Bài thơ ngắn Guthrunarkvitha III, trong bản thảo chỉ mang tựa đề là Guthrunarkvitha, nhưng được đánh số như vậy ở hầu hết các ấn bản để phân biệt với khúc ca Guthrun thứ nhất và thứ hai, chỉ xuất hiện trong bản Codex Regius. Tác phẩm không hề được trích dẫn hay diễn giải trong Volsungasaga, và các biên soạn viên của bộ sách này dường như không biết đến câu chuyện mà nó đề cập. Dưới hình thức hiện tại, bài thơ rõ ràng là hoàn chỉnh và không bị chắp vá nghiêm trọng. Ta có thể xác định niên đại của nó một cách khá chắc chắn là từ nửa đầu thế kỷ XI, bởi lẽ phép thử bằng nước sôi, thứ cốt lõi trong nội dung bài thơ, lần đầu tiên được Thánh Olaf du nhập vào Na Uy — ngài qua đời năm 1030 — và ở khổ thơ thứ 7, bài thơ vẫn nhắc đến tục lệ này như một thứ có nguồn gốc ngoại lai.
Chất liệu của bài thơ rõ ràng xuất phát từ miền Bắc nước Đức, nhưng có rất ít dấu hiệu cho thấy nhà thơ sáng tác dựa trên một truyền thuyết tự sự đã thành hình hoàn chỉnh. Câu chuyện về người vợ bị buộc tội bất trung, người tự chứng minh sự vô tội của mình qua phép thử nước sôi, từ lâu đã phổ biến ở Đức cũng như nhiều nơi khác, và từng gắn liền với nhiều người phụ nữ nổi tiếng trong truyền thuyết, nhưng ngoại trừ bài thơ này, theo như chúng ta có thể phán đoán, thì chưa từng gắn với Guthrun (Kriemhild). Sự xuất hiện của Thjothrek (Theoderich, Dietrich, Thithrek) là một dấu hiệu nữa cho thấy niên đại tương đối muộn, bởi vì các truyền thuyết về Theoderich dường như chưa lan truyền đến phương Bắc trước năm 1000. Về sự sai lệch niên đại khi đưa Thjothrek vào triều đình của Atli, có thể xem phần văn xuôi mở đầu và chú thích trong Guthrunarkvitha II, nơi sự phát triển của truyền thuyết Theoderich trong mối quan hệ với truyền thuyết về Atli đã được phác thảo sơ lược.
Do đó, Guthrunarkvitha III thực chất không hơn gì một câu chuyện kịch tính của người Đức được một nhà thơ Bắc Âu chuyển thể thành khúc ca tự sự, với các cái tên Guthrun, Atli, Thjothrek và Herkja được lồng ghép vào nhằm tăng thêm hiệu quả nghệ thuật. Câu chuyện của nó có lẽ chưa từng là một phần trong truyền thuyết sống động về Sigurth và Atli, nhưng bài thơ mang ít màu sắc đặc trưng Bắc Âu đến mức rất có thể nó được dựa trên một câu chuyện hoặc thậm chí một bài thơ mà tác giả từng nghe ở Đức hoặc từ miệng của một người kể chuyện người Đức.
[Contents]
[466]
Herkja là tên một nữ tỳ của Atli; nàng từng là thê thiếp của vua. Nàng tâu với Atli rằng nàng đã nhìn thấy Thjothrek và Guthrun ở bên nhau. Atli vô cùng giận dữ vì điều đó. Bấy giờ Guthrun cất lời:
1. “Nỗi buồn nào, Atli, hỡi con trai Buthli?
Phải chăng lòng nặng trĩu? Cớ sao chàng mãi chẳng cười vui?
Sẽ thích hợp hơn biết mấy cho một trang nam nhi
Được trò chuyện cùng người, và ngắm nhìn thiếp đây.”
Atli lên tiếng:
2. “Lòng ta ưu phiền, Guthrun, hỡi con gái Gjuki,
Về điều mà Herkja chốn đại sảnh vừa tâu với ta,
Rằng nàng chung giường với Thjothrek,
Dưới lớp chăn êm trong dáng hình tình nhân.”
Guthrun lên tiếng:
3. “Thiếp xin thề điều này bằng những lời thề,
Xin thề trước phiến đá linh thiêng ngời sắc trắng,
Rằng giữa thiếp và người con trai của Thjothmar chẳng có chi
Mà dẫu nam hay nữ chẳng thể tường tỏ ngần.”
[467]
4. “Và vòng tay thiếp chưa từng dẫu một lần
Ôm lấy vị anh hùng dũng mãnh, bậc lãnh tụ của muôn quân;
Cuộc gặp gỡ của chúng ta diễn ra theo một cách khác,
Khi đôi ta cùng thổ lộ những niềm đau chôn kín trong lòng.
5. “Thjothrek đã đến cùng ba mươi chiến binh,
Và giờ đây chẳng còn một ai sống sót trong số họ;
Chàng đã tàn sát các anh trai thiếp và những tráng sĩ mặc giáp,
Chàng đã tàn sát tất cả những người thuộc dòng dõi thiếp đây.
6. “Gunnar chẳng trở về, Hogni chẳng còn để thiếp chào,
Thiếp chẳng thể gặp lại những người anh em yêu dấu;
Hogrin hẳn đã dùng gươm báo thù cho nỗi đau của thiếp,
Giờ đây, chính thiếp sẽ tự đòi lại món nợ cho những đớn đau này.
7. “Hãy triệu hồi Saxi, vị vua của miền nam,
Bởi chỉ ông mới có thể làm phép thanh tẩy chiếc vạc sôi.”
[468]
Có bảy trăm người tề tựu trong đại sảnh,
Trước khi vương hậu nhúng tay vào vạc nước.
8. Nàng chạm tay trắng ngần tới tận đáy vạc,
Và rút lên những viên đá đang rực sáng chói ngời:
“Hãy nhìn đây, hỡi các chiến binh, thiếp đã hoàn toàn thanh bạch,
Được gột rửa sạch tội lỗi nhờ sự thanh tẩy linh thiêng của vạc sôi.”
9. Bấy giờ trái tim Atli khẽ cười trong niềm hạnh phúc,
Khi chàng nhìn thấy bàn tay Guthrun vẫn lành lặn nguyên vẹn;
“Giờ đây Herkja phải bước lên để thử thách vạc nước,
Kẻ từng mưu toan gieo rắc đau khổ cho Guthrun.”
10. Chưa từng ai chứng kiến cảnh tượng nào thê thảm hơn thế,
Khi đôi tay Herkja bị bỏng phồng rộp lên sau đó;
Họ ném ả thiếu nữ xuống một vũng bùn dơ nhớp,
Và nỗi đau của Guthrun đã được báo đáp như vậy đấy.
[465]
