thứ hai về Guthrun chắc chắn cổ xưa hơn bài thứ nhất; trong phần văn xuôi nối tiếp sau Brot, người chú giải đã đề cập đến bài ca "cổ" về Guthrun bằng những từ ngữ chỉ có thể áp dụng cho bài thứ hai trong tuyển tập. Do đó, bài ca ngắn hơn và là bài "thứ nhất" khó lòng được sáng tác trước năm 1000 bao nhiêu, và có thể còn muộn hơn thế. Nhà thơ dường như đã biết và tận dụng khúc khóc than cổ xưa hơn; chẳng hạn như khổ 17, vốn song hành sát sao với khổ 2 của bài thơ trước đó; nhưng dù sử dụng chất liệu gì đi nữa, ông vẫn nhào nặn chúng vào một khuôn khổ thơ ca mang đậm dấu ấn của riêng mình. Và dẫu bài thơ cụ thể này, như các nhà phê bình thường đồng thuận, là một trong những tác phẩm muộn nhất của tuyển tập, nó có lẽ lại đại diện cho một trong những phần sớm nhất của toàn bộ chu kỳ Sigurth mang hình hài thơ vần.

Guthrunarkvitha I, xét về mặt cốt truyện nền tảng, cho thấy rất ít yếu tố phương Bắc được bồi đắp thêm vào truyền thống cơ bản của người German. Brynhild chỉ xuất hiện với tư cách là kẻ thù của Guthrun và là nguyên nhân dẫn đến cái chết của Sigurth; ba người phụ nữ ra sức an ủi Guthrun, dẫu xa lạ với các câu chuyện phương Nam, dường như là những sáng tạo độc đáo của nhà thơ hơn là những phần truyền thuyết được thêm thắt theo truyền thống. Liên quan đến mối quan hệ giữa các yếu tố khác nhau trong chu kỳ Sigurth, xin xem chú thích mở đầu của Gripisspo.

Guthrun ngồi bên thi hài Sigurth; nàng không khóc lóc như những người phụ nữ khác, nhưng trái tim nàng như muốn vỡ tung vì đau khổ. Những người đàn ông và phụ nữ đến bên nàng để sẻ chia, nhưng điều đó chẳng hề dễ dàng. Người ta kể lại rằng Guthrun đã ăn trái tim của Fafnir, và nàng hiểu được ngôn ngữ của các loài chim. Đây là bài thơ về Guthrun.

1. Khi ấy Guthrun lòng định chết,

Ngồi buồn đau cạnh xác Sigurth;

Lệ chẳng rơi, tay chẳng vò,

Cũng chẳng than van như người khác.

2. Những tráng sĩ khôn ngoan tiến bước,

Lòng mong vơi bớt nỗi sầu đau;

Đau đớn xiết bao, nàng chẳng khóc,

Trái tim tan nát tựa hồn lìa.

3. Những hiền thê trâm cài áo lượt,

Tìm đến bên Guthrun cất lời;

Mỗi người kể nỗi đau của mình,

Nỗi đau cay đắng nhất đời họ.

4. Gjaflaug bấy giờ liền lên tiếng,

Chị gái của Gjuki cất lời:

“Trên đời bất hạnh nhất là ta;

Năm đời chồng đã xa lìa cõi,

(Hai cô con gái, ba người em),

Tám người anh, ta vẫn sống còn.”

5. Đau đớn xiết bao, nàng chẳng khóc,

Nỗi sầu thương chồng chết ngập tràn,

Tim lạnh giá bên thây anh hùng.

6. Rồi Herborg cất lời, nữ vương xứ Huns:

“Ta còn nỗi đau lớn hơn kể xiết;

Bảy người con trai chốn phương Nam,

Cùng người chồng hiền, ngã rụng trận mạc.

(Cha mẹ cùng bốn người anh ruột

Từng bị cuồng phong đánh dạt giữa dòng,

Sóng vỗ tung tóe mạn thuyền vỡ nát.)”

7. “Chính tay ta trang hoàng mồ mả,

Và tự mình chôn cất người thân;

Chỉ nửa năm gánh trọn ngần ấy,

Chẳng một ai đến vỗ về ta.”

8. “Rồi ta bị xiềng, bị bắt làm tù binh,

Lại thêm nỗi thống khổ trong chính nửa năm ấy;

Họ bắt ta lau chùi, buộc giày dép

Cho vợ của vị vua kia mỗi sớm mai.”

9. “Hờn ghen mù quáng, mụ tuôn lời giận dữ,

Và đánh đập ta không tiếc những đòn đau;

Chưa từng biết chủ nhân nào tốt hơn,

Mà cũng chẳng tìm đâu ra người phụ nữ nào độc ác nhường ấy.”

10. Đau đớn xiết bao, nàng chẳng khóc,

Nỗi sầu thương chồng chết ngập tràn,

Tim lạnh giá bên thây anh hùng.

11. Rồi Gollrond cất lời, con gái của Gjuki:

“Mẹ nuôi ơi, sự khôn ngoan của người vẫn chưa tìm ra

Cách để an ủi người vợ trẻ trung này.”

Nàng giục họ vén tấm khăn phủ thi hài tráng sĩ.

12. Nàng nhấc lớp vải liệm khỏi người Sigurth, đặt

Đầu chàng da diết yêu thương lên đôi gối vợ:

“Hãy nhìn người chàng yêu, và áp môi mình

Vào môi chàng như thể tráng sĩ hãy còn sống.”

13. Một thoáng độc nhất Guthrun nhìn sang;

Thấy mái tóc bết máu của chàng,

Đôi mắt mù lòa từng rực sáng,

Lồng ngực anh hùng bị lưỡi dao đâm thủng.

14. Rồi Guthrun cúi gập, tựa đầu lên gối,

Mái tóc xõa buông, đôi gò má nóng bừng,

Và dòng lệ tuôn rơi như hạt mưa rào.

15. Khi ấy Guthrun, con gái của Gjuki, bật khóc,

Lệ hòa cùng suối tóc tuôn rơi;

Từ sân viện vang lên tiếng ngỗng kêu,

Những loài chim đẹp đẽ của cô dâu anh hùng.

16. Rồi Gollrond cất lời, con gái của Gjuki:

“Chưa từng thấy tình yêu nào lớn hơn

Giữa hai người trên cõi đời này;

Chẳng nơi nào em được hạnh phúc, dù ở nhà hay phương xa,

Hỡi người chị em, khi vắng bóng Sigurth.”

Guthrun lên tiếng:

17. “Sigurth của ta giữa những người con của Gjuki

Tựa như cành hành tỏi mọc vượt cỏ xanh,

Hay viên ngọc sáng đính trên vòng mão,

Hòn đá quý giá mà các bậc vương giả đeo.”

18. “Trước thủ lĩnh của loài người, ta dường như cao quý hơn

Và đứng trên tất cả những nữ tỳ của Herjan;

Giờ đây ta nhỏ bé tựa chiếc lá

Góc cành liễu rủ; người hùng của ta đã chết.”

19. “Trên ghế của chàng, trên giường của chàng, ta chẳng còn thấy

Người bạn tri kỷ của tim mình; lỗi là tại họ,

Những đứa con của Gjuki, gây nên mọi nỗi đau này,

Khiến người em gái của họ phải khóc than thảm thiết.”

20. “Xứ sở của các người rồi sẽ mất đi thần dân

Y như cách các người giữ gìn những lời thề xưa;

Gunnar, vàng bạc sẽ chẳng mang lại niềm vui cho ngươi đâu,

sớm thôi những chiếc nhẫn sẽ tước đoạt mạng sống kẻ giết người,

Hỡi kẻ từng cất lời thề nguyền cùng Sigurth.”

21. “Sân viện từng tràn ngập niềm vui biết bao

Vào ngày Sigurth của ta yên cương cho Grani,

Và lên đường chiếm lấy bàn tay Brynhild,

Mụ đàn bà độc ác, trong giờ khắc lầm lỗi.”

22. Rồi Brynhild cất lời, con gái của Buthli:

“Cầu mong mụ phù thủy kia sẽ thiếu thốn chồng con,

Hỡi Guthrun, kẻ cuối cùng cũng khiến ngươi rơi lệ,

Và dùng tà thuật để buộc ngươi cất lời hôm nay.”

23. Rồi Gollrond, con gái của Gjuki, cất lời:

“Đừng thốt ra những lời ấy, hỡi người phụ nữ đáng nguyền rủa;

Ngươi từ xưa vẫn luôn là hiểm họa của những bậc cao quý,

Mang thân mình trên con sóng dữ,

Đem tang tóc cho bảy vị vua,

Và khiến biết bao người phụ nữ mất đi tình yêu.”

24. Rồi Brynhild, con gái của Buthli, cất lời:

“Atli chính là kẻ gây ra mọi nỗi đau thương,

(Con trai của Buthli và cũng là anh trai ta),

Khi chúng ta chứng kiến trong sảnh đường tộc Huns

Ngọn lửa ổ nằm của loài rắn lóe lên quanh tráng sĩ;

(Ta đã phải trả giá đắt cho chuyến đi ấy,

Và mãi mãi ta tìm cách quên đi cảnh tượng đó).”

25. Nàng tựa lưng vào những cây cột, dồn hết sức lực,

Từ đôi mắt của Brynhild, con gái Buthli,

Lửa rực cháy và nọc độc tuôn trào,

Khi nàng nhìn thấy những vết thương trên người Sigurth thuở ấy.

Guthrun rời nơi đó đến một khu rừng hoang vắng, hành trình suốt đường đến Đan Mạch, và ở lại đó bảy mùa đông với Thora, con gái của Hokon. Brynhild không muốn sống tiếp sau cái chết của Sigurth. Nàng lệnh cho giết tám tên nô lệ và năm nữ tỳ của mình. Sau đó nàng tự vẫn bằng một thanh gươm, như đã được kể trong Bài ca ngắn về Sigurth.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 2 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.