Edda Bằng Thơ

Lượt đọc: 203 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ghi Chú Dẫn Nhập

❊ ❊ ❊

Bản Hymiskvitha được tìm thấy nguyên vẹn trong cả hai bản thảo; trong bản Regius, nó nằm sau Harbarthsljoth, còn trong bản Arnamagnæan Codex thì nó xuất hiện sau Grimnismol. Snorri không trích dẫn bài thơ này, mặc dù ông có kể lại cốt truyện chính của nó.

Đây là một tác phẩm kém giá trị, rõ ràng được chắp vá một cách vụng về từ nhiều mảnh chuyện khác nhau. Một số nhà phê bình, chẳng hạn như Jessen và Edzardi, khẳng định rằng người biên soạn đã có trong tay ba bài thơ riêng biệt rồi đơn giản là ghép chúng lại; những người khác, như Finnur Jonsson và Mogk, thì cho rằng tác giả đã sáng tác một bài thơ mới dựa trên những bài thơ cũ nay đã thất truyền. Có khả năng là tác giả đã thu thập đủ thứ tư liệu vụn vặt về Thor, dù là văn xuôi hay văn vần, rồi kết hợp chúng lại một cách chiếu lệ mà không hề bận tâm xem chúng có khớp với nhau hay không. Mục đích chính của ông ta có lẽ chỉ là gây ấn tượng với trí tưởng tượng cả tin của những thính giả ham mê chuyện lạ.

Gần như chắc chắn rằng đây là một trong những bài thơ muộn nhất viết về các vị thần, mặc dù Finnur Jonsson, để củng cố giả thuyết về nguồn gốc Na Uy, đã phải định niên đại cho nó sớm hơn nhiều. Nếu, như có vẻ hợp lý, nó được sáng tác tại Iceland, thì nhiều khả năng nó ra đời vào nửa đầu thế kỷ mười một. Jessen, một cách khá thiếu căn cứ, còn đẩy niên đại của nó trễ hơn hai trăm năm. Dù thế nào đi nữa, nó vẫn thuộc về một thời kỳ suy tàn của văn chương — thời hoàng kim của thơ ca Eddic sẽ không bao giờ dung thứ cho nhân vật có chín trăm cái đầu xuất hiện trong nhà Hymir — và là thời kỳ mà các lối diễn đạt thông thường trong thơ thần thoại đã phần nào nhường chỗ cho những tinh tế ngôn từ của thể thơ skaldic.

Mặc dù thơ ca skaldic nằm ngoài phạm vi của cuốn sách này, nhưng cũng cần nói đôi điều về nó. Trong các bản saga và những nguồn khác, có lưu giữ một khối lượng thơ trữ tình đáng kể, trong đó tác giả của mỗi bài thơ hầu như luôn được nêu tên rõ ràng, dù đúng hay sai. Loại thơ này đặc trưng bởi lối diễn đạt vô cùng phức tạp, với một vốn từ vựng đặc thù và khó hiểu. Chính để giải thích một số “kennings” (cách nói ẩn dụ) cấu thành vốn từ vựng đặc biệt này mà Snorri đã viết một trong những phần của Prose Edda. Để minh họa, trong một khổ thơ của một bài thơ trong Egilssaga, thanh kiếm được gọi là “hào quang của mũ trụ”, “cái cuốc vết thương”, “con rắn máu” (có lẽ vậy; không ai chắc chắn cụm từ này nghĩa là gì) và “băng của đai lưng”, trong khi con người xuất hiện trong cùng khổ thơ đó là “những cây tần bì của Othin”, còn trận chiến được gọi là “trò chơi sắt thép”. Một trong tám dòng thơ đó hoàn toàn không thể dịch nổi.

Lối diễn đạt kiểu skaldic ít thâm nhập vào các bài thơ Eddic thời kỳ đầu, nhưng trong Hymiskvitha, những cách nói vòng vo này lại xuất hiện khá nhiều. Điều này khiến bài thơ trở nên hơi tách biệt so với phần còn lại của bộ sưu tập thần thoại. Chỉ nhờ vào sức hấp dẫn của hai câu chuyện chính — chuyến viễn chinh của Thor đi tìm chiếc vạc của Hymir và chuyến đi câu mà thần đã bắt được Mithgarthsorm — mới cứu bài thơ khỏi sự tầm thường hoàn toàn.

1. Thuở xưa các vị thần cùng mở tiệc,

Và tìm thức uống trước khi thỏa thuê;

Họ gieo quẻ và xem điềm máu:

Yến tiệc linh đình trong điện Ægir họ thấy.

2. Gã khổng lồ ngồi vui như thời trẻ,

Nhưng chẳng mấy chốc trông như kẻ mù lòa;

Con trai của Ygg nhìn sâu vào mắt hắn:

“Ngươi hãy lập tức chuẩn bị tiệc cho các vị thần.”

3. Kẻ điều khiển lời nói nỗ lực vì gã khổng lồ,

Và thế là hắn tìm cách trả thù các vị thần;

Hắn ra lệnh cho người bạn của Sif phải mang vạc tới:

“Trong đó ta sẽ ủ thật nhiều bia cho tất cả các ngươi.”

4. Những vị thần lừng danh không thể tìm thấy nó,

Và các vị thần linh thiêng chẳng biết lấy ở đâu;

Cho đến khi Tyr nói lên sự thật,

Và đưa ra lời khuyên hữu ích cho Hlorrithi.

5. “Phía đông Elivagar có một nơi trú ngụ,

Hymir thông thái ở tận cùng thiên đường;

Cha ta sở hữu một chiếc vạc hung dữ,

Một cái bình khổng lồ sâu tới một dặm.”

Thor nói:

6. “Ngươi nghĩ chúng ta có chiếm được chiếc vạc xoáy nước này không?”

Tyr nói:

“Có chứ, bạn ta, chúng ta làm được, nếu chúng ta khôn khéo.”

7. Ngày hôm đó họ tiến bước thật nhanh,

Từ Asgarth họ tới nhà của Egil;

Hắn canh giữ những con dê được trang điểm bằng sừng;

Rồi họ tiến nhanh đến sảnh nơi Hymir trú ngụ.

8. Người thanh niên tìm thấy bà nội mình, kẻ mà hắn vô cùng chán ghét,

Và bà ta có tới chín trăm cái đầu;

Nhưng người phụ nữ xinh đẹp kia bước ra với vàng,

Và nàng có đôi mày sáng đã mang bia cho con trai mình.

9. “Hỡi người thân của những gã khổng lồ, bên dưới chiếc vạc

Ta sẽ đặt cả hai người, những vị anh hùng dũng cảm;

Vì đã nhiều lần người bạn đời yêu dấu của ta

Trở nên giận dữ và tàn độc với khách khứa.”

10. Hymir dị dạng đã muộn mới về nhà,

Gã khổng lồ khắc nghiệt, trở về từ cuộc săn;

Những cột băng va vào nhau lách cách khi hắn bước vào,

Vì bộ râu của gã ta đã đông cứng lại.

11. “Chào Hymir! Chúc ông có những ý nghĩ tốt lành;

Con trai ông đã tới sảnh của ông rồi đây;

(Chúng tôi đã chờ đợi nó, đường xá xa xôi);

Và đi cùng nó là kẻ thù của Hroth,

Người bạn của nhân loại, họ gọi thần là Veur.”

12. “Hãy nhìn xem họ ngồi ở đâu dưới mái hồi!

Họ đang trốn sau xà nhà kìa.”

Cái xà gãy vụn ngay khi gã khổng lồ nhìn tới,

Và cột trụ to lớn vỡ tan thành từng mảnh.

13. Tám chiếc rơi từ kệ xuống, chỉ còn lại một,

Chiếc vạc được rèn cứng cáp, vẫn còn nguyên vẹn;

Họ bước ra, và hắn tìm kiếm những kẻ thù của mình,

Gã khổng lồ già nua, nhìn chằm chằm bằng đôi mắt hắn.

14. Trái tim hắn tiên đoán nhiều nỗi sầu khi thấy

Kẻ thù của nữ khổng lồ bước ra trên sàn nhà;

Sau đó họ mang vào ba con bò đực;

Gã khổng lồ ra lệnh đem thịt chúng đi luộc.

15. Mỗi con bị chặt mất một cái đầu,

Và lũ thú được mang thẳng tới đống lửa;

Người chồng của Sif, trước khi đi ngủ,

Đã ăn hết hai con bò đực của Hymir.

16. Với người bạn già của Hrungnir khi đó,

Bữa ăn của Hlorrithi dường như quá đỗi lớn lao;

“Lần tới vào lúc chiều tà, ba chúng ta phải ăn

Thức ăn mà ta có được như chiến lợi phẩm của cuộc săn.”

17. . . . . . . . . | . . . . . . . .

Veur nói rằng thần muốn chèo thuyền trên biển,

Nếu gã khổng lồ táo bạo chịu cho thần mồi câu.

Hymir nói:

18. “Hãy đến chỗ đàn gia súc, nếu ngươi có ý định,

Hỡi kẻ giết người khổng lồ, hãy đi tìm mồi câu;

Vì ta nghĩ rằng ở đó ngươi sớm có thể tìm thấy,

Mồi từ những con bò đực, dễ kiếm mà thôi.”

19. Người anh hùng nhanh chóng đi vào rừng,

Cho đến khi thấy trước mặt một con bò đen tuyền;

Từ con vật đó, kẻ giết người khổng lồ đã bẻ gãy

Pháo đài cao của cặp sừng cong của nó.

Hymir nói:

20. “Ta nghĩ việc làm của ngươi còn tồi tệ hơn nhiều,

Hỡi người lái tàu, so với khi ngươi ngồi yên.”

. . . . . . . . | . . . . . . . .

. . . . . . . . | . . . . . . . .

21. Chúa tể của những con dê ra lệnh cho kẻ được sinh ra từ vượn

Hãy lái con tàu lăn xa hơn nữa;

Nhưng gã khổng lồ nói rằng ý muốn của hắn, quả thực,

Là chẳng còn muốn chèo thêm chút nào nữa.

22. Hai con cá voi bị mắc câu của Hymir hùng mạnh

Ngay lập tức được kéo lên trong một lần quăng cần;

Ở đuôi thuyền, người thân của Othin ngồi đó,

Và Veur khôn khéo chuẩn bị mồi câu của mình.

23. Người canh giữ nhân loại, kẻ tiêu diệt loài giun,

Đã cố định cái đầu bò vào lưỡi câu của mình;

Kẻ thù của các vị thần há miệng đớp lấy mồi,

Kẻ bao quanh toàn bộ trái đất bên dưới.

24. Thor, vị thần dũng cảm, nhanh chóng kéo

Con rắn độc lên tới mạn thuyền;

Với chiếc búa của mình, thần giáng một đòn từ trên cao

Xuống đỉnh đầu gớm ghiếc của anh trai Fenrir.

25. Quái vật gầm vang, và đá núi vang rền,

Và cả mặt đất già nua đều rung chuyển;

. . . . . . . . | . . . . . . . .

Sau đó con cá chìm ngay xuống biển.

26. . . . . . . . . | . . . . . . . .

Gã khổng lồ chèo thuyền trở về mà không chút vui vẻ;

Hymir ngồi lặng thinh bên mái chèo,

Với bánh lái, hắn tìm kiếm một luồng gió thứ hai.

Hymir nói:

27. “Ngươi sẽ chia sẻ một nửa công lao với ta,

Và bây giờ hãy buộc chặt con dê của dòng nước lại;

Hay ngươi muốn mang những con cá voi về nhà,

Băng qua hẻm núi của thung lũng rậm rạp?”

28. Hlorrithi đứng dậy và nắm lấy mũi thuyền,

Và nhấc bổng chiếc thuyền biển đầy nước lên;

Mái chèo, gầu tát nước và mọi thứ thần đều mang,

Cùng với con lợn biển, trở về nhà gã khổng lồ.

29. Gã khổng lồ lại muốn đọ sức mạnh,

Vì hắn cứng đầu, với sức mạnh của Thor;

Hắn sẽ không gọi ai là thực sự mạnh mẽ, dù chèo thuyền giỏi giang,

Trừ khi kẻ đó có thể làm vỡ chiếc cốc.

30. Hlorrithi sau đó, khi cầm chiếc cốc trên tay,

Đã đập chiếc ly vào những cột trụ đá;

Khi thần ngồi xuống, các cột trụ vỡ tan tành,

Thế nhưng chiếc ly thì Hymir vẫn cầm nguyên vẹn.

31. Nhưng người phụ nữ xinh đẹp yêu dấu của gã khổng lồ đã tìm thấy

Một kế sách đúng đắn, và nói ra suy nghĩ của mình:

“Hãy đập vào hộp sọ của Hymir, thứ nặng trĩu vì thức ăn,

Vì nó cứng hơn bất cứ chiếc ly nào.”

32. Vị chúa tể hùng mạnh của những con dê khi đó quỳ gối đứng dậy,

Và với tất cả sức mạnh của một vị thần, thần giáng một đòn;

Chiếc mũ giáp của gã khổng lồ vẫn còn nguyên,

Nhưng chiếc cốc uống rượu tròn trịa đã vỡ tan.

Hymir nói:

33. “Báu vật đã mất đi rồi thật đẹp đẽ thay,

Khi chiếc cốc giờ nằm vỡ vụn trên đầu gối ta;”

Gã khổng lồ nói: “Ta không thể nói gì thêm

Vào những ngày sau này, ‘Bia của ta ơi, ngươi đã được ủ xong rồi’.”

34. “Đủ rồi đấy, nếu các ngươi có thể mang

Chiếc vạc này ra khỏi nhà chúng ta.”

Tyr khi đó hai lần cố gắng di chuyển nó,

Nhưng chiếc vạc vẫn đứng yên tại chỗ.

35. Cha của Mothi nắm chặt lấy vành vạc,

Và đứng dậy từ sàn nhà bên dưới;

Người chồng của Sif nâng nó lên đầu,

Và những chiếc quai vạc kêu loảng xoảng quanh gót chân thần.

36. Họ chưa đi được bao xa thì người con trai của Othin

Đã ngoái đầu lại nhìn, thêm một lần nữa;

Từ những hang động phía đông, thần nhìn thấy

Lũ quái vật nhiều đầu đang kéo đến cùng với Hymir.

37. Thần đứng lại và trút chiếc vạc xuống khỏi lưng,

Và cầm lấy Mjollnir, kẻ yêu thích sự chém giết;

. . . . . . . . | . . . . . . . .

Thế là thần đã giết sạch lũ cá voi nơi hoang dã.

38. Họ chưa đi được bao xa thì thấy một con

Trong số những con dê của Hlorrithi nằm đó, nửa sống nửa chết;

Ở chân con thú kéo xe đó bị què quặt;

Chính Loki độc ác đã gây ra việc này.

39. Nhưng tất cả các ngươi đều đã nghe nói,—vì trong số những người

Biết những câu chuyện về các vị thần, ai có thể kể hay hơn chứ?—

Về phần thưởng mà thần giành được từ kẻ sống nơi hoang dã,

Kẻ đã tặng cả hai đứa con của mình để đền bù.

40. Vị thần hùng mạnh đi tới hội đồng các vị thần,

Mang theo chiếc vạc là của Hymir;

Và thế là các vị thần có thể vui vẻ uống bia

Trong điện Ægir vào mùa thu hoạch.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 2 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.