Văn xuôi. Sẽ rất thú vị nếu biết nhà chú giải ngụ ý đến mức nào với cụm từ “những câu chuyện cũ”. Liệu ông có quen thuộc với truyền thống dưới các hình thức khác ngoài bài thơ hay không? Nếu có, lời chú thích mở đầu của ông thật quá sơ lược, bởi ngoài việc đồng nhất Rig với Heimdall, ông không cung cấp thêm thông tin nào mà người ta không tìm thấy trong bài thơ. Có lẽ ông chỉ định nhắc đến chính bài thơ như một di tích cổ xưa, và việc đồng nhất Rig với Heimdall rất có thể là một nỗ lực phê bình mang tính kiến tạo của riêng ông. Lời chú thích phỏng đoán được viết vào khoảng năm 1300, hoặc thậm chí muộn hơn, và không có lý do gì để tin rằng nhà chú giải có bất kỳ hiểu biết đáng kể nào về thần thoại. Có rất ít căn cứ để ủng hộ việc đồng nhất Rig với Heimdall, vị thần canh gác của các vị thần, ngoại trừ một số đoạn khá mơ hồ trong các bài thơ khác. Chẳng hạn trong Voluspo, 1, nàng Volva yêu cầu được lắng nghe “từ các con của Heimdall cả cao lẫn thấp”; trong Grimnismol, 13, có một dòng rất mơ hồ có thể mang ý nghĩa rằng Heimdall “cai quản loài người, theo như lời đồn,” và trong “Bài Voluspo ngắn” (Hyndluljoth, 40), thần được gọi là “bậc thân tộc của loài người.” Mặt khác, mọi chi tiết trong Rigsthula, kể cả cụm từ “già nua và thông thái” ở khổ thơ 1, cùng những tham chiếu đến các chữ rune ở các khổ 36, 44 và 46, lại rất phù hợp với Othin. Có vẻ như nhà chú giải đã nhầm lẫn, và Rig chính là Othin chứ không phải Heimdall. Rig: gần như chắc chắn bắt nguồn từ từ tiếng Ai-len cổ chỉ “vua,” tức “ri” hoặc “rig.”
1. Không có khoảng khuyết nào được chỉ ra, nhưng các biên tập viên thường mặc nhiên công nhận một khoảng khuyết. Tuy nhiên, một số biên tập viên lại thêm dòng 1 của khổ 2 vào khổ 1.
2. Hầu hết các ấn bản đều coi dòng 5 là một phần của khổ thơ, giống như ở đây, nhưng một số ấn bản lại xem nó là phần sót lại duy nhất của một hoặc nhiều khổ thơ miêu tả Ai và Edda, đúng như Afi và Amma, Fathir và Mothir được miêu tả ở phần sau. Ai và Edda: Cụ ông và Cụ bà; cái tên sau chính là nguyên nhân dẫn đến phỏng đoán nổi tiếng của Jakob Grimm về ý nghĩa của từ “Edda” khi áp dụng cho toàn bộ tập thơ (xem phần Giới thiệu).
3. Có khả năng một dòng đã bị mất khỏi khổ thơ này.
4. Dòng 5 thường bị loại bỏ vì cho là không chính thống.
5. Bản thảo ghi dòng 1–2 theo thứ tự ngược lại, nhưng đánh dấu từ “Rig” là sự khởi đầu của một khổ thơ.
6. Bản thảo không chỉ ra rằng những dòng này cấu thành một khổ thơ riêng biệt, và vì khổ 7 chỉ còn lại một dòng và một đoạn của dòng khác, nên các ấn bản đã nhóm các dòng lại theo đủ mọi cách, dĩ nhiên kèm theo các phỏng đoán khác nhau về việc các dòng có thể đã bị thất lạc ở đâu.
7. Sau dòng 1, bản thảo chỉ có bốn từ: “vải,” “đen,” “được đặt tên,” và “Thræll.” Không có khoảng khuyết nào được chỉ ra ở bất kỳ đâu. Các biên tập viên đã chắp vá đoạn văn theo nhiều cách khác nhau. Nước, v.v.: liên quan đến phong tục rắc nước lên trẻ em vốn có từ lâu trước khi đạo Thiên chúa truyền vào, xem Hovamol, 159 và chú thích. Đen: mái tóc sẫm màu, trong số những người Scandinavians tóc vàng, là dấu hiệu của người ngoại tộc, do đó là dấu hiệu của nô lệ. Thræll: Nô lệ hoặc Kẻ tôi tớ.
8. Trong bản thảo, dòng 1 của khổ 9 đứng trước khổ 8, và không có dòng nào được viết hoa chữ cái đầu để báo hiệu sự bắt đầu của một khổ thơ. Tôi đã tuân theo cách sắp xếp lại của Bugge. Bản thảo không chỉ ra khoảng khuyết nào ở dòng 2, nhưng hầu như tất cả các biên tập viên đều mặc nhiên công nhận một khoảng khuyết, trong đó Grundtvig bổ sung “và móng tay gù ghề.”
9. Bản thảo đánh dấu dòng 2 là sự khởi đầu của một khổ thơ.
10. Rất có thể một dòng đã bị rơi rớt, nhưng bản thảo quá mơ hồ về việc phân chia khổ thơ nên không thể đưa ra bất kỳ phỏng đoán nào chắc chắn. Cong quắp: từ trong bản gốc rất tối nghĩa. Dính bẩn: theo nghĩa đen, “có nước dưới lòng bàn chân.” Thir: “Nữ gia nhân.”
12. Có một số sự nhầm lẫn về việc sắp xếp các dòng và chia khổ cho các khổ 12 và 13. Ý nghĩa các cái tên là: Fjosnir, “Người chăn gia súc”; Klur, “Kẻ thô lỗ”; Hreim, “Kẻ la hét”; Kleggi, “Con ruồi ngựa”; Kefsir, “Kẻ giữ thiếp”; Fulnir, “Kẻ hôi hám”; Drumb, “Khúc gỗ”; Digraldi, “Kẻ béo ú”; Drott, “Kẻ lười biếng”; Leggjaldi, “Kẻ chân to”; Lut, “Kẻ còng lưng”; Hosvir, “Kẻ tóc hoa râm.”
13. Ý nghĩa các cái tên là: Drumba, “Khúc gỗ”; Kumba, “Mụ lùn tịt”; Ökkvinkalfa, “Kẻ chân phì đại”; Arinnefja, “Mũi thô kệch”; Ysja, “Mụ hay làm ồn”; Ambott, “Ả nữ tì”; Eikintjasna, “Cái chốt bằng gỗ sồi” (?); Totrughypja, “Kẻ mặc rách rưới”; Tronubeina, “Chân sếu.”
14. Trong bản thảo, dòng 4 đứng sau dòng 4 của khổ 16, nhưng một số biên tập viên đã sắp xếp lại các dòng, như ở đây. Afi và Amma: Ông và Bà.
15. Có sự nhầm lẫn đáng kể giữa các biên tập viên về việc khổ thơ này bắt đầu và kết thúc ở đâu.
16. Bản thảo đánh dấu dòng 3 là sự khởi đầu của một khổ thơ.
17. Bản thảo nhảy cóc từ khổ 17, dòng 1, sang khổ 19, dòng 2. Bugge chỉ ra rằng mắt của người chép thuê có lẽ đã bị đánh lừa bởi thực tế là khổ 17, dòng 1, và khổ 19, dòng 1, hoàn toàn giống nhau. Các dòng 2–3 của khổ 17 được bổ sung từ các khổ 3 và 29.
18. Tôi đã tuân theo cấu trúc mang tính phỏng đoán của Bugge đối với khổ thơ bị thiếu, lấy dòng 2 và 3 từ các khổ 31 và 4.
19. Bản thảo đánh dấu dòng 2 là sự khởi đầu của một khổ thơ.
20. Bản thảo bỏ sót dòng 2, được bổ sung dựa trên sự tương tự với khổ 6.
21. Hầu hết các biên tập viên đều cho rằng có một khoảng khuyết, sau dòng 2 hoặc dòng 3. Sijmons cho rằng, dựa trên sự tương tự của khổ 8, một khổ thơ hoàn chỉnh miêu tả Karl (“Bình dân”) đã bị mất giữa các khổ 21 và 22.
22. Không có dòng nào được chỉ ra trong bản thảo là bắt đầu một khổ thơ. Xe ngựa: từ trong bản gốc, “kartr,” là một trong những dấu hiệu rõ ràng về ảnh hưởng của người Celt đã được lưu ý trong phần giới thiệu.
23. Dẫn: từ này theo nghĩa đen có nghĩa là “được chở bằng xe ngựa” — một dấu hiệu về địa vị xã hội của cô dâu. Snör: “Con dâu.” Bugge, được theo chân bởi một số biên tập viên, duy trì rằng dòng 4 đã bị chèn sai vào đây từ một khổ thơ bị mất miêu tả đám cưới của Kon.
24. Không có dòng nào được chỉ ra trong bản thảo là bắt đầu một khổ thơ. Ý nghĩa các cái tên là: Hal, “Đàn ông”; Dreng, “Kẻ mạnh mẽ”; Holth, “Chủ sở hữu đất đai”; Thegn, “Thường dân tự do”; Smith, “Thợ thủ công”; Breith, “Kẻ vai rộng”; Bondi, “Nông dân”; Bundinskeggi, “Có râu được buộc gọn” (tức là không để buông xõa luộm thuộm); Bui, “Chủ nhà”; Boddi, “Chủ trang trại”; Brattskegg, “Có râu hếch cao”; Segg, “Đàn ông.”
25. Không có dòng nào được chỉ ra trong bản thảo là bắt đầu một khổ thơ. Ý nghĩa các cái tên là: Snot, “Người phụ nữ đáng kính”; Bruth, “Cô dâu”; Svanni, “Kẻ mảnh mai”; Svarri, “Kẻ kiêu hãnh”; Sprakki, “Kẻ xinh đẹp”; Fljoth, “Phụ nữ” (?); Sprund, “Kẻ kiêu hãnh”; Vif, “Vợ”; Feima, “Kẻ rụt rè”; Ristil, “Kẻ duyên dáng.”
26. Nhiều biên tập viên tạo thành một khổ thơ từ dòng 4 và các dòng 1–2 của khổ thơ tiếp theo. Rải rác: rải rác rơm tươi để chuẩn bị cho một bữa tiệc; x. Thrymskvitha, 22.
27. Fathir và Mothir: Cha và Mẹ. Có lẽ các dòng 3–4 nên tạo thành một khổ thơ với các dòng 28, 1–2.
28. Bugge nghĩ rằng các dòng 5–6, giống như dòng 4 của khổ 23, đã lọt vào đây từ các khổ thơ bị mất miêu tả cô dâu của Kon và đám cưới của chàng.
31. Bản thảo của các dòng 1–3 rõ ràng bị thiếu sót, vì có quá nhiều từ cho hai dòng, và không đủ cho trọn vẹn ba dòng. Tuy nhiên, ý nghĩa rõ ràng phần lớn giống như đã được chỉ ra trong bản dịch. Chỉnh sửa của Gering, mà tôi đã tuân theo, đơn giản bao gồm việc dịch chuyển cụm từ “được đặt trước mặt họ” từ dòng đầu sang dòng thứ hai — nơi bản thảo không có động từ — và bổ sung động từ “mang đến” ở dòng 1. Các ấn bản khác nhau chứa đựng đủ mọi loại gợi ý.
32. Bản thảo bắt đầu cả dòng 1 và dòng 2 bằng một chữ cái viết hoa được đi trước bởi một dấu chấm, điều này đã dẫn đến đủ mọi sự kết hợp khổ thơ kỳ lạ và những phỏng đoán về các dòng bị mất trong các ấn bản khác nhau. Sự nhầm lẫn này bao gồm cả khổ 33, trong đó không có dòng nào được bản thảo đánh dấu là bắt đầu một khổ thơ.
34. Jarl: “Dòng dõi quý tộc.”
35. Các dòng khác nhau đã được coi là những phần chèn vào, trong đó dòng 3 và 6 thường bị loại bỏ nhất.
36. Các dòng 1, 2 và 5 đều bắt đầu bằng các chữ cái viết hoa được đi trước bởi dấu chấm, một thực tế, khi kết hợp với tình trạng rõ ràng bị thiếu sót của khổ thơ tiếp theo, đã dẫn đến đủ mọi chỉnh sửa mang tính phỏng đoán. Ý nghĩa chính xác của việc Rig tự ban tên mình cho Jarl (x. khổ 46), và qua đó công nhận chàng, ít nhất là về mặt tiềm năng, như một vị vua, phụ thuộc vào các điều kiện dưới đó bài thơ được sáng tác (x. Chú thích Giới thiệu). Toàn bộ khổ thơ, đặc biệt là sự tham chiếu đến việc truyền dạy ma thuật (chữ rune), phù hợp với Othin hơn nhiều so với Heimdall.
37. Rõ ràng một cái gì đó — một hoặc hai dòng, hoặc một đoạn dài hơn — đã bị mất, miêu tả sự khởi đầu cuộc hành trình của Jarl. Tuy nhiên, nhiều biên tập viên, dựa vào dấu câu của bản thảo, đã gộp các khổ 37 và 38 thành một khổ thơ duy nhất.
38. Bản thảo đánh dấu cả dòng 1 và dòng 2 là bắt đầu các khổ thơ.
40. Hersir: “Lãnh chúa”; hersir là, vào thời kỳ đầu trước khi vương quốc Na Uy được thiết lập, thủ lĩnh địa phương, và do đó là quyền lực tối cao được thừa nhận. Trong và sau thời đại của Harald Tóc Vàng, cái tên này đã mất đi phần nào sự khác biệt của nó, khi hersir xếp hạng thấp hơn jarl. Erna: “Kẻ tháo vát.”
42. Ý nghĩa các cái tên là: Bur, “Con trai”; Barn, “Đứa trẻ”; Joth, “Đứa trẻ”; Athal, “Dòng dõi”; Arfi, “Người thừa kế”; Mog, “Con trai”; Nith, “Hậu duệ”; Svein, “Cậu bé”; Sun, “Con trai”; Nithjung, “Hậu duệ”; Kund, “Bậc thân tộc”; Kon, “Con trai” (thuộc dòng dõi quý tộc). Liên quan đến việc sử dụng cái tên sau cùng này, xem chú thích ở khổ 44. Thật kỳ lạ là không có danh sách các con gái của Jarl và Erna, do đó Vigfusson đã chèn vào đây những cái tên được liệt kê ở khổ 25. Grundtvig sắp xếp lại các dòng của các khổ 42 và 43.
44. Bản thảo không chỉ ra dòng nào là bắt đầu một khổ thơ. Kon Trẻ: một mảnh ghép từ nguyên tưởng tượng đáng chú ý; cụm từ này là “Konr ungr,” có thể dễ dàng được rút gọn thành “Konungr,” từ thông dụng có nghĩa là “vua.” Phần “kon” thực ra không sai lệch là bao, nhưng âm tiết thứ hai của “konungr” không liên quan gì đến từ “ungr” có nghĩa là “trẻ.” Chữ rune: một danh sách dài gồm chính những bùa phép ma thuật như vậy, làm cùn lưỡi kiếm, dập tắt ngọn lửa, v.v., được đưa ra trong Hovamol, 147–163.
45. Bản thảo không chỉ ra dòng nào là bắt đầu một khổ thơ. Tâm trí: có thể là “những vùng biển,” vì từ này còn mơ hồ. Hầu hết các biên tập viên đều mặc nhiên công nhận khoảng khuyết như đã được chỉ ra.
46. Bản thảo không chỉ ra dòng nào là bắt đầu một khổ thơ. Rig-Jarl: cha của Kon; x. khổ 36.
47. Khổ thơ này thường được kết hợp với khổ 48, toàn bộ hoặc một phần. Quạ: loài chim thường đóng vai trò là cố vấn trong văn học Bắc Âu; x., ví dụ, Helgakvitha Hundingsbana I, 5, và Fafnismol, 32.
48. Đoạn này không được chỉ ra như một khổ thơ riêng biệt trong bản thảo. Có lẽ nửa dòng đã biến mất, hoặc, có vẻ hợp lý hơn, khoảng khuyết bao gồm hai dòng rưỡi. Sijmons thực ra đã kiến tạo những dòng này, phần lớn dựa trên cơ sở của các khổ 35 và 38. Bugge điền vào khoảng khuyết nửa dòng như đã chỉ ra ở trên với câu “Thanh gươm để vung lên.”
49. Dan và Danp: Những cái tên này phần lớn là nguyên nhân tạo ra giả thuyết cho rằng Rigsthula được sáng tác ở Đan Mạch. Theo bản tóm tắt bằng tiếng Latinh về Skjöldungasaga của Arngrimur Jonsson, “Rig (Rigus) là một người không hề kém cạnh những nhân vật vĩ đại thời bấy giờ. Ông kết hôn với con gái của một vị Danp nào đó, lãnh chúa vùng Danpsted, người có tên là Dana; và sau đó, sau khi giành được tước hiệu hoàng gia cho lãnh địa của mình, đã để lại làm người thừa kế chính là người con trai của ông với Dana, tên là Dan hoặc Danum, tất cả thần dân của người đó đều được gọi là người Đan Mạch.” Điều này có thể mang tính quyết định hoặc không, và thật đáng tiếc khi bản thảo lại đột ngột dừng lại ở khổ thơ này.
