Edda Bằng Thơ

Lượt đọc: 203 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Tựa

❊ ❊ ❊

Bài ca Khóc Oddrun nằm tiếp sau bài Khóc Guthrun III trong tập thủ bản Codex Regius. Tác phẩm không hề được trích dẫn hay nhắc đến ở bất cứ nơi nào khác, ngoại trừ việc tác giả của khúc ca Sigurth "ngắn" dường như đã từng đọc qua nó. Bộ Saga về nhà Volsung không đả động gì đến câu chuyện làm nền tảng cho tác phẩm này, và chỉ nhắc đến Oddrun đúng một lần trong phần tường thuật phỏng theo lời tiên tri của Brynhild trích từ khúc ca Sigurth "ngắn".

Giới nghiên cứu nhìn chung đều thống nhất rằng bài thơ có nguồn gốc từ thế kỷ thứ mười một; trước năm 1000, không hề có dấu vết nào về nhân vật Oddrun, em gái của Atli. Tuy nhiên, bài ca Khóc Oddrun hầu như chắc chắn ra đời trước khúc ca Sigurth "ngắn", do đó nửa sau thế kỷ thứ mười một có lẽ là một phỏng đoán khá an toàn.

Vẫn chưa rõ nhân vật Oddrun đã xuất hiện trong chuỗi truyền thuyết về Sigurth và Atli ở đâu và bằng cách nào. Nàng không xuất hiện trong bất kỳ phiên bản tiếng Đức nào còn sót lại, và người ta thường cho rằng nàng là một sáng tạo của phương Bắc, mặc dù nhà thơ có nhắc đến những "câu chuyện cổ" xoay quanh nàng. Nàng không hề trực tiếp làm thay đổi diễn biến câu chuyện, dẫu cho nhà thơ đã khai thác rất thành công tình tiết cái chết của Gunnar, với hàm ý rằng hành động trả thù của Atli đối với Gunnar và Hogni bắt nguồn, ít nhất là một phần, từ việc hắn phát hiện ra mối tình giữa Gunnar và Oddrun. Chất liệu làm nên bối cảnh cho câu chuyện của Oddrun hoàn toàn thuộc về phần truyền thuyết của người Đức (xem lời tựa cho bài Gripisspo), và có nhiều điểm tương đồng rõ rệt với sử thi Nibelungenlied; chỉ có bản thân Oddrun cùng các nhân vật phụ là Borgny và Vilmund là những yếu tố do người phương Bắc thêm vào. Mặt khác, bối cảnh địa lý lại hỗn loạn đến mức cho thấy định vị ban đầu về câu chuyện của Atli đã hoàn toàn phai nhạt ý nghĩa vào thời điểm bài thơ này được sáng tác.

Trong thủ bản, bài thơ — hay đúng hơn là đoạn văn xuôi ngắn mở đầu — mang tựa đề "Về Borgny và Oddrun", nhưng hầu hết các ấn bản, noi theo các bản chép tay trên giấy muộn hơn, đã đặt cho bài thơ cái đề tựa như ở đây. Ngoại trừ một vài khổ thơ có vẻ bị khuyết thiếu và một số câu bị đảo lộn gây khó hiểu, bài thơ nhìn chung được bảo lưu trong tình trạng khá tốt, với phần mở đầu và kết thúc được đánh dấu rõ ràng.

Heithrek là tên của một vị vua, có con gái tên là Borgny. Vilmund là tên người tình của nàng. Nàng không thể hạ sinh đứa trẻ cho đến khi Oddrun, em gái của Atli, đến bên nàng; Oddrun từng được yêu thương bởi Gunnar, con trai của Gjuki. Câu chuyện ấy được kể lại qua bài thơ sau đây.

1. Ta từng nghe kể lại

trong những câu chuyện xưa,

Rằng một thiếu nữ đã đến

với miền đất ban mai;

Không một ai trên cõi đời

này

Có thể cứu giúp con gái của Heithrek.

2. Oddrun hay tin ấy,

người em gái của Atli,

Rằng căn bệnh của nàng thiếu nữ

vô cùng trầm trọng;

Nàng dắt tuấn mã ra khỏi chuồng,

Và đặt yên lên lưng con ngựa ô.

3. Nàng để con ngựa phi nhanh

trên vùng đất phẳng,

Cho đến khi tới tòa đại sảnh

vươn cao uy nghi,

(Và nàng bước vào trong

từ đầu hồi của sảnh;)

Nàng tháo yên khỏi con ngựa mệt nhọc;

Hãy nghe lời nói

mà nàng thốt ra đầu tiên:

4. "Có tin tức gì trên đời này,

. . . . . . . . .

Hay điều gì vừa xảy ra

ở xứ Hunland rồi?"

Một nữ tì cất tiếng đáp:

"Borgny đang nằm đây

trong nỗi đau đớn cay đắng,

Nàng là bạn của người, hỡi Oddrun,

và mong được người cứu giúp."

Oddrun liền đáp lời:

5. "Ai đã gây ra nỗi thống khổ này

cho người phụ nữ ấy,

Hay vì sao Borgny lại lâm bệnh

đột ngột nhường kia?"

Nữ tì liền đáp lời:

"Đó là Vilmund, người bạn của các anh hùng,

Kẻ đã ủ ấm người phụ nữ ấy

trong những tấm chăn êm,

(Suốt năm mùa đông, mà cha nàng

không hề hay biết)."

6. Thiết nghĩ, họ không nói thêm lời nào nữa;

Nàng bước đến ngồi xuống

bên đôi chân của người phụ nữ;

Bằng phép thuật và với tất cả sức mạnh,

Oddrun đã xướng lên

những câu thần chú mạnh mẽ cho Borgny.

7. Cuối cùng, một bé trai và một bé gái đã ra đời,

Con trai và con gái

của kẻ sát hại Hogni;

Bấy giờ người phụ nữ kiệt sức ấy

mới cất lời,

Nàng chẳng nói gì khác

trước khi thốt lên điều này:

8. "Mong các vị thần linh phù hộ cho người,

Frigg và Freyja

cùng các vị thần ân chuẩn,

Như cách người đã cứu vớt ta

khỏi nỗi muộn phiền giờ đây."

Oddrun liền đáp lời:

9. "Ta không đến đây để giúp ngươi

Vì trước kia ngươi từng làm gì

để xứng đáng với sự giúp đỡ của ta;

Ta chỉ giữ trọn lời thề

mà ta đã tuyên thệ từ thủa xưa,

Rằng ta sẽ luôn mang lại sự trợ giúp

cho bất kỳ ai,

(Khi họ chia sẻ của cải

mà các chiến binh sở hữu)."

Borgny liền đáp lời:

10. "Oddrun ơi, người thật hoang đàng

và mất hết khôn ngoan rồi,

Sao người lại nói với ta

bằng giọng điệu đầy thù hận ấy;

Ta đã đi theo người

đến bất cứ nơi đâu người bước tới,

Tựa thể chúng ta sinh ra

từ cùng một người cha."

Oddrun liền đáp lời:

11. "Ta vẫn nhớ điều cay đắng

mà ngươi đã thốt lên vào một buổi tối,

Khi ta mang vò rượu đến

để trao cho Gunnar;*

Chính ngươi đã bảo rằng chưa từng có hành động nào

Như thế được thực hiện bởi một thiếu nữ,

ngoại trừ một mình ta."

12. Bấy giờ người phụ nữ đau khổ ấy

mới ngồi xuống

Để kể lại nỗi sầu muộn

trong những hoạn nạn lớn lao của mình.

13. "Ta lớn lên trong hạnh phúc

tại đại sảnh của vị anh hùng,

Theo đúng ý nguyện của các tráng sĩ,

và họ rất mực yêu quý ta;

Ta vui sướng biết bao

với những món quà từ cha mình,

Suốt năm mùa đông, khi cha ta còn sống."

14. "Đó là những lời cuối cùng

mà vị vua mệt mỏi ấy đã thốt ra

Trước khi ngài qua đời:

Ngài dặn rằng ta phải được ban cho vàng đỏ làm của hồi môn,

Và được gả cho con trai của Grimhild

ở phương Nam."

15. "Nhưng ngài dặn Brynhild

phải đội mão chiến binh,

Ngài bảo nàng sẽ là một nữ chiến binh kiêu dũng;

Vì sẽ không bao giờ có một thiếu nữ nào cao quý hơn

Được sinh ra trên đời,

nếu thần chết tha mạng cho nàng."

16. "Brynhild ngồi bên khung cửi

trong căn phòng riêng của nàng,

Nàng nắm trong tay

cả đất đai lẫn thần dân;

Cả mặt đất và bầu trời cao

đều vang dội

Khi kẻ sát hại Fafnir

nhìn thấy thành trì."

17. "Rồi những trận chiến đã nổ ra

bằng những thanh gươm ngoại bang,

Và thành trì của Brynhild

đã bị phá hủy;

Chẳng bao lâu sau đó, nhưng lại quá sớm,

Nàng đã thấu hiểu tường tận

về những âm mưu gian ác của họ."

18. "Nỗi đau đớn vì điều này

đã khiến nàng trả thù cay đắng,

Như tất cả chúng ta

đều đã gánh chịu trong buồn đau;

Ở mọi vùng đất, mọi người rồi sẽ nghe kể

Về cách nàng tự kết liễu đời mình

bên cạnh thi hài của Sigurth."

19. "Bấy giờ ta đã trao tình yêu

cho Gunnar,

Cho kẻ phá vỡ vòng vàng,

tựa như cách Brynhild từng yêu;

Họ đã dâng lên Atli

những chiếc vòng đỏ rực,

Và muốn trao những món quà lớn lao

cho người anh trai của ta."

20. "Hắn sẵn sàng đổi mười lăm điền trang

Để lấy ta và báu vật

mà Grani từng chuyên chở;

Nhưng Atli tuyên bố

rằng hắn sẽ không bao giờ nhận

Của hồi môn từ con trai của Gjuki."

21. "Thế nhưng chúng ta vẫn không thể

chiến thắng tình yêu của chính mình,

Và ta đã tựa đầu

lên bờ vai của vị anh hùng;

Đã có rất nhiều người trong số họ hàng của ta

Nói rằng họ từng nhìn thấy

chúng ta ở bên nhau."

22. "Atli khẳng định rằng

ta sẽ chẳng bao giờ

Lên kế hoạch tồi tệ hay làm điều quấy;

Nhưng chẳng ai có thể nghĩ điều đó

về người khác,

Hay dám chắc chắn lên tiếng,

khi tình yêu đã được chia sẻ."

23. "Chẳng mấy chốc, Atli

đã sai người của hắn

Đến khu rừng tối tăm

để thám thính ta;

Họ đã đến nơi

mà lẽ ra họ không được phép đến,

Nơi chúng ta nằm ôm nhau

dưới một tấm chăn."

24. "Chúng ta đã dâng tặng những chiến binh ấy

những chiếc vòng đỏ rực,

Để họ không hé lộ điều gì

với Atli;

Thế nhưng họ vẫn vội vã

chạy thẳng về nhà,

Và háo hức kể hết cho Atli nghe."

25. "Nhưng họ lại giấu kín

không cho Guthrun biết

Điều mà lẽ ra nàng phải là người

đầu tiên được hay tin.

. . . . . . . . . | . . . . . . . . .

. . . . . . . . . | . . . . . . . . ."

26. "Tiếng móng ngựa nạm vàng

vang dội đến đinh tai nhức óc

Khi các con trai của Gjuki

cưỡi ngựa phi qua cổng thành;

Bấy giờ chúng đã mổ lấy trái tim

của Hogni,

Và quăng người kia

vào hang rắn độc."

27. "Vị anh hùng thông thái ấy

bèn gảy lên khúc đàn hạc của mình,

. . . . . . . . . | . . . . . . . . .

Trong thâm tâm, vị vua cao quý ấy

vẫn hằng mong mỏi<Rằng sự giúp đỡ từ ta

sẽ đến với ngài."

28. "Lúc ấy ta đã một mình

đến gặp Geirmund,

Để pha chế vò rượu và chuẩn bị sẵn sàng;

Bỗng nhiên ta nghe thấy

từ vùng Hlesey vang vọng rõ mồn một

Tiếng những dây đàn hạc

kêu lên trong đau đớn."

29. "Ta ra lệnh cho các nữ tì

phải chuẩn bị sẵn sàng,

Bởi ta vô cùng khao khát

cứu lấy sinh mạng của vị anh hùng;

Chúng ta chèo thuyền vượt qua eo biển,

Cho đến khi nhìn thấy toàn bộ

dinh cơ của Atli."

30. "Rồi mụ đàn bà độc ác ấy

lê la bò đến,

Mẹ của Atli —

nguyện cho mụ ta thối rữa đời đời!

Và mụ đã cắn phập vào tim của Gunnar,

Khiến ta chẳng thể nào cứu giúp

được vị anh hùng dũng cảm ấy."

31. "Ta vẫn thường tự hỏi

vì sao sau chuyện đó,

Hỡi nữ thần của giường rắn!

Ta vẫn có thể sống tiếp,

Bởi ta yêu thương vị anh hùng dũng cảm ấy,

Kẻ ban phát những thanh gươm, hệt như chính sinh mệnh mình."

32. "Ngươi đã chứng kiến và lắng nghe,

trong suốt quãng thời gian ta kể lại

Nỗi sầu muộn lớn lao

đã thuộc về ta và họ;

Mỗi con người đều sống

theo khao khát của lòng mình,—

Khúc ca than vãn của Oddrun

đến đây là kết thúc."

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 2 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.